Katalog

MERHABA ordoba’da MÖ 4 yılında doğdu. Gençliğinde Roma’ya geldi, bir süre Mısır’da yaşadı ve son- K ra imparatorluğun üst kademelerinde quaestor (Roma’da devlet hazinesinden, cezai işlerden ve finan- sal işleri denetlemekten sorumlu, seçilmiş devlet me- muru) olarak görev aldı. Goethe ve Siyasi görüşleri yüzünden İmparator Claudius tarafın- dan Korsika’da sürgüne gönderildi. Sekiz yıl sonra döndüğü Roma’da ve özel eğitmenli- ğini üstlendiği Nero tahta çıktıktan sonra bir süre danış- ‘Seçilmiş Yakınlıklar’ manlık görevine devam etse de bir filozof imparator ya- ratma çabalarının boşa çıktığını görmüş, her geçen gün canileşen Nero’yu dizginleyemeyeceğini anlamıştır. GİRİŞ KURGULAMA Kendini siyasal kariyeriyle paralel sürdürmeye çalıştı- Romana uzun bir sonsöz yazan Walter Goethe, evde özel eğitim görüyor. Bu ğı yazarlık uğraşına ve Stoacılık felsefesine vermek için dönemde Fransızca, İngilizce, İtalyan- Benjamin, romanla ilgili önemli bir MS 62’de siyasetten elini eteğini çeker. ca, Latince, Yunanca öğrenir. Babasının konuya değiniyor: Lucilius’a Mektuplar adlı ünlü yapıtı yaşamının son “Seçilmiş Yakınlıklar başlangıçta yönlendirmesiyle Leipzig Üniversitesi’nde yıllarında (63-64) Sicilya’nın Roma valisi dostu, genç ‘Seyahat Yılları’ dizisi içinde bir novella hukuk eğitimi görürken aynı zamanda Lucilius’a gönderdiği 124 mektuptan oluşur. Mektuplar, (öyküleme) içinde planlanmıştı, ancak felsefe, şiir dersleri alırken Kuran tefsirle- günlük yaşamdan metafizik sorunlara kadar çok çeşit- öyle gelişti ki o çerçeveyi kırıp çıktı. ri, İslamiyet üzerinde de çalışır. li konuları ele alan ve Stoacılığın öğretilerini günlük ya- Fakat her şeye rağmen, biçime dair Daha sonra Wilhelm Mesister’in şamdan örneklerle açıklamaya yönelik bir derlemedir. başlangıçtaki fikrin izleri, eski bir romana Çıraklık Yılları, Roma Ağıtları, Hermann Antik Romalıların günlük yaşam tarzı hakkında pek dönüştüren unsurlar olarak baki kalmıştır. ve Dorotheo yayımlanır. çok ipucu veren bir belge olarak da okunabilen bu me- Sadece Goethe’nin zirve yapmış Ardırdan otobiyografik yapıtı tinler manevi vasiyetnamesi gibidir. Ona göre felsefenin olan tam ustalığı, başlangıçtaki novella Yaşamımdan Şiir ve Hakikat üzerinde görevi de budur: İyi yaşayıp iyi ölmeyi öğrenmek! istidadının roman biçimini kırmasını çalışmaya başlar. Kordoba’da doğmuş, Mısır’da bulunmuş, Korsika’da engelleyebilmiştir.” Son romanı Seçilmiş Yakınlıklar yıllarca sürgün yaşamış bir Romalı olarak kendini dünya Kanımca anlatının romanı etkili kılan ile uzun süre üzerinde çalıştığı Renk vatandaşı kabul eder: “İnsan her yerden göğe sıçraya- tip yaratma, olay bütünlüğü kurma, öz- Öğretisi adlı yapıtı yayımlanır. bilir.” “Ben dünyanın tek bir köşesi için doğmadım, va- gün betimlemelerle görüntüleme açısın- Onunla da kalmadı, Yakındoğu tanım bütün dünyadır.” dan yenilikler yaratıldığı günümüzde bu yolda gelişmiş kültürüne yönelerek Farsça, Arapça öğrenmeye başlar. Onun gözünde ölümün ne olduğunu bilmek önemlidir okurun ilgisini çekmektedir. Batı yazınının içinde Doğu kültürünü, Doğu sanatında ve geçen zamanın bizi ölüme götürdüğünü sansak da Romandaki kişiler, örneğin Eduard, Charlotte, Batı’yı arayarak bir insanlık edebiyatı yaratır. ölüm önümüzde değil, ardımızdadır. özellikle de güzelliğiyle görenleri büyüleyen Ottilie, Üzerinden yıllar geçmesine karşın yazdıkları Toplumların tabusu yaşlılığa da özgün bir şekilde okuyanda sanatsal oluşum etkisi uyandırıyor. çağımızda da gündemden düşmemiş ve Goethe, yaklaşır. Artık insanın kendi içine kapanarak dünyaya Bu durum daha çok Dostoyevski’de ve hastalığı sırasında insanlığın kültür tarihinde de yerini bulmuştur. açılacağı değerli bir zamandır yaşlılık, hatta felsefe yap- bile ona özenerek yazan Kafka’da da belirgindir. Rönesans insanının son numunesi, hatta mak için en uygun dönem bile olabilir. Romanda kurgulama, insanda yeni bir oluşum modernliğinin mucidi olarak doğa bilimleriyle bilfiil “Gündüz ve gecelerimin, bütün eserlerimin, bütün etkisi yaratıldıkça az yazarın gerçekleştirdiği bir anlatı meşgul olduğu gibi, edebiyatın bütün alanlarında (şiir, düşüncelerimin tek hedefi: Geçmişin hatalarını ortadan yöntemidir. Yazılanların çoğunun kurgulama temeline tiyatro, roman, deneme) yapıtlar vermiştir. kaldırmak” der. oturtulduğunu, bu konuda usta sayılması gereken O yönden Türkçede eskiyen “edip” kavramına Kendisine karşı girişilen Pisonia Tertibi’nin ortaya çı- Benjamin de doğruluyor: uyacak birisidir. karılmasının ardından Nero, bu komploya bulaştığından “Güzellik salt görünüşteyse yanıltıcısıyla onun Kitabına neden Seçilmiş Yakınlıklar demesi de şüphelenerek yaşlı hocasına intihar etmesini emreder. mitsel olarak hayatta ve ölümde vaat ettiği uzlaşma da Goethe’nin aklına geleni yapmadığını, yazacağını Bileklerini keserek ölmeye hazırlanırken sızlanmaları- yanıltıcıdır. Kendini kurban edişi de tıpkı çiçek açması eleklerden geçirerek işlevsel kılmasına bağlanıyor. na dayanamadığı yakınlarını azarlar: gibi beyhude, sunduğu uzlaşma, bir uzlaşma görüntüsü O nedenle “seçilmiş yakınlıklar” kavramını açıklığa “Nero’un ne kadar zalim olduğunu bilmiyor muydunuz olacaktır.” kavuşturmak amacıyla da 367 sayfalık romanı “Birinci sanki? Annesini ve kardeşini öldürten bir katilin, öğret- KİTABIN EĞİTSEL DEĞERİ Bölüm”, “İkinci Bölüm” diye ayırmış. Her bölümde de meninin de celladı olması çok mu şaşırttı sizleri?” on sekiz öyküsel anlatım var. Kitabın içerdiği yapıyı tam kavramak için olaylar Bedeni, vasiyetine uygun olarak tören yapılmaksızın Anlatıya açıklık getirmek amacıyla Tanıl Bora, romana kadar, öyküsel anlatımın derinliğine inilmesi gerekir. yakılmış ve Nero’nun buyruğuyla, ardında hiçbir iz bı- Ayrıca öykülerdeki anlatım devingenliği düşünsel “Goethe-Demonik Olanın Bereketi” diye bir önsöz, rakmaması için bilinmeyen bir yere savrulmuştur. bölümlerinde de dengesini koruyor. Walter Benjamin de romanı her yönden tanımlayan Siyasetçi, yazar ve filozof Lucius Annaeus Seneca Ömrü kitaplar arasında geçen ben, kitaptaki bu kitap oylumunda “Goethe’nin Seçilmiş Yakınlıkları” kapağımızda. Ferda Fidan’ın yazısı... anlamlı dengeyi kavramak için 367 sayfalık kitabı iki kez başlıklı bir sonsöz eklemiş. - Adnan Binyazar (Johann Wolfgang Von Goethe, baştan sona okuyup değerlendirme gereği duydum. Örneğin koca (Eduard) ile kadın (Charlotte) arasında ge- Seçilmiş Yakınlıklar, Çev Tanıl Bora, İletişim), Bunun yanında, neredeyse eline kalem alan her çen şu konuşma “seçilmiş yakınlık”a somut bir örnektir: - Ahmet Antmen (Önce Cumhuriyet, Yay. Haz. kişinin öykü yazdığı bir toplumda, neden Sait Faik gibi “Charlotte, kocasını kapıda karşıladı, manzaranın Adnan Gerger, Cumhuriyet Kitapları), bir öykücünün çıkmamış olması üzerinde durdum. muhtelif resimlerine adeta kapı ve pencereler Kendimce bir çözüme de varmaya çalıştım. - Feridun Andaç (Latife Tekin, Para Gürültüsü, Can), çerçevelenmişçesine bir bakışta göz atmasını Özellikle yazma heveslisi gençlerin yazmaya - Duygu Aydemir (Giorgio Vasari, Sanatçıların sağlayacak şekilde oturmasını sağladı. başlamadan önce Goethe’nin Seçilmiş Yakınlıklar adlı Hayat Hikâyeleri, Çev. Simge Aköz, Say), Eduard, yakında ilkbaharın her şeyi daha da kitabını baştan sona ilgiyle okuması gerekir. - Ata Devrim (Immanuel Kant, Yargı Gücünün canlandıracağını umarak seviniyordu. Bu bağlamda günlerce sayfalar arasında didişip Eleştirisi, Çev. Mehmet Barış Albayrak / Alfa), ‘Yalnız şunu hatırlatayım’ diye ekledi. ‘Kulübe biraz Goethe’nin mektuplarını, anılarını, izlenimlerini ufak göründü bana’. ‘İkimize yetecek kadar ferah’ - Tolga Aydoğan (Halil Özcan, İsmet Toto (1905- okumasını öneririm. cevabını verdi Charlotte. 1937) - Atatürk Hayranı Bir Arnavut Gencin Dünyası, Sait Faik’in öykülerini atlamasınlar. İşte ancak o ‘E tabii’ dedi Eduard. ‘Bir üçüncü de sığar herhalde’. Cumhuriyet Kitapları), zaman öykü yazmanın laf cambazlığı olmadığının, ‘Neden olmasın’ diye cevapladı Charlotte, ‘hatta bir dördüncü - Duygu Aydemir (Umur Talu, Dünyanın Tozunu kalemini insanın yaratıcı dünyasında gezdirdiğinin de... Genişleyeceksek başka yerler de hazırlatırız zaten’. Atalım! / İletişim), bilincine varacaktır. n ‘Hazır burada yalnız başımızdayken’ dedi Eduard, - Y. Bekir Yurdakul (Hacer Kılcıoğlu, Dünyanın İki ‘sükûnet içinde, keyfimiz de yerindeyken bir zamandır Seçilmiş Yakınlıklar / Johann Wolfgang Von Ucu, Günışığı), kalbimde sana bir türlü bunu fırsat bulamadığımı da Goethe / Goethe / Çeviren ve Önsöz: Tanıl Bora - Vitrindekiler, Emek Yurdakul’un hazırladığı itiraf etmeliyim’. / Sonsöz: Walter Beniamin / İletişim Yayınları / Güncel ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca Charlotte, ‘Sende böyle bir hal sezmiştim’ dedi.” 367 s. / 2025. ile de düşün trafiği sürüyor! İyi okumalar... lİmtiyaz Sahibi: Cumhuriyet Vakfı adına: Alev Coşkun l Yayın Yönetmeni: Gamze Akdemir l Tasarım: Serhan Eren l Sorumlu Müdür: Betül Berişe l Yayımlayan: Yeni Gün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ l İdare Merkezi: Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sok. No: 2, 34381 Şişli- İstanbul l Tel: 0 (212) 343 72 74 (20 hat) Faks: 0 (212) 343 72 64 l Uets: 25999 - 15079 - 37611 l Reklam Genel Müdürü: Evsun Sinem Alkan l Reklam Rezervasyon: Tel: 0 (212) 343 72 74 Mail: reklam@cumhuriyet.com. tr l Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Merkez Mh. 29 KITAP Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0 (212) 454 32 90 - 0 (212) 454 34 83 l Yerel süreli yayın l Cumhuriyet gazetesinin ücretsiz ekidir.