Catalog

27 AĞUSTOS 2026 PERŞEMBE 11 Zeytinin i Zinde: BARIŞIN VE BEREKETİN SİMGESİ ZEYTİNDE HASAT ZAMANI BAŞLIYOR 2 bin 600 yıllık KADİM HASAT bir miras Anadolu’nun en köklü simgelerinden zeytin için ha- maRmaRa: eGe: türkiye’nin en büyük zeytin üretim Gemlik zeytini sat dönemi başlıyor. Kültürel ve toplumsal bir etki- merkezi olan ege’de ile öne çıkan si de olan zeytin, çeşitli ürün yelpazesi ile insanlığa hasat genellikle ekim marmara bölgesi’nde sunulan en büyük hediyelerden birisi etkisinde. ortasında başlarken bu evre ise sofralık hasat ocak ayına kadar devam ekim ayında başlayıp bölgede erken hasat ediyor. kasıma kadar sürüyor. ürkiye’nin en önemli zeytinlerde ise verim daha yağlık zeytinler ekim- yağlık hasatlar için tarım ürünlerinden yüksek. Bu durum ve bölgeler kasım döneminde, sofralık uygun aralık ise Tolan zeytin için hasatta arası iklimsel farklılık, hasadın çeşitler ise eylül sonu-kasım genellikle kasım-ocak doğru zamanlama çok önemli. bölge bölge planlamasını arasında toplanıyor. dönemi. Zeytinlerin zorunlu kılıyor. erken veya geç Genel hasat zamanı Türkiye aKDeniZ: Zeytin hasadı- GÜneyDOĞu toplanması, özelinde eylül ayında başlarken nın erken başladığı böl- anaDOLu: sıcak ik- sofralık zeytin bu süreç, bölge özelinde şubat gelerin başında ise iklimi lim koşullarıyla bili- kalitesinde de ortasına kadar devam edebiliyor. dolayısıyla a kdeniz geliyor. nen Güneydoğu a nadolu ÇAğDAş zeytinyağının Sofralık zeytinler için genel Hatay, mersin ve a ntalya bölgesi’nde ise hasat ey- BAyRAKtAR BERRİN KARADENİZ yeniden ayağa kaldırılan asit oranınında aralık eylül-kasım ayları arası çevresinde sofralık zeytinler lül ortasında başlayabili- işlikte, antik dönemin üretim da doğrudan olurken erken hasat zeytinyağı eylül sonu-ekim döneminde yor. sofralık zeytinler Zeytin denince akla kuşkusuz tekniklerini yakından görmek belirleyici. Erken hasat edilen için öngörülen zaman ekim- toplanırken, yağlık zeytinle- eylül-ekim, yağlık Ege ve Akdeniz kültürü rin hasat dönemi ise kasım- zeytinler kasım-aralık mümkün. Üstelik buradaki zeytinlerden elde edilen kasım, yüksek verim yağlık geliyor. Güneş altında uzanan aralık ayları. aylarında toplanıyor. düzeneklerin hâlâ işleyen bir yağ daha düşük asit oranına zeytin için zaman dilimi ise zeytinlikler, hasat mevsiminin sistemi var. Geçmişin taşları sahipken geç hasat edilen aralık-şubat ayları arasında. telaşı, sofraya konan küçük arasında duran bu düzenekler, bir kâse zeytin ve üzerine zeytinyağı üretiminin ne gezdirilen zeytinyağı… kadar köklü bir geçmişe sahip Yağlıkta mekanik Ancak zeytinin hikâyesi, bir olduğunu hatırlatıyor. coğrafyanın sınırlarını aşan çok daha büyük bir kültürel mirası insanlığın ortak mirası Sof RAlı KTA Ell E anlatıyor. Bu hikâyenin izlerini Akdeniz’in farklı kıyılarına sürmek için İzmir’in Urla uzanan zeytin kültüründe Hasat aralığı kadar kullanılan yöntem de zeytin ilçesindeki bir İyon kenti olan coğrafyalar değişse de ağacın hasadında belirleyici durumda. elle toplama, en ge- Klazomenai antik kentinde etrafında oluşan yaşam leneksel yöntem olarak tercih edilirken zeytinin ka- bulunan zeytinyağı işliğine litesinin korunması açısından da tercih edilen bir se- biçimi benzerliğini koruyor. bakmak yeterli. çenek. d aha az çaba gerektiren yöntem ağaç dal- Toprağa bağlılık, larının silkelenmesi sonucu zeytinin yere düşürüle- MÖ 6. yüzyı- hasat heyecanı ve rek toplanması anlamına gelen “silkeleme” yöntemi la tarihlenen ve emeğin sofraya olurken makine odaklı modern tarım uygulanma- dünyanın en dönüşmesi, ları, hem hız hem de maliyet konusunda üreticiye eski seri üre- farklı önemli bir avantaj sağlıyor. Özellikle yağlık zeytin- tim zeytin- ülkelerdeki lerde mekanik yöntemler tercih edilirken, sofralık yağı işliği, üreticileri zeytinlerde elle toplama yaygınlığını koruyor. Anadolu’nun ortak bir ise bilinen en hikâyenin eski zeytinyağı parçası haline işliklerinden bi- getiriyor. ri olan Klazomenai, yaklaşık 2 bin 600 yıl ekonominin dev katkı vereni önce zeytinin bu topraklar- da yalnızca bir besin kaynağı ÇAğRı KuBİlAy Avcı dönemindeki mevsimlik olmadığını gösteriyor. Ka- işgücünün yanı sıra zeytinin yaya oyulmuş üretim alan- t ürkiye’nin 205 milyonu aşan işlenmesi, depolanması, taşınması ları, depoları ve kuyularıy- zeytin ağacı varlığı, zeytinciliği ve pazarlanması da ekonomik la işlik, zeytinin aynı za- yalnızca tarımsal üretim açısından hareketlilik yaratıyor. Böylece manda ekonomik ve tica- değil, ulusal ekonomi açısından da üretimin yoğun olduğu bölgelerde ri bir değer taşıdığını orta- stratejik bir sektör haline getiren kırsal gelirin korunmasına ve ya koyuyor. bir kalem. Zeytin üretimden nüfusun yerinde kalmasına katkı Klazomenai’de başlangıçta Klazomenai’deki zey- hasada, işleme tesislerinden sağlıyor. kentin ve yakın çevrenin tinyağı işliği ise bu ortaklığın gıda sanayisine, ambalajdan ihtiyacını karşılamak için somut bir simgesi olarak öne lojistiğe kadar birçok sektörü büyük katma değer yapılan üretim, zamanla ticari çıkıyor. Yaklaşık 2 bin 600 yıllık besleyen geniş bir ekonomik zincir Zeytinciliğin ekonomiye bir boyut kazanıyor. Kazılarda işlikte geçmişin üretim teknik- oluşturuyor. en önemli katkılarından bulunan ve zeytinyağı ile şarap lerini görmek, yalnızca arkeo- Zeytincilik, özellikle kırsal biri de ihracat yoluyla döviz taşımacılığında kullanılan lojik bir keşif değil, bugün de bölgelerde önemli bir gelir kazandırması. Türkiye, sofralık amphoralar, bölgenin dönemin yaşamaya devam eden bir kül- İspanya ilk sırada yer alıyor. ülkenin üretim potansiyelini zeytin ve zeytinyağında dünyanın ve istihdam kaynağı. Hasat ticaret ağlarına dahil olduğunu türün köklerine dokunmak an- İspanya’nın yıllık ortalama de ortaya koydu. Zeytin, gıda önde gelen üreticileri arasında gösteriyor. lamına geliyor. yer alıyor. Ürünlerin dış pazarlara üretimi 5 ile 6.5 milyon ton sektörünün yanı sıra sabun Zeytin ağacı, kökleriyle top- satılması tarımsal ihracat arasında değişiyor. İtalya, ve kozmetik gibi farklı sanayi a ntik dönemden rağa tutunurken kültürüyle sı- gelirlerini artırırken zeytinin ortalama 2 milyon tonluk kollarına da hammadde sağlıyor. nırları aşıyor, farklı ülkelerde bugüne işlenmiş ve ambalajlı üretimiyle ikinci sırada bulunuyor. Sıkım sonrasında ortaya ama aslında aynı masa etrafın- ürün olarak ihraç İşliğin bugün ziyaretçileri Türkiye ise tarihsel kayıtlarda çıkan pirina gibi yan ürünlerin da insanları buluşturuyor. edilmesi de aynı en çok etkileyen yönlerinden ortalama 1 milyon 525 bin ton ile enerji ve gübre alanlarında miktardaki Belki de zeytinin asıl biri ise dönemin üretim 1 milyon 730 bin ton arasındaki değerlendirilmesi ise üretim hammadde- mucizesi tam olarak burada. teknolojisinin izlerini üretimiyle dünyanın ilk 5 üreticisi sürecindeki atıkların yeniden den elde Ege’nin zeytinliklerinden hâlâ taşıması. Zeytinlerin arasında yer alıyor. Türkiye’nin ekonomiye kazandırılmasına edilen katma Akdeniz’in farklı kıyılarına ezilmesi, preslenmesi ve 2024 yılı rekoltesi 3 milyon olanak tanıyor. değeri uzanan bu ortak miras, yağın sudan ayrıştırılması 750 bin tona ulaşarak tarihi Zeytin bu yönleriyle birlikte yükseltiyor. zeytinin yalnızca bir meyve için kullanılan değirmen ve rekor kırdı. Türkiye’nin 2024 yılı yalnızca sofraya ulaşan bir Dünya ya da zeytinyağının yalnızca sıkma düzenekleri, binlerce rekoltesi 3 milyon 750 bin tona tarım ürünü değil, istihdam zeytin bir ürün olmadığını; emek, yıl önceki üretim sürecine ulaşarak tarihi rekor kırdı. Bu yaratan, sanayiyi besleyen, üretiminde hafıza ve yaşam kültürünün bir dair önemli ipuçları veriyor. rekolte, Türkiye’yi dönemsel kırsal ekonomiyi ayakta tutan açık ara parçası olduğunu anlatıyor. Kazı çalışmalarının ardından olarak dünya sıralamasında çok ve Türkiye’ye döviz kazandıran farkla daha üst basamaklara taşırken stratejik bir ekonomik değer. EGE’NİN MİTol oj İK BEKÇİSİ: umay nine beslenmenin ve mitolojinin NİlAy KÜÇÜK doğa mucizesi. Uzmanlara göre 18 asrı deviren temel taşı olmuştur. tarih Zeytin ağacı, a kdeniz havzasında bu kadim zeytin ağacı, sadece boyunca aydınlatmada, tıpta, salt bir tarım ürünü değil; türkiye’nin değil, dünyanın da en beslenmede ve dini ritüellerde medeniyetlerin üzerine inşa edildiği, yaşlı ve hâlâ meyve verebilen en başrolü oynamıştır. ü nlü ozan efsanelere konu olmuş kutsal bir Homeros’un “sıvı altın” olarak nadide anıt ağaçları arasında yer temeldir. seferihisar’daki teos alıyor. adlandırdığı zeytinyağı, antik antik kentinde 1800 yıldır toprağa çağda kralların taç giyme tutunan Umay n ine zeytin ağacı ise ismi nereden geliyor? törenlerinde kutsanma aracı, bu derin kültürel mirasın ve binlerce Umay n ine ismini, türk olimpiyatlarda şampiyonların yıllık mitolojik öykülerin yaşayan en mitolojisinde doğumu, anneleri, ödülü olmuştur. güçlü tanıklarından biri Umay n ine, ege’nin en önemli çocukları ve yeryüzündeki bereketi izmir’in seferihisar ilçesinde, tarih doğal ve kültürel miraslarından koruduğuna inanılan şefkat ve doğanın iç içe geçtiği teos antik biri olarak her yıl yerli ve sembolü “Umay a na”dan alıyor. kentinde yer alan “Umay n ine” a ynı zamanda ünlü yazar buket yabancı on binlerce zeytin ağacı, zamana adeta meydan Uzuner’in romanlarında yer alan, turisti gölgesinde okuyor. yaklaşık 1800 yaşında ağırlıyor. doğayla bütünleşmiş bilge a nadolu olduğu hesaplanan bu anıt ağaç, Çatlamış, adeta kadını “Umay n ine” karakterinden binlerce yıllık geçmişine karşın hâlâ bir heykeltıraşın esinlenilerek 2018 yılında bu isim meyve vermeye devam ediyor. anıt ağaca resmen verildi. elinden çıkmış iyonya’nın en önemli 12 kentinden Umay n ine’nin en şaşırtıcı ve gibi duran geniş biri olan teos’un kalbinde, antik gövdesine ilham verici özelliği, onca yaşına dönemin sessiz bir bekçisi gibi dokunanlar ve yorgunluğuna karşın hayata yükselen Umay n ine, sayısız ve gölgesinde tutunmakla kalmayıp hâlâ medeniyetin doğuşuna ve çöküşüne üretmesi. soluklananlar, bizzat tanıklık etti. savaşlar, doğanın o sonsuz depremler ve asırlar gelip geçerken kültürel miras: Zeytin gücüyle görünmez, o, toprağa sımsıkı tutunarak mistik bir bağ Zeytin ağacı, bin yıllardır hayatta kalmayı başarmış eşsiz bir kuruyor. a kdeniz havzasında ekonominin, 4 4 4 4 BÖl GEl ERE GÖRE HASAT