Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
3 AĞUSTOS 2026 PAZARTESİ
6 SÖYLEŞİ
Eski Yargıtay Birinci Başkanı Sami Selçuk, Türkiye’nin Batı’dan yasa aldığını ancak kavramları anlamadığını söyledi
Duruşma tek oturumda biter
ürkiye’de duruşma kavramı doğru n yıl önce Türkiye’nin demokratik
Tanlaşılmamıştır. Duruşma tartışmadır. Oaçıdan geleceğini parlak görmediğimi
Korku iklimi,
Türkiye bu tartışmayı beceremediği sürece söylemiştim. Dediğim gibi çıktı ne yazık
CHP’li belediyeler ve
adli yanılgılar sürecek, mahkemelere de ki. Bugün Türkiye’yi tek kişi yönetiyor.
güven azalacaktır. Türk yargıçları, Avrupa, Şu anda Türkiye demokrasi ve hukuk
ahlakın sıfırlanması
Amerika, Afrika yargıçları gibi duruşmaları açılarından Afrika’daki bazı ülkelerin bile
ski Yargıtay Birinci Başkanı Prof. Dr.
oğun bir siyasi korku iklimi
tek oturumda ve tek günde bitirmedikleri çok gerisinde. Türkiye yasa almakla hukuk
Sami Selçuk, Cumhuriyet’in sorularını
içinde yaşıyoruz. Tepede
sürece asla doğru karar veremez. devrimi yapacağını sandı, başarılı olamadı.
Eyanıtladı. sallanan Demokles’in
Y
kılıcı rolündeki siyasi yargı.
n CHP’nin 38. kurultayı hakkındaki
Prof. Dr. Sami Selçuk
Araştırmacı gazeteciler ve siyasal
mutlak butlan kararına ilişkin dosya
yorumcular dahil toplumda medya
Yargıtay’da. Tüm kamuoyunun konuştuğu
1937’de Konya/Taşkent’te doğdu.
alanında işini doğru dürüst yapan ve
P
bu dava Yargıtay’ın üzerinde baskı
Konya Lisesi’nden mezun oldu. Ankara
açık kaynaklardan değerlendirmelerde
Üniversitesi (AÜ) Hukuk Fakültesi’ni
yaratır mı?
bulunanlar bile, ölçebildiğim kadar
bitirdi. Ankara yargıç adayı olarak
Sanmıyorum. Çünkü her Yargıtay üyesi,
yarattıkları etki derecesine göre,
0
mesleğe başladı. Sütçüler, Akşehir, Yenice
dışarıdaki dedikodulara kulağını kapatır. susturuluyorlar. Kimse susmuyor ama
ve 1972’den sonra Yargıtay Cumhuriyet
korku iklimi bir sabah ansızın kapınızda
Sadece verilere, tanıklıklara, bilgilere
Savcılığı görevlerinde bulundu.
R
belirebiliriz heyulası dolaşıyor
ve yazılı hukuka bakar ve hiçbir baskı
1982’de Yargıtay üyesi oldu. Üç kez
toplumda.
Yargıtay Dördüncü Ceza Dairesi
duymaksızın, hukuka göre karar verir. Ben
Başkanlığı’na seçildi. AÜ Hukuk
Dördüncü Ceza Dairesi başkanı olduğum
T
Neden tutuklama furyası?
Fakültesi’nde doktora yaptı, 1986’da
sırada bir politikacı ile ilgili dava geldiğinde
doçent, 2006’da profesör oldu. 1999’da Silkeleyin emriyle CHP’li belediyelere
süratle incelettirir; “Basın duymadan, karar
Yargıtay Birinci Başkanlığı’na seçildi, yönelik operasyon demeyeceğim,
R
verelim” derdim.
Haziran 2002’de yasal yaş sınırı nedeniyle
daha doğru bir deyimle tutuklama
emekliye ayrıldı. Bilkent Üniversitesi
n Dosyanın karar açıklandıktan 56 gün furyası son aylarda hız kazandı.
Hukuk Fakültesi’nde ders verdi.
AKP bu gidişle, seçimsiz, tepeden
sonra Yargıtay’a gönderilmesi eleştiri E
AİHM Danışma Paneli üyeliği
inme demir yumruk karakterli
konusu olmuştu. Bu süre normal mi?
görevinde bulundu.
operasyonlarla, aslında tüm
Niye bekletmişler 56 gün? Belki “Başkaları
belediyeleri kazanma yoluna girdi. Bu
da temyiz eder” diye beklediler, kim
adeta kendisine oy vermeyen CHP’li
bilir? Her dosya kural olarak hemen ilgili
belediyeleri seçen ve yereli büyük
daireye gider.
ölçüde kaybetmesine neden olan
Yarım yamalak şeriat
seçmenden/halktan/milletten de bir
n “Bugünkü koşullar altında
intikam almaya benziyor. Ya bana oy
anayasanın değişmesi doğru değil. Çünkü
vereceksiniz ya da başkasına verdiğiniz
n Anayasaya uyulmayan, AYM şaşırdı, sonra da “Bütün dünyada ve dilekçelerini tekrarladıklarını
cumhurbaşkanının sergilediği tutumlara
tüm oyları gasp ederim! Boşuna
olduğu gibi, yeni bir yargıçla yeni
kararları uygulanmayan bir yazdırıyorsunuz. Böyle bir
bakarak demokratik açıdan geleceği
çabalamayın.
baştan duruşma yapılır” diyerek
dönemde hukuk devletini ne oturuma gerek var mı” diye
pek parlak görmüyorum” sözlerinizin
bir örnek verdi: “Bir yargıcımız,
ayakta tutar? sormam üzerine yargıcımız, “Hiç
üzerinden tam 10 yıl geçti. Haklı
Korku içinde yaşatmak
aynı gün beş davada beş karar
Bir biliminsanının dediği gibi; düşünmedim. Abilerimizden,
çıktığınızı düşünüyor musunuz, o gün söz
Tutuklama furyasının ikinci mesajı
verdi. Ancak kararları yazmadan
Türkiye yazılı anayasası olan ama
ablalarımızdan böyle gördük, biz
ettiğiniz parlak olmayan geleceği bugün da henüz operasyona uğramamış
öldü. Bütün dünyada olduğu gibi
anayasal olmayan bir devlettir.
de böyle yapıyoruz” demişti, stajım belediye başkanlarına... Onları korku
yaşıyor muyuz?
yeni bir yargıçla duruşmalar içinde yaşatmak.
Bu yüzden Avrupa İnsan Hakları
sırasında. Çok şaşırmıştım.
Evet. On yıl önce Türkiye’nin demokratik
Operasyon furyasının, yani
yenilenerek kararlar verildi.”
Mahkemesi’nde (AİHM) şu anda
açıdan geleceğini parlak görmediğimi
neredeyse tüm belediye yönetimlerini
n İstanbul Büyükşehir ‘Başka ülkede olmaz’
22 bine ulaştı dava sayımız. Bu
söylemiştim. Dediğim gibi çıktı ne yazık
gözaltına aldıktan sonra hızla üstelik
Belediyesi davasında onlarca
bir skandal. Bizden sonra 7 bin Staja başladığımda ağır ceza
ki. 1999-2000 adli yılı açış konuşmam,
toplu tutuklamaların siyasi bir nedeni
sanık var. Böyle bir dava kısa
başvuru ile nüfusu iki katımız mahkemesine tutuklu birini
bana “gün ışığında demokrasi” bilincinin
var:
sürede nasıl tamamlanır?
olan Rusya geliyor. Daha önceleri
getirmişlerdi. Beklenen yazı
ülkemizdeki üniversite çıkışlılarında bile hiç İlki, tutuklananlar arasında
Rusya bizim arkamızda idi. O kadar dava bir arada açılmaz
gelmemişti. Savcı, “Beklensin” bugüne kadarki pratik gereği, yalan
olmadığını göstermiştir. Bugün Türkiye’yi
yanlış iftiranameler-itirafnameler
Türkiye, Avrupa Birliği’nden ki. Ayrıca “duruşma” kavramı
dedi. Sanık ayağa kalktı, savcıyı
tek kişi yönetiyor. Şu anda Türkiye
yazdırmak. Üstelik tutuklu hallerini
(AB) çok uzaklaştı. Özellikle yanlıştır. Bütün dünyada bu
göstererek “Dört yıl önce burada
demokrasi ve hukuk açılarından Afrika’daki
uzun zamana yayarak... Kim bilir
aşamanın adı, “tartışma”dır.
hukuk açısından Türkiye’nin
bazı ülkelerin bile çok gerisinde. Türkiye oturan başka bir bey idamımı
nelerle karşılaşıyorlar ama önceki
O nedenle hukuk açısından
AB’ye girmesi mümkün değil.
yasa almakla hukuk devrimi yapacağını istedi, ben dört yıldır idamımı
uygulamalarda gördüğümüz gibi eşi,
Türkiye’deki duruşmaların hemen
Çünkü Türkiye’de şu anda hukuk
sandı. Ancak başarılı olamadı. bekliyorum. Bu işi bir an önce
çoluk çocuğu, serveti, işi gücü artık ne
hemen yüzde 95’i geçersizdir.
belirsizleşmiştir.
bitirin” dedi. Dehşete düşmüştüm. varsa “kaybetme korkusu” ile baş başa
‘Japonya başarılı oldu’
Çünkü Türkiye Batı hukukunu
n Ekrem İmamoğlu’na son bırakılıyorlar.
Buna kimsenin hakkı yoktur.
Kendi yönetim namusuna
almadı, yasa aldı. Bu yüzden
Oysa Japonya, Meiji döneminde Fransız duruşmada savunma hakkı dahi
Bunlar dünyanın başka yerinde
güvenmeyen veya korku belası
hukuk terimleri uygulamada
Medeni Yasası’nı almadan önce geleceğin tanınmadı.
olmaz. Çünkü davalar tek
teslim olan belediye başkancıkları,
yerleşmedi.
hukukçularını yetiştirmek için Fransa’dan İmamoğlu’nun duruşmaları
oturumda biter.
kendilerine höt denmeden ellerini
n Nedir fark?
ünlü hukukçuları getirdi, geleceğin doğru duruşma değil,
n Bugün yargılama erki mevcut
havaya kaldırıyorlar! Adeta eller yukarı,
Yasayı Meclis, yani
hukukçularını yetiştirdi. Sonra da Japonlar, aslında. Çünkü
siyasi atmosferden ne kadar duvara dayan bakalım komutuyla...
Taklitle
siyasi organ çıkarır.
yasaları aldılar. Bununla da yetinmeyip duruşma Afrika’da
Kendilerine AKP’nin yolu gösteriliyor.
etkileniyor?
Hukuk ise bir
hukuk sözlüğünü yaptılar. Batı dillerindeki bile tek oturumda Mesaj şu: Artık bizden yanasın,
kuşatılmış
Etkilenen belki vardır. Ancak
şemsiyemiz altına aldık seni... Her türlü
bilimdir. Bilim
hukuk terimlerini Japonca’ya aktardılar. Bazı biter. Örneğin
bunu kimse kolay kolay bilemez.
haltı yiyebilirsin, yediklerini de bizimle
beyinlerle
yuvası fakültelerde
sözcüklerin karşılığı Japoncada yoktu. Onları Mehmet Ali
Kanıtlamak da çok güçtür.
paylaşırsın...
öğrenilir. Türk
olduğu gibi aldılar. Baktılar ki o terimleri Ağca, Abdi
n 90’ların Yargıtay’ı ile
doğru hukuk
uygulamasında
yazıya dökmek için alfabelerinde harf eksik.
İpekçi’yi
bugünkü arasında nasıl farklar Aday seçme değişmeli
hukuk
Alfabelerine harf eklediler. Bu nedenlerle
öldürdükten
uygulaması
Bugüne kadar yerel adayları
görüyorsunuz?
fakültelerinde
Japonya, hukuk devriminde başarılı
sonra kaçtı,
belirlerken sanırım kriterler şöyleydi:
Fazla bir fark görmüyorum.
yapamazsınız.
öğrenilen bilgiler
olmuştur. 19. yüzyıldan beri Batı hukukunu
Papa’yı yerelde tanınırlık, CHP’lilik veya eh
Türkiye A’dan Z’ye her şeyi
hiç kullanılmıyor ki!
en iyi uygulayan ülkelerden biridir. biraz da CHP’lilik, en azından AKP/
öldürmeye kalkıştı,
değiştirmek zorunda. Bir Türk
iktidar yanlısı olmama... Şüphesiz
Ben, mesleğimin sekiz
n AKP iktidarında anayasada onlarca
yakalandı. Ağca bütün
yargıcına duruşmaların tek
hakkında bazı olumlu şeyler...
yılında taşrada görevdeyken
değişiklik yapılmasına karşın yine yeni
soruşturma ve duruşma
oturumda bitmesinden söz
Yaşadığımız ve yaşayacağımız
savcı olarak sürekli kaldığım iki,
bir anayasadan söz ediliyor. Bugünkü
boyunca 128 kez dinlendi.
ettim. Çok şaşırmış, “Mümkün koşullar bunları yetersiz kılıyor.
yetkiyle gittiğim altı ilçede asliye
koşullar yeni anayasa için uygun mu?
Savunma hakkını kullandı. Tanık
2024 yerel seçimlerinde CHP aslında
değil” demişti. Çünkü kendinden
ceza davalarını tek oturumda
Anayasanın ikinci maddesi Türkiye’nin de-
çoktu, çelişkiler vardı, duruşma,
yerele dikkat etmeden daha sağlam
öncekileri taklide alışmış.
bitirilmesini sağlamış biriyim. İl
mokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti ol-
doğru terimle tartışma; Roma’da gördüğü kişileri aday gösterseydi
Sokrates gibi bildiğinden hiç
çapındaki bir ilçemizden asliye
duğunu belirtir. Hepsi yalan. Türkiye hiçbir seçilirlerdi, zamanın ruhu gereğince.
iki gün sürdü. Üçüncü günün
kuşkulanmamış. Descartes gibi
Uşak’ta aday yoklamasında iyice
ceza mahkemesinden sıfır dosyayla
zaman sosyal bir hukuk devleti olmadı. Tür-
sabahı karar verildi. Yargıçlar,
düşündüğü zaman insan olarak
doymuş bir iş adamı çıkıp durmuş...
ayrılmışımdır. Yargıtay başkanı
kiye laik bir devlet de değil. Türkiye şu an-
jüri üyeleri değişmedi. Dünyanın
Bazı eleştirilere rağmen... CHP’de
var olacağını, Durkheim gibi
olarak aynı ilçeye gittiğimde
da, yarım yamalak bir şeriat devletidir. Ör-
hiçbir ülkesinde duruşma yargıcı
hep bir şey olmuş... Ama parti onu
sorunlara hiç “bilinçli bilgisizlik”le
dava sayısının 879 olduğunu
neğin biri “Ben mirası, İslam hukukuna göre
değişmez. Değişirse duruşma
bir kenara itebilmeliydi... Hep bir şey
yaklaşması gerektiğini
öğrenince çok şaşırmıştım. Üstelik
paylaşacağım” diyor. Buna devlet elbette ka-
aşaması yeniden yapılır.
olmuşluğun adına...
düşünmemiş. Taklitle kuşatılmış
de “Hâkime hanım çok çalışkan
rışmaz, “Nasıl istersen yap” der, geçer. An-
Ayrıca, parti tüm yönetimleri çok
beyinlerle doğru hukuk uygulaması
‘İzlenim ciro edilemez’ olmasaydı dava sayısı daha çok
cak mahkemeler, şeriata göre karar veremez. yakından izlemeli, kurumsal denetim
yapamazsınız.
yapmalı, memnuniyetlere bakmalı ve
olurdu” demişlerdi.
n Hâkim değişikliğinin sıkıntısı
Vermiyorlar da. Türkiye “Anayasaya laiklik
gerektiğinde uyarmalı. Üçer-altışar
n Kamuoyunda adalete güven
nedir?
yazdık” diye bağırıyor. Ancak Türkiye’nin la- n Mümkün ise bugün neden
aylık denetimlerle. Halkı dinlemeli.
azaldı, yargılama erkinin taraf-
Duruşma yargıcı, kişileri
ik bir devlet olmadığını bütün dünya biliyor. bitirilmiyor?
Bunu yapmayınca kabak çıkan
sızlığı ve bağımsızlığı sorgulanı-
dinleyecek, duyacak, işitecek
Türkiye, eski “Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti”ni Çünkü Türkiye duruşmanın,
adaylıkların hepsi partinin üzerine
yor, siyasallaştığı söyleniyor. Du-
ve bunları değerlendirecektir.
ikiye bölmüş, birincisine “Diyanet İşleri”, doğru terimle tartışmanın
yığılıp kalıyor, kim seçti, kim atadı!
ruşmaların söz ettiğiniz gibi ya-
Kekeliyor mu, yalan mı söylüyor,
ikincisine “Vakıflar Genel Müdürlüğü” di- ne olduğunu bilmiyor. Türk Şu da var tabii, seçimlerde hep bir
pılması toplumda yargıya yönelik
bocalıyor mu, çelişkiye düşüyor yanılgı payı vardır.
yerek halkını, dünyayı aldatmıştır. Türki- hukukçuları Sokrates gibi “Bu
Belki seçimlerde üyelerin katılımıyla
olumsuz algıyı nasıl etkiler?
mu? Yargıçtan yargıca duruşmalar,
ye devleti asla laik değildir. Laik devlette Di- işlem doğru mu?” sorusunu
da sağlaması yapılmalı.
Duruşmalar tek oturumda bi-
yanet İşleri Başkanlığı olmaz. Anayasada izlenimler ciro edilemez, her şey sormadan, Descartes gibi
terse toplumdaki bu algı değişe-
demokrasi diye yazıyor. Demokrasi mi var de tutanağa yansımaz. Rusya’da sorgulamadan kimin yanında staj
Farklı karakterler
bilir. Kısaca Türkiye öncelikle du-
Türkiye’de? Demokratik bir devlette her tür- Petersburg İstinaf Mahkemesi yaptıysa ona öykünüyor. Yanında
İnsanların sergilediği karakter
ruşma, tartışma aşamasını doğru
den görüş kamuoyuna sunulur. Demokratik başkanına “Sizde duruşma staj yaptığım yargıca “Taraflar
tutumları da değişebiliyor. Birden
bir ülkede düşünceleri yasaklayamazsınız yapılırken yargıç ölürse ne geliyor. Ama hiç konuşmadıkları yapmalı. Bu ise zor değil. İki yılda
parti ve halk değil kendi çıkarları
‘
ama her düşünce çürütülmeye açıktır. yaparsınız” diye sormuştum. İlkin halde onların yerine geldiklerini sağlanabilir. ön plana çıkıveriyor. Karar verici
pozisyon insanları değiştirebiliyor. Para
değiştirebiliyor.
Bu normal koşullarda da yaşandığına
göre, hele siyasi zorbalıkların
AYM bile bilmediğini bilmiyor, hüküm kuruyor
hüküm sürdüğü koşullarda karakter
daha çarpılıyor. Bir bakmışsınız,
tanımadığınız bir cudam o koltukta
n Bugün yeniden Yargıtay n “Türkiye’de yasalar doğru gereken duruşmanın beş yıl güven azalacaktır. Yıllardan
oturuyor…
Başkanlığı kürsüsünde uygulansa sorun kalmaz” sürmesinden “başarı” diye bu yana bu konularda
İnsan hali bu deyip geçemeyiz.
olsaydınız, adli yıl açılış denir, doğru mu? söz ediyor. Yani bilmediğini yayınlar yapıyorum.
Bu insandaki metamorfozluğu
konuşmanızda nelere Doğru tabii. Yasalar, bilmiyor. Ancak bilmediği Ancak hukukçularımız hiç
mümkün olduğunca en aza indirmek
dikkat çekerdiniz? hukuka göre uygulansa sorun konuda hüküm kuruyor. okumuyorlar ki. Son sözüm
de önemli. Tabii, salt başkan
Türkiye’nin kalmaz. Türkiye yasaları Özetle Türkiye’de duruşma şudur: Türk yargıçları, Avrupa,
seçiminde değil, meclis üyelikleri
Batı’dan hukuk almış, ancak kavramları kavramı doğru anlaşılmamıştır. Amerika, Afrika yargıçları seçiminde de önemli.
Bir yasa değişikliği de şart, parti
değil yasa aldığını, anlamamış, özümsememiş. Duruşma tartışmadır. Türkiye gibi duruşmaları kural olarak
değiştiren istifa etmiş sayılmalı.
Batı hukukunu AYM bile duruşmanın ne bu tartışmayı beceremediği tek oturumda ve tek günde
Milletvekilliği dahil.
uygulamadığını olduğunu bilmiyor. Bir sürece adli yanılgılar bitirmedikleri sürece asla doğru
Arkasından bir yedek onun yerine
söylerdim. kararında tek oturumda bitmesi sürecek, mahkemelere de karar veremezler.
geçmeli.
Prof. Dr. Sami Selçuk
‘

