Catalog

A ı f e Sürdürülebilirlik 26 AĞUSTOS 2026 ÇARŞAMBA 6 Gezegenin Dili Ortak mirasımız Ayça Ceylan İyi haber denizleri korumak 4 Türkiye’nin denizleri artan çevresel baskılarla karşı karşıya. Restorasyondan döngüsel Dünya için ekonomiye, sahadaki uygulamalardan yeni esin kaynağı modellere uzanan çalışmalar ise deniz öyküler ekosistemleri için yeni olanaklar sunuyor. klim değişikliği, kirlilik ve habitat İkincisi habitat kaybı: Kıyı yapılaşması, kaybı denizler üzerindeki baskıyı kontrolsüz çapalama, yasa dışı ve Denizlerde İartırıyor. Koruma alanları ise yoğun avcılık, hassas alanların sahada ancak bilimsel izleme, restorasyon yönetilmemesi. Üçüncüsü kirlilik: ve sahadaki uygulamalarla gerçek Arıtılmamış deşarjlar, plastikler ve yeni dönem karşılığını buluyor. Sivil toplum pasif avcılığa devam eden hayalet gönüllüsü ve Deniz Yaşamını Koruma ağlar. Biri ekosistemi zayıflatırken Türkiye’nin deniz ekosistemlerinin Derneği Kurucu Başkanı Volkan Narcı diğeri toparlanma kapasitesini korunmasına yönelik iki yeni milli park ile Tavşan Adası’ndan Üç Adalar’a azaltıyor, bu yüzden bir alanı yalnızca ilan edildi. Kuzey Ege Deniz Milli Parkı uzanan koruma çalışmalarını, Türkiye koruma alanı ilan etmek değil, sahada ile Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı’nın denizlerinin karşı karşıya olduğu aktif şekilde korumak zorundayız. kurulmasıyla yaklaşık 2.34 milyon tehditleri ve COP31’e giderken deniz hektarlık deniz alanı koruma statüsü ekosistemi onarmak korumanın geleceğini konuştuk. kazandı. Fethiye-Kaş 2 milyon 170 bin n Sizin denizle ilişkiniz nasıl hektarı aşan alanıyla iki parkın büyük n Tavşan Adası neden önemli ve bu başladı? Denizleri korumayı bölümünü oluştururken Kuzey Ege’de süreç size ne öğretti? yaşamınızın merkezine taşıyan bir an yaklaşık 174 bin hektarlık alan milli Tavşan Adası, Marmara’nın kirlilik ya da deneyim oldu mu? park kapsamına alındı. ve iklim baskısına karşın canlılığını Denizle ilişkim tek bir kırılma Ege ve Akdeniz; deniz koruyan mercan toplulukları ve ilişkili anından çok, yıllar içinde biriken çayırlarından mercanlara, deniz habitatları nedeniyle önemli. 11 tanıklıklarla başladı. Aynı kaplumbağalarından nesli tehlike yılı aşkın bilimsel izleme, noktaya defalarca altındaki Akdeniz fokuna kadar pek temizlik, restorasyon “Türkiye’nin dalıp bir mercan çok tür için önemli yaşam alanlarına ve kamu de taraf olduğu kolonisinin ev sahipliği yapıyor. Deniz çayırları kurumlarıyla kunming-montreal hiçbir kamu kurumunun ya da büyüdüğünü, karbonun tutulmasına katkı sağlarken küresel Biyoçeşitlilik çalışma bilim ekibinin her noktayı sürekli sonra bir ağ çok sayıda deniz canlısına beslenme, ç erçevesi’nin 2030’a kadar sonucunda izlemesi mümkün değil. DYKD’nin ya da çapa karasal ve denizel alanların en üreme ve barınma alanı sunuyor. 2021’de ada geliştirdiği, Türkiye’nin ilk dijital yüzünden az yüzde 30’unun etkin biçimde İklim değişikliğiyle birlikte Akdeniz’de çevresindeki biyoçeşitlilik haritası Mavi Atlas korunması ve yönetilmesi yönündeki birkaç artan deniz suyu sıcaklıkları da bu yaklaşık 2 mobil uygulaması; balıkçıların, 30x30 hedefi çok önemli. Ancak kâğıt dakikada yok ekosistemler üzerindeki baskıyı 7.76 km ’lik üzerinde statü vermek yetmiyor, asıl dalgıçların, yelkencilerin, olduğunu büyütüyor. Deniz koruma alanları; alan “kesin mesele o alanı sahada aktif korumak hatta tüm vatandaşların tür ve görmek aşırı avcılık, kirlilik, kıyı baskısı ve korunacak ve restore etmek. Biz Deniz yaşamını tehdit gözlemlerini aynı sistemde insanın yönünü ısınan denizlerin etkileri karşısında hassas alan” koruma Derneği (Dyk D) olarak topluyor. Böylece dağınık gözlemler değiştiriyor. biyolojik çeşitliliğin ve ekosistem ilan edildi. yalnızca ilan edilen alanla Tavşan Adası’nda bunu doğrulanabilir kayda, kayıtlar Denizleri direncinin korunması açısından önem Bu süreç şunu değil, biyoçeşitlilikteki iyileşme ve başardık; şimdi deneyimi önceliklendirilmiş eyleme dönüşüyor. anlatmak yerine taşıyor. öğretti: Koruma paydaşların sürece sahip çıkmasıyla ü ç Adalar’a Örneğin hayalet ağ ihbarları sahada, bilimle Ancak bir bölgenin koruma statüsü kararı son değil, ölçeceğiz. taşıyoruz.” sahada doğrulanıp operasyonlarda ve kalıcı koruma kazanması tek başına yeterli değil. başlangıçtır. Alan; n Bir bitki olsaydınız hangi bitki önceliklen-diriliyor. Vatandaş bilimi modelleriyle korumam Bundan sonraki süreçte hazırlanacak saha ekibi, sualtı-suüstü olmak isterdiniz, neden? uzmanlığın yerine geçmez ama erişimi gerektiğini anladım. Deniz benim yönetim planları, bilimsel izleme izleme sistemleri ve düzenli saha Denizlerdeki denge tek bir âlemle genişletir, erken uyarıyı artırır ve için bir çalışma alanı değil, yaşamımı ve denetimin sürekliliği ile koruma faaliyetiyle izlenmeli, ihlallerde yetkili sınırlı kalamaz; bu yüzden cevabımı bir insanları korumanın ortağı yapar. ve sorumluluğumu şekillendiren ortak kararlarının sahada ne ölçüde kurumlarla koordinasyon kurulmalı. bitki ve hayvanla vereyim: Posidonia miras. uygulanacağı belirleyici olacak. Yeni Başarı; bilimsel kanıt, hukuki statü oceanica (deniz çayırı) ve mercan. Birlikte harekete geçmek n Türkiye denizlerinde bugün en milli parkların deniz yaşamı için ve saha uygulaması aynı anda Posidonia oceanica tek başına gösteri n ü ç Adalar’da nasıl bir acil gördüğünüz üç sorun nedir? gerçek bir kazanıma dönüşmesi, kâğıt çalıştığında geliyor. yapmaz, geniş çayırlar kurup yüzlerce koruma modeli oluşturmayı Acil sorunlarımız birbirinden üzerindeki korumanın etkin korumaya n Zarar görmüş deniz canlıya barınak olur, çok miktarda hedefliyorsunuz? ayrılamaz. İlki iklim değişikliğinin dönüşmesine bağlı. ekosistemlerini onarmak ne ölçüde karbon tutar ve kıyıları korur. Mercan Üç Adalar’a Tavşan Adası’nın deniz suyu sıcaklığı, oksijen, akıntılar mümkün? ise bitkiyi andırsa da binlerce polipin kopyasını değil, çalışma prensiplerini ve tür dağılımları üzerindeki etkisi. Onarım mümkün ama sonsuz sabırla birleşip inşa ettiği dirençli, taşıyoruz. Önce biyoçeşitlilik, balıkçılık değil. Önce tahribatın kaynağını rengârenk bir hayvandır. Denizin baskısı, turizm, demirleme ve su durdurmak gerekir, yoksa korunması da tam bu iki âlemin sıcaklığı gibi tehditler için başlangıç restorasyon, açık musluğu buluştuğu yerdir. Tek başına kahraman verisi topluyoruz. Ardından kamu kapatmadan yeri silmeye benzer. olmaya çalışmak değil, Posidonia HAyAle T Ağl Ar DAn kurumları, bilim insanları, balıkçılar, Biz kopmuş ama canlı mercanları gibi sabırla kök salmak, mercan gibi dalış okulları ve yerel topluluklarla uygun alanlara naklediyor ve kenetlenmek ve florayla faunayı zonlama, kullanım kuralları ve izleme uzun süre izliyoruz. 650’yi aşkın birlikte yaşatmak. göstergelerini birlikte tasarlayacağız. mercanla yaptığımız çalışmada Dön GüSel ek On Omiye Model; yasal yaklaşık yüzde 80 hayatta kalma koruma, yönetim oranına ulaştık. Bu; doğru tür, Hayalet ağlar, denizde kaybolan ya da terk edilen ve kullanılmadığı halde pasif avlanmaya planı, sürekli doğru alan ve sürekli izlemenin devam eden av araçlarıdır. Plastik olmaları nedeniyle mikroplastik salımına da yol açarak izleme, gerektiğinde denizlerin ve ekosistemin sağlığını zehirlerler. Döngüsel ekonomi, hayalet ağları “atık” işe yaradığını gösteriyor. Ancak bir aktif restorasyon olmaktan çıkarıp koruma çalışmalarına kaynak yaratabilir. Bugüne kadar denizden 650 bin m²’yi koloniyi yaşatmak, tüm ekosistemi ve raporlamadan aşkın ağ çıkardık. ö zellikle PA6 içeren ağları granüle çevirerek güneş gözlüğü çerçevesi gibi geri getirmekle aynı değil, etkin ürünlerde yeniden kullanıyor, elde edilen gelirle Hayalet Ağ Avcıları projemizi finanse ediyoruz. oluşacak. Başarıyı iyileşme yıllar alır. Böylece insanları denizlerin geleceğine yatırım yapan bir mücadelenin parçası olmaya çağırıyoruz. n Vatandaş bilimi denizlerin Ancak döngüsellik mücadelenin mazereti olamaz; asıl hedef ağların en başta denize düşmesini korunmasında nasıl bir önlemek. en doğru döngü, denize hiç düşmeyen ağla başlar. fark yaratabilir? s Denizler r k v çok geniş; r s en büyük risk, denizlerin iklim t politikasının dışında kalması ve küresel taahhütlerin bütçesi, yönetim planı, denetimi ve yerel katılımı olmayan alanlar üretme potansiyeli. en büyük fırsat ise COP31’in bu yıl Antalya’da düzenlenecek olması. Türkiye, Akdeniz’in ısınan gerçekliğini ve marmara’dan Akdeniz’e uzanan uygulama deneyimini dünya gündemine taşıyabilir; koruma alanlarını iklim uyumu, restorasyon, mavi karbon ve doğa finansmanıyla ele alarak ölçülebilir bir deniz koruma planı başlatabiliriz. ev sahipliği yalnızca görünürlük değil, uygulama liderliği fırsatıdır. El Niño dünyayı nasıl değiştirecek? PASifik Okyanusu’nda belirli gösterebiliyor. Etkileri tarımsal Güçlenen El Niño’nun etkileri Pasifik’in çok aralıklarla ortaya çıkan doğal bir üretimden su kaynaklarına, ötesine uzanıyor. Önümüzdeki aylarda dünyanın iklim döngüsü, dünyanın farklı ekosistemlerden gıda güvenliğine farklı bölgelerinde aşırı hava olaylarından tarımsal bölgelerinde yağıştan kuraklığa, kadar uzanıyor. El Niño’nun sıcaklıklardan tarımsal üretime üretime ve gıda güvenliğine kadar pek çok alanda 2026’nın son aylarında zirve 49 mily On kişi kadar pek çok alanı etkileyebiliyor. yapması beklenirken sonuçlarının, etkisini göstermesi bekleniyor. El Niño doğal bir iklim olayı olsa ekim ve hasat döngülerine etkisi için GıDA ri Ski da fosil yakıtların kullanımıyla bu yana kaydedilen El Niño’ların döngüsünün iki karşıt evresini nedeniyle birçok bölgede 2027 hızlanan insan kaynaklı iklim gücünü aşma olasılığı yüzde 69 oluşturuyor. Genellikle iki ila yedi boyunca hissedilmesi bekleniyor. Dünya Gıda Programı’nın (Wf P) erken analizine değişikliği nedeniyle daha sıcak olarak hesaplanıyor. yılda bir ortaya çıkan bu döngü El Niño doğal bir iklim döngüsü; göre 2026-2027 el n iño’su, 2027 sonuna kadar en yalnızca Pasifik’i etkilemiyor; bir dünyada gerçekleşmesi, ancak bu kez daha sıcak bir az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliğine Değişen dengeler yaratabileceği etkileri daha da atmosfer dolaşımını değiştirerek dünyada gerçekleşiyor. İnsan sürükleyebilir. Bu, el n iño’dan etkilenmesi beklenen önemli hale getiriyor. El Niño, tropikal Pasifik’in orta dünyanın farklı bölgelerinde kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle ülkelerde akut gıda güvensizliği yaşayanların ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklık ve yağış düzenleri üzerinde okyanusların ve atmosferin sayısında yaklaşık yüzde 22’lik artış anlamına geliyor. İdaresi’ne (NOAA) göre 2026 sıcaklıklarının normalin üzerine etkili olabiliyor. sıcaklığı artarken, doğal iklim en büyük etkilerin Orta Amerika ve Güney Afrika’nın sonbahar ve kışında “çok güçlü” çıkmasıyla ortaya çıkan doğal Bu nedenle güçlü bir El Niño değişkenliğinin beraberinde bazı bölgelerinde görülmesi; Doğu Afrika ile Güney bir El Niño yaşanma olasılığı bir iklim olayı. Soğuk evresi La bazı coğrafyalarda kuraklık ve aşırı getirdiği aşırı hava olaylarının ve Güneydoğu Asya’da da gıda güvenliği üzerindeki yüzde 90’ın üzerinde. Ekim-aralık Niña ile birlikte El Niño-Güney sıcakları artırırken başka bölgelerde etkileri de daha ağır sonuçlar baskının artması bekleniyor. döneminde ise olayın 1950’den Salınımı (ENSO) adı verilen iklim şiddetli yağış ve sellerle kendini doğurabiliyor. i e D ’ 1 3 P O C ayca.cyln@gmail.com