Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 10 EYLÜL 2026 PERŞEMBE 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER Namus sözcüğü de, Arapça namus üzerinden gelir; Nişasta bazlı şeker kökeni Yunanca nomos (yasa, kural, töre) sözcüğüne dayanır. Genel sözlüklerde Namus, Ahlaka Siyasette ahlak bağlılık ve dürüstlük kansere yol açar mı? olarak tanımlanır. ve namus Oysa, Türkçede ve birçok Ortadoğu/ PROF. DR. ÜLGEN ZEKI OK yay Sındır, Türkiye’de yalnız- hlak ve Namus birbirine Akdeniz kültüründe günlük ca hayvan yemi olarak ithaline yakın ama aynı olmayan kullanım daha dardır: Namus, lkemizde “nişasta bazlı izin verilen genetiği değiştiril- Akavramlardır. Sözlükteki iffet, ırz, cinsel ahlak, kişinin resmi karşılıkları ile günlük/ şeker (NBŞ)” olarak ad- miş (GDO’lu) mısırların YFMŞ ve ailesinin toplum gözündeki kültürel kullanımları da biraz onuru, özellikle kadın bedeni ve landırılan ürünün bir- ürünlerinde kullanılıyor olabile- Ü farklıdır. cinselliği üzerinden aile itibarı çok firmanın yaptığı usulsüz- ceğinden endişe ettiğini vurgu- “Siyasal Ahlak” üzerine bu ile ilişkilendirilir. lükler sonucunda, kotasının lamıştı. Ortaya çıkan kota usul- sütunda çok yazı yazdım. Bu yüzden “namuslu insan” çok üzerinde piyasaya sürüldü- Son “Üsküdar trajedisi” süzlüklerinin ardından, bu ola- hem dürüst kişi hem de (günlük üzerine, her iki kavramı ğü geçen günlerde ortaya çık- kültürel kullanımda) cinsel sılığın hızla ve mutlaka araştı- da bir kez daha irdelemek davranışları toplumun beklediği tı ve bu durum insan sağlığı açı- rılması gerekir. gereksinmesi duyuyorum. sınırlar içinde olan kişi anlamına sından önemli bir tehdit oluştu- HHH gelebilir. Gıda güvenliği ruyor. lon (kalın bağırsak), pankreas, leri ve dondurmalarda yaygın Ahlak: Türk Dil Kurumu’na Erkeklerin işledikleri Öte yandan ABD’de Dufa- ABD’deki mısır lobisinin ürü- göre bir toplum içinde kişilerin karaciğer ve meme kanserinin olarak kullanılıyor. Sözünü etti- cinayetleri, “Namus cinayeti”, uymak zorunda oldukları ult ve arkadaşlarının Environ- nü “mısır şurubu” olarak pa- gelişimine zemin hazırladığı da ğim Bilim Kurulu raporunda bu “namusuna dokunmak”, davranış biçimleri ve kuralları mental Health (2009) dergisin- “namusunu temizlemek” gibi zarlama çabasına karşı Gıda ve açıkça belirtilmiş ve bu uyarı ürünlerin üzerinde şeker içe- (aktöre, sağtöre) ve “Huylar” deyimlerle ilkel bir biçimde de yayımlanan araştırmasın- İlaç İdaresi (FDA), katı ve kris- son derece önemlidir. riğinin, elde ediliş kaynağı ve olarak tanımlanmıştır. savunmaya kalkmaları da da, üç farklı üreticiden alınan tal bir yapıya sahip olmayan bu Japon bilim insanı Tomoyos- fruktoz oranının belirtilmesi ge- Daha geniş anlamda ahlak; bu ikinci, daha dar ve onur- 20 YFMŞ örneğinin 9’unda cıva sıvının ancak “yüksek fruktoz- rektiği yazılı. Ancak etiketlerde iyi-kötü, doğru-yanlış ayrımını hi Aoyagi ve arkadaşlarının merkezli anlamdan gelir. tespit edilmiş ve üretimde kul- belirleyen ilke, değer ve lu mısır şurubu (YFMŞ)” olarak yer alan fruktoz-glikoz (glukoz) Namus özet olarak: Sözlükte 2025’te World Journal of On- alışkanlıklar bütünüdür. lanılan kostik soda ile hidrok- ahlaka bağlılık, dürüstlük ve adlandırılabileceğine karar ver- şurubu, glikoz-fruktoz şuru- cology dergisinde yayımlanan Ahlak sözcüğü Arapça itibarlı olmaktır; günlük dilde ise lorik asit olası kaynaklar ola- mişti. Pancar şekeri yüzde 50 bu, glikoz şurubu, izoglikoz gi- “YFMŞ’nin enflamasyon ve kan- hulk (huy, tabiat, karakter) çoğu zaman iffet, cinsel onur rak gösterilmişti. Bu son derece fruktoz, yüzde 50 glukoz içerir- bi ifadeler ciddi bir kavram kar- ser üzerindeki etkisi” başlıklı sözcüğünün çoğuludur. Bu ve aile şerefi ve itibarlı olmak önemli, çünkü ağız yoluyla cı- ken piyasada kullanılan YFMŞ gaşası yaratırken fruktoz ora- yüzden ahlak hem toplum makalesinde, fruktozun kronik anlamını taşır. kurallarını hem de kişinin va alımının çocuklarda zekâ ge- ürünlerinin çoğu yüzde 42 ve- nına dair hiçbir net bilgi sun- Siyasal Namus: Yalan iltihaba yol açtığı, kanser riski- karakterini, huyunu kapsar. söylememek, seçmeni, riliği ve otizm; erişkinlerde ise ya yüzde 55, az bir kısmı yüzde muyor. Sonuçta tüketicinin al- ni artırdığı, kanser hücrelerinin Ahlak İslamda, Kuran’a ve partisini aldatmamak Alzheimer ve multipl skleroz 90 fruktoz içeriyor; yani fruktoz dığı gıdada YFMŞ olduğunu an- büyümesini hızlandırdığı ve da- Hz. Muhammed’in sünnetine Hukuka, Anayasa’ya, (MS) dahil ağır nörolojik tablo- oranı bakımından arada önem- laması neredeyse olanaksız ha- ha kötü bir hastalık seyri (prog- dayanan, insanın Allah’a, yasalara, seçim sonuçlarına, larla ilişkili olabileceği bildirili- le geliyor. li bir fark yok. Asıl fark şu: Pan- noz) yarattığı vurgulanmıştır. kendisine ve diğer canlılara Temel Hak ve Özgürlüklere yor. ABD’de saptanan bu durum karşı tutum ve davranışlarını uygun davranmak, adil, car şekeri lapa haline getirilen Bir meslektaşımın hem an- 2018’de kaleme aldığım iki belirleyen kurallardır. itibarlı ve güvenilir olmak karşısında, ülkemizde de YFMŞ pancarın kristal hale dönüşme- ne hem babasının arka arka- köşe yazısıyla YFMŞ tüketimi- Ahlak Felsefede, insanların anlamını taşır! içeren gıda üreten imalathane- siyle, yani neredeyse tamamen ya pankreas kanseri tanısı aldı- nin yarattığı tehlikeye ve pan- karar ve eylemlerinin iyi-kötü HHH lerin ve ürünlerinin cıva konta- doğal yolla elde edilirken YFMŞ ğını öğrenince şaşırdım; çünkü car şekeri fabrikalarımızın özel- ekseninde yargılanmasıyla ele Ahlak da Namus da “dürüst minasyonu açısından test edil- üretiminde birçok enzim kulla- leştirilmemesi gerektiğine dik- alınır. yakın geçmişe kadar bu tanıyı yaşam” ile ilgilidir: Ahlak özet olarak: Genel mesi çok yararlı olacaktır. Ahlak daha genel bir karakter nılarak kimyasal ve ısıl işlemler kat çekmeye çalışmıştım. Bir yıl nadiren duyuyorduk. Araştırdı- karakter ve toplumsal davranış ve kural sistemidir. Sigaranın kansere yol açtığı uygulanıyor; özetle ürün “do- içinde fabrikalarımızın birçoğu ğımda, 2000-2020 yılları arasın- kurallarıdır. Dürüstlük, adalet, Namus ise bu sistemin gerçeği uzun yıllar toplumdan ğal” değil. satılınca 2019’da şöyle yazmış- da Türkiye’de pankreas kanse- yalan söylememek, başkasının özellikle itibar, iffet ve saklanmıştı; umarım benzer bir tım: “İçimden bir ses, tüm bu ri görülme sıklığının neredey- hakkına riayet etmek gibi geniş toplumsal saygınlıkla kesişen Kansere zemin hazırlıyor karartma süreci YFMŞ sektörü süreçte YFMŞ lobisinin önemli bir alanı kapsar. se iki katına çıktığını ve aynı tarafıdır. Sağlık Bakanlığı’nın oluştur- için yaşanmaz. Sağlığınızı koru- Siyasal Ahlak: Yalan Siyasal Ahlak ve etkisi olduğunu ve geçen yıldan dönemde YFMŞ tüketiminde de söylememek, seçmeni, Siyasal Namus da yalan duğu Bilim Kurulu’nun 1 Mart mak için YFMŞ içeren ürünler- bu yana farkında olmadan da- belirgin bir artış olduğunu gör- partisini aldatmamak söylememek, seçmeni, 2018 tarihli raporu, konunun den kaçınmanızı ve daha az şe- ha çok YFMŞ tükettiğimizi söy- düm. Pankreas kanseri gelişi- Hukuka, Anayasa’ya, partisini aldatmamak öneminin anlaşılması açısın- ker tüketmenizi öneririm. Ame- lüyor...” Ne yazık ki zaman beni minde genetik yatkınlık ve siga- yasalara, seçim sonuçlarına, Hukuka, Anayasa’ya, dan değerli. Rapora göre, fruk- rikan Kalp Derneği’ne göre gü- haklı çıkardı. ra kullanımı gibi bilinen faktör- Temel Hak ve Özgürlüklere yasalara, seçim sonuçlarına, tozun insülin salgılanmasını venli sınır; erkekler için gün- uygun davranmak, adil ve Temel Hak ve Özgürlüklere Avrupa Pediatri Birli- lerin yanı sıra YFMŞ tüketimiy- güvenilir olmak anlamını uygun davranmak, siyaseten uyarmaması ve tokluk hissini de en fazla 9, kadınlar için ise 6 ği (EPA-UNEPSA) işbirliği ile le olan olası ilişkinin de derinle- taşır! adil, itibarlı ve güvenilir olmak geliştirmemesi sonucunda obe- tatlı kaşığı (veya kesme şeker) 2022’de Manisa Celal Bayar mesine araştırılması gerekir. HHH anlamını taşır! zite, karaciğer yağlanması, si- kadar ilave şekerdir. Üniversitesi’nde, 2023’te ise İz- Namus: Türk Dil Kurumu’na Üsküdar trajedisinin Siyasal Etiketler yanıltıcı roz, şeker hastalığı, kalp ve da- mir Ekonomi Üniversitesi’nde İzmir Ekonomi Üniveriste- göre bir toplum içinde ahlak Ahlak ve Siyasal Namus kurallarına ve toplumsal mar hastalıkları gibi tablolar ge- YFMŞ (NBŞ) Türkiye’de meş- (İEÜ) düzenlediğimiz “Çocuk- si, “Güvenli Gıda” konusunu tıp açısından değerlendirilmesi değerlere bağlılık, iffet ve ise elbette seçmen lişebilmekte, ürik asit artışıyla rubat, gazlı içecek, soğuk çay, lar İçin Güvenli Gıda (SAFFI) fakültesi müfredatına seçmeli “Dürüstlük, doğruluk” olarak tarafından seçimlerde ayrıca gut hastalığı tetiklenebilmekte- hazır meyve nektar ve içecekle- Sempozyumları”nda konuşma- ders olarak ekledi. Tüm üniver- tanımlanmıştır. yapılacaktır! dir. Raporda aşırı tüketimin ko- ri, hamur işleri, fırıncılık ürün- cımız olan Prof. Dr. Kamil Ok- sitelere örnek olsun. ‘Aslında kalandır terkeden’ Tarih, bazen tekrar eder; olmuştu. 2023’de kaçan tarihi YÜKSEL IŞIK enerji gerektirdiğinin farkındadır. uygun bulmaz”. ömrünü bir dönem daha eğer ders alınmazsa... Bilindiği Dağ gibi sorunların çözmek için fırsat, bir kez daha muhalefetin uzatmaktı. Bu gerçeği görmek ve ESKI CHP ANKARA IL Cumhuriyeti kuran parti kaldıraç görevi görecek güçlü bir üzere Demokrat Parti (DP) kapısını çalmak için bekler hale ilkesel duruşlar sergilemek yerine BAŞKANVEKILI örgüte gereksinim duyar. O bilir Bununla birlikte “egemenlik döneminde CHP’nin mallarına gelmişti. takınılan konjonktürel tutum urathan Mungan’ın ki “örgütlü güç yenilmez”. ulusundur”, “TBMM’den başka el konmuştu; bir sonraki adım Sorun, iktidarın, iktidarı seçmeni mecalsiz bıraktı. Mdizeleri, oldum olası ilgimi Hep olduğu gibi katılımcıdır hiçbir makam ulusun alın CHP’nin kapatılmasıdır. DP’nin bırakıp bırakmama noktasında Yeni bir yol çeker; ne zaman karmaşık bir Atatürk. Örgüt fikrini paylaşır; yazısında etkin olamaz” gibi esas aklından geçirip de yapamadığı düğümlendi. Oysa “Osmanlı’da durumla karşılaşsam şu dizeleri amacı işaret eden, cumhuriyet bu eylem için 12 Eylül darbesinin oyun çok”tu. Bütün toplum, Ve böylece Cumhuriyetin de her gittiği yerde uzun uzun beklenmesi gerekecektir. mırıldanırım: söyleşir halkla. Ve nihayet fikrini açıkça ortaya kayan bir “seçim olursa muhalefetin Cumhuriyeti kuran kadroların 12 Eylül darbesi, yalnızca siyasi “Kimdi giden, kimdi kalan/ 7 Aralık 1922’de, Ankara’da tutum takınmaktan da geri adayı kim olacak” sorusuna partisi CHP’nin de 103. yılını Aslında giden değil/ Kalandır yaptığı basın toplantısında, durmaz. partileri kapatmakla yetinmemiş; odaklanmışken bu oyunları geride bıraktığımız bugünlere terkeden/ Giden de/ Bu yüzden “Halkçılık ilkesine dayanan Sonrasını biliyorsunuz. Önce Türkiye’nin geleceği olan gençliği iyi bilen bir tarihsel geleneğe geldik. Bugün açıkça görüyoruz ki gitmiştir zaten” bir parti kurmak istediğini ve Ankara başkent, ardından da de idam sehpalarına çıkarmış; sahip iktidar, “seçimden önce Cumhuriyet kuşatma altındadır. Bu yazının nedeni de bu adının da Halk Partisi” olacağını Cumhuriyet ilan edilir. Bugün işkenceden geçirerek, toplumsal yapılacaklar listesi”ni devreye Bu kuşatmanın önündeki en dizelerdir. Bilindiği üzere dün açıklar. Aynı basın toplantısında, pek çok sorunla kuşatılan ve politik iklimi kısırlaştırmanın soktu. Listenin başında büyük tarihsel engel olan CHP CHP’nin; emekli olur olmaz Cumhuriyetin serüveni de aracı olmuştu. Toplumun İmamoğlu; listenin sonu ise ise butlan kararı sonucu ağır yara partinin programının katılımcı zihninin kuşatılması işlevini de üyesi olduğum, arkadaşım bir modelle yapılabilmesi için böylece başlamış olur. O serüven, “herkesin bildiği sır” olarak kabul almış durumdadır. üstlenen darbenin etkisi ortadan Ümit Erkol’un gözaltına alınıp yurtseverlere ve bilim insanlarına aynı zamanda, 103 yıllık CHP’nin edilen “butlan” vardı... Yapılması gereken kurultay tutuklanmasından sonra Ankara da çağrı yapar. Çağrısı, halkta de serüvenidir. kalkınca pek çok parti gibi CHP Butlan kararı, parti içi gerilimi yapılamadığı, atılması gereken il başkanvekili olarak görev da bilim insanlarında da karşılık Atatürk’ün sonsuzluğa de yeniden açılmış ve süreç içinde su yüzüne çıkardı ve o ana kadar adımlar atılamadığı ve parti içi yaptığım, butlan kararından bulur. Atatürk, kendisine ulaşan uçmasından sonra cumhuriyet toplumsal muhalefetin “amiral iktidarın en büyük adayı parti, iktidar mücadelesinde ön almak sonra gerekçe belirtilmeden görüşleri derler, toplar ve “Dokuz fikrine saldırıların giderek gemisi” haline dönüşmüştü. kendi içinde bölündü. Bölünme, için pek çok masum kadronun görevden alındığım partinin 103. Umde” olarak ikinci Büyük arttığını biliyoruz; bu saldırılara 2019’da büyükşehirleri, 2024’te, “karpuzun sapı ile gövdesi” gözünün yaşına bakılmadan Cumhuriyet kültürüyle yetişen ülke nüfusunun yüzde 60’ının arasında olsa da, partinin tasfiye edildiği için partinin kuruluş yıldönümüydü... Millet Meclisi seçimleri sırasında kadroların karşı çıktığını da… yaşadığı belediyeleri CHP’nin CHP’nin fiili kuruluşu, açıklar. etrafında kümelenen toplumsal bölünmesi, kaçınılmaz bir hal aldı. kazanması da bu sürecin Sivas Kongresi’ne uzanır ama O programda, Cumhuriyetin Başta İnönü olmak üzere söz enerji, içe dönük bıktırıcı Hepimiz, “gitmek mi zor, sonucudur. 103 yıl önce yapılan resmi ilanı, halifeliğin ve Din İşleri konusu kadrolar, CHP’yi bir kale tartışmaların tüketim sürecine kalmak mı” ikilemini yaşadık. başvuru kuruluşta esas alınır. Bakanlığı’nın lağv edilmesi, haline dönüştürdü; başta Deniz kurban edilmişti. 100 yılı aşkın Tek teselli, YENİ Parti’nin, Siyaset mühendisliği Kuruluşu da tarihsel bir görevin medrese ve tekkelerin Gezmiş olmak üzere gençlik, canı süre nice toplumsal badireleri “başka bir şey benim istediğim” yerine getirilmesini amaçlar. kapatılması gibi konulara pahasına, bağımsızlık ülküsüne Öte yandan mevcut iktidar atlatan parti, iktidarın hamlesi diyen sessizlerin sesi ve Hatırlanacağı üzere, savaş bitmiş sahip çıktı. Ve işbirlikçiler artık yönetemez hale gelmiş; sonucu, içine dönmüş; yenik günü geldiğinde, yanlışının yer vermez Atatürk. Çünkü anladı ki “bağımsızlık fikri halk ise iktidarın artık yönetemez özeleştirisini yapabilme ama ülkenin hali perişandır. kendi deyişiyle, “Bu sorunları düşmüştü. boğdurulmadan ve CHP içeriden Atatürk, bu perişanlığı ortadan programa alarak önceden, olduğu kanaatine varmış ve Butlan süreci yönetilemedi. ve doğrusunu her koşulda kaldırabilmenin, tek tek kişilerin bilgisiz ve gericilerin bütün ulusu fethedilmeden, Cumhuriyet belediyelerin başarısı üzerinden Uluslararası siyasal mühendislik sahiplenme potansiyeline sahip maharetinin çok ötesinde bir yanıltmalarına fırsat bulmalarını düşürülemez”. olası CHP iktidarını konuşur çalışmasının amacı, iktidarın olmasıdır. Ordnaryüs Profesör Sadr Dplomas tarhçs Doç. Dr. Türkye, özellkle son 20 yıllık Maksud Arsal’ın, Tanzmat’ın Hüner Tuncer, Osmanlı’nın son dönemde, hızla şçleşen br yüzüncü yılı nedenyle 1939 dönemnde Avrupa devletleryle toplum yapısına sahptr. yılında kaleme aldığı bu eser, olan lşklern rdelyor, Türkye’dek toplumsal ve laklkten kopan devlet Balkanlar coğrafyasının elden syasal gelşmeler yönetmlernn başına nelern çıkışını özetlyor ve o dönemde kavrayablmek ve geleceğn çok açık şeklde yapılmış olan yanlışlıkları gözler etkleyeblmek çn Türkye şç ortaya koyuyor, laklğe hava gb, önüne seryor. sınıfını tanıyablmek, su gb gereksnmemz olduğunu anlayablmek, davranışlarını tarhsel gerçeklerle kanıtlıyor ve analz edeblmek gerekr. geleceğe ışık tutuyor. 13,5x20,5 / 118 Sayfa / İnceleme 13,5x20,5 / 200 Sayfa / İnceleme 13,5x20,5 / 303 Sayfa / İnceleme