Katalog

Anılarla güzelleşmek Bir insanın yaşadığı dönemlerde başından geçen ya da yaşanılan olaylarla ilgili bilgi ve gözlemlerini anlattığı bir yazı türüdür anı. İlhan Selçuk, “geçmişin güzelliği” dediği anıların insana “geçmişin nasıl da güzelleşiverdiğini” gösterdiğini söyler. İçtenlikle yazılan anılar, siyasal, toplumsal, kültürel, yazınsal yaşama ışık tutar, insanı ve toplumu zenginleştirir. Çeşitli alanlarda yaşanıp gözlenenlerin paylaşıldığı anılar, dünü anlamada yeni ufuklar açıyor. anıları, yaşanmışlıkları paylaşıyor. Sanatın, sanatçının onu- yaşamdaki mücadelesinden anımsatmalar yapıyor. ÖNER YAĞCI Öncesinden başlayarak 12 Eylül döneminde birçok ruyla dolu bir ömrün sahibi Gezen’in kendine özgü biçemiy- siyasal davada devrimcilerin avukatlığını yapan Mehdi le yurdumuzun insan manzaralarını aktardığı; “Hep olacak- GEÇMİŞİN GÜZELLİĞİ... sınız hep varsınız” diyerek esenlediği sanatçılarımızla ilgili Bektaş’ın belleğinden süzülen siyasal tanıklıkları Aklım Def- Çeşitli alanlarda yaşanıp gözlenenlerin paylaşıldığı anılar, anılarında “değerbilirlik” sözcüğü canlanıyor. ter mi?’de (İzan) izliyoruz. dünü anlamada yeni ufuklar açıyor. Yılmaz Çongar, Anılarım’da (Doğu Kitabevi); Bakır- Ahmet Gürel, Atatürk ve Unutulmaz Anıları’nda (Cum- SONSUZLUK AĞITI! köy’deki çocukluğunu, II. Dünya Savaşı yılları İstanbul’u- huriyet Kitapları), çocukluk, devrim ve sofra arkadaşlarının Yaşar Miraç’ın “Zor günlerde doğmuştun/ kanlı kavgalar nu, subay olarak görev yaptığı Anadolu’nun çeşitli yerlerini aktardığı 86 anıyla “adanmış yaşam” deyince aklımıza ilk içre/ yine zor bir dönemde/ gencecik göçüp gittin--umarsız ve emekliliğinden sonra girdiği edebiyat dünyasından göz- gelen aydın Atatürk’ün onu büyük insan kılan özelliklerine bir sayrılık/ ayırdı seni bizden/ ardında annen baban/ eşin lemlerini aktarıyor: Varlık dergisi, öykü serüveni, Türk Dili mercek tutuyor. iki yaş beben--dayanılmaz acılar/ pençesindeyiz ozan/ keşke dergisinin perşembe toplantıları, Dağlarca... Cumhuriyet sevdalısı ziraat profesörü Ziya Gökalp sen ölmeseydin/ kara perçemli oğlan-- biz yetmiş seksenine Torosların eteklerinde bir köyde başlayan yaşamından Mülâyim’in, İsmet İnönü’den Siyaset Dersleri Niteliğinde varmışlar duruyorken” dizelerinin de yer aldığı, Özen anılarla “Mustafa Kemal’in askeri” olmanın kıvancını yaşa- Anılar’dan sonraki tanıklığı, 1940’lı yılların eğitim bilim or- Aşut’un gündökümleriyle başlayan Ozan’a Güz Çelengi’ni yan emekli Jandarma Albay Haydar Aksu, Bir Yaşamın Öte- tamından bugüne ve özellikle Tarımda Düzen Değişikliği, (Payda) hazırlayan Attila Aşut, kendisinin ve sevdiklerinin ki Yüzü’nde (Cumhuriyet Kitapları), Harbiye yıllarından ka- Türk Tarımı Nasıl Kurtulur?, Atatürk ve Kooperatiçilik gibi anılarıyla oğulları Ozan’a (1980 / 2022), vakitsiz genç rakol, ilçe, il jandarma komutanlıklarına uzanan yaşamından yirmiye yakın kitabıyla süren tarım, toprak reformu, koope- ölüme, evlat acısına sonsuzluk ağıtı gönderiyor. kesitlerle subay cephesinden Anadolu’nun dört bir yanına ratifçilik mücadelesini aktarıyor: Senatör / Bir Cumhuriyet 1950’lerden günümüze özgün bir tanıklık yapıyor. KAHREDEN DÖNEMLER... Senatörünün Anıları (Cumhuriyet Kitapları). Hakkı Keskin, Kızıl Ordu Süvarisi Trabzonlu Hacı Hasan Haydar Koç, Köy Eğitiminde Köy Enstitüleri’ndeki (İzan) ZAMANA ATILAN İMZA... ve Yedinci Oğlu (Cumhuriyet Kitapları) adını verdiği anıla- anılarıyla 1947’de, Yücel ve Tonguç’un yerine gelenlerin rında 1960’lı yıllardan bu yana Almanya’da sürdürdüğü Av- Prof. Dr. Suat Çağlayan Sinopeli Diogenes, Hipokrat’ın Köy Enstitülerine karşı saldırıya geçtikleri dönemde girdiği rupa Parlamentosu üyeliğine uzanan ve Türkiye ile iç içe Romanı, Tıbbiyeli Hikmet, Aristonikos gibi romanları ve Ya- Ladik-Akpınar Köy Enstitüsü’ndeki yıkıma defterlere yazdı- şadıkça adlı anılarından sonra Ecevit’in DSP’sinde Siyaset siyasal mücadelesinden kesitler sunuyor. ğı günlükleriyle tanıklık yapıyor. Anıları’nda (Serander), Kültür Bakanlığı da yaptığı döne- Aydın Sayılan, Gurbetteki Vatan / Benim Hayatım’da Bu anılar, enstitüdeki günlük yaşamın her anını, özellikle mi; Ürgüp Belediye Başkanı Bekir Ödemiş, Zamana Atılan (Yay) 1969’da madenci çırağı olarak gittiği Almanya’da “ömründe ilk kez kitap yakıldığını gözleri yaşararak” izle- İmza’da (Cumhuriyet Kitapları), yakın dönem siyaset günle- kurduğu yaşamı ve oradaki özgürlük mücadelesini, yurt sevgi- diğini belirttiği “çuvallara doldurulan kitapların hamamda rini anımsatıyor. siyle, bilimle dolu siyasal çalışmalarıyla anlatıyor. yakılması”nı ve kız öğrencilerin Beşikdüzü’ne gönderilme- Dokuz yaşında bitirdiği Kuran kursundan sonra “medre- İki Ülke Arasında, Umutların Peşinde, Turnaların Kanadın- sini anlattığı bölümleriyle o kahreden döneme ışık tutuyor. se kökenli âlimler”in “rahle-i tedris”inden geçmesine kar- da gibi kitaplara imza atan Bahattin Gemici, Hasanoğlan İlköğ- MÜCADELELERLE ÖRÜLÜ YAŞAMLAR, retmen Okulu ve Gazi Eğitim Enstitüsü’nden aldığı ateşi Al- şın Cumhuriyetin temel değerlerine sahip çıkma bilinci- TANIKLIKLAR, ÇALIŞMALAR... manya’daki öğretmenliğine, toplumsal ve sanatsal etkinliklere ni yakalayan Gani Aşık, Çilelerin Çınarı / Yetimlikten Ve- Kurtuluş Savaşımızla ve eğitimle ilgili onlarca kitabı killiğe (Cumhuriyet Kitapları) adlı anılarında, 1940’lardan taşımasını Hasanoğlan Ateşi adlı kitabında (Ürün) aktarıyor. ve anılarıyla 1950’lerden günümüze tanıklık yapan Zeki 2000’lere imamlıktan müftülüğe, CHP Kayseri milletvekilli- Ateşle Dans, Dili Yüreğinde adlı öykü kitaplarıyla tanınan Sarıhan, Gazi’de 68 Rüzgârı’nda (İzan), 68 kuşağının ğine uzanan tanıklığıyla toplumsal, siyasal yakın tarihimiz- Celal İlhan, Grevden Dönenin Bir Sendikacının Anıları’nda den çarpıcı siyasal entrikalar ve portreler sunuyor. Gazi Eğitim’ini anlatıyor. (Kaynak), 1970’li yılların sendikacılığına tanıklığıyla toplum- “Varsayalım ki ben bir kuşum ve bir evin penceresine ko- Eğitimci siyasetçi Mustafa Gazalcı, Yaşam Yolculuğum/ bilimcilerin üzerinde çalışmalarını zorunlu kılan nesnelliğiyle nuşum. İnsanları gözetlemeyi sevmem ama ben mademki bir Anılar İzlenimler’de (Ürün), yaşama ve eğitime tanıklığını emek edebiyatımıza katkı sunuyor. kuşum, gördüklerimi anlatacağım” diyen Müjdat Gezen, çocukluğundan 80. yaşına kadarki anılarıyla sürdürüyor. Mustafa Kemal Benk, Silinmeyen (Tura) ve Söz (Kora) adlı Deveye Sormuşlar/ Süzgeçten Geçmiş Anılar’da (Cumhuri- Necati Kur Yaşanmışlıklar’da (Aydili Sanat Derneği) anı öykülerinde, çocukluk, öğrencilik ve öğretmenlik günlerini selamlıyor. İbrahim Oluklu, Babam adlı kitabında, Adana’da yet Kitapları), yaşadığı yılların içinden süzgeçleyip ayırdığı Töb-Der’den başlayarak öğretmen örgütlerindeki ve siyasal >> 4 26 Şubat 2026