Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 5 EYLÜL 2026 CUMARTESİ 2 olaylar ve görüşler Tarih tekerrür mü ediyor? paylaşılma anlaşmasının etkin olduğunu A. Refik kutlueR Varsayalım ki İran nükleer savaş görüyoruz. Çok yakında dünya çip başlığına sahip veya bunları Ekonomist pazarının yüzde 70’inin tek bir ülkenin üretebilecek durumda, ya diğer ugün dünyayı yeni bir büyük eline geçmesine şahit olacağız. nükleer güç sahibi ülkelerin savaş tehlikesine sürükleyen Ne yazık ki gücü yetenin gücünü yarattığı tehlike? “Sağduyu” hangi Bsıcak çatışmaların arkasında istediği gibi kullanabildiği bir ülkenin idaresinde daha hâkimdir? kimler var? Kararları devletler dönemdeyiz, yani orman kanunları Bir “çılgın” liderin kararıyla mi veriyor, yoksa devletleri aşan geçerli. Dünyanın süper gücü Savunma dünyamızın savaşa sürüklenme ekonomik ve jeopolitik çıkarlar mı Bakanlığı’nın ismini “savaş bakanlığı” tehlikesi nasıl görmezden belirliyor? olarak değiştirerek zaten olası bir gelinebilir? Rusya’nın 5 bin 459, ABD’nin “dünya savaşı”nı ilan etmedi mi! Soğuk Savaş dönemindeki 5 bin 177, Çin’in 600, Fransa’nın Trump’ın gümrük vergileri atağı, güç dengesi, ABD ile Sovyetler 290, İngiltere’nin 225, Pakistan’ın doların tahtının sarsılması, tehlikeli Birliği arasında doğrudan 170, Hindistan’ın 180, İsrail’in boyutta artan nüfus, bu nüfusu gereksiz büyük ölçekli bir savaşı büyük 90 ve Kuzey Kore’nin 50 adet kılan yapay zekâ evrimi ve hızla ölçüde caydırıyordu. Şimdi bu nükleer silah başlığı var.(1) büyüyen gelir farkı ile de yanan ateş dengenin yerine, dünya pastasının körüklenmektedir. Unutmamak gerekir ki dünyanın en borçlu ülkesi ABD “ABD Doları”nın dünya parası olma özelliğini yitirmesine Geçmiş ve gelecek arasında köprü kuran kitaplar... dayanamaz; bu bile tek başına bir “dünya savaşı” nedenidir! Doların değerindeki düşüş ve ABD’nin borç dinamikleri, rezerv para statüsünün geleceği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendiriyor. Troya’dan günümüze Gerçek şu ki henüz gelişimini tamamlamamış olan insanoğlu hep birbirini öldürmeye meyilli olmuştur. Bu öldürme içgüdüsü tarih boyunca savaşlara ve dört kez de “dünya savaşı”na zemin hazırlamıştır. Evet, 4. dünya savaşı tehlikesiyle karşı karşıyayız. Maalesef bu tehlike sürekli sıcak tutuluyor, kimilerince bilinçsiz, ancak bazılarınca gayet bilinçli olarak! Ve görüyoruz ki dünya savaşlarının ardında yatan sebepler çok benzerdir. Bugünkü anlamıyla bir dünya savaşı “Söylev, yaşanmış bir efsanenin, bugüne ve yarına ışık tutan bir öyküsüdür. Her aşaması belgelenmiş, duygularla değil akla seslenen bir öyküdür bu. ‘Tek adam’ın giderek bir ulusla bütünleşmesinin ve evrenselle buluşmasının adım adım olmasa da Troya Savaşı, dönemin Doğu izlenilen bir öyküsüdür. (...) Değişen koşullar... Evrenseli yakaladığı için eskimeyen, ölümsüzleşen bir başyapıt...” diyor Akdeniz ve Anadolu dünyasındaki Kemalizmin şehidi, Cumhuriyet gazetesi yazarı Ahmet Taner Kışlalı... güç, ticaret ve kaynak rekabetlerini anlamak açısından önemli bir örnektir. Biz de, Cumhuriyetimizin kurucusu, devrimlerin yapıcısı ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün başyapıtı okumayanlar O yıllarda Mısır, Hitit, Antik Yunan, hemen okumalı; okuyanlar bilgilerini yenilemek için yeniden okumalı diyor, Söylev’i Dil Derneği ile birlikte siz değerli Babil medeniyetleri ve Ortadoğu şehir okurlarımızla buluşturmaktan onur duyuyoruz. devletleri ile dünyanın merkezi Anadolu ve çevresiydi. Yaşanan kuraklık, 13,5x21 / Tar h / 263 sayfa volkanik patlamalar, depremler ve ekonomik bozulmanın yarattığı sivil huzursuzluk ile toplu göç hareketleri sonucunda dünya bir krize girmişti. Silah yapımı için elzem olan “bronz” ve “kalay” ile kuraklık döneminin en önemli ürünü olan buğday ticaretinde Çanakkale Boğazı çok önemliydi. Günümüzde küresel petrol aktarımının yaklaşık yüzde 20’sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı gibi, Çanakkale Boğazı, ticaret ve ulaşım bakımından stratejik bir geçiş noktasıydı. Ekonominin bozulduğu o dönemde, bu ticaret yollarını kontrol etmek için savaş kaçınılmaz duruma gelmişti. Bugünün stratejisi Bugün, Türkiye’nin yapması gereken 13,5x21 / İnceleme / 544 sayfa 13,5x20,5 / Gençl k / 176 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 160 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 392 sayfa ise ülkemizin coğrafi avantajının getirdiği olanakla, enerji ve diğer ürünlerin nakliyesi için Hürmüz’e seçenek olabilirken, bunun siyasi ve askeri gücüyle korunmasını sağlamaktır. Birinci Dünya Savaşı ise yine ekonomik nedenlerle başlamıştır. Almanya ve İtalya’nın, sömürgecilik sayesinde zenginleşen İngiltere ve Fransa’dan geri kalmış olmaları, Osmanlı İmparatorluğu’nun hakimiyetindeki Ortadoğu’nun yer altı kaynaklarından pay alma isteği ve yüzyılın başındaki parasal kriz bu savaşı körüklemiştir. 1929’daki Büyük Buhran’la birlikte çöken uluslararası ticaret, Versay Anlaşması’nın şartlarının yarattığı intikam duygusu ve tehlike olarak görülen komünizm karşısında milliyetçi 13,5x20,5 / İnceleme / 142 sayfa 12,5x19,5 / Spor / 94 sayfa 13,5x21 / İnceleme / 308 sayfa 13,5x21 / Çocuk / 54 sayfa partilerin yükselişi, 1939’da yeni bir dünya savaşını hazırlamış ve İkinci Dünya Savaşı çok daha yıkıcı olmuştur. Gelecekte tarihçiler “üçüncü dünya savaşı”nın 2022’de Rusya-Ukrayna savaşıyla başladığını yazacaklardır. Ekonomik krizler, kaynak rekabeti, jeopolitik hesaplar ve teknolojik dönüşümler savaşların koşullarını hazırlayabilir ancak tüm savaşların gerçek nedeni ise henüz yeterince olgunlaşmamış “insan”dır. Hemcinsini sebepsiz yere öldüren birkaç yaratıktan biri olan insanoğlu, gelişimini tamamlayıncaya kadar savaşlar kaçınılmazdır. “Dördüncü dünya savaşı” büyük olasılıkla taş ve sopayla olacak, ama döngü ne yazık ki böyle devam edecektir. (1) Veriler, Nükleer Silahların Yasaklanması Takibi ve Uluslararası Nükleer Silahları Kaldırma Girişimi (ICAN) tarafından yayımlanan “Önceden Tasarlanmış: 2025’te Nükleer Silah Harcamaları” başlıklı rapordan alınmıştır.