Catalog

21 HAZİRAN 2026 PAZAR 6 HABER PENCERE İslam Dünyasında Rahat uyu İlhan abi Türkiye Niçin Tek?.. atı dünyasında -Avrupa ve Amerika’da- bir tarihsel ve güncel çıp- sol görüşle yorumlanmasının hukuk mahkemesinin onayından Blak gerçek daha sık yinelenir oldu... eşsiz ve tartışmasız bilge kalemi sonra, vakıf resmi senedinin 20 Şubat Deniyor ki: oldu. 1993 tarihinde Resmi Gazete’de “- Türkiye İslam dünyasında tek demokra- Onun Kuvayı Milliyeci yayımlanmasıyla Cumhuriyet Vakfı tik ülkedir.” kökleri babası Binbaşı Kasım hukuksal varlığını kazandı. Bu Peki, neden böyledir?.. Selçuk’tan gelir. Kasım Cumhuriyet gazetesi için bir dönüm Çünkü Türkiye, Kemalist devrimle Selçuk, Milli Mücadele’de ve noktasıydı. Aydınlanma’yı yaşamış, laik Cumhuriyete Kuvayı Milliyeciler cephesinde dönüşmüştür; bu “milli demokratik devrim” Cumhuriyet gazetesi o günden umhuriyet gazetesinin savaştı. Aydınlanmacı kökleri ise sürerken İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra bugüne tam 33 yıldır kâr amacı başyazarı Nadir Nadi, İlhan İsmet Paşa’yla çok partili düzene geçmiş- annesi Hikmet Hanım’dan gelir. gütmeyen vakıf modeli ile yönetiliyor. CSelçuk’u 1962 yılında gazeteye tir. Fransızca bilen, edebiyatı takip eden Cumhuriyet gazetesinin ve vakfının Kemalist devrim laik Cumhuriyet davet etti. Selçuk, o zaman henüz 38 ilerici ve Aydınlanmacı bir kadındır. asıl sahibi Cumhuriyet’in sadık devletinin temelini oluşturmuştur; hiçbir yaşında, sol düşünce taşıyan bir genç İlhan Selçuk ve Turhan Selçuk’un okuyucuları ve Cumhuriyet’in genç İslam ülkesinde bu süreç yaşanmadığı için yazardı. eğitimlerinde ve yetişmelerinde etkin emekçileridir. Müslüman devletlerin topunda demokrasi O günden vefat ettiği 2010 rol oynar. yoktur. İlhan abi, Hacıbektaş’taki köşende yılına kadar, Ziverbey Köşkü’nde İlhan Selçuk, Cumhuriyet’teki ilk H rahat uyu, bize emanet ettiğin işkence gördüğü, tutuklandığı, polis yazısında “Bizim penceremiz Doğu’ya Yukardaki yıldızın üstündeki bölüm bilim- Cumhuriyet gazetesi, Atatürk’ün vefatından sonra gazetenin içten nezaretinde geçirdiği günler ve çeşitli açılan kafesli değil, Batı düşüncesine sel bir gerçeğin özetidir; ama, ne Başkan Aydınlanma yolunda ödün vermeden ve dıştan sarsıntıya girmesi üzerine iç çelişkiler nedeniyle gazete dışında açılan aydınlık bir penceredir” diye Bush bunun farkındadır, ne de Dışişleri yaşamını sürdürüyor. Türkiye’nin Cumhuriyet gazetesinin geleceği bırakıldığı günler hariç “Pencere” Bakanı Powell böyle konulara vakit ayırıp yazmıştır. toplumsal ve siyasal yaşamında yol için vakıf düşüncesi öne çıktı. Bu akıl erdirebilir; çoğu Avrupalı politikacının adını taşıyan köşesinde her gün, tam İlhan Selçuk, 100 yıllık Cumhuriyet “Kemalizm” konusundaki cehaleti de doğal gösterici rolünü tartışmasız yerine 48 yıl yazdı. düşünceye içtenlikle inanan Nadir gazetesinin 50 yıla yakın zamanında sayılmalıdır. Nadi’nin eşi Berin Nadi, vakıf getiriyor. İlhan Selçuk Kuvayı Milliyeci, daima yol göstericisi olmuştur. Kemalizm, Batı’daki *Aydınlanma konusunda İlhan Selçuk’a tam güven İlhan abi, kurulmasına öncülük antiemperyalist, bağımsız Türkiye İlhan Selçuk’un yaptığı en Devrimi”nin İslam dünyasında uç vermesi- ettiğin Cumhuriyet Vakfı da idealine inanmış, bükülmez ve içinde bulunuyordu. önemli iş ve bıraktığı miras dir. 1992 yılında Cumhuriyet Vakfı Cumhuriyet dostları ve Cumhuriyet düşüncelerinden ödün vermez gazetenin kurumlaşmasını sağlayan Ne yazık ki bu süreç Anadolu’yla sınırlı bir gazeteci olarak tarihe geçti. çalışmalardır. senedi, benim de içinde bulunduğum okurlarının desteğiyle hiç ödün kaldı; komşu İran’da ise “Aydınlanma”nın Atatürk’ün Aydınlanma Devrimlerinin Nadir Nadi’nin 1991 yılında bir kurul tarafından hazırlandı. Asliye vermeden yoluna devam ediyor. A’sı bile yokken toplumun ilerici güçlerini silip süpüren tam bir karşıdevrim yaşandı... Aydınlanma’nın Müslüman coğrafyasına yayılamamasında ABD’nin suçu çok büyük; İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kırk yıl Asya’daki “yeşil kuşak” siyasetiyle Amerika bu haritada irticayı besledi... Şimdi ektiğini biçiyor... Devrimci aydınların H Kimi çevrelerde söylenenlere bakılırsa ABD “Büyük Ortadoğu Projesi” ile İslam coğrafyasına demokrasi götürecekmiş... Gülelim mi, ağlayalım mı?.. Dünyayı yöneten koskoca adamlar ne tarih biliyorlar, ne coğrafya... parlak kalemi İkinci Dünya Savaşı yenilgisinden sonra Selçuk Kardeşler Amerikan işgali altına giren Almanya ve İtal- ya, faşizmden demokrasiye kolaylıkla geç- Serpil Çelenk tiler; çünkü Avrupa coğrafyasında “Aydın- lanma” yaşanmıştı; zaten bu devrimin adını Mizah Immanuel Kant koymuştu; Sovyetler’in ’lı-70’li yıllar... Asya, yıkılmasından sonra demokrasiye geçerek 60Afrika ve Latin Amerika’da bugün “Avrupa Birliği” çatısı altında topla- bağımsızlık savaşları gittikçe nan Doğu Avrupa’nın küçük ülkeleri için de dergiciliği bu konuda bir sorun yoktu... ivme kazanmakta. Neredeyse Ama Aydınlanma’yı yaşamamış, laiklik üçte birinde sosyalizmin Metin peker devriminden geçmemiş bir İslamcı devlet yaşandığı dünyamızda, kapitalist demokrasiye nasıl geçebilir?.. KariKatürcüler Derneği BaşKanı emperyalizm Vietnam başta Toplumun yarısını oluşturan kadınların haklarını nasıl tanıyabilir?.. ağır yenilgiler yaşamakta... İl Han Selçuk, noktalı virgüllere Kadına tesettürü dayatan inanç, ideoloji, 27 Mayıs’ın güzel çocuğu 61 sanatsal bir eda ve şıklık veren dava öğretim ve bu nedenle erkek egemenliği Anayasası’nın sağladığı ortam adamı; Türkiye’nin koşullarının toplumda başat oldukça demokrasi gerçek- leşebilir mi?.. ise bu bağımsızlık, demokrasi içinden geçerek sosyal ve siyasal H kaygıları ve bu kaygıların oluşturduğu ve sosyalizm rüzgârlarının Müslüman coğrafyasında yeraltı zen- sorumluluğu üstlenmekten ülkemizde esmesine zemin ginliklerine göz diken Batı emperyalizmi çekinmemiştir. hazırlar. TİP TBMM’de -seçim Ümmeti Muhammet haritasında sözüm ona Oysa Selçuk, gençliğinin dinçliğinde, demokrasi ararken kurnazlığın cehaletiyle sisteminin de etkisiyle- 15 dinamizminde, toplumla, Dolmuş bir gerçeği fark ediyor. milletvekiliyle temsil edilir. - Türkiye İslam dünyasında tek demokra- ve 41 Buçuk dergileriyle, mizah Kemalizmle Marksizmi birlikte tik ülkedir... aracılığıyla güçlü ve alışılmamış bir Neden?.. değerlendirmeye çalışan diğer bağ kurmayı denemiştir. Muhalifliği Nedeni açık seçik: Çünkü Türkiye Kema- bir grup aydın ise Yön dergisiyle ile bilinen bu dergiler, toplumsal list devrimle Aydınlanma’ya açıldı; devlet bağımsızlık, demokrasi, düzlemdeki aksaklıkları, eksiklikleri düzeninde laik Cumhuriyete dönüştü... ve çarpıklıkları ödünsüz bir mizah sosyalizm mücadelesine “Büyük Ortadoğu Projesi”yle petrol ve su seferine çıkan ABD, Soğuk Savaş’tan miras anlayışıyla ortaya sermiştir. Mizahı katılırlar. ötesinde, dönemin işkencesinin işaret etmesi açısından oldukça kalan gerici mantığıyla Anadolu’da “İslam- seçici ve seçkin, her türden sululuktan İkinci akımın temsilcilerinden belgelerindendir. “İnançları önemli göründü bana. cı modeli” desteklerse, Irak’a demokrasi azade, bir toplumsal iddiaya olan İlhan Selçuk 60’larda uğruna ölümü göze alan” Halit Çelenk, ülkedeki götüreceği yerde Türkiye’den demokrasiyi dönüştürmeyi bilmiştir. Bu dergilerin götürür.. Cumhuriyet gazetesinde hukuksuzlukları bir bir anlattığı Deniz’ler için bir çağrısı yarattığı yankının, toplumsal enerjinin ABD’nin gücü buna yeter mi? yazmaya başlar. Kemalizmin bir kitabı hazırlar ve İstanbul’a vardır Selçuk’un. “Çağdaş sonrasındadır ki biz, İlhan Selçuk’u tam bağımsızlık, Aydınlanma, İlhan Selçuk’un yanına gider. uygarlığa hasret Türkiye’nin Yön dergisinde aktif bir mesai içinde yurtseverlik, devletçilik, İlhan Bey, “Bu kitabın içeriği devrimci gençlerinin en taze görüyoruz. 29 Haziran 2004 laiklik ilkeleriyle “demokratik” itici gücü olacakları bir düzen ‘Hukuksuz Türkiye’dir Halit Bey. a dalet vurgusu sosyalizm diye nitelediği eşit kurulmalıdır.” Bu düzende Adını böyle koyun” der ama yazar Matematikçi John Nash, Türkiye’yi ve özgür bir ülke düşünü o günlerin “namussuzlar bu ismi çok iddialı bulur. Çağdaş ziyareti sırasında matematiğin zayıf harmanlayan Selçuk, Yayınlar tarafından basılan koalisyonu” olmayacaktır. Turhan ve İlhan olduğu toplumlarda adaletsizliğin de kendi anlatımıyla, yazarlık eserin adı “Hukuksuz Demokrasi” fazla olduğuna dikkat çekmişti. İlhan Devrimci tutku dünyasında bir “yıldız”, olur. Ne var ki aradan geçen Selçuk kardeşler Selçuk da belki, hayatının ilkbaharında Menderes’lerin, Demirel’lerin, “ünlü bir yazar” olmayı değil, yıllar Selçuk’u haklı çıkarır. mizah dergileri aracılığıyla mizahla Özal’ların karşıdevrimine devrimci mücadelede bir “ışık” Çelenk 18.1.2001’de Cumhuriyet ASlı SelÇuk yoğun biçimde haşır neşir olarak verdiği mücadeleden hiç olmayı seçmiştir. Ne var ki gazetesinde yayımlanan “Hukuk ülkemizde toplumsal adaletsizliğin Tur Han Selçuk ve İlhan Selçuk yaşamları vazgeçmedi İlhan Selçuk. yetenek, isteği aşar. Güçlü Devleti Aldatmacası” başlıklı ve eşitsizliğin ne kadar köklü ve derin süresince hep birlikte yürüdüler. Aydınlanma, laiklik, sömürü, ve kıvrak kalemi, onu bir olduğunu fark etmişti. yazısında, Aralık 2001’de Bıraktıkları izler öylesine güçlü ki hiç Atatürkçülük, devletçilik, İlhan Selçuk mizah olsun siyasal dil cambazı, “kalem ustası” İstanbul’da F tipi cezaevinde bir zaman silinemezler. Turhan Selçuk’un ve toplumsal denklemler olsun, sosyalizm konuları, köşesinden yapmıştır. Bu becerisiyle, yatan ve “daha insanca yaşam karikatürleri daima güncel, evrensel hepsinde iddia ve dava adamı kimliğini ve gazetenin yayınlarından sosyalizmin ilkeleri, sınıf, koşulları için ölüm orucuna kalmayı sürdürüyor, sürdürecek. göstermeyi bilmiştir. eksik olmadı. Bu devrimci tutku sınıf bilinci, hak hukuk arama, yatarak mücadele verenler”in İlhan Selçuk’un yazıları hep Günümüzün hız çağında geçmişi ve ısrarın bedelini sadece cunta emperyalizm, işbirlikçilik, güncel, evrensel kalmayı sürdürüyor, hayata dönüş operasyonu adı bilmek, zamana direnenleri tanımak, dönemlerinde değil, Ergenekon planlama, sömürü ve benzeri sürdürecek. altında devlet tarafından vahşice geleceğimiz adına mühim ve kumpası sırasında da ödedi. 21 Sanat, kültür değerini kazanmış çetrefilli konuları okura, katledilmeleri karşısında vazgeçilmez önemdedir. İşte İlhan Mart 2008’de gözaltına alınıp her yapıt zamanı aşmayı, özellikle de genç kuşaklara duyduğu isyanı dile getirir. Selçuk, geçmiş zamanın içinden zamansız olmayı, tüm dünyayı iki gün sonra bırakılan Selçuk kolaylıkla iletir. Özce, mizahıyla, romanıyla, makaleleriyle Çelenk “Keşke kucaklamayı başarır. 14 Ağustos 2009’da felç oldu ve “Mayasında laiklik, temelinde hâlâ sesleniyor bize. Shakespeare’in kitabımın adını Turhan Selçuk ve İlhan 2010’da da yaşamını yitirdi. II. Richard’ında, Richard kendi 1923 Aydınlanma Devrimi İlhan Selçuk’un Selçuk kardeşler çok sayıda kendisiyle, “Ben zamanı harcadım, İlhan Selçuk’la 1990’lı yıllarda yatan, adı Atatürk tarafından önerdiği gibi aydınlatıcı, düşündürücü, şimdi de zaman beni harcıyor” diye Dikili’de bir festival sırasında verilmiş bir gazete” yüzünü onun ‘Hukuksuz etkileyici, öğretici, güçlü konuşur. Bizler de İlhan Selçukları tanıştım. Onu son görüşüm sayesinde sosyalizme dönmüştür. Türkiye’ yazılar, karikatürler, kitaplar, zamanın hızla harcadığı insanlar “vaktinden önce öttükleri için Bedel ağırdır. koysay- karikatür albümleri bıraktı. Zamanın olmaktan çıkarmalıyız. Selçukları kahredilen gençlerin tarihsel ötesinde, zamansız eserler mışım eskimiş kimliklere dönüştürmek Ziverbey’de işkence zaman sürecindeki erken üreterek gelecek kuşakları da çünkü istemiyorsak eğer, onları zamana Tüm Türkiye sosyalist solu haklılıklarını savunan avukata” aydınlatacaklar. rağmen, zamana direnerek günümüze Türkiye gibi, özlemini çektiği ve kendi yani dostlukları yarım yüzyılı Selçuk kardeşlerin taşıyabilmeliyiz. ne bir yöntemiyle bir sosyalist düzen bulan Halit Çelenk’e TİHAK İnsan bıraktıkları izler insanı Bugünü bilmek, yarınlar adına hukuk değişikliğini gerçekleştirerek yücelten izler oldu. Hakları Ödülü’nü verdiği gündü. doğru tahminler yapabilmek için; devleti ne de bir varmak istediği “en güzel dünya” İlk gençlik yıllarından beri politik dünü, dünün çilekeşlerini, inanç yasa devletidir. Bu ülke bir polis görüşlerinde, mücadelelerinde hep yan için mücadele etme “suçu” ‘Hukuksuz Türkiye’ insanlarını çok iyi tanımalıyız. İlhan devletidir. Kutsal devlet adına yana oldular. Selçuk, mizahıyla, dergilerde yarattığı nedeniyle cezaevini, işkenceyi İnançları doğrultusunda insanları katlediyorlar” diye Hiçbir zaman düşüncelerinden ödün mizah aurasıyla bugün de gündeme yaşar. 12 Mart’ı izleyen günlerde, verdikleri bağımsızlık-demokrasi vermediler, daima dik durdular. yazar. gelmeli, gündemin içinde bize 19 Ekim 1972’de kapatıldığı ve sosyalizm mücadelesinde Mustafa Kemal Atatürk’ü çok sevdiler. seslenebilmelidir. Görünen o ki bu iki dost Ziverbey işkencehanesinde sık sık aynı kulvarlarda yolları Vatansever, dürüst, gözüpek, yürekli 21 Haziran 2010 tarihinde Pir’e ve hukukçu, hukuksuzluklar “Madanoğlu davası” sanığı kesişen bu iki devrimcinin bir insanlardı. Giderek ağırlaşan şu son Hacıbektaş’ın can dostlarına emanet arttıkça bunların uzun vadede olarak sorgulanır. İfadesine anısı, geçmişten bugüne bir yıllarda onları çok özlüyorum. ettiğimiz İlhan Selçuk ve Turhan “ilke” halini o günlerde kavramış uyguladığı bir akrostiş sayesinde sürekliliğe, bozuk düzenin, İki değerli büyüğümün önünde saygıyla, Selçuk’un devirleri daim, devri asan, ve bizleri uyarmıştı. “işkence altındayım” sözcükleri, kapitalizmin kötülüklerinin sevgiyle eğiliyorum. menzili ışıklar olsun. Mücadelelerine selam olsun. bir yazarlık hüneri olmanın neden olduğu bir sürekliliğe 20 Haziran 2026