Katalog

Satı Kadın’dan Hatı Çırpan’a… Cumhuriyetin ilk ışıkları arasında özgün bir yer tutan Satı Kadın’ın öyküsünü Mavisel Yener’in kucaklayan dilinden ve 21. yüzyılın ilk çeyreğinde hâlâ karanlığa tutsak kadınlar / insanlar gerçeğinin ışığında okumak umut vermekle kalmıyor, onun korkusuz ve kararlı mücadelesiyle yeniden donanmamızı da sağlıyor. Y. BEKİR YURDAKUL üyük değişimleri, dönüşümleri konu alan eğitsel metinler hatta kimi anlatılar okurunu B çoğun dikensiz gül bahçesinde ya da bir bayram yerinde hiçbir şeyin aksamadığı bir şöle- nin ortasında hayranlıkla olup biteni seyretmeye davet etmiş havasında akar gider. Bir şeyler olmuş, eskinin kimi uygulamaları hem de gönülden bir katılışla geride bırakılmıştır. Karşı çıkan / duran da olmamıştır! Okura da bir alkışı esirgememe tavrı kalmıştır. Geniş kitlelere, özellikle de öğrenim süreçle- rinde çocuklara / gençlere yönelik olarak kaleme alınan bu hamasete boğulmuş akışı edebiyat yapıtları bozar, ilgili süreçte yaşananları gerçeğin aynasından özenle yansıtır. teyzesinin her adımını dikkatle izleyen, daha Kadın için bu oyunu bozmak hiç de zor değildir. Zamanlarını aşan, günümüzde de yaşayan 1 o yaşında öğretmen olmaya karar veren on iki Mektubu özenle saklar. Haber almıştır ki Paşa, İstanbul’a kimi “kahramanları” sahneye bütün çabaları, yaşındaki Elif anlatıyor. giderken Kazan yakınlarından geçecektir. karşılaştıkları direnç ve zorluklarla çıkaran Mavisel Köyde büyük temizlik, büyük hazırlık var. Belki Atatürk, Belki köye de uğrar ya da hiç değilse yol üstündeki Yener, bu kez sözcüklerden oluşturduğu büyülü kısa bir süreliğine gelecektir. Olmayınca Satı Kadın ve Halkavun’da görüşme fırsatı çıkabilir. aynasını, genç Cumhuriyetin kuruluş yıllarına, Kazanlılar soluğu Halkavun’da alıyor. Vakit dar, yol uzun kadınların seçme seçilme haklarına kavuşmasıyla BİTMEYEN HİLELER, AYAK OYUNLARI 2 ama o sahte mektup da ortaya çıkmak için can atıyor. yeni boyut kazanan mücadelesine tutuyor. Köy ağalarının, Cumhuriyet yönetiminin çok daha Yener’in aynasında yer alan görüntüler MAŞRAPADA SAMAN ÇÖPLERİ onurlu bir yer tarif ettiği kadınların işe / yönetime arasında genç Cumhuriyetin çabalarının, sevincin, Çok sürmüyor Atatürk’ün aracından inmesi. Özenle el koymasıyla çıkarları bozulan çevrelerin sahte dayanışmanın, kararlılığın yanında çıkarlarının hazırlanmış soğuk ayranı uzatıyor Satı Kadın. mektubu ve benzer ayak oyunları elbette ve ne yazık bozulacağını çok daha hızlı ve çabuk kavrayan İyi de maşrapanın içinde saman çöpleri mi var? ki Satı Kadın’a yönelik olanla sınırlı değildir. kesimler de yer alıyor. Satı Kadın hazırlıklı. Atatürk kısa süreliğine de olsa “Gerçek üretici olan köylünün” ayağa kalkması, duraklamış olmaktan memnun. kendi sorunlarına çözümü yine kendi gücünde KAYBEDECEKLER DE BOŞ DURMUYOR! Adını soruyor, “Satı” diyor Kazan’ın ilk kadın muh- bulmasının önüne yıllar içinde bu Kendimizi bir anda “Ankara yakınlarındaki eski tarı. Soyadı kanunu çıkmıştır ya almamış türden ayak oyunları hep çıkacak / çiftlik konağının taş duvarlı odasında, ağır bir mı Satı Kadın hâlâ? “Aldım Paşam; Çır- çıkarılacaktır. sessizlik”te buluyoruz. pan, Satı Çırpan.” Atatürk, “Sana Hatı Hele de kadınlar yönetime 1930 yılında yerel yönetimlerde seçme ve seçilme ismi de yakışırmış” diyerek bu sözcüğün doğru ağır ancak kararlı adımlarla haklarına kavuşan kadınlar, yüzyıllar süren sessiz- anlamını kısaca vurguluyor. yürümeye durmuşken... liklerinden sıyrılmaya çağıran öncesindeki mücade- TBMM kayıtlarında Türkiye’nin ilk on Onları durdurmanın yolu yalnızca leleriyle de çoktan hak ettikleri o ışığı Anadolu’nun sekiz kadın milletvekiline ilişkin kayıtlarda yalanlar, hileler değil, bir yandan da birçok noktasında yakalamış, yaşamın akışında daha adının Hatı Çırpan olarak geçmesi de yıkılıp gitmiş Osmanlı’nın kanunlarıdır da. çok söz sahibi olmaya kararlı bir yürüyüşe adım adım işte bu konuşmaya dayanıyor. 1923’te kurulan Kadınlar Halk Fırkası’na katılmaya başlamıştır. Çocuklarını, eşini soruyor Atatürk. Bir de doğum 1909 tarihli seçim kanunu gerekçe gös- Günümüzün aksine nüfusun büyük çoğunluğunun tarihini. Duraksamadan 1919 diyor Satı Çırpan. terilerek izin verilmeyecektir. kırsalda (köylerde) yaşadığı yıllarda büyük bir İyi de on beş yaşında mıdır? Yanıt sanki bu Kanunlar da kararlar da yönetim kararlılıkla mücadele edip muhtar seçilerek köyünün korkusuz kadının avucunda çoktan hazırdır da ortaya işleri de erkeklerin, dahası ağa yönetimini ele alan Satı Çırpan da o kadınlardan çıkma zamanını beklemektedir. erkeklerin yapabileceği birdir. Sevgili Yener’in çağrısıyla çok geçmeden Satı Çırpan’ın muhtarlıktan meclise uzanan işlerdendir! Mavisel Yener, Kazan’da alıyoruz soluğu. yolculuğu kısa sürede Ankara’nın Kazan’da, 1930’lar Türki- Köyün kahvesine bir kuşluk vakti bir ulak ulaşır. kırsalında öncelikle kadınlara, ye’sinde muhtarlık seçimini Sözlerine bakılırsa Ankara’dan, “Köylü kadın milletin çocuklara ulaşıp onu “Okutan Ana”ya kazanan, köyün işlerini hakça temelidir” diyen Mustafa Kemal Paşa’dan bir mektup dönüştürecektir. ve kararlılıkla yürüten, hiçbir n getirmiştir muhtara. şeyden, hiç kimseden korkmayan 1 Son (Satı Kadın’ın kazandığı) seçimin kaybedeni Piri Reis ve Göbeklitepe’deki Satı Kadın’ın hikâyesini hepimiz için Behçet, titizlikle alır mektubu ve Satı Kadın’a Sır, Cezeri ve Mezopotamya’daki kaleme alırken umudun, dileklerin ulaşmasını da sağlar. Sır, Mimar Sinan’dan Tesla’ya, kararlı bir yürüyüş ve dayanışmay- Kadınların seçme ve seçilme haklarına yıllardır Hezarfen’in Kayıp Defteri, Kahraman la nasıl gerçeğe dönüştüğünün de egemen ve “gelişmiş” birçok ülkenin kadınlarından Türk Kadınları (dizi). 2 altını ince bir suyla çiziyor. önce kavuşmasını sağlayan Paşa’nın böyle bir Cumhuriyetin İlk Işıkları-Satı Kadın / Hikâyeyi bize Satı mektup yazmayacağını derhal fark eden, hiç Mavisel Yener / Tudem Yayınları Kadın’ın yeğeni, kimseden korkmayan, yılgınlık nedir bilmeyen Satı / 128 s. / 10+ / 2025. 14 26 Şubat 2026