Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 16 EYLÜL 2026 ÇARŞAMBA 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER SIYASI DAVA- Halktan daha güçlü HUKUKI DAVA ne olabilir? HALIL SARIGÖZ Salvador Allende (ortada miğferli), TARIHÇI 11 Eylül 1973’teki darbe sırasında bombalanan başkanlık sarayında. azı tarihler yalnızca takvimde kalmaz, bir Bülkenin belleğine kazınır. Yıllar sonra bile bir fotoğraf, bir şarkı, bir kitap ya da bir isim o günü yeniden hatırlatır. 11 Eylül, Şili için böyle bir tarihtir. La Moneda’nın bombalandığı, Salvador Allende’nin öldüğü, Şili demokrasisinin tankların ve uçakların namluları arasında susturulduğu gün... AV. AHMET AKGÜL ilişkin Sokrat Ama bizim için de yabancı yargılamasını örnek utlan kararı bir tarih değildir 11 Eylül. göstererek “fakat, Bile CHP Genel Çünkü Türkiye, darbelerin Sokrat’ı ölüme Başkanlığı’na atanan ne anlama geldiğini bilen bir mahkûm eden 501 ülkedir. 12 Mart’ı, 12 Eylül’ü, Kemal Kılıçdaroğlu, Atinalı hâkimden sıkıyönetimi, cezaevlerini, emekçilerin yaşam koşullarının konuşmasını Radio Magallanes mümkün müdür? “Ekrem İmamoğlu, hiçbiri bugüne yasakları, sürgünleri ve yarım iyileştirilmesi... Bütün bunların üzerinden yaptı. O konuşmanın Dünya solunun bugün bu siyasi tutuklu kadar yaşayabilmiş kalan yaşamları görmüş bir arkasında aynı soru vardı: Bir üzerinden yarım yüzyıldan soruları yeniden sorması değil, siyasi görüşü değildir, sanık toplumuz. Bu nedenle Salvador ülkenin zenginliği kimin için fazla zaman geçti. Ama insan gerekiyor. Ama geçmişi dolayısıyla içeri Sokrat hâlâ kendini Allende’nin öyküsüne yalnızca vardır? Allende’nin yanıtı açıktı: bazen bir sesi yıllar sonra bile romantikleştirerek değil; alınmış bir kişi savunuyor” sözlerini Şili’nin tarihinden bir sayfa Halk için. duyabilir. Allende’yi bir posterden değil, önseçimde eklemiş; Mithat olarak bakamayız. Onu biraz Fakat iktidara geldiği andan Allende’nin fotoğraflarına ibaret görmeden, Unidad kendisine oy verdim, Paşa yargılamasını da kendi tarihimizin aynasında itibaren ağır bir ekonomik ve bakarken beni en çok etkileyen Popular deneyiminin YENİ Parti’yle da “savunmanın görürüz. siyasi kuşatmayla karşı karşıya şey, onun bir “efsane” gibi başarılarını ve hatalarını İmamoğlu’nun kısıtlanması” görünmemesiydi. Gözlüklüydü, birlikte değerlendirerek ve kaldı. Enflasyon, mal sıkıntısı, cumhurbaşkanlığına çerçevesinde Şili yolu bir doktordu. Yaşını almış bir demokrasinin değerini, sosyal grevler, iş dünyasının ve adaylığı konusunda anımsatmıştır. Salvador Allende bir siyasetçiydi. Elinde halkın adaletin gerekliliğini aynı muhalefetin sert direnci, siyasal işbirliğine açık devrimciydi. Ama onu ayıran oyundan başka bir güç cümlede buluşturarak... kutuplaşma ve Unidad Popular olduğunu, kişinin ‘Siyaset önemli bir özelliği vardı: yoktu. Belki de tam olarak bu Çünkü Allende’nin bıraktığı içindeki görüş ayrılıkları her kör kuruşun Çeşmesi’ Sosyalizme demokrasi yoluyla yüzden gerçekti. Karşımızda miras yalnızca demokratik bir giderek büyüdü. Hükümetin hesabını vermesi Siyasi davalar, ulaşılabileceğine inanıyordu. ulaşılmaz bir kahraman değil, sosyalizm değildir. Demokrasi ekonomik ve siyasal sorunları gerektiği” yönünde ağırlıklı olarak 1908’de doğdu. Tıp eğitimi siyaset yapan bir insan vardı. içinde değişim arayışının derinleşirken sağ muhalefet deyim yerindeyse “adli hatalar” ile aldı. Genç yaşında siyasete Hata yapan, mücadele eden, mirasıdır. Ve belki de en önemli ile sol içindeki daha radikal “hem nalına hem atıldı. Şili Sosyalist Partisi’nin birlikte tarihte yerini kaygılanan, yalnız kalan... Ama ders şudur: Bir ülkede siyasal kesimler arasındaki gerilim de mıhına” nitelikli bir kuruluşunda yer aldı. almıştır. Sokrat’tan son ana kadar inandığı şeyden mücadele ne kadar sert olursa arttı. Bunları görmezden gelmek demeç vermiş; bu Milletvekilliği yaptı, sağlık Dreyfus’a, Şeyh Allende’yi anlamak değil, onu vazgeçmeyen bir insan. olsun, demokratik siyasetin bakanlığı yaptı. Dört kez konu, kamuoyunda Bedrettin’den Mithat bir efsaneye indirgemektir. yerine başka şeyler geçtiğinde Teslim olmak ya da cumhurbaşkanlığına aday tartışmalara neden kaybeden yalnızca bir parti ya Paşa, Ergenekon vb. Tarih, sevdiğimiz insanların oldu. Sonunda 1970’te yüzde direnmek olmuştur. Değerli da bir hükümet olmaz. Halk hatalarını da hatırlamayı davalarına kadar 36.6 oyla cumhurbaşkanı 11 Eylül sabahı La Moneda’ya kaybeder. gazeteci, yazar gerektirir. Allende’nin yolunun ünlü bütün davalar seçildi. Bu ayrıntı önemlidir. girdiğinde önünde iki seçenek 11 Eylül 1973’te La Mustafa Balbay, da sorunları vardı. Yanlışları, siyasi davalar Çünkü Allende, iktidara bir vardı: Teslim olmak ya da Moneda’nın üzerinde uçaklar çelişkileri vardı. Fakat bütün “Bu açıklama, kapsamındadır. ayaklanmayla değil, seçim direnmek. O, direnmekten yana vardı. 53 yıl sonra o uçaklar yok. bunlar başka bir gerçeği Yargıtay’da Merhum Prof. Dr. sandığından geldi. Şili’nin oldu. Ve son konuşmasında Pinochet yok. Ama Allende’nin değiştirmez: Bir iktidarın incelemede olan, Ahmet Mumcu demokratik kurumlarını geleceğe ilişkin umudunu adı hâlâ var; bir meydanda, bir hatalarının bedeli, demokrasinin butlan-tedbir kararı hocamızın Topkapı kullanarak sosyalist bir korudu. Bugün o sözlerin kitapta, bir şarkıda... Ve dünya- ortadan kaldırılması olamaz. ile ilgili olabilir” Sarayı’ndaki “Siyaset dönüşüm gerçekleştirmeyi tamamını yeniden aktarmaya nın başka bir köşesinde, genç yorumunu yaparak Çeşmesi” olarak Yaklaşan felaket denedi. Bu deney, daha sonra gerek yok. Bir cümlesi yeter: bir insanın eşitsizlikler üzerine doğru bir tespitte bilinen çeşmenin “Şili yolu” olarak anılacaktı. 1973 yazına gelindiğinde Şili “Tarih bizimdir ve tarihi halklar düşündüğü bir anda. bulunmuş ve noktayı önünde yapılan Belki de onu dünya solunun artık uçurumun kenarındaydı. yapar.” Belki de tarihin en büyük iro- koymuştur. Söz infazları “siyaseten hafızasında bu kadar özel 29 Haziran’daki başarısız darbe Belki de Allende’yi bugün hâlâ nisi budur: Onu öldürenler ik- konusu demecin, katl” olarak kılan şey tam olarak buydu. girişimi, yaklaşan felaketin hatırlamamızın nedeni budur. tidarı ele geçirdi. Ama bellekle- kurnazlık içeren adlandırıldığını Sosyalizm ile demokrasinin habercisiydi. Ağustos ayında Çünkü tarihin yalnızca güçlüler ri ele geçiremediler. Allende’nin özel amaçlı ve siyasi biliyoruz. birlikte var olabileceğine Allende, General Augusto tarafından yazılmadığını bedeni La Moneda’da kaldı. Fik- bir demeç olduğu İBB-İmamoğlu inanıyordu. Allende’nin Pinochet’yi kara kuvvetleri hatırlatır bize. ri ise çok daha uzaklara gitti. açıktır. iddianamesindeki Şili’si yalnızca fabrikaların ve komutanlığına getirdi. 11 Allende’nin ölümünün Bugün onu anarken yalnızca Siyasi dava- isnatlar, “Önce madenlerin devletleştirilmesiyle Eylül sabahı ordu harekete üzerinden 53 yıl geçti. geçmişe bakmıyoruz. Çünkü de- siyasi tutuklu ile partiyi, sonra anlatılamaz. geçti. Allende La Moneda’ya Şili değişti. Dünya değişti. mokrasiye, özgürlüğe, eşitliğe olağan dava ve cumhurbaşkanlığını gitti. Saatler ilerledikçe Sosyalizm tartışması değişti. ve sosyal adalete inanan herkes Ülke zenginliği kimin tutuklusu ayrımı, ele geçirmek için kuşatma ağırlaştı ve dünyanın için Allende’nin hikâyesi hâlâ Türkiye değişti. Fakat bazı için var? suç ve ceza hukuku belleğine kazınan görüntüler bitmiş değildir. La Moneda’nın sistem kurma sorular değişmedi. Çünkü siyasetin nihai amacı, geldi: Bombalanan bir devlet üzerinden yükselen dumanın teorisinin derin ve vb.”, diploma Eşitsizlik nedir? Özgürlük insanın yaşamına dokunmaktır. içinden, 53 yıl sonra bile aynı çetin konularından başkanlığı sarayı, dumanlar, nedir? Demokrasi yalnızca iptali, casusluk soru çıkıyor: Bakır madenlerinin sokaklarda tanklar... Ve içeride, sandıktan mı ibarettir? Bir biridir. Ceza davası ve diğer tali Halktan daha güçlü ne olabi- millileştirilmesi, toprak reformu, halkın oyuyla seçilmiş bir ülkenin doğal kaynakları kimin hukuku kaynakları davalar gösteriyor eğitim ve sağlık politikaları, cumhurbaşkanı. zenginliğidir? Ve en önemlisi: lir? Yanıtımız değişmedi: Hiç- zengindir. Örneğin, ki İmamoğlu yoksullukla mücadele, Allende teslim olmadı. Son Adalet olmadan demokrasi bir şey. merhum hocamız yargılamalarının Prof. Dr. Faruk Erem tamamı siyasal başta olmak üzere, davalardır. Savcılık ceza hukukunun iddia konusu bilgeleri siyasi eylemleri saiki 2. MALTEPE KİTAP GÜNLERİ davalar konusunda (nedeni) yönünden evrensel ve ulusal böyle tanımlamıştır. görüşleri ortaya MALTEPE CUMHURİYET MEYDANI Teoride “saik kriteri” koymuşlardır. çerçevesinde yapılan ayrım (tasnif) bu tür Sokrat’tan Mithat davaların siyasi dava 17 EYLÜL 18 EYLÜL 20 EYLÜL Paşa’ya 20 EYLÜL olduğu yönündedir. Erem, özellikle Bir dava ya da İMZA İMZA İMZA İMZA 1971 yılında “Siyasi isnadın, siyasi olup 14.00 16.00 14.00 14.00 Davalarda Müdafilik” olmadığına, ancak, başlıklı broşüründe, yeterli hukuk bilgi MEHMET ZAMAN SAÇLIOĞLU HÜRRİYET YAŞAR DURSALİYE ŞAHAN NECDET NEYDİM Avukatlık ve altyapısına sahip Meslek Kuralları hukukçular, aydınlar şerhinde, siyasi karar verebilir. davaların hangi Kılıçdaroğlu’na İZKİTAP 8. İZMİR KİTAP FUARI davalar olduğunu söz konusu demeci vurgulamış; vermeden önce, bu kapsamda, siyasi davalar KÜLTÜRPARK “olağandışı konusunda, yargılamalar”, “yılgı danışmanları adaleti”, “önyargılı tarafından ayrıntılı 19-20 EYLÜL 19-20 EYLÜL 19 EYLÜL 20-22-24 EYLÜL adalet”, “mutemet bilgilendirilme hakim”, “arı adalet”, yapılmadığı İMZA İMZA İMZA İMZA (20 Eylül) 12.00 “adaleti ele geçirme anlaşılıyor. Bilgi (22 Eylül) 14.00 14.00 14.00 16.00 çabaları”, “savunma sahibi olmadan (24 Eylül) 13.00 kısıtlamaları”, fikir yürütüldüğü RİFAT ESEN AHMET GÜREL AHMET GÜLEN Y. BEKİR YURDAKUL “çağdaş engizisyon” ve “legal gibi kavramları görünümlü illegal değerlendirmiştir. demeç” verildiği “Önyargılı adalet”e tartışmasızdır.