Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 3 AĞUSTOS 2026 PAZARTESİ 2 olaylar ve görüşler Sosyal demokrasi Sandıksız iktidara ne denir... ve iktidar dili kurmak ir kamuoyu araştırması yapıp seçme ve seçilme özgürlüğü hakkından GÜRSEL EROL “Mücadele edeceğiz” söylemi yerine; Bvazgeçer misiniz diye sorsanız, “Ülkeyi adaletle yöneteceğiz, eşitsiz- katılımcıların tamamına yakını “Hayır” der. CHP Elazığ MillEtvEkili En azından öyle olmasını umut edelim, likleri azaltacağız, demokratik kurum- aksi zaten demokrasi tabutunun üzerine ürkiye siyaseti son yıllarda yal- ları güçlendireceğiz ve herkes için çivi çakılmış demektir. Seçme-seçilme, nızca iktidar-muhalefet rekabeti onurlu bir yaşam kuracağız” diyen bir güçler ayrılığı konusu antik çağdan Tüzerinden değil, aynı zamanda siyasal dil, toplumun değişim beklen- günümüze şekillenen demokrasi fikrinin muhalefetin nasıl bir siyasal seçenek tisine daha güçlü cevap verecektir. temellerinden. Ne var ki bunu görüntüde herkes savunur görünse de siyasetçilerin üreteceği tartışması üzerinden de şe- - Meşru kazanç ve birikim değil, dilinden düşmese de söylem ve killenmektedir. Cumhuriyet Halk kaynağı açıklanamayan servet sorgu- uygulamalar çelişkilerle dolu. Tarih sandık Partisi’nin 21 Mayıs sonrasında ya- lanmalıdır. Sosyal demokrasinin he- çoğunluğunu mutlak, sonsuz iktidar adına şadığı gelişmeler, parti içindeki fark- defi, üretimi, girişimciliği ve meş- kullanma yolunu seçenlerden, geldikleri lı değerlendirmeleri ve maalesef yeni ru kazancı cezalandırmak değil; bölü- gibi seçimle gitmekten kaçanlardan, şiddet ve baskıyla muhaliflerini yok siyasal arayışları beraberinde getir- şümde adaleti sağlarken nitelikli kal- etmeye girişenlerden geçilmez. Buna miştir. Ancak bu süreç, yalnızca bir yalnızca itiraz eden değil; demokratik kurulabilir. kınmayı da gerçekleştiren, emeği ko- karşı mücadele edenler de kuşkusuz hep parti içi tartışma olarak okunamaz. hukuk devleti içinde özgürlüğü, kal- - Mücadele kadar gelecek hayali da ruyan ve vergi adaletini tesis eden bir olmuştur, olacaktır. Asıl mesele, Türkiye’de sosyal de- kınmayı, emeği ve sosyal adaleti bir- anlatılmalıdır. “Direne direne kazana- ekonomik düzen kurmaktır. Hukuka Siyasetin demokrasiyle ilişkisinin mokrasinin 21. yüzyılın gereksinim- likte büyüten bir yönetim iddiası orta- cağız” söylemi, toplumsal mücadele- uygun, üretimden ve girişimden do- karmaşıklığı ülkemiz dahil küresel ölçekte oldukça yakıcı sorun başlıklarıyla lerine uygun bir siyasal dil ve ya koymuştur. nin önemini vurgulasa da tek başına ğan kazanç ile yolsuzluk, rant, kara- hissediliyor. “Batı demokrasisi” yönetim vizyonu üretip yeterli değildir. Bunun yanında, nasıl para ve kamu kaynaklarının kötüye düşüncesinin idealizmine karşın Batı Yeni bir dil yaratmak üretemeyeceğidir. bir Türkiye hedeflendiği; özgürlükle- kullanılmasından elde edilen servet merkezli emperyalizmin uygulamadaki Türkiye’nin bugün gereksinim duy- CHP, 100 yılı aşan tarihiyle rin güvence altına alındığı, hukukun arasındaki ayrımı net biçimde yapma- çifte standardı, vahşi kapitalizmin yarattığı duğu da tam olarak budur. İktidarın yalnızca bir siyasi parti değil; Cum- üstünlüğünün tesis edildiği, kalkın- lıdır. Mücadele, servetin kendisine de- derin yıkım ve adaletsizlik yurttaşların her yanlışına tepki veren bir muhale- yönetimlerin sorunlarını çözebileceklerine huriyetin kurucu iradesini, demok- manın ve ekonomik refahın adil bi- ğil; kaynağı açıklanamayan zengin- yönelik umutlarını kırar noktada. Popülist, fet kadar; devleti nasıl yöneteceğini ratikleşme mücadelesini, sosyal ada- çimde paylaşıldığı bir gelecek somut leşmeye, vergi adaletsizliğine ve ülke aşırı sağ dalga, otoriter anlayış bu bilen, ekonomiyi nasıl düzelteceğini let arayışını ve çağdaşlaşma ideali- olarak anlatılmalıdır. kaynaklarının bölüşümündeki adalet- çözümsüzlük siyasetinden besleniyor. anlatan, kamu yönetimini nasıl iyileş- ni taşıyan temel kurumlardan biridir. sizliğe karşı verilmelidir. a dil, etkin ve kamucu tireceğini ortaya koyan ve yurttaşlara Böylesine köklü bir siyasi geleneğin Siyasi etik, ahlak Yeni bir vizyon ortaya konmalı güven veren bir sosyal demokrat siya- Seçme ve seçilme hakkının değerini bil- geleceği, kişiler üzerinden değil; tem- politikalar mek, hakkını vermek gerek. Yoksa bir bak- set anlayışı... - Güçlü bir kamu reformu vizyonu sil ettiği ilkeler, kurumsal belleği ve - Hükümet eleştirisi, kamu hizmeti mışsınız oy hakkınızı kaptırmış, sandık kül- CHP’nin yeniden güçlü bir toplum- ortaya konmalıdır. topluma sunduğu gelecek perspektifi vizyonuyla desteklenmelidir. türünün anlamını yitirmişsiniz. Haklarınızı, sal iktidar seçeneği hâline gelebilme- - Devletin şeffaf, liyakat esaslı, he- üzerinden değerlendirilmelidir. - Sosyal demokrat muhalefet, yalnız- görüşlerinizi temsil etmesi için oy vererek si, yalnızca haklı eleştirilerine değil; sap verebilir, hızlı ve etkin işlemesi- ca mevcut hükümeti eleştirmekle sı- seçtiğiniz siyasetçi bir anda başka, hatta toplumun beklentisi aynı zamanda yeni bir siyasal dil, bu ni sağlayacak kapsamlı bir kamu yö- taban tabana zıt görüşlü bir partiye geçi- nırlı kalmamalı; eğitimden sağlığa, vermiş. Kimi şantaja, kimi güç odaklarına, Bu nedenle benim CHP’de kalma dile uygun yeni bir kadro, yeni bir yö- netimi reformu sosyal demokrat si- barınmadan istihdama, tarımdan sa- çıkar hesaplarına boyun eğmiş. Siyasi etik, gerekçem de kişisel değil, ilkeseldir. netim vizyonu ve yeni bir toplumsal yasetin temel hedeflerinden biri ol- nayiye kadar her alanda daha adil, da- ahlak buhar olmuş; utanma, seçmene he- CHP’yi belirli isimlerle özdeşleştiren sözleşme önerisine bağlıdır. malıdır. Kamu kurumları siyasi sa- ha etkin ve kamucu politikalarını top- sap verme sorumluluğu yitirilmiş. ve tekelleştiren bir siyaset anlayışını Sosyal demokrat siyaset, yalnızca dakatle değil; ehliyet ve kamu luma sunmalıdır. Ülkemizden de siyasi manzaralar son doğru bulmuyorum. Partiler gelir ge- itiraz eden ve mevcut düzenin yanlış- yararı ilkeleri doğrultusunda dönemde buna ilişkin örneklerle dolu. Ya- - Tepkisel değil, alternatif üreten bir nar dönerlerin yeni adresleri kadar bunları çer isimlerle değil; ortak değerleri, ta- larını teşhir eden değil; aynı zamanda yönetilmelidir. siyaset dili kurulmalıdır. siyaseten iyi tanımadan yurttaşla buluştu- rihsel birikimleri ve siyasal tahayyül- ülkeyi nasıl yöneteceğini ortaya ko- - 21. yüzyılın ikinci çeyreğinde de- - İktidarın her politikasına yalnız- ran parti anlayışının da kendini sorgulama- leri ile ayakta kalırlar. CHP’de bulun- yan bir politika seti ve siyasal dil ge- ğişen dünya koşullarına uyumlu, ca karşı çıkmak yerine, sosyal demok- sı, bu kişileri neden, niye sandıkta seçme- ma iradem, Cumhuriyetin kurucu fel- liştirerek; özgürlüğü, eşitliği, kalkın- çağdaş kamu yönetimi anlayışı doğ- rat ve kamucu ilkeler doğrultusunda ne önerdiğinin hesabını vermesi gerekiyor. sefesine, sosyal demokrat değerlere, mayı, sosyal adaleti ve demokratik rultusunda kamuya bürokrat yetiş- Çoğulcu demokrasinin olmazsa olma- uygulanabilir seçenekler geliştirmek zı sandık iradesine saygı konusundaki kar- demokratik hukuk devletine, laikli- hukuk devletini nasıl inşa edeceğini tiren eğitim kurumları yeniden güç- ve bunları kamuoyuna anlatmak da- ne derseniz geçen hafta gündeme yan- ğe ve sosyal adalet mücadelesine olan somut biçimde anlatan bir iktidar dili lendirilmeli veya günümüz gereksi- ha güçlü bir siyasal zemin oluştura- sıyan haberle daha da ilginç bir hal aldı; bağlılığımın doğal sonucudur. geliştirdiği ölçüde daha geniş toplum- nimlerine uygun yeni yapılar caktır. CHP’li belediyelere yönelik operasyonla- Yanlışlıklar elbette eleştirilecektir; sal destek bulabilir. kurulmalıdır. - Milli güvenlik ve toplumsal barış rın sonucunda, 31 Mart 2024 yerel seçim- ancak siyasal sorumluluk, zor zaman- - Siyasetin demokratikleşmesi için lerinde CHP’nin kazandığı İstanbul Büyük- konularında güven veren bir yaklaşım şehir Belediyesi ile 26 ilçe belediyesinden larda ortak mücadele zeminini terk Somut çözümler üretilmeli siyasi reform savunulmalıdır. benimsenmelidir. 16’sının belediye başkanı tutuklandı. Tu- etmek değil, onu daha güçlü duruma Bu bağlamda, tüm toplum kesimle- - Demokratik temsilin güçlendiril- Sosyal demokrat siyaset, yurttaşla- tuklu CHP’li belediye başkanı sayısı göre- getirmek için çaba göstermektir. rine ulaşabilmek için söylemlerimi- mesi amacıyla Siyasi Partiler Kanu- rın can güvenliğini, ülkenin demokra- vi sürdüren belediye başkanı sayısını geç- Bugün Türkiye’de muhalefetin en zin şu başlıklarda güçlendirilmesi ge- nu yeniden düzenlenmeli; parti içi tik hukuk düzenini, temel hak ve öz- ti. Muhabir arkadaşımız Batuhan Serim’in önemli sınavı, yalnızca mevcut ikti- rekir: demokrasiyi güçlendiren, seçmenin haberine göre, İstanbul’da halen görevine gürlükleri ve toplumsal barışı birlikte devam eden CHP’li belediye başkanı sa- darın yanlışlarını göstermek değil- - Devlet ile iktidar ayrımı gözetilmelidir. milletvekili adayları üzerinde daha savunmalıdır. Güvenlik ile özgürlük yısı 11’e geriledi. AKP ise sandık zaferi ol- dir. Toplum artık haklı eleştiriler ka- - Devlet, tüm yurttaşların ortak ku- fazla söz sahibi olmasını sağlayan arasında yapay bir karşıtlık kurma- madan operasyon, yargı süreçleri sonu- dar, ülkenin nasıl yönetileceğine iliş- rumudur. Eleştiri, devletin kendisin- tercihli oy gibi mekanizmalar yaşa- dan, her ikisini de koruyan politikalar cunda, kayyımla, atamalarla belediye sayı- kin somut, güven veren ve uygulana- den ziyade onu yöneten siyasi iktida- ma geçirilmelidir. Böylece hem par- geliştirilmelidir. sını artırdı. “Bunu demokrasi kazandı, san- bilir bir gelecek hayali ve buna uy- rın uygulamalarına ve otoriter pratik- ti merkezlerinin aşırı belirleyiciliği dık iradesinin yansıması” diye yorumlamak mümkün mü?.. gun kadroları da görmek istemekte- toplumun değişim beklentisi lerine yöneltilmelidir. Böylece devle- azaltılır hem de seçilmişlerin dir. CHP’nin 1970’lerdeki tarihsel sıç- tin kurumsal kimliğine duyarlılık gös- - Muhalefet etmenin ötesinde yönet- topluma karşı hesap verebilirliği Bütçe yetmiyor rama döneminde sosyal demokrasi, teren geniş kesimlerle ortak bir dil me iddiası ortaya konmalıdır. Sürekli, güçlenir. İktidar yurttaşın sıkıntılarına çözüm üre- temedikçe muhalefete baskıda. Ekonomik krizde bitiş çizgisi gözükmeyen bir mara- tondayız. Açlık sınırı; asgariyi, en düşük emekli aylığını geride bırakırken çarşı pa- İnşa ed İLen rej İmİn karakter İ zardan barınmaya, eğitimden sağlığa her şey el yakar durumda. Yurttaş karta, borca olarak kullanmak üzere ele geçirme, Türkiye genelinde İstanbul’da 39 ilçe geçiyor. Prof.Dr. Neval oĞaN BalKIZ yükleniyor. Okulların açılacağı eylül ayıy- yeniden yapılandırma amacıyla siyasal belediyesinden 26’sını (seçilmiş yönetim) Ülke olarak içinde bulunduğumuz la birlikte çocuklarının eğitim harcamalarını iz, sandığa iradeniz ile istediğiniz nitelikli olduğu ortada olan davalarla CHP kazanmıstı. AKP’nin yalnızca 13 siyasal, ekonomik, sosyokültürel ve nasıl karşılayacağını, kışa girişle doğalgaz “Soyu atın, oradan kimin çıkacağını ya sistematik şekilde sürdürüyor. belediyesi kalmıştı. Büyükşehir dahil psikolojik koşullar ve sorunlar, her faturasını nasıl ödeyeceğini kara kara dü- da yönetimin kimde olacağını iradem ile Rejimin dayandığı unsurlar, örgütlenme olmak üzere bu belediyelerin 16’sına alanda giderek derinleşen toplumsal şünüyor. Enflasyonun ateşi sönmezken ik- ben belirlerim” şeklindeki siyasal anlayışın biçimi ve bileşenleri bu hukuksuz operasyon yapıldı. (AKP’nin yönettiği 13 ve ekonomik eşitsizlikler, dış politika tidarın bütçesinde 18.9 trilyon lira öngörü- sonuçlarını yaşıyoruz. girişimlerin süreceğini gösteriyor! belediyeden birine operasyon yok.) çıkmazları ve kırılgan dengeler, len faiz hariç giderlerin 2026 sonunda 19.6 Türkiye’de uzun zamandır; halkın içinde trilyona ulaşabileceğine yönelik haberler AKP, son seçimin ardından 79 belediye uluslararası alandaki gelişmelerin içerdiği de dikkat çekici. Bu darboğaza karşın ka- olmadığı bir siyaset, oy kullanmanın kuşatma! başkanını “transfer” etti. Amacı ve niteliği tehlike ve tehditlerle karşı karşıyadır. muda tasarruf sözde kalır gibi... Bütçesi ile herhangi bir “katılımcı” etki yaratmadığı, Her gün bir gözaltı gündemi ile muhalefeti yok etmek, baskılamak, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş ilkeleri birçok bakanlığı geride bırakan kim der- atılan oyun geçerliliğinin ve nereye uyanan ülkede; halkın gerçek gündemi halkı yıldırmak olan bu ve benzer keyfi temelinde; laik, hukukun üstünlüğüne seniz; Diyanet İşleri Başkanlığı. Mustafa gittiğinin şüpheli hale getirildiği biçimsel açlığı, yoksulluğu, işsizliği, enflasyonu, uygulamalar ve tüm belediye başkanlarını dayalı, fırsat eşitliğinin ve gelir adaletinin Çakır’ın haberine göre, Diyanet’in giderleri bir sandık demokrasisi; seçenin de hukuksuzluğu, barınma hakkını, sağlık içeri almakla hangi anayasa yapılır? sağlandığı, sömürü ve sosyal eşitsizliklerin 62.2 milyar liradan 88.9 milyara yükseldi. seçilenin de kişi hak ve özgürlüklerinin, alanında yaşanan sorunları, orman Hangi toplumsal barış sağlanır? Hangi ortadan kaldırıldığı, işsizlik ve yoksullukla yurttaşlık haklarının, adil yargılanma ve yangınlarını, açlık sınırının ve enflasyon iktidar meşru hale getirilir? Bu sorulara mücadeleye dayalı bir kamucu yapısallığın Laik eğitim vurgusu lekelenmeme hakkının ortadan kalktığı, rakamlarının çok altında bırakılan yanıt bulmak, düşünmek toplumun her yaşama geçirildiği, insan haklarına dayalı Geçen haftanın gündem başlıklarından keyfilik ve belirsizlik koşulları içindeyiz! maaşları, iklim değişikliği ve afetler kesiminin görevi! bir yönetimi oluşturmalıyız! Milletin yüzü biri de tarikatları okullara sokan MEB’in, Bu koşullarda siyasal iktidar, amaç Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurum- özelleştirmelerini, faiz ödemelerine ancak o zaman gülebilir. ları Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle- ve unsurları belirlenmiş bir program kendi gücüne dayanmak aktarılan bütçeyi, eğitimde laiklik karşıtı Atatürk, “Biz ülke ve ulusumuzun re ilişkindi. Eğitim-İş, MEB’in, yönetmeli- dahilinde; muhalefet partilerini, kendi “dinselleştirme” girişimlerini, artan Algımız, gerçeklik bilincimiz, varlığını ve bağımsızlığını kurtarmak ğin 21. maddesinde yer alan “farklı prog- inşa etmeye çalıştığı rejimin sınırları ve şiddet sarmalını, dış politikada değişen reflekslerimiz felç ediliyor; vicdan ve için karar verdiğimiz zaman kendi ram uygulayan ilkokullar” düzenlemesinin gereksinimlerini uygun hale sokma (!), dengeleri, Türkiye’yi sarmalayan savaş adalet duygumuz parçalanıyor! görüşlerimize uyuyor ve kendi gücümüze özellikle Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve la- merkezi ve yerel yönetimleri hegemonik dinamiğini, savunma harcamalarının Bu koşullardan çıkış ancak yapısal ve dayanıyorduk. Hiç kimseden ders almadık. ik eğitim anlayışıyla bağdaşmadığını be- bir bütünlük ve güç merkezi oluşturacak artırılması dayatmalarının halk için, işlevsel yönleriyle gerçek katılımcı bir Hiç kimsenin aldatıcı sözlerine kanarak işe lirterek hukuka aykırı gördüğü hükümlerin şekilde; iktidarının ekonomik, siyasal, emekçi kesimler için sonuçlarını cumhuriyetçi demokrasiyi inşa etmek, girişmedik.” sözleriyle tarihsel yolu yine iptali için dava açacağını duyurdu. sosyal, kültürel güç alanları ve uzantıları konuşmuyoruz! siyasi alanı yeni biçimlerde örgütlemekten gösteriyor. ABD’de Joe Bden’ın başkan olmasıyla, ABD-Rusya Bu ktapta; Doğu Anadolu llernden, “Bu yapıt br Sovyet blm adamı tarafından gerlm tırmanışa geçt. Ukrayna'dak savaş, br yazılmıştır. Ktabın yazarı Prof. Dr. Abdula Güneydoğu Anadolu’ya göç eden br yönüyle, ABD le Rusya arasındak mücadelenn br Mardanovç Şamsutdnov, Sovyetler Brlğ grup muhacr anlatılmaktadır. Bu sonucu. Konu, Türkye’y yakından lglendrdğ Blmler Akadems Doğu Blmler Ensttüsü nsanların tanık olduğu Ermen halde, ülkemzde bu konuda yeterl araştırma, yok. Tarh Bölümü’nün uzun süre başkanlığını Tehcr, Rus şgal ve ağır kış Bu ktap, Fener Patrkhanes’nn ortaya çıkışından yapmıştır. Bu cdd yapıt, yazarlık profesörlük koşullarında aylarca süren göç ve başlayarak, son 80 yılda ABD le Fener Rum tezdr. Bu ktabın önem, Ulusal Kurtuluş bu sırada görülen ölüm, yokluk, açlık Patrkhanes arasındak yoğun lşkler, Savaşımızın br Sovyet blm adamı tarafın- ve hastalık gb felaketler Ortodoksluğun Doğu Avrupa halklarının mll dan değerlendrlmesdr. Bu nedenle hem serglenmektedr. Br yerlerde aynı Kitap okuduğunuzu biliyoruz. kmlğnde oynadığı rolü ve Patrkhane le Moskova tarh blm metodolojsne sahptr hem de kader paylaşan ve yolları kesşen arasındak en büyük çatışmanın neden Ukrayna’da br Sovyet blm adamının görüşünü nsanların yenden hayata tutunma yansıtmaktadır…” patlak verdğn ortaya koymaya çalışıyor. savaşının öyküsü verlmektedr. Alev Coşkun 13,5x20,5 13,5x20,5 12,5x19,5 İnceleme Tarh Tarh Belgesel Roman 352 sayfa 343 sayfa 282 sayfa