Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 17 EYLÜL 2026 PERŞEMBE 2 olaylar ve görüşler (daha doğrusu olması gereken) siyasal rejimimizin temelini oluşturan Yargı kurumlarının “Seçim” ilkesini, “Sandık” sonuçlarını yok saydığı için, “Seçimsiz Demokrasi” Seçimsiz ifadesiyle anlatılabilecek anayasayı ihlali OKSİMORON bir demokrasi mi? durum yaratmıştır. KSİMORON, birbiriyle Sanıyorum, bu İktidar, Prof. Dr. Doğan SoYaSLan çelişen ve birlikte Türkiye’nin siyasal tarihine, Oolabilmeleri olanaksız büyük bir ısrarla imza attığı, nayasaların temel amaçlarından nitelik taşıyan, varlık, olay “Seçimsiz Demokrasi” bir kişinin hak ve özgürlükleri- ya da olguların aynı anda modeline ilişkin çabalarla Ani devlet iktidarı karşısında koru- var olmalarını ifade eden bir geçecektir. maktır. Bu nedenle tarihsel süreç içeri- söylem türüdür! HHH En yaygın kullanım biçimleri, sinde devlet iktidarı; birbirini dengele- İktidarın uygulamaya edebiyatta, özellikle de şiirde çalıştığı bu “Seçimsiz yen yasama, yürütme ve yargı organları- “Sessiz çığlık” “Çığlığın Demokrasi” modelinin na bölünmüştür. sessizliği”, “Sessizliğin çığlığı” niteliğini vurgulayan başka Anayasaya göre bağımsız ve tarafsız biçimindeki ifadelerdir. OKSİMORON ifadelerden olması gereken yargı da kendi içerisinde Hem edebiyatta, özellikle hemen aklıma gelen bazı de şiirde, hem de siyasette, görev bölümü yapmıştır. Kişiler arasın- örnekler şöyle: özellikle de liderler arasındaki Seçimsiz Demokrasi, daki uyuşmazlıkları adli yargı, kişiler- polemiklerde, bazı anlamların “Yaşayan Ölü” gibidir... le idare arasındaki uyuşmazlıkları ida- güçlendirilmesi ve bazı Seçimsiz Demokrasi, “Soğuk ri yargı çözer. Kanunların anayasaya uy- çelişkilerin vurgulanması için Ateş” gibidir... gunluğunu Anayasa Mahkemesi denet- kullanılır. Seçimsiz Demokrasi, HHH ler. Seçimlerin hukuka uygun biçimde “Yumurtasız Menemen” Bizim kültürümüzdeki en gibidir... yapılması ve denetlenmesi ise anayasa- önemli örneklerinden biri, Seçimsiz Demokrasi “Açık bir nın 79. maddesi uyarınca Yüksek Seçim “Yumurtasız Omlet” ifadesidir. Sır” gibidir... Kurulu ile seçim kurullarının görevidir. Genellikle bir işin yapılması Seçimsiz Demokrasi, hâkimine tanınmıştır. nun kendi kurumları tarafından geçerli için gerekli olan eylemlerin “Patlıcansız Karnıyarık” gibidir... Görev ve yetki sınırı Özel kanunda açıkça düzenlenmiş bir gerçekleştirilmesinin kabul edilen işlemlerin adli yargı karar- HHH reddedilmesinin eleştirisi, UNUTMAYALIM, SİYASET, Cumhuriyet Halk Partisi 8 Ekim konuya, yıllar sonra Medeni Kanun’un larıyla etkisiz hale getirilmesi karşısında “Yumurta kırılmadan omlet TOPLUMA, VATANDAŞA, 2023’te İstanbul il kongresini, 4-5 Kasım derneklere ilişkin genel hükümlerinin YSK’nin sessiz kalması, anayasanın 79. yapılmaz” biçiminde ifade edilir. SEÇMENE, EN ÜST 2023 tarihlerinde de 38. olağan kurul- uygulanması hukuken kabul edilemez. maddesiyle kendisine verilen görevin an- Elbette yapılan bir işin DÜZEYDEN HİZMET ETME tayını düzenlemiş ve Özgür Özel ile eki- Hukukun dürüst yorumu, özel hükmün lamını ortadan kaldırmaktadır. veya bir ürünün hiçbir anlamı SANATI, BECERİSİ VE bi yönetime seçilmiştir. Aradan yaklaşık olmadığı ve bir işe yaramadığı bulunduğu yerde genel hükme gidileme- GÖREVİDİR: Yargı bağımsızlığı ortadan da “yumurtasız omlet gibi Bunu yapmayan, iki yıl geçtikten sonra İstanbul il kongre- yeceğini gerektirir. olmuş” diye anlatılabilir. yapamayan iktidarlar, kalkınca sinde bazı delegelere diğer delegeleri et- HHH seçimle, sandıkta gider. Anayasal yetki düzeni kilemeleri amacıyla menfaat sağlandı- Yargı organları anayasayı ihlal edebilir Bu yazının başlığı olan SEÇİM, iktidarların hesap Daha da önemlisi, seçimlere ilişkin ğı iddiasıyla kongrenin iptali için hukuk mi? Elbette edebilir. “SEÇİMSİZ DEMOKRASİ” de verme sürecidir... uyuşmazlıkların hangi organlar tarafın- davası açılmış; benzer iddialar 38. ola- Anayasa yalnız yasama ve yürütmeyi böyle bir oksimoron ifadedir. SANDIK, iktidarların hesap dan kesin olarak çözüleceğini anayasa Bu İktidarın 2023 Genel verme yeridir. ğan kurultay bakımından da yargıya ta- değil, yargı organlarını da bağlar. Hiçbir ve 2024 Yerel seçimlerinden Serbest, adil, periyodik belirlemiştir. Bir yargı organının kendi- şınmıştır. hâkim ve hiçbir mahkeme, anayasadan sonra, artık yönetim döneminin seçim, şeffaf sandık ve sine anayasa ve kanun tarafından veril- Bu davalar sonunda Ankara Bölge Ad- almayan bir yetkiyi kullanamaz. Yargı sonuna gelmiş olduğunu iktidarların eylem ve meyen bir yetkiyi kullanması yalnız gö- liye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 38. bağımsızlığı, hâkime anayasanın dışına fark etmesiyle, canhıraş bir söylemlerinin Anayasal rev meselesi değildir; kuvvetler ayrılığı- olağan kurultay kararlarının iptaline ve son çare olarak başvurduğu Temel Hak ve Özgürlüklere çıkma veya başka anayasal organlara ve- na, hukuk devleti ilkesine ve anayasal milletvekili ve belediye başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile ekibinin hüküm uygunluğunu denetleyen rilmiş yetkileri üstlenme yetkisi vermez. transferleri ve belediyelere el bağımsız yargı olmadan, yetki düzenine de müdahaledir. kesinleşinceye kadar göreve dönmesi- Aksine anayasayı koruma görevi verir. koyma eylemleri, Anayasamıza Demokratik Laik ve Sosyal Ayrıca verilen kararın siyasi sonucu ne yönelik bir karar vermiş; daha sonra- Anayasal düzenin temel ilkelerini bi- göre, Demokratik ve Laik Hukuk Devleti de olmaz, da görmezden gelinemez. Ana muhale- ki olağanüstü ve olağan kurultaylar ba- lerek etkisiz hale getirmeye yönelen ve Sosyal Hukuk Devleti olan olamaz! fet partisinin seçilmiş yönetiminin de- kımından da sonuç doğuran hüküm ver- kendisine ait olmayan bir devlet yetki- ğiştirilmesi, partinin kurultaylarının ge- miştir. sini kullanan yargı organları, TCK’nin çersiz sayılması ve seçim sürecine baş- Buradaki temel hukuki sorun, siyasi 309. maddesini ihlal ederler. Madde- Cam tva anları kırmak parti seçimlerine ilişkin uyuşmazlıklar- ka bir yönetimle girmesine yol açılma- de yer alan cebir yalnız fiziki şiddet ola- da adli yargının görev ve yetkisinin sını- sı, yalnız parti içi bir uyuşmazlık değil- rak anlaşılmamalıdır. Mahkeme kararla- rıdır. dir. Böyle bir karar doğrudan seçmenin rı tavsiye değildir; devletin örgütlü kamu önündeki siyasi seçenekleri ve dolayı- gücüyle ve gerektiğinde zor kullanılarak Seçim ve usulsüzlük sıyla millet iradesinin oluşumunu etki- uygulanırlar. Anayasanın kurduğu yetki Kararda Türk Medeni Kanunu’nun lemeye yöneliktir. düzenini kamusal cebiri kullanarak or- 83. maddesindeki dernek genel kuru- Karar temyiz edilmiştir. Dosyanın ad- tadan kaldırmak anayasayı ihlal suçunu lu kararlarına ilişkin hükümlerden ha- li tatil dönemine denk gelmesi, demokra- oluşturur. reket edilmiştir. Oysa siyasi partiler sı- tik düzeni doğrudan etkileyen böylesine Her hukuka aykırı veya hatalı yar- radan dernekler değildir. Siyasi Partiler önemli bir uyuşmazlığın bekletilmesini gı kararı elbette Anayasayı ihlal suçu- Kanunu’nun 121. maddesi, Medeni Ka- haklı göstermezdi. Hukuk Muhakemeleri nu oluşturmaz. Böyle bir yorum yargı ba- nun ve Dernekler Kanunu hükümlerinin Kanunu’nun 103. maddesi, özellikle ge- ğımsızlığını ortadan kaldırır. Ancak so- ancak Siyasi Partiler Kanunu’nda hü- çici hukuki korumalara ve niteliği gereği run basit bir yorum veya uygulama hata- küm bulunmayan durumlarda uygulan- ivedilik taşıyan işlere adli tatilde de ba- sı olmaktan çıkıp anayasanın temel ilke- masına olanak vermektedir. Siyasi parti kılabilmesine olanak tanımaktadır. Söz lerinin, millet iradesinin ve anayasal ku- organlarının seçimleri konusunda ise ka- konusu olan bir siyasi partinin yönetimi rumların görevlerinin bilinçli biçimde et- nunda boşluk yoktur. ve seçimlere hangi yönetimle katılaca- Özellikle tıp ve hukuk meslek Suna TürkoğLu kisiz hale getirilmesine dönüşüyorsa du- alanlarında kadınların yerinin Bu seçimler seçim kurullarının ve se- ğı ise kamu yararı ve demokratik düzen EmEkli Danıştay ÜyEsi rum farklıdır. batı ülkelerinden daha yüksek çim hâkiminin denetiminde yapılır. Se- bakımından dosya ivedilikle incelenebi- oluşunun Cumhuriyetin sağladığı Anayasal düzeni korumak yalnız si- Milli Kadın Voleybol Takımı çimlerde hukuka aykırılık veya usulsüz- lirdi. Ancak Yargıtay dosyayı bugüne ka- olanaklar ile gerçekleşmiş A bir kez daha başardı ve yasetçilerin görevi değildir. Hâkimlerin, lük bulunduğu iddiası seçim hukukunun dar incelememiştir. olduğu ortaya konulmuştur. 2023’ten sonra 6 Eylül’de yüksek mahkemelerin, özellikle Cumhu- kendi mekanizmaları içerisinde incele- Yüksek Seçim Kurulu’nun yetkisi- Toplumsal cinsiyet, kadın ve tarihinde üst üste ikinci kez riyeti korumakla görevli oldukları için nir. Üstelik iddia edilen usulsüzlüğün se- ne sahip çıkmayışı da hukuka aykırıdır. erkekler için biyolojik cinsiyetten Avrupa şampiyonu olarak çim sonucunu değiştirecek ağırlıkta bu- cumhuriyet savcılarının ve seçim yargı- CHP’nin daha sonraki olağanüstü ve ola- farklı olarak toplum tarafından hepimize çok büyük bir gurur lunması gerekir. Böyle bir durum tes- sının da asli görevidir. Bu görevi yapma- ğan kurultayları seçim kurullarının gö- oluşturalan roller ve öğretilmiş ve mutluluk yaşattı. Ayrıca bu pit edildiğinde seçimin iptaline ve yeni- yanlar ihmal suretiyle icra yoluyla ana- zetimi altında gerçekleştirilmiş ve huku- davranış ve beklentileri ifade sonuç ile 2028’de Los Angeles’ta lenmesine karar verme yetkisi de seçim yasayı ihlal etmiş olurlar. ki sonuç doğurmuştur. Seçim hukuku- etmek için kullanılan bir yapılacak olan olimpiyatlara kavramdır. Fransız feminist doğrudan katılma hakkına da Simone de Beauvoir de “kadın sahip olarak, bize geleceğe doğulmaz, olunur” diyerek yönelik umutlu bekleyiş kadın toplumsal cinsiyetinin olanağını sundu. 2. MALTEPE KİTAP GÜNLERİ “yaratılmış” olduğuna işaret Sevinmeye, mutluluğa, gurur etmiştir. Şimdi bu yapay duymaya yönelik özlemimizi çaresizlik ve yaratılmış eşitsizlik “Cumhuriyetin bize açtığı bu MALTEPE CUMHURİYET MEYDANI karşında kadın voleybolcular yolda Türk kadınlarının neler yeni bir uyanışın sembolleri başarabileceğini bir kez daha gibiler. gösterdik” diyerek kendimize inanmamızı sağlayarak dindirdi. Kadının gücü 17 EYLÜL 18 EYLÜL 20 EYLÜL Üstelik bu inancı, cinsiyete 20 EYLÜL Erkek egemen toplumun dayalı eşitsizliğin derinleştiği bir dayatmaları olmadan, İMZA İMZA İMZA dönemde pekiştirerek daha bir İMZA siyasilerin politik baskılarına anlamlı kıldı. 14.00 16.00 14.00 14.00 uğramadan, liyakatli ve tecrübeli Böyle bir başarı öyküsünün ellerin üzerinde nereye kadar arkasından “cam tavan”ı MEHMET ZAMAN SAÇLIOĞLU HÜRRİYET YAŞAR DURSALİYE ŞAHAN NECDET NEYDİM yükselebileceğimizi gösterdiler hatırlamamızın nedeni de bize. işte sinsice kurgulanan bu Cam tavanları kırmanın cinsiyet ayrımcılığının ulaştığı yolunun başarıdan, başarının son durum. Kadın istihdamını yolunun çok çalışmaktan, yaşama geçirecek önlemlerin İZKİTAP 8. İZMİR KİTAP FUARI çalışmak için de engelleri alınması bir yana, tam kaldırmaktan başka çaremizin aksine uygulamalar ile kadın olmadığını topa vura vura yoksulluğunu artıran güvencesiz, KÜLTÜRPARK kanıtladılar. sürekliliği olmayan ve esnek Bu yazı bağlamında, toplumda çalışma adı altında yaratılan kadınların karşılaştıkları, eşitsizlik. mevcut hiyerarşik düzende belli 19-20 EYLÜL 19-20 EYLÜL 19 EYLÜL 20-22-24 EYLÜL Cumhuriyetin seviyenin üstüne çıkmalarını kazanımları İMZA diğer bir ifadeyle kariyerlerinde İMZA İMZA İMZA (20 Eylül) 12.00 yükselmelerini engelleyen 1960-1980 döneminde (22 Eylül) 14.00 14.00 14.00 16.00 soyut ayrımcılığı anlatan sosyologların çalışma yaptığı (24 Eylül) 13.00 cam tavanları kırmak için alanlardan biri de kadınlar olup, RİFAT ESEN AHMET GÜREL AHMET GÜLEN Y. BEKİR YURDAKUL gücümüzün olduğunu biliyoruz. Cumhuriyetin Türk kadınına Arada unutuyor gibi olsak da sağladığı kazanımlar konusu bu milli voleybolcularımız yine çalışmalarda, Cumhuriyet öncesi hatırlattılar. dönem ile karşılaştırmalı olarak Biz de ancak gücümüzün incelenmiş ve erkek egemen farkına vararak onlara toplumdaki ikinci sınıf rolden hakettikleri teşekkürü edebiliriz. çıkışı göz önüne serilmiştir.