Catalog

22 HAZİRAN 2026 PAZARTESİ EKONOMİ 9 BİST bankacılık, gayrimenkul, montaj sanayi gibi alanlara sıkıştı, küreselleşemiyor Borsa eski nesil kaldı Versay’dan sonra BİST’teki şirket kârlılıklarının gerçek bir üretim büyüme- sini yansıtmadığı görüşünde birleşen ekonomistlere göre, yeni jeopolitik sanayi aslında zayıflıyor, teknoloji şirketleri sınırlı kalıyor. Haziran 2026’da Versay Sarayı’nda ve Tahran’da eşzamanlı imzalanan ürkiye ekonomisi yılın şirket arzını kurutmakta” tespitini 7 14 maddelik İslamabad son çeyreğinde yüzde paylaşarak şunları vurguladı: Mutabakatı, İran-ABD savaşını resmen T2.5 büyüme kaydetse de “Türkiye ekonomisi 2026’nın durdurdu. Mutabakatın, savaşın sanayi üretimindeki zayıflama ve ilk çeyreğinde yüzde 2.5 büyümüş geleceği henüz belirsiz. Mutabakat ihracattaki ivme kaybı, büyümenin görünse de bu artış reel üretimden savaşı şimdilik durdurmuş olmanın ötesinde, çoktan başlamış küresel bir niteliğine ilişkin tartışmaları ziyade tüketim ve hizmetler dönüşüm sürecinin geldiği aşamayı yeniden gündeme kaynaklıdır. Enflasyon ve kur sergilediği için önemli. Bu savaş, adeta taşıdı. Bu tartışmanın etkisi bilançolarda ‘nominal kapitalist sistemin dayanıklılığını ölçen en görünür olduğu büyüme illüzyonu’ yaratmaktadır. bir stres testi gibiydi: Ekonomik direnç, alanlardan biri ise Sanayi ve ihracattaki daralma, enerji hatları, tedarik zincirleri üzerindeki Borsa İstanbul oldu. yüzde 15’i aşan ‘illüzyon makası’ hâkimiyet, siyasi-stratejik sabır, askerî ELİF daha çok hisse senedi ağırlıklı ve fonların radar dairesine girmesi Uzmanlara göre BİST’te ile gizlenmektedir. Borsadaki kâr kapasite kadar belirleyici olabiliyor. ÖZGE YALÇIN sınırlı türev yapısıyla kur riski, imkânsız.” görülen şirket kârlılıkları artışları da gerçek değer üretimini Yeni ‘statecraft’ TL likidite baskısı ve yüksek büyük ölçüde enflasyon ve kur değil, kâğıt üzerindeki şişkinliği Yabancı yatırımcı gitti Nasıl bir gerilla grubunun kazanması finansman maliyetlerinin etkisi hareketlerinin yarattığı nominal yansıtarak reel ekonomik erozyonu Piyasanın son dönemdeki kurum- için devleti yenmesi değil, çatışmanın altında şekillenir. Yazılım ve yüksek artışlardan kaynaklanıyor. Borsa perdelemektedir.” maliyetini dayanılmaz kılacak kadar sal yapısını ve halka arz stratejile- marjlı teknoloji şirketlerinin sınırlı uzmanlarına göre reelde şirketlerin ayakta kalması yetiyorsa İran’ın rinin borsayı nasıl dönüştürdüğü- Derinleşme zor olması derinleşmeyi zorlaştırırken küresel rekabet gücü ve içsel değer da neredeyse 40 yıldır hazırlandığı nü aktaran Dr. Murat Kubilay ise Küresel yatırımcılar için büyük teknoloji firmalarının halka yaratma kapasitesi eriyor. bu savaşta Washington’ı masaya BİST’teki mevcut tabloyu şöyle ta- borsalarda enstrüman çeşitliliği arzı olmadan küresel fonların Doç. Dr. Caner Özdurak, BİST’in getirmesi için onu askeri olarak yenmesi rif etti: “Geçmiş dönemlerde yaban- ve hisse seçiminin kritik önemde ilgisi de sınırlı kalmaktadır. Tek gerekmiyordu. İran rejimi, ABD müttefiki bugünü ve geleceğini değerlendirdi. cı kurumsal yatırımcının ağırlıkta Körfez ülkelerini, İsrail’i vurabileceğini, olduğunu dile getiren Özdurak, büyük ölçekli şirket ASELSAN Endeks ağırlığının çoğunlukla olduğu yıllarda BİST’in omurgasını can kaybına, yıkıma dayanabileceğini şöyle devam etti: “ABD yazılım, ‘yayılma bariyeriyle” karşı karşıya. geleneksel bankacılık, holding, büyük, rasyonel yapılar ve bankalar gösterdi; Hürmüz Boğazı’nı kapatarak yapay zekâ ve uzay gibi alanlarla Buralardaki ‘know-how’, sivil gayrimenkul, montaj sanayi ve oluşturuyordu. Ancak yabancının çı- küresel enerji, gübre, helyum akışını yüksek marj ve güçlü nakit sektörlere transfer edilemiyor. emtia odaklı eski nesil sermaye aksattı, finans piyasalarını sarstı. kışıyla birlikte bu büyük kurumların akışı üretirken teknoloji odaklı Baykar gibi küresel ölçekte rüştünü şirketlerinden oluştuğunun altını Hemen her yerde halkların geçim ağırlığı azaldı. Son dönemdeki halka büyür. Tayvan ve Hindistan ise ispatlamış teknoloji monopolleri çizen Özdurak; makro politikalar sıkıntısı krizini derinleştirdi. ABD, askeri arz furyasıyla borsa kitlesel bir yatı- yarı iletken ve dijital hizmetlerle halka arz edilerek borsaya hedeflerinden vazgeçmek, ekonomik sonucunda ortaya çıkan negatif reel rımcı ve şirket tabanına yayıldı; an- istikrarı öncelemek zorunda kaldı. küresel tedarik zincirine entegredir. kazandırılmadığı sürece, BİST’in faiz ortamı ve enflasyon şoklarının, cak bu büyüme Türkiye’nin büyük Mutabakatın ilk maddelerinin doğrudan Türkiye’de BİST ise derinleşmesi ve sanayi sermayesini uzun vadeli holdingleriyle değil, daha küçük fir- Hürmüz’ün yeniden açılmasını şart küresel reel üretim yatırımları malar üzerinden gerçekleşti. Üstelik koşması, bu kaldıracın ne kadar etkin mega yapmak yerine kısa vadeli Prof. Dr. evren Bolgün de mevcut şirket- son dönemde, küçük şirketlerin bor- olduğunu gösteriyordu v izyon kısa lerin küresel vizyondan uzaklaşarak kısa vadeli ha- finansal, kur ve enflasyon sada aşırı değerlenmesi ve endeks- Özetle, yeni jeopolitikte, “devlet yatta kalma moduna geçtiğini ve BiST’te yatırımcı yapısı- lerde büyük alan kaplaması durumu arbitrajlarına yönlendirdiğini yönetme sanatının” (statecraft) kritik vadeli nın çöktüğünü belirterek borsada artık uzun vadeli bir küresel var. Bu da borsa endeksleri ile ülke- silahları artık, öncelikle enerji akışları, dile getirdi. Özdurak, “Üretim kaynak potansiyeli aramanın mantıklı bir zemini kalmadığını be- taşımacılık rotaları, yarı iletken tedarik nin gerçek ekonomisi arasındaki yatırımlarının durma lirtti. “Türkiye’de kurumsal yatırımcı ağırlığı artık kalmadı. Yabancılar da büyük ölçüde çe- zincirleri, yatırım ağları gibi ekonomik uyuşmazlığı körükleyen yeni bir noktasına gelmesi borsaya taze, kildi. Şu an piyasayı, başta Bank of America olmak üzere geriye kalan yabancı işlemler ve bun- karşılıklı bağımlılık, küresel sistemleri gelişme.” l İSTANBUL yüksek teknolojili ve dinamik lara katılan Tera Menkul gibi diğer yerli kurumlar domine ediyor” dedi. kesintiye uğratabilme kapasitesi oluyor. Ve hegemonya TZOB Başkanı Bayraktar nakit desteği ve borç yapılandırması çağrısı yaptı ABD yönetiminin kısa sürede bir mutabakata razı olması, birçok ülke seçkinlerinde, genelde dünya halklarında; ABD kamuoyunun, siyasi rejiminin uzun savaşlara isteksizliğinin Çiftçiye can suyu şart kanıtı olarak algılandı. Bazı yorumcular bunu, kurulu bir hegemonyanın tükenişinin simgesel bir anı olarak ‘Cevizde temel eksik ürkiye Ziraat Odaları Birliği ötürü sigorta yaptıramamış çok 1956 Süveyş Krizi’ne benzetiyordu. T(TZOB) Genel Başkanı Şemsi sayıda çiftçimiz var. Bu çiftçinin İmzanın, ironik biçimde, 1919’da yeni marka ve pazarlama’ Bayraktar, zirai dondan etkilenen eli kolu bağlı; bütün bankalara, bir jeopolitik ortamın doğumunu haber bölgelerde incelemelerde bulundu özel ve kamu bankalarına veren Versay Anlaşması’nın kentinde Ceviz Üreticileri Derneği Başkanı ve sigorta kapsamı dışında etkinlik gırtlağına kadar borcu var. Bu yapılması da bu analojiyi destekliyordu. Ömer Ergüder, Türkiye’nin kişi göstermek zorunda kalan üretici çiftçinin sahada kalması, tarladan Bu kıvrımları açılmaya başlayan başına en fazla ceviz tüketiminde Şemsi Bayraktar yeni jeopolitik sürecin, şimdilik en çok için acil düzenleme istedi. çekilmemesi, üretime devam birinci sırada yer aldığını ve 75 binin kazanan ülkesi ise savaşa hiç girmeyen üzerinde perakende satış noktasıyla Afyonkarahisar’da yaptığı etmesi gerekiyor. Aksi takdirde Çin oldu. Pekin, şimdi, bu yeni dünyada eşine az rastlanır bir pazara bir dizi ziyaret kapsamında şehirlerde gıda fiyatları daha jeopolitik sürecin içinde Körfez enerji sahip olduğunu vurguladı. “Yerli incelemelerde bulunan Bayraktar, da fırlayacak. TARSİM kapsamı ilişkilerine, Kuşak ve Yol altyapısına, Cevizde Pazarlama ve Markalaşma” ürünlere zarar vermiyor; tarımsal yaptığı konuşmada 2025’te dışında kalan bu üreticilerimiz bölgesel diplomasiye yaptığı uzun zirvesinde konuşan Ergüder, bu üretimde alın teri döken çiftçilerin Türkiye’de 65 ilin don felaketiyle için tıpkı daha evvel don soluklu yatırımlarla bölgenin bir istikrar konuda şu çağrıyı yaptı: gelirlerini de tamamen yok ediyor. ve ardından kuraklıkla karşı felaketinde yapıldığı gibi acil kazanması durumunda bundan en çok “Üretimimiz var, tüketimimiz var yararlanacak ülke konumunda. Toprağa gömdükleri girdilerini, karşıya kaldığını, 2026’da da sel hükümet destekli nakit yardımı ama aradaki en kritik halka büyük Bazı analizlere göre Çin, devasa borçla aldıkları mazotu, gübreyi, ölçüde eksik; o da piyasa bilgisi. baskınlarının ve dolunun çiftçiyi talep ediyoruz. Bütün banka stratejik rezervleri, ithalatını geçici Artık bahçede kazandığımızı satış ilacı sular ve dolu alıp götürüyor.” vurduğunu belirtti. borçlarının uzun vadeli olarak olarak azaltma kapasitesi, kömür masasında kaybetmemek için Tarım Sigortaları Havuzu’na Bayraktar, sadece yapılandırılması fevkalade önemli. üretimi, elektrikli araç dönüşümü pazarlama ve markalaşmayı stratejik (TARSİM) kayıtlı çiftçilerin Afyonkarahisar merkez ve Bu çiftçilerimiz için bir can sayesinde Hürmüz kaynaklı petrol birer odak noktası haline getirmek zararlarının önemli kısmını tazmin ilçelerinde bile 66 bin dekar suyu isteyeceğiz. Bununla ilgili şokunu büyük ölçüde kendi içinde zorundayız. Rekabeti yalnızca fiyat edeceğini belirten Bayraktar, emdi. Finans haberleri sitesi alanın zarar gördüğünü, 2 bin 800 Ankara’da bakanlıklar nezdinde üzerinden yürütmenin büyük hata Bloomberg’in bir yorumunda, kayıtlı olmayan çiftçiler için de çiftçinin etkilendiğini söyleyerek girişimlerimiz ve çalışmalarımız olacağını da unutmamalıyız.” Zirvede ABD merkezli Batı’da “düzen destek isteyerek şunları söyledi: şöyle konuştu: durmaksızın devam edecek.” ayrıca, yerli üretim ve perakende bozucu” olarak görülen Çin, “Petrol “Ekonomik imkânsızlıklardan sektörü işbirliği modeli tartışıldı. “Bütün bu afetler sadece bitkisel l Ekonomi Servisi piyasalarını derin bir krizden kurtardı” deniyordu. Bu yorum, Çin’in önemli, hatta rakipsiz bir “yumuşak ürkiye’de siyasi gündemin fark kârlılığı eritti. Kur artışının için rekabet gücünün yeniden güç” kapasitesi olduğunu da zımnen herkesi çok yorduğu malum. maliyetleri karşılayamaması kazanılması gerekiyor. Bu nedenle kabul ediyordu. T Her gün farklı bir tartışmaya nedeniyle sektörün dolar bazlı net ihracatçı firmalara uygun Ünlü yatırımcı ve analist Ray uyanıyoruz. Hukuksuzluklar, maliyeti yüzde 26’nın üzerine finansman, reeskont kredilerine Dalio’nun işaret ettiği gibi, Batı’nın haksızlıklar, belediyelerle başlayıp çıktı. erişim ve istihdam destekleri gibi (emperyalizminin-EY), doğrudan şirketlere bulaşan kayyım atamaları... adımlar talep ediliyor. şiddet yoluyla baş eğdirme, hatta Bu başlıkların arasında sessizce Yüzde 60 pahalıyız Narbay, Türkiye’nin yalnızca düşük fetih yöntemlerinin yerine, Çin’in büyüyen bir kriz var: üreten maliyetle rekabet edemeyeceğini Narbay’ın sık vurguladığı ekonomik ilişkileri, bağımlılıkları Türkiye’nin krizi. Önce ayakta “kur makası” tam da burada kabul ediyor. Yol haritasında 2026- tercih eden yükselişiyle ABD Hazırgiyim ve tekstil sektörü bu 2028 “stabilizasyon”, 2028-2034 ortaya çıkıyor. Ücretler, enerji, liderliğindeki düzenin yerini çok tablonun en görünür örneklerinden “dönüşüm”, 2034-2040 ise “Türkiye parçalı, hiyerarşik ama daha rekabetçi kalalım, sonra finansman, vergi ve lojistik biri. Yıllarca Türkiye’nin ihracat bir sisteme bırakma eğilimi güçleniyor. markası” dönemi olarak tanımlanıyor. maliyetleri artarken döviz kuru şampiyonu olan, milyonlarca kişiye Mutabakatın imza sürecinde aynı hızda yükselmedi. Sonuçta Ancak Narbay’a göre en kritik ön markalaşırız istihdam sağlayan sektör bugün Pakistan’ın asıl arabulucu; Katar, Türkiye, hazırgiyim üretiminde koşul üretim altyapısının korunması. sipariş kaybı, artan maliyetler ve Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır’ın Uzak Doğu’ya göre yaklaşık dolara ulaşırken sektör tek başına kapanan fabrikalarla mücadele ediyor. ise kolaylaştırıcı olarak rol almış olması Gerçek gündem peşinizde yüzde 60, Kuzey Afrika’ya göre 14 milyar dolarlık dış ticaret fazlası Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği hem bu sürecin parçası, hem de artık, yüzde 45 daha pahalı hale geldi. TGSD’nin bir önerisi de Suriye sınır yaratıyor. Toplam üretim büyüklüğü (TGSD), sektörün en eski meslek Ortadoğu’nun salt Washington’ın Bunun sonuçları ağır oldu: Son üretim havzası projesi. Amaç, düşük 45 milyar dolar seviyesinde. 846 örgütlerinden biri. 1980’lerden bu iradesiyle şekillenen bir alan olmadığını üç yılda yaklaşık 376 bin kişilik maliyetli üretimi sınır bölgesinde bin kişiye istihdam sağlayan sektör, yana ihracata dayalı ekonomik gösteriyor. istihdam kaybı yaşandı, 10 bine sürdürürken Türkiye’de tasarım, sanayi istihdamının yüzde 22’sini modelin gelişimine tanıklık eden Rakipsiz askeri güç ve kinetik yıkım yakın şirket faaliyetini durdurdu. teknik tekstil, lojistik, laboratuvar ve oluşturuyor. Kadın çalışan oranının dernek; Hasan Arat’tan Nur ne rejim değişikliğine ne teslimiyete yol Hazırgiyim ihracatı 2022’deki 21.2 marka yönetimi gibi yüksek katma yüzde 55 olması da sektörü sosyal Ger’e, Umut Oran’dan Osman açtı. İran rejimi ayakta kaldı. Nükleer milyar dolardan 16.8 milyar dolara değerli alanları güçlendirmek. açıdan kritik hale getiriyor. Benzeş’e uzanan isimlerle sektörün program sorunu 60 günlük yeni geriledi. Türkiye’nin dünya hazırgiyim Narbay’ın ifadesiyle 2026 TGSD’ye göre 1 milyar dolarlık dönüşümünü izlediğim bir yapı. müzakere sürecine, yani gelecekteki ticaretindeki payı yüzde 3’ün altına sektör için bir “ayakta kalma yılı”. üretim yaklaşık 31 bin 500 kişilik Yıllar içinde güçlü bir başarı hikâyesi bir tartışmaya bırakıldı. İsrail arzuladığı indi. Ancak üretim gücü korunabilirse istihdam yaratıyor. Hazırgiyimde yazan tekstil ve hazırgiyim sektörü, stratejik dönüşümü sağlayamadı. 2027 sonrası yeniden büyüme ve bir kişilik istihdamın yatırım maliyeti bugün son yılların en ağır krizlerinden ABD sağında İsrail’in etkisi üzerinde Mısır’dan dönüş var markalaşma süreci mümkün. 10-20 bin dolar düzeyinde; bu birini yaşıyor. TGSD bu süreçte büyük soru işaretleri, hatta öfke oluştu. Buna rağmen Narbay, son Ekonomide tehlike çanları her oran birçok sanayi koluna göre hazırladığı raporlarla sektörün sesini Trump rejimi, İsrail’in tüm itirazlarına dönemde bazı olumlu sinyallerin de alanda kuvvetli çalıyor. Muhalefet oldukça düşük. Narbay, bu tabloyu karşın mutabakat memorandumunu verilerle ve önerilerle duyurmaya “Hazırgiyim ve tekstil istihdamın görüldüğünü belirtiyor. Mısır’daki partisine kayyım atayarak, İsrail’in eylemlerini kısıtlayacak çalışıyor. Bu krizi ortak başkanlar kalite sorunları, enerji ve teslimat sadece muhalefet belediyelerine sigortasıdır” sözleriyle özetliyor. biçimde imzaladı. Toygar Narbay ve Dr. Ümit Özüren problemleri nedeniyle bazı yönelerek, şirketlere çökerek gerçek Ancak bu güçlü yapı son yıllarda Yeni jeopolitik, henüz tam ile konuşmak için bir araya geldik. ciddi şekilde aşınmış durumda. uluslararası markaların yeniden gündemden kaçmak ne yazık ki artık anlamıyla çok kutuplu değil ama artık istihdamın sigortası 2022-2025 döneminde sepet bazlı Türkiye’ye yönelmeye başladığını zor. egemen bir tek kutup da yok. Yeni ifade ediyor. Asıl risk yüz binlerce istihdam ve jeopolitik yeni bir “düzen” getirmiyor. Rakamlar sektörün stratejik önemini maliyetler yüzde 23.4 artarken açıkça gösteriyor. Hazırgiyim ve ihracat birim fiyatlarındaki artış Ancak TGSD’ye göre bu tek yarım asırlık sanayi birikiminin de Mutabakatın kaç gün dayanacağı da belli değil. tekstilin toplam ihracatı 26.2 milyar yalnızca yüzde 9.2’de kaldı. Bu başına yeterli değil. Kalıcı çözüm yok olmasında!