Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 22 HAZİRAN 2026 PAZARTESİ 2 olaylar ve görüşler Devrim bildirgesi Anayasa tuzakları HP “mutlak butlan”la birlikte ve yinelenen tarih! zorlu bir sürecin içinden geçiyor. CSadece CHP destekçileri değil, kamuoyunun büyük çoğunluğu bir an Doç. Dr. İhsan Tayhanİ ma altındadır! Bir tarafta; 2017’de Amasya Genelgesi’nin kaleme önce kurultaya gidilmesi çağrısında alındığı tarihi Saraydüzü Kışlası. sultanizm benzeri tek adam rejimi- birleşiyor. Ama gel gör ki kurultay atılı siyaset bilimciler, Gazi olağan mı olağanüstü mü noktasında ni inşa ettikten sonra, bu ucube siste- Mustafa Kemal’in Samsun’a çı- ipler geriliyor. Atanmış yönetimin, 21 min başında yaşam boyu kalmak is- Mayıs’taki butlan kararından bu yana Bkışından 33 gün sonra, 22 Ha- teyen ve meşruiyetini Atlantik öte- mahallelerden ilçelere ağır ağır işleyen ziran 1919’da yayımlanan “Amas- sinde arayan bir iktidar! Öte yan- seçimlerle bir takvim yürütme peşinde ya Tamimi”ni, doğru bir yaklaşımla da; Ortadoğu’yu yeniden şekillendir- olduğu görülüyor. “devrim bildirgesi” olarak değerlendi- me ve ülke özvarlıklarını yağmalama Zaman kazanma çabasının rirler. Bildirgenin üçüncü maddesin- arkasında Kılıçdaroğlu cephesinin karşılığında iktidara meşruiyet veren, kendi delege gücünü sağlamak de; “Milletin istiklâlini, yine milletin Tom Barrack adlı hadsizin aracılığı olduğu, tepkilerin süreçle dineceğini azim ve kararı kurtaracaktır” şeklin- ile de ülkeye “meşruti monarşi” yöne- umduğu ve şu anki tabloda görülen de, ulusu, egemenliğini eline almaya timini yakıştıran ve ülke çıkarlarına genel merkez binasında sıkışıp çağıran yargı tümcesi de bu bildirge- aykırı uluslararası anlaşmalara imza kalmışlıktan sıyrılmak istediği nin özüdür. yorumları ağır basıyor. koymaya sürükleyen, gözü dönmüş CHP’nin seçilmiş yönetimi ise Amasya Bildirgesi, bir bakıma Kur- halk hükümetidir, cumhuriyettir” di- Görüldüğü gibi CHP, kuruluşu ve bir ABD emperyalizmi var! 850’ye yakın delegenin imzasını da tuluş Savaşı’nın duyuru belgesidir. ye tanımlar. Gazi Mustafa Kemal, 13 ilkeleri ile Ulusal Savaşım süreci ve Bu durumda, hem 19 Mart 2025’ten arkasına alarak toplumda güçlü bir Bildirgede ulusal iradeye yapılan güç- Ağustos 1923’te TBMM’nin 2. döne- Cumhuriyet tarihimizle doğrudan beri yargı eliyle halkın iradesine karşılıkla derhal olağanüstü kurultaya lü vurgu, Erzurum Kongresi’nde yi- mini açarken yaptığı konuşmada ise bağlantılı, 103 yıllık yüce bir çınar- açıkça el koyan iktidara hem de em- gidilmeli çağrısını sürdürüyor. Özel nelenir. Sivas Kongresi kararlarında cephesinin çarşı, pazar her alanda şunları söyler: “Yeni Türkiye devleti, dır. Ulusal hakların korunması anla- peryalizme karşı ses yükseltip toplu- yurttaşla bir araya gelme, demokratik ise “Ulusal güçler etken, ulusal ira- bir halk devletidir, halkın devletidir. mındaki Müdafaa-i Hukuk, Cumhu- mun yasal demokratik direnişini sü- mücadele yol haritasını sahada birebir de egemen kılınacaktır” diye pekiş- Geçmişin kurumları ise bir kişi devle- rükleyen CHP’ye yönelik 21 Mayıs riyeti besleyen ana damardır, Ulu- iletişimle paylaşma siyasetinin olumlu tirilir. Yurt ölçeğinde kurulmuş olan ti idi, kişilerin devleti idi!” günlü “butlan” darbesi, arkasından sal Savaşım’ın ideolojisidir; kayıt- yanıt aldığı gözleniyor. Partide kalmalı bütün Müdafaa-i Hukuk cemiyetle- 24 Mayıs’ta güvenlik güçleri ile CHP sız koşulsuz “bağımsızlık” ve “ulus mı ayrılmalı mı kararı ise kuşkusuz en Köklü devrimlerden partiye rinin kongrede, “Anadolu ve Rume- Genel Merkezi’ne yapılan saldırı da zorlu kısımlardan. egemenliği”dir. Ulusal Savaşım, dışa- li Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı al- Cumhuriyetin ilanı ve köklü devrim- Yazın sıcaklığı gibi gündemin şu çekinmesiz bir parti devleti atılımı- rıda emperyalizme, içeride ise monar- aralar CHP üzerinden akmasından tında toplanması, örgütlenmenin en lerin yaşama geçirilmesinin yanında, dır! Parmak ısırtan bir iki yüzlülük- şiye karşı verilen onurlu bir bağım- memnun iktidar cephesinin ise önemli aşamasıdır. Söz konusu bu ör- hukuksal “uluslaşma” sürecini siyasal le, 13 yıl CHP Genel Başkanlığı yapan sızlık direnişidir. CHP’nin ana kucağı sonbahara doğru yeni anayasa ve bir parti aracılığı ile tamamlamayı ka- gütlenme, Kuvayı Milliye olarak anı- ve şimdilerde her boydan aşağılanma- Müdafaa-i Hukuk hareketi de emper- erken seçim için adımlar atması rarlaştıran Mustafa Kemal Paşa, par- lan halk odaklı kongrelerle başlamış; yı içine sindirdiği anlaşılan bir kişi- yalizmin dayatmak istediği düzene olası. Bu noktada gözler Kılıçdaroğlu ulusun, egemenliğini eline aldığı 23 ti kurma düşüncesini ilk defa 1922’de nin, CHP’ye kurulan sinsi tuzağın bir cephesinin nasıl bir tutum alacağında. karşı bir antitezdir. 100 yıl önceki bu Kılıçdaroğlu geçen hafta Sözcü Nisan 1920 Meclisi ile yeni bir evre- resmen açıklar. Anadolu ve Rume- bileşeni olarak, tek adam iktidarını antitez, tezi yenmiştir. Emperyaliz- TV’de gazetecilerin soruları üzerine ye girmiştir. Bu meclisin meşruiyeti, li Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, 9 Eylül bir dönem daha uzatma adına canhı- me dersini verdiği gibi, sultan unvan- güçlendirilmiş parlamenter sistemden ulusal irade ve halk egemenliğidir. 1923’te bir parti kimliği ile kuruldu- raş biçimde çırpınışı ise siyasal tari- lı tepedeki monarkı da alaşağı ederek yana olduklarını söyledi. Bilinmedik Atatürk’ün, 24 Nisan 1920’de bir ğunda adı, “Halk Fırkası”dır. Mustafa hin belleğine kara bir leke olarak geç- egemenliğine el konulan halkı özgür- bir durum değil. 2023 yılında genel hükümetin kurulmasını önerdi- Kemal, 11 Eylül 1923’te yapılan seçim- miş bulunuyor! başkan olduğu, cumhurbaşkanlığı lüğüne kavuşturmuştur. seçiminin yitirildiği, “altılı masa”nın de partinin genel başkanı olarak seçi- ği Meclis konuşması, Eylül 1920’de Kim ne yaparsa, nasıl bir takla çöktüğü dönemde yeni anayasa Tarih yineleniyor yayımlanacak olan “Halkçılık lir. Cumhuriyetin ilanından sonra, par- atarsa atsın, 107 yıl önce olduğu gibi girişimlerine yönelik gazetemize Programı”ndan izler taşır. O, kurula- tinin adı; 10 Kasım 1924’te Cumhuri- 103 yıl sonra bugün, Atatürk’ün bi- bugün de “Bu ulusun bağımsızlığını yaptığı bir değerlendirmede de cak hükümeti; “...Böyle bir hükümet, yet Halk Fırkası’na dönüşür, 1931’de ze armağanı laik Cumhuriyetimiz, yi- ve egemenliğini yine bu ulus güçlendirilmiş parlamenter sistem hâkimiyeti milliye esasına dayalı, ise “fırka”, “parti” olarak değişir. ne -işbirliği halinde- ikili bir kuşat- kurtaracaktır”! vurgusu yapmıştı. Kılıçdaroğlu, “Bu iktidarın ahlaki ve siyasi meşruiyeti yok. Sahte videolar sayesinde iktidar olan bir kişi ile nasıl masaya oturacağız? Bizim anayasa konusundaki düşüncelerimizi altı lider olarak kamuoyu ile paylaştık, altına Bir siyasetçinin hazin tükenişi da imzalarımızı attık ve duyurduk. Diğer liderlere isterseniz ‘Dün attığınız av. M. Zİya yergök söylüyordu. İşte gençliği ve toplamayacaklarını ancak olağan imzadan bugün neden vazgeçtiniz’ diye sorabilirsiniz. Güçlendirilmiş değişimi temsil eden Özgür kurultay sürecini başlatacaklarını SODEP, SHP, CHP ADAnA ESki il parlamenter sistem metnini Özel’e seçimi kazandıran, söyledi. Ülkemizin en önde BAşkAnı, ESki ADAnA BArO BAşkAnı parlamentodan geçireceğiz diyorlarsa, kurultaya yansıyan bu gelen 32 anayasa hukukçusu hay hay” demişti. utlak butlan kararı ile havaydı. O kurultayda oy ortak açıklama yaparak MCHP’nin başına getirilen kullanan tüm delegeler, örgüt “tedbir” kararının kurultayın Neyin güçlendirilmesi? Kemal Kılıçdaroğlu’ndan söz yöneticileri, milletvekilleri, toplanmasına engel olmayacağını Peki o zaman merak edilen ediyorum. Bir dönem Meclis’te parti meclis üyeleri ve açıkladılar. İhraçlar, görevden sorulardan biri de şu olsa gerek: birlikte çalışmış olmaktan doğan İmralı sürecine yönelik gelişmeleri de belediye başkanlarının almalar gibi yapmak istediği her göz ardı etmeden etnik, mezhepsel bir hukukumuz olan Kemal tamamı Kılıçdaroğlu şeyi yapan ama iş, önceliği ve vurguların yer aldığı bir anayasa Bey’i Sözcü TV’de izlerken her zamanında seçilmiş veya aciliyeti olan kurultay toplamaya çok ezici bir çoğunluğu bunu planı masaya gelirse Kılıçdaroğlu kademede görev yapmış 56 yıllık atanmış kişilerdi. Ancak değişim gelince “tedbir” mazeretine bir “proje” olarak görüyor ve cephesinin yanıtı ne olacak? Cumhur bir partili ve 54 yıllık bir hukukçu rüzgârının önünde hiçbir güç sığınan butlan yönetiminin bu Kılıçdaroğlu’nun iktidarın İttifakı’nın artık kendi iktidarları olarak onun adına büyük üzüntü duramazdı, nitekim duramadı tavrı hem iyi niyetli değil hem de için de tıkanıklık olarak gördükleri yanında konumlandığını “tek adam” başkanlık sisteminden duydum ve ister istemez “Değer ve 13 yıldır partiyi yöneten hukuka uygun değildir. düşünüyor. Nitekim söz konusu görüntüde kurtulmak arayışında mi Kemal Bey” dedim. Bu nasıl bir başarısız genel başkan kaybetti. Kılıçdaroğlu genel başkan televizyon söyleşisinde de bu olduğu yorumlarını da düşünürsek görev bilincidir anlamak çok zor. Değişim rüzgârına Özgür Özel’in seçildiğinde “laikliğe aykırı tespitler gazeteciler tarafından iktidarın “güçlendirilmiş parlamento” 13 yıl 170 gün CHP Genel çalışkanlığı da eklenince 2024 eylemlerin odağı olmaktan” yüzüne karşı da söylendi. Ayrıca, söyleminden beklentileri nedir? Başkanlığı yapan ve bu yerel seçimlerinde başarı geldi. yüce divanda mahkûm olmuş hangi arınmadan söz ediyor Var olan anayasaya bile uyulmayan, süreçte yerel/ genel seçim ve AYM, AİHM kararlarının görmezden CHP 47 yıl aradan sonra yeniden bir iktidar partisinin varlığına Kemal Bey? İlk genel başkan gelindiği, CHP’li belediyelere yönelik referandumlarla birlikte 13 seçim birinci parti oldu ve belediyelerin karşın “Türkiye’de laiklik seçildikten sonra, bugün de çok operasyonların hız kesmediği bir ülke kaybeden Kılıçdaroğlu, AKP’ye çoğunu kazandı. tehlikede değil” dedi, “Helalleşme yakın destekçisi olan ve yargının tablosunda güçler ayrılığı ilkesindeki ve Erdoğan’a karşı kaybettiği CHP’li belediyelerin yolculuğuna çıkıyorum” diyerek yargı olduğu dönemde, Kadıköy aşınmalar da dikkate alınırsa iktidar ve bu seçimlerin hiçbirini dert ülke genelindeki, Ekrem paylaştığı videoda bugün 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde güven ilişkisi nasıl kurulabilir? etmezken 38. kurultayda Özgür İmamoğlu’nun İstanbul’daki, sığındığı parti tarihini suçlayıp Soruların içinde Atatürk “evrakta sahtecilik” suçundan 2.5 Özel’e karşı genel başkanlığı izinde, demokratik, laik, hukuk Özgür Özel’in genel başkan “Toplumda derin yaralar açtık” yıl hapis cezası almış birini parti devleti ilkelerinden yana Türkiye kaybetmesini asla hazmetmedi, olarak girdiği ilk seçimindeki dedi, durmadı, “Artık 1930’ların meclis üyeliğine, milletvekilliğine Cumhuriyeti’nin geleceği açısından en kabullenemedi. “Kurultayda şaibe büyük başarısı iktidarı ve partisi değiliz” dedi, “Anayasaya seçtiren, dahası örgütten sorumlu önemlilerinden biri de güçlendirilmiş oldu, delegeler parayla satın Erdoğan’ı rahatsız etti. Ekrem aykırı ama dokunulmazlıkların genel başkan yardımcılığına ve parlamenter sistem derken alındı” diyerek partisinin şanlı İmamoğlu’nun aday olması kaldırılması teklifine evet sonrasında genel sekreterliğe “kimlik siyaseti” tuzağına düşülüp tarihine suç atmaktan sakınmadı. durumunda Cumhurbaşkanlığı’nı diyeceğiz” dedi. düşülmeyeceği konusundadır. Etnik, getiren Kılıçdaroğlu değil mi, mezhepsel ayrılıklar üzerinden CHP tarihini yaşayanlar ve da kazanacak olduğunun Ekmeleddin İhsanoğlu’nu nasıl unutur? Şimdi çıkmış, oluşturulacak bir parlamenter okuyanlar iyi bilirler ki CHP’de görülmesi, İmamoğlu’nu da partinin yetkili kurullarında kesinleşmiş bir mahkeme kararı sistemin ulusal birlik ve egemenlik bırakın kurultay sonucunu, bir CHP’li belediyeleri de parti konuşmadan aday gösterdi, yokken, yargı süreçleri devam açısından risk oluşturup oluşturmadığı ilçe kongresi sonucunu bile yöneticilerini de iktidarın üstelik “Tıpış tıpış oy ederken partili arkadaşlarını konusunda düşünceler nelerdir? bu yöntemlerle değiştirmek, hedefi yaptı. İktidar yargıyı vereceksiniz” dedi. Ön seçim suçluyor ve iktidarın ağzıyla Kuşkusuz bu sorular aynı şekilde, etkilemek mümkün değildir. Tüm iktidarın yeniden iktidar arayışlı araçsallaştırarak özellikle CHP’li sözü vererek genel başkan oldu konuşuyor, doğrusu hiç anayasa manevrasıyla Meclis başarısızlıklarına karşın kendisini belediyelere üst üste operasyonlar ancak bu sözünü de yerine yakışmıyor. sandalye pazarlığı hesaplarına dahil 13 yıl başında taşımış ve son düzenledi ve tutuklamalar getirmedi. 2010 referandumunda olacak herkes için geçerlidir. Yanlış yoldan dönülmeli! olarak cumhurbaşkanı adaylığı ile gerçekleştirildi. oy bile kullanamadı. 17 Nisan Neden mi bu soruların yanıtı onurlandırmış CHP’ye yapılan bu CHP’de milletvekili ve referandumunda mühürsüz oy önemli derseniz, tarih bu coğrafyada Hangi arınma? haksız iftira, kurucu partimizin senatör olarak görev yapmış pusulalarına itiraz etmedi. Aday emperyalist çıkarların, ümmetçi Burada hazin olan; geçmişte tarihine de kurucu iradeye de 307 parti emektarı, parti içi bakışların, gerici kafaların korku olduğu 2023 cumhurbaşkanı tünellerinin yaşattığı yıkımlarla, AKP yargısına dönük en ağır tüm CHP’lilere de yapılmış bir tartışmalara son verilmesi, parti seçiminin ikinci turu öncesi demokrasi açısından kabuslarla dolu eleştirileri yapan, yargının yansız hakarettir ve asla doğru değildir. bütünlüğünün korunması ve “altılı masa” bileşenlerinden ve da ondan. Örneğin Irak, örneğin ve bağımsız olmadığını, iktidarın yükseliş ivmesinin sürdürülmesi CHP’nin yetkili kurullarından Lübnan... Parlamentoları var, Seçmenin tutumu göz kırpmasıyla harekete için 45 gün içinde “derhal” habersiz olarak bir siyasi parti başbakanları var, cumhurbaşkanları Hem partinin içinde hem de geçtiğini sık sık dile getiren ve kurultaya gidilmesi çağrısında genel başkanı ile “gizli protokol” var... Ama mecliste Şii, Sünni, Kürt sahada olan biri olarak yakından bunun için Ankara’dan İstanbul’a blokları derken o, bu, şu toplumsal bulundu ancak butlan yönetimi imzaladığı ortaya çıktı. Ayinesi cephelerle dolu, gerilimlerden dolayı tanığıyım ki 38. kurultayı Özgür “hak, hukuk, adalet” diyerek 450 buna kulaklarını tıkadı. iştir kişinin lafa bakılmaz. sürekli bir kitlenme, kutuplaşma, Özel’e kazandıran uyduruk km yürüyen Kılıçdaroğlu’nun, İstifalarla parti meclisi üye Nefret objesi oldu ve bu konuda dışarıdan emperyalist kışkırtmalarla ve sonucu etkilemekten uzak kurultayı kaybettikten sonra bu sayısı düştüğü için parti tüzüğü herkesi açık ara geride bıraktı. birlikte iç savaş, işgaller, böl-parçala- para pul hikâyeleri değil, parti yargı kararlarını sahiplenmesi, gereği 45 gün içinde kurultaya Ülkemizin en değerli, en seçkin yönetçilerin kanlı oyun sahası haline tabanındaki ve seçmendeki bu yargı kararlarından biri olan gidilmesi gerekirken bu da gelinme... ve saygın sanatçıları, ozanları değişim arzusu ve başarıya Bölgemizdeki gelişmeleri yetkisiz bir mahkemece verilen dikkate alınmadı. Son olarak 850 kendisine bestelerini, şarkılarını, düşündüğümüzde demokratik olan açlıktır. O kurultay öncesi tamamen hukuksuz “mutlak seçilmiş kurultay delegesinin türkülerini yasakladılar. Bir daha işleyişle ilgili sorunlarla örülü “bize sahada bizzat tanık oldum ki butlan” kararıyla seçimde kurultay talep eden imzaları düşünmeli ve bu yanlış yoldan özgü başkanlık sisteminden sonra seçmen, “Kılıçdaroğlu’nun kaybettiği koltuğa kayyımvari genel merkeze teslim edilmesine hemen dönmeli, partimizi 45 gün bize özgü parlamenter sisteme” kalması durumunda artık oturmayı içine sindirmesidir. karşın, Kılıçdaroğlu yine içinde kurultay iradesine teslim el verecekler kim olacak, merak sandığa gitmeyeceğini ve Bu yalnızca “hırsla” açıklanacak televizyon söyleşisinde, tedbir konusu... etmelidir. Aksi halde emin olun oy vermeyeceğini” açık açık bir durum değildir. Toplumun nedeniyle olağanüstü kurultayı ki, bu zillete değmez Kemal Bey!