Catalog

l l l Ekonomi: Jale Özgentürk Haber Merkezi: Can Uğur Mali ve İdari İşler Müdürü: Osman Selçuk Özer İmtiyaz Sahibi: CUMHURİYET VAKFI adına l Reklam Genel Müdürü l l Eğitim: Figen Atalay Spor: Cumhur Önder Arslan l Yaygın süreli yayın Baskı: İstanbul: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. ALEV COŞKUN l Evsun Sinem Alkan Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Fotoğraf: Uğur Demir l 21 MART 2026 SAYI: 36687 Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. Ankara : İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. l Genel Yayın Yönetmeni Sorumlu Yazıişleri Müdürü: Betül Berişe Reklam Yönetimi: Yenigün l ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Saracalar mh. 57. cd. no: 21/A Akyurt/Ankara Tel : 0312 353 29 61. İzmir: İleri Basım Yayımlayan ve Yönetim Yeri: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık AŞ. Mine Esen Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Ankara Temsilcisi: Sertaç Eş mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Fatih mh. 1199 sok. no:1/7 Sarnıç-Gaziemir/İzmir Tel Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2, 34381 Şişli/İST. l Genel Yayın Koordinatörü AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel : 0232 483 96 60. Adana: İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Levent mh. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 343 72 64 Ege Bölge Temsilcisi: Mehmet Şakir Örs l Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul 1791 sok. no: 33/A Yüreğir/Adana Tel : 0322 346 36 25. Trabzon: İleri Basım mat. Amb. Reklam Tanıtım Hakan Akarsu e-posta: posta@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999 - 15079 - 37611 Yay. ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş Organize sanayi Bölgesi no: 2 Arsin/Trabzon Tel : 0462 711 40 20. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Yayın Kurulu: Alev Coşkun (Başkan), Emre Kongar (Bşk. Yrd.), Yazıişleri Müdürleri l Ankara Temsilciliği: Güzeltepe Mahallesi, Abidin Daver Sokak, No: 14 Çankaya/Ankara Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Faks: (0212) 251 98 68 Şükran Soner, Işık Kansu, Miyase İlknur, Tel: (0312) 442 30 50 l Ege Bölge Temsilciliği: Halit Ziya Bulvarı 1352 Sok. 2/3 Cumhuriyet’te yer alan haber, yazı ve fotoğrafların yeniden yayım hakkı saklı tutulmuştur. İzin alınma- Özgür Soyer Cafer Kurt reklam@cumhuriyet.com.tr Pasaport - İzmir. Tel: (0232) 441 12 20 Mine Kırıkkanat, Zülâl Kalkandelen, Mine Esen, Özlem Yüzak dan ve kaynak göstermeksizin yayımlamak Basın Kanunu gereğince hukuki ve cezai yaptırıma tabidir. Herkese Bilim Teknoloji Dergisi’nin katkılarıyla hazırlandı. Dünya Down Sen Domu Fr Dalık Günü 60’ından sonra Gerçek farkındalık empati ile başlar! ? okulda şekillenir” dedi. kişilik değişebilir mi DAMLA POLAT Down sendromlu çocukların Dn sendromu bir eksiklik motor becerilerinin hızla değil, genetik bir farklılık. Bu ilerlemesi için okul ile evin farklılığın bir başarı hikâyesine bir bütün olması gerektiğini dönüşmesi okul, aile ve vurgulayan Pehlivan, “Süreç toplumun oluşturduğu uyumlu tek taraflı yürümez. Eğer ilişkiye bağlı. Dünya, 21 Mart’ta öğretmen okulda bir kural Down sendromlu bireylerin koyuyorsa, aile de evde o kuralı hayatın her alanındaki desteklemeli. Örneğin, çocuk başarılarını ve enerjisini gözlüğünü takmak istemiyorsa kutlarken uzmanlar, bu ve öğretmen okulda onu hikâyelerin arkasındaki ikna ediyorsa, en büyük gücün anne evde taviz eidelberg Üniversitesi, eğitim oturumlarına katıldılar. ma değişimin iki yaş grubu arasın- ödevlere daha derinlemesine aile ve eğitim vermemeli. Down Mannheim Üniversitesi ve Çoğunluğu 20’li yaşlarında genç da neredeyse hiç farklılık göster- dalmış, yani biraz daha dayanışması sendromluların Hİsviçreli bilim insanlarınca yetişkinler ve 60 ile 80 yaşları mediğini belirtiyor. Araştırmacılar fazla katılım göstermişler. olduğunu en belirgin yürütülen psikolojik yaşlanma arasında yaşlı yetişkinlerden için bu, yaşlı yetişkinlerin yaban- Araştırmacılar, “Çalışmamızın belirtti. Erken özelliği olan araştırmasına göre hem genç oluşan 165 kişi, sekiz haftalık yüz cı dil veya müzik aleti gibi yeni bir sonuçları, ‘yaşlı köpeğe yeni müdahale inatçılık ancak hem de yaşlı yetişkinler yeni yüze eğitim kursuna katıldı. şey öğrenmesinin daha zor görün- numaralar öğretilemez’ ve doğru bir ‘tatlı sert’ sosyo-duygusal davranışlar Eğitim öncesinde, sırasında ve mesi nedeniyle çarpıcı ve beklen- atasözüyle bir nebze çelişiyor. disiplinle hayata dediğimiz, sevginin benimseyebiliyor. Heidelberg sonrasında ve programın bitimin- medik bir sonuç oldu. Çalışma sı- Bu, yaşlanan nüfus için iyi bir hazırlanan bireyler, yanında otoritenin de Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü den sonraki bir yıla kadar, müda- rasında katılımcılara görevlerini ne haber. İnsanlar yeterince motive bugün eğitimden korunduğu bir disiplinle tarafından yapılan çalışmada halenin duygusal istikrar ve dışa- kadar yoğun bir şekilde uyguladık- olduklarında, değişme ve yeni sanata, hizmet sektöründen aşılabilir” ifadelerini kullandı. katılımcılar stresi daha iyi dönüklük üzerindeki etkileri an- ları soruldu. şeyler öğrenme yeteneklerini spora kadar pek çok alanda Pehlivan, “Down kafeler yönetme ve zorlu sosyal ketler ve dolaylı bir bilgisayar ta- koruyorlar” ifadelerini kullanıyor. toplumun ayrılmaz bir parçası gibi girişimlerin artması Ortaya çıkan sonuç durumlarla başa çıkma konusunda banlı test yoluyla ölçüldü. Analiz, Pbychology Study: You Can Teach haline geliyor. gerekli. Bu projeler çocukların günlük hayata yönelik ödevleri bu sosyo-duygusal davranışlarda- Daha yaşlı katılımcılar, eğitim An Old Dog New Tricks, Heidelberg özgüvenini artırıyor. İnsanlar ‘Eğitim evde başlar’ tamamlamak üzere haftalık ki ve kişilik özelliklerindeki ortala- materyallerine ve haftalık University Newsroom, 17.02.26. bu mekânlara giderek onlarla Cumhuriyet’e konuşan çocuk iletişim kurmalı ve empati gelişimi ve eğitimi öğretmeni yapmalı. Özel gereksinimi Gözde Tekin Pehlivan, “Bir olmayan çocukların aileleri, Bir virüs kolon kanseri anne için çocuğuna vereceği parkta veya sokakta bu eğitim çok önemli. Ancak bireyleri gördüklerinde kabullenme sürecinde riskini iki katına çıkarıyor çocuklarına doğru yaklaşımı, sıkıntılar yaşanabiliyor. O eşik empati kurarak öğretmeli. aşıldıktan sonra rehberlik Gerçek farkındalık, onları araştırma merkezleri (RAM) hayatın dışına itmekle değil, ve doktor raporlarıyla birlikte tam merkezine almakla profesyonel eğitim süreci başlar” diye konuştu. başlıyor. Eğitim evde başlar, l İSTANBUL 36 ilaç geri ödeme listesinde 27’Sİ yerli 36 ilaç daha kan ürünü ve alerji aşısı Kahve ve çay içenlerde Sosyal Güvenlik Kurumu başta olmak üzere diyabet, (SGK) geri ödeme listesine enfeksiyon, enzim eksikliği eklendi. Konuyla ilgili ve bağışıklık hastalıklarını demans riski daha düşük duyuru Çalışma ve Sosyal kapsayan, farklı tedavi Ar AŞTır MACıLAr, kolon net değildi. Araştırmacılar, Güvenlik Bakanı Vedat alanlarına yönelik 27 tanesi kanseri hastalarının yaygın için bakterilerdeki genetik YAkLAŞık 132 bin kişinin 40 yılı Araştırmacılar, Nurses’ Health Işıkhan’dan geldi. yerli üretim olmak üzere bağırsak bakterilerinde virüs farklılıkları ayrıntılı bir şekilde aşkın süre izlendiği kapsamlı Study ve Health Professionals Sosyal medya hesabından toplam 36 ilacı daha geri taşıma olasılığının iki kat daha inceleyerek beklenmedik bir araştırmaya göre, günde birkaç Follow-up Study adlı iki uzun paylaşım yapan Işıkhan’ın ödeme listemize dahil fazla olduğunu buldular. sonuca ulaştılar. Kolorektal fincan kafeinli kahve ya da çay soluklu çalışmadan elde edilen açıklaması şöyle: “Hemofili, ettik.” l Dh A Son bir araştırmaya göre, kanser hastalarından alınan tüketimi, demans riskinin daha verileri analiz etti. Çalışmaya yaygın bağırsak bakterilerinin bakterilerin içinde bütün bir düşük olmasıyla ilişkilendiriliyor. katılanlar genellikle 40’lı içinde gizlenen yeni virüs bulmak oldukça şaşırtıcı Uzmanlar, etkinin mucizevi yaşlarının ortasında ya da 50’li keşfedilen bir virüs, kolon oldu. olmadığını ancak uzun yaşlarının başındaydı ve yıllar kanseriyle bağlantılı olabilir. Bakteriyofaj olarak bilinen vadede beyin sağlığına katkı boyunca düzenli olarak beslenme, Danimarkalı bilim insanları, virüs, insan hücrelerinden sağlayabileceğini vurguluyor. sağlık ve yaşam tarzı anketleri kolon kanseri hastalarının, çok bakterilere bulaşır. Ekip, doldurdu. Bu süreçte 11 bin 33 normalde insan bağırsağında Avrupa, ABD ve Asya’dan 877 40 yıllık araştırma katılımcıda demans gelişti. yaşayan bacteroides fragilis kişiden alınan dışkı örneklerini Günde birkaç fincan kahve ya vakalar doktor tanıları ve ölüm adlı bir bakteri içinde daha analiz ettiğinde kolon kanseri da çay içmek sadece güne zinde belgeleriyle doğrulandı. önce tanımlanmamış bir hastalarının kanser olmayan başlamaya yardımcı olmuyor virüsü taşıma olasılığının kişilere kıyasla iki kat fazla Yüzde 20 azaltıyor aynı zamanda beyin sağlığını da yaklaşık iki kat daha fazla olduğunu tespit etti. Bununla koruyor olabilir. Yaklaşık 132 bin Sonuçlara göre, neredeyse hiç olduğunu tespit ettiler. birlikte, bulgular güçlü bir kişiyi 40 yılı aşkın süre izleyen kafein tüketmeyenlere kıyasla Bulgunun, bilim insanlarının istatistiksel ilişki gösterse de kapsamlı bir araştırma, kafeinli günde bir ila beş fincan kahve bağırsak mekrobiyomunun araştırmacılar, çalışmanın kahve ve çayın uzun vadede içenlerin demans riski yaklaşık kanser gelişimindeki rolünü virüsün kolon kanserine neden demans riskini azaltabileceğine yüzde 20 daha düşüktü. Her gün daha iyi anlamalarına olduğunu kanıtlamadığını ve işaret ediyor. Yeni bulgulara göre, en az bir fincan çay içenlerde ise yardımcı olması bekleniyor. hemen sonuç çıkarmak için günde iki ila üç fincan kafeinli riskte yaklaşık yüzde 15’lik bir Bu bulgular, bağırsaktaki henüz çok erken olduğunu kahve ya da bir ila iki fincan azalma görüldü. mikroorganizmaların da söylüyorlar. Ekip şu kafeinli çay tüketen kişiler, hiç ya Ancak kahvede fayda belirli önemini ve sağlığımızla anda, virüsün bakterinin da çok az kafein alanlara kıyasla bir noktadan sonra artmıyor. olan ilişkilerini vurguluyor. davranışını kanser gelişimini daha düşük demans riski taşıyor. Çalışmanın kıdemli yazarı, Doktorlar, “bacteroides fragilis” etkileyebilecek şekilde değiştirip Araştırmada dikkat çeken bir Mass General Brigham sağlık LEYLEkLEr E güv ENLİ YUvA bakterisinin kolon ve rektum değiştirmediğini belirlemek için diğer bulgu, kafeinin sağladığı sisteminden epidemiyolog Dr. kanserini de içeren kolorektal laboratuvar deneyleri ve hayvan koruyucu etkinin Alzheimer Daniel Wang, günde iki buçuk BAh Arı N habercisi olarak bilinen leylekler, metrelerce kanserli kişilerde daha sık çalışmaları yürütüyor. ya da diğer demans türleri için fincandan sonra avantajın yüksekteki yüksek gerilim hattı direklerini yuva olarak seçiyor. görüldüğünü yıllardır biliyorlardı Distinct prophage infections genetik risk taşıyan kişilerde de sabitlendiğini söylüyor. Bunun Leylekler elektrik direklerine yaptıkları yuvalarla yaşamlarını ancak çoğu sağlıklı insan in colorectal cancer- görülmesi oldu. Ulusal Sağlık nedeni, vücudun kahve ve çaydaki riske atıyor. Yeşilırmak Elektrik Dağıtım AŞ (YEDAŞ), bazı da bu bakteriyi taşıdığı için, associated Bacteroides fragilis, Enstitüleri tarafından finanse biyoaktif bileşenleri belirli bir elektrik direklerindeki leylek yuvalarına özel tasarım yuva bazı durumlarda zararlı olup Communications medicine, yaptı. Sinop ve Samsun’daki yapay yuva uygulaması ile edilen çalışmada, demans türleri sınırın ötesinde metabolize diğerlerinde olmamasının nedeni 07.02.26. leyleklerin güvenliğinin ve göç takibinin de başarılı sonuçlar arasında ayrı bir ayrım yapılmadı. edememesi olabilir. vermesi amaçlanıyor. l CEMİL CİĞEr İM/SAMSUN Cengiz Han’ın soyu sandığımızdan da Ha mı az? Tatlıya ‘hayır’ demek şart! BAYr AM sofralarında edilmeli. Her ikram edilen YıLLAr Dır her 200 erkekten Ulıtau bölgesindeki bir türbede yapılan beslenme hatalarına tatlıyı tüketmek yerine sınır birinin Cengiz Han’ın soyundan yatıyor. Jochi, babasının geldiği söyleniyordu. Yeni bir ölümünden kısa süre önce (1227 dikkat çeken uzmanlar, koymak gerekir. genom çalışması ise bu sayının civarı) öldü ve yönettiği kuzeybatı bayram keyfinin “zehir” n Yağlı, kızartılmış ve ağır ciddi biçimde abartılmış toprakları daha sonra Altın Orda olmaması için beş öneride yemekler tüketilmemeli. olabileceğini gösteriyor. Devleti olarak anıldı. Wisconsin– bulundu. Gastroenteroloji Daha hafif, sulu ve sindirimi 2003’te yayımlanan bir genetik Madison Üniversitesi’nden uzmanı Prof. Dr. kolay yemekler çalışma, Moğolistan kökenli biyolojik antropolog Ayken Vedat Göral seçilmeli. ve yaklaşık bin yıl önce ortaya Askapuli ve ekibi, bu folklorik önerileri şöyle n Su tüketimi çıktığı düşünülen C3* adlı Y iddiayı test etmek için Ulıtau’daki sıraladı: ve doğru içecek kromozomu soyunun bugün üç ortaçağ türbesinden erkek n Sindirimi seçimi önemli. eski Moğol İmparatorluğu iskeletleri üzerinde antik DNA korumak için Şekersiz çay, topraklarında yaygın olduğunu analizi yaptı. Karbon tarihleme kademeli geçiş ayran ve süt göstermişti. Araştırmacılar, sonuçları, incelenen iki bireyin şart. Güne hafif gibi içecekler dünya erkek nüfusunun yaklaşık 1286–1398 yılları arasında bir kahvaltıyla tercih edilebilir. yüzde 0.5’inin –yani her 200 yaşadığını gösterdi. Bu da onların başlanmalı, n Az ve dengeli erkekten birinin- Cengiz Han’ın Cengiz Han’ın doğrudan oğulları küçük porsiyonlarla beslenmek, hem erkek soyundan gelebileceğini öne olamayacağını ortaya koydu. ilerlenmeli. Aç karnına sindirim sistemini korur hem sürmüştü. Ancak yeni bir genom Han’ın soyuna bağlamıştı. Yeni gösteriyor. tatlıdan uzak durulmalı. de gün boyu daha enerjik 1/200 efsanesi analizi bu tabloyu önemli ölçüde araştırma ise bu kümenin içinde Sonuç: Cengiz Han’ın erkek n Ağır yemek ve şerbetli hissetmenizi sağlar. Önemli değiştiriyor. Kazak folkloruna çöküyor mu? pek çok farklı dal bulunduğunu soyundan geldiği düşünülen tatlılara yüklenmemeli. Sütlü olan her şeyden biraz ama göre Cengiz Han’ın en büyük oğlu 2003’teki çalışma, geniş bir ve bunların hepsinin Cengiz erkek sayısı muhtemelen önceki ve daha hafif tatlılar tercih kontrollü tüketmek. l Dh A Jochi’nin naaşı, Kazakistan’ın C3* kümesini doğrudan Cengiz Han’la ilişkilendirilemeyeceğini tahminlerden çok daha düşük. ow arkın