Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
18 MART 2026 ÇARŞAMBA
8
İNCELEME/YORUM
asamda dört cezaevi mektu- Tutukluluğuna Anayasa şı bu düzene karşı direnmektir.”
bu var. Bir tane de internet üze- Mahkemesi’nce defalarca itiraz Bu satırların en az iki ay önce yazıl-
Mrinden geldi. Marmara (Siliv- edilen Can Atalay, tahliye edildik- mış olduğunu lütfen düşünün.
ri) Kapalı Hapishanesi’nden gelen ten hemen sonra yeniden tutuk- Son iki mektup 60 yaşlarında yüzde
13.11.2025 tarihli bu mektubun; şi- lanan Çağdaş Hukukçular Derne- 96 engelli İrfan Yılmaz’ın durumuyla il-
ir sevgisiyle, duyguyla ve girişte ilkba- ği Onursal Başkanı Selçuk Koza- gili. İlkini geçen yılın son ayında Can
har çiçekleriyle gün ışığı motifleriyle ğaçlı ve İBB davası savunmanları Kaba, ikinci çok kısa mektubu ise bu
örülmüş satırların bir genç kızın elinden da cezaevlerindeki avukatlar ara- yılın 2 Şubat’ında İrfan Yıldız’ın kendi-
çıktığı besbelliydi. Fakat kimdi o? Zarf- sında. Dünyada bu kadar avuka- si yazmış. İkisi de yine Marmara (Silivri)
30 yıllık senaryo! Hapishanelerden
taki adreste avukat olduğu okunuyor tın, yani savunma hakkı savunu- Cezaevi’nde yazılan bu mektuplardan,
fakat isim öldür Allah anlaşılmıyordu. cusunun, hapiste olduğu herhangi örgüt propagandası yaptığı iddiasıyla 2
lean Break” (Temiz Kopuş), 1996
Çareyi devrimci çevrelerle tanışıklığı bir uygar ülke ya da sıradan her- yıl 1 ay hapse mahkûm edilen bu belli
yükselen çığlıklar (2)
yılında Richard Perle liderliğin-
olan arkadaşım, yayıncım Elif Akkaya’ya hangi bir ülke var mıdır? yaştaki ve tekerlekli sandalyede yaşa-
“Cdeki bir ekibin şu anki İsrail Dev-
başvurmakta bularak zarfın fotoğrafını çe- HHH mını sürdürmeye çalışan kişinin, iki eği-
gibiydi. Nitekim Elif az sonra telefon ede-
let Başkanı Binyamin Netanyahu için ha-
kip gönderdim. Yanıt gecikmedi, Barkın Yine Marmara (Silivri) Cezaevi’nden tim ve araştırma hastanesinin ve Adli
rek yanılmış olduğunu, ölüm orucu eyle-
zırladığı, İsrail’in Ortadoğu politikasını ba-
Timtik’ti bu ad. Ardından gelen cümle ise Yılmaz Kadıoğlu Ocak 2026 tarihli Tıp Kurumu’nun raporlarına karşın Sa-
minde yaşamını yitirenin Barkın değil, yine
rışçıl olmayan yollarla kökten değiştirme-
bu avukatın ölüm orucunda yaşamını yi- mektubunda şöyle yazıyor: “Antalya’da rıyer polis karakolunun “Biz onu koru-
avukat olan ablası Ebru olduğunu bildirdi.
yi hedefleyen raporun adı. Bölgeyi yeniden
tirdiği bilgisiydi. kuyu tiplerinde kalan arkadaşlarımız yamayız” (yanlış okumadınız, evet!) iti-
Yaşadığımız ülkeye bakınız. Avu-
şekillendirecek sert politikalar belirlendi bu
Başımdan aşağı kaynar sular döküldü- Gürkan Türkoğlu, Tahsin Sağaltıcı razı nedeniyle cezaevinde tutulduğunu
kat olan ablası 2000 yılında cezaevin-
kirli üst kurmacada! Rapor James Colbert,
ğünü tahmin edersiniz. Yanıtlamakta ni- 168, Hüseyin Özen 150, Tekirdağ ku- öğreniyoruz.
de ölüm orucu eyleminde yaşamını yi-
Charles Fairbanks, Douglas Feith, Ro-
ye geciktim diye kendimi lanetlemektey- yu tipinde kalan arkadaşımız Doğan İzmir Şakran Kadın Kapa-
tiriyor, yine avukat olan kız kardeşi şu
bert Loewenberg, David Wurmser, Mey-
ken bir yandan da bir yanlışlık olmalı diye Karatoztan 97 gündür açlıklarıyla dire- lı Hapishanesi’nden gelen mektuptan
anda cezaevinde. Aynı ya da farklı ce-
rav Wurmser gibi Siyonist grubun emper-
düşünüyordum. Timtik adı ve ölüm orucu niyorlar. Bu zulüm düzenine karşı insan söz etmeyi önümüzdeki haftaya bıra-
zaevlerinde ondan fazla sayıda avu-
yalizm tabanlı görüşleri üzerine oturtuldu.
sözcükleri zihnimde bir çağrışım yapıyor olarak kalabilmenin tek yolu, insanlık dı- kıyorum.
katla birlikte.
Amaç Washington ile Tel Aviv’in yeni dünya
düzenindeki rollerini pekiştirmek. Ve Netan-
yahu, 30 yıllık bu planla yeni Ortadoğu pro-
jesini örüyor!
Raporda ilk adım Filistin’i terörle iliş-
SINAN MEYDAN
kilendirip bitirmekti öyle yaptılar, ardın-
ATATÜRK’ÜN GÖZÜNDEN
dan Irak’ta Saddam Hüseyin rejimi devril-
di, Suriye son tahlilde dağıtıldı, Lübnan ka- Tarihten
osun ortasında. Suudi Arabistan, Katar,
Günümüze
BAE, Bahreyn, Mısır, Batı’nın emperyaliz-
min oyuncağı haline getirildi ve sıra İran’a
18 MART DENİZ ZAFERİ
geldi. Çünkü fosil atık gücü ve rejimiyle sa-
dece bölgenin değil uzak Asya’nın da pa-
“18 Mart 1915 Deniz Muharebesi’nde… O gün sahil bataryalarımızda bulunan askerler, subaylar ve
yandası olarak görülmüştü Tahran! Evet,
ABD-İsrail’in İran’a başlattığı saldırı Cle-
kumandanlar, gerçekten takdire değer bir fedakârlıkla; hani, cesaretin, tevekkülün, en üst düzey(in)de,
an Break üzerinden okunmalı. Ve rapor ge-
ugün 18 Mart. Çanakkale Deniz sonuna kadar toplarını kullanmışlar, görevlerini yapmışlardır…” (M. Kemal Atatürk, 1918)
reği İran’dan sonra sıranın Türkiye’ye gel-
Zaferi’nin 111. yıl dönümü; kutlu ol-
me olasılığı da gözden kaçırılmamalı, o yüz-
Tümen’in 2 alayını yetersiz görmüş, kendi pe arasına, 1 alayı da Alçıtepe ile Andar-
Bsun! “Atatürk”süz bir yakın tarih kur-
göreviydi.
den “Güçlü ordu, güçlü Türkiye” politikası
19. Tümen’inden 2 alayı daha kıyı hattında ya Çiftliği arasına gönderdi. Müstahkem
gulama sevdasıyla olsa gerek aylarca sü-
Atatürk, 18 Mart 1915 Çanakkale Deniz
hem iktidar hem muhalefetin bu ülkeye na-
görevlendirmişti. Böylece düşmanın çıkar- Mevki Komutanlığı’ndan “Erenköy ta-
ren Çanakkale Savaşları sadece Çanak-
Zaferi’ni, Ruşen Eşref (Ünaydın)’a şöyle anlat-
mus borcu!
ma yapabileceği kıyılarda 4 alayla güçlü bir rafından daha iyi görülen Seddülbahir
kale Deniz Harbi’ne ve sadece bir güne;
mıştı: “Bu tamamen bir deniz hareketidir. Sa-
savunma düzeni oluşturmuştu. (2) İskelesi’yle ilgili kendisine süratle bilgi
18 Mart 1915 Deniz Zaferi’ne indirgen-
hil savunması Cevat Paşa’nın emri altında bu-
Atatürk, 1918’de Ruşen Eşref (Ünaydın) vermek üzere ilgililere emir verilmesini”
Tarihi okuyamamak!
mek isteniyor… Oysa Çanakkale Savaş- lunuyordu. Benim bu hareketle alakam dolay-
Bey’e verdiği mülakatta söz konusu sa- istedi. Sonra da Maydos’tan Kirte’ye, ora-
ları, 18 Mart 1915 Deniz Zaferi’nin kaza-
Batı medyası, sansürlese de İran sanılan- lıdır. Yalnız 18 Mart gününün sabahı Cevat Pa-
vunma düzeni hakkında şunları söylemiş- dan da Seddülbahir’e geçti. Karaya ayak
nılmasıyla bitmedi; tam tersine asıl kan-
şa, Maydos’ta bulunan karargâhıma gelmişti.
dan daha dirençli bir ulus devlet çıktı. Dağı-
ti: “Benim kanaatime göre düşman çı- basan düşmanın, Türk kuvvetlerinin süngü
lı muharebeler (Çanakkale Kara Muhare-
Kendisine Seddülbahir sahil mıntıkasındaki dü-
lacağı söylenen rejim de sağlamlaştı. Lider-
karma girişiminde bulunursa iki nokta- hücumuyla yok edildiğini gördü. (4)
beleri) deniz zaferinden bir ay kadar sonra, zenlemeyi göstermek üzere beraber Kirte’ye
leri öldürülüyor, yerine bir başkasını koyup
dan çıkardı. Biri Seddülbahir, diğeri Ka- Atatürk, 7 Mart 1915’te Müstahkem
25 Nisan 1915’te Gelibolu Yarımadası’na gittik. Oraya vardığımızda düşman donanma-
direnişe devam ediyorlar.
batepe civarı. Ve benim görüşüme gö- Mevki Komutanlığı’na gönderdiği bir ra-
yapılan düşman çıkarmasıyla başla-
sının Kirte ve Alçıtepe yönlerinde açtığı ateşin
Aslında biliniyordu bu gerçek; gelge-
re düşmanı karaya çıkartmadan bu sa- porda 4 Mart’taki direnişi ayrıntılı olarak
dı ve 9 Ocak 1916’da düşmanın Gelibo- altında kaldık. Bunun üzerine ben, adı geçen
lim savaşı Batı ve Batılı uzmanlar üzerin-
hil bölgelerini doğrudan doğruya sa- anlatmıştı. Atatürk’ün raporuna göre 3 sa-
lu Yarımadası’ndan çekilmesine kadar de- bölgenin savunmasıyla görevli olan 26. Alay
den okuyan kıymeti kendinden menkul Türk
vunmak mümkündü. Dolayısıyla alay- at süren muharebede süngü hücumu son-
vam etti. Komutanı’na gereken sözlü talimatları verdim
medyası tuzağa düştü, nedense görmek is-
larımı böyle kıyıdan savunacak şekilde rasında düşman, çoğu yarlı halde sandal-
ve Cevat Paşa ile birlikte görev başında bu-
temediler İran’ın gücünü; yeni yeni kabulle-
yerleştirdim.” lara binerek kaçmıştı. Türk tarafı, 27. Alay
lunabilmek için Maydos’a döndük. Düşmanın
Atatürk’ün Çanakkale
niyorlar Tel-Aviv ve Körfez’deki yapay vaha
Atatürk, 1913’te Balkan Savaşları sıra- 10. Bölükten 6 şehit, 13 yaralı vermiş-
mağlubiyetiyle sonuçlanan bu 18 Mart Deniz
görünümlü başkentlere atılan füzeleri. Cephesi’ne gelişi sında Bolayır’daki Mürettep Kolordunun ti. Atatürk ayrıca Seddülbahir’e çıkan İngi-
Muharebesi’nde kara bölgelerinin savunma-
Oysa biraz tarih okusa şu uluslararası iliş- Hareket Şube Müdürü’ydü. O sırada Ge- liz taburuyla kahramanca çarpışan ve ya-
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’na gir- sı benim sorumluluğumda idi. O gün düşmanın
kiler uzmanı (!) kadro; örneğin MÖ 400’lü diğinde Mustafa Kemal (Atatürk), Bulgaris- libolu Yarımadası’nı incelemişti. Düşmanın ralanan Bigalı Mehmet Çavuş’un nişanla bazı gemileriyle sahili ateş altında bulundur-
nerelerden karaya çıkacağını tahmin ede- ödüllendirilmesini istemişti. (5)
yıllarda tarihi değiştiren mızraklı savaş ara- tan Sofya’da askeri ateşeydi. Savaş çıkar muş olmasından başka anlatmaya değer hiç-
biliyordu. (3) İmtiyaz madalyasıyla ödüllendirilen
çıkmaz Başkomutanlık Vekâletine başvu- bir şey olmamıştır. O gün sahil bataryalarımız-
balarının, şu anki İranlıların ataları Persler
Mehmet Çavuş’un o günkü kahramanlı-
rup cephede aktif bir görev almak istedi. İngiliz-Fransız Birleşik Donanması, 19 da bulunan askerler, subaylar ve kumandanlar,
tarafından icat edildiğini bilirler, on yıllar-
Şubat 1915 günü 07.45-17.20 arasında ğından sonra Türk erlerinin “Mehmetçik” gerçekten takdire değer bir fedakârlıkla; hani,
Aralık 1914’te Enver Paşa’ya bir mektup
dır yeraltında balistik füze üreten bir ülke-
Çanakkale Boğazı girişindeki Seddülba- diye adlandırıldığını ileri sürenler vardır. (6) cesaretin, tevekkülün, en üst düzeyde, sonu-
yazarak “Vatanın müdafaasına ait fa-
yi hafife almazlardı! MÖ yıllarda savaş alet-
al vazifelerden daha mühim ve yüce bir hir ve Kumkale tabyalarını bombaladı. An- na kadar toplarını kullanmışlar, görevlerini yap-
leri üretenler şimdilerde, milyarlarca dolar-
cak uzaktaki gemilerden top atışlarıyla ya- mışlardır. Düşünün ki, birçok çökmeler, infilak-
vazife olamaz. Arkadaşlarım muharebe
Atatürk’ün gözünden 18 Mart
lık ABD uçak gemilerini 5-10 bin dolarlık Sİ-
pılan bu saldırıda 4 şehit ve 11 yarılı veril- lar, yangınlar, kayıplar arasında, sürekli ateş
cephelerinde, ateş hatlarında bulunur-
18 Mart 1915 sabahı saat 10.00 gibi İn-
HA’larla vuruyorsa birileri ayine-i İskender’i
miş olsa da saldırı başarısız oldu. 25 Şu- karşısında, yıkıcı atışlar altında bunlar hiç titre-
ken ben Sofya’da ateşemiliterlik yapa-
giliz- Fransız Birleşik Donanması’nın Ça-
(dünyayı gösteren ayna) ters tutuyordur
meden görevlerini yapmışlardır.” (8)
mam” dedi. (1) bat 1915’te İngiliz-Fransız gemilerinden
nakkale Boğazı’ndan girmesiyle başla-
hem ABD’ye hem ABD yanlısı bizim mahal-
oluşan İtilaf donanması, saat 10.00’dan iti-
Atatürk isteseydi Sofya’da askeri ate-
yan deniz savaşı, saat 18.00 gibi sona er-
leye!
baren Boğaz girişindeki kale ve tabyala-
şelik yapmaya devam edebilirdi. Fakat o
Planın değiştirilmesi
di. Yaklaşık 7-8 saat içinde kıyılarda-
Aslında bu direnç saldırılar başladı-
cephelerde, ateş hatlarında vatan savun- rı yeniden bombalamaya başladı. Bu sefer
ki Türk topçularının isabetli atışlarıyla ve Atatürk, 25 Nisan 1915’te Maydos Bölge Komu-
ğında da görüldü, Paris’ten apar topar
bombardıman başarılı oldu. 25 Nisan sal-
masına koştu. Israrları sonunda orduda
tanlığı görevine gelir gelmez toplam 4 alayla düş-
Nusret Mayın Gemisi’nin döşediği mayın-
Tahran’a dönen muhalif bir İranlı kadının dırısında Boğaz girişindeki tabyalar sus-
bir görev almayı başardı. 20 Ocak 1915’te
manın çıkarma yapabileceği kıyılarda güçlü bir sa-
lara çarpan düşman donanması ağır hasar
geçen cuma açtığı pankart savaşa veri- Esat Paşa Komutasındaki 3. Kolordu’ya turuldu.
vuna düzeni oluşturmuştu. Atatürk’ün savunma
görüp geri çekildi. 18 Mart Deniz (Boğaz)
lecek tepkiyi gözler önüne sermişti. Bü- bağlı 19. Tümen Komutanlığı’na atan-
planı, düşmanı daha çıkarma yaparken kıyıda kar-
Muharebesi’nde Türk tarafının 26 şehit,
dı. Atatürk, 25 Ocak 1915’te Sofya’dan
yük olasılıkla ülkesindeki yasaklar nede-
Plan başarılı oldu şılayıp imha etme esasına dayanıyordu.
53 yaralısı, Almanların ise 3 ölüsü 15 ya-
İstanbul’a döndü. Yeni görev yeri hakkın-
niyle Fransa’ya göç eden genç kadın şöy- 24 Mart 1915’te Alman Liman von San-
4, 7 ve 8 Mart 1915’te İngiliz piyade ke- ralısı vardı. Dolayısıyla Türk-Alman top-
da Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili
le seslenmişti geri döndüğü İran sokakla- ders Paşa Çanakkale’yi savunmak için kurulan
şif birlikleri, kıyıda keşif yapmak, sağlam lam kaybı (79+18) 97 kişiydi. Sadece 6
Enver Paşa’yla görüştü. Tekirdağ’da oluş-
Osmanlı’nın 5. Ordu Komutanlığı’na getirildi. Aynı
rından dünyaya:
tabya ve bataryaları kullanılamaz hale ge- top hasar görmüştü. Toplam 2250 cepha-
turulacak 19. Tümen Komutanlığı’na atan-
gün Yarbay Atatürk’ün 19. Tümen’i Maydos böl-
“Ben protestocuyum ama çocuk katille- tirmek için karaya çıkmak istedi. Ancak bu ne harcanmıştı. Buna karşın İngiliz-Fran-
dığını öğrendi. Ortada böyle bir tümen
gesinden ordu yedeğine alındı. Bu görev, Albay
ri ülkeme demokrasi getiremez, İran için ha- çıkarmalarda düşman askerleri Maydos sız Birleşik Donanması’nın kaybı çok daha
yoktu. Tümenini kendisi kuracaktı. Ata-
Halil Sami Bey’in 9. Tümen’ine verildi. Atatürk’ün
Bölge Komutanı Yarbay Atatürk’ün kı- büyüktü. 18 gemiden 3’ü (Bouvet, Ocean,
yatım feda.” Evet bu rejim düşmez, Paris’te
türk, 2 Şubat 1915’te Tekirdağ’a giderek
19. Tümen’i ise Bigalı köyüne geçti.
yı savunma planı çerçevesinde kıyılara ya- Irresistible) batmış, 4’ü (Inflexible, Golva,
şah hayatı yaşayan Pehlevi ailesinin uzantı-
19. Tümen’i kurmaya başladı. 19. Tümen,
Liman von Sanders Paşa 26 Mart 1915’te
kın yerleştirilmiş olan Türk birliklerince kar- Suffren ve Agamemnon) ağır hasar gör-
larını da İran kabul etmez! Eğer sıra dışı bir
25 Şubat 1915’te Maydos (Eceabat)‘a
Çanakkale’ye geldi. 31 Mart’ta Kabatepe ve
şılandılar. müştü. Birleşik Donanma toplam 44 top
gelişme yaşanmazsa (kara harekâtı ve nük-
nakledildi. Atatürk, 19. Tümen ve May-
Alçıtepe’den muharebe alanını inceledi. Sanders
Örneğin, 4 Mart 1915’te Seddülbahir ve ve 800 insan kaybetmişti. Ayrıca irili ufak-
leer bomba gibi)!
dos Bölge Komutanlığı’na getirildi. 19.
aynı gün Atatürk’ün kıyı savunma planını değiş-
Kumkale’ye çıkan İngiliz taburu, Türklerin lı birçok küçük tekneleri ve 7-8 muhriple-
Tümen’e ek olarak 9. Tümen’in 2 piyade tirdi. Kıyıları savunmakla görevli birlikleri içeri al-
piyade ateşi ve süngü hücumlarıyla püs- ri batmıştı.(7)
18 Mart’ta Çanakkale’de! alayı ve bazı topçu birlikleri de Atatürk’ün dı. Nereye çıkarma olursa oraya birlik gönder-
kürtülüp geriye atıldı. Bölgeyi savunmak- 18 Mart 1915 günü Atatürk, Gelibo-
emrine verildi. Atatürk’ün buradaki göre-
me planıyla kıyıları savunmasız bıraktı. Türk kur-
Yunanistan’ın, 18 Mart haftasında
la görevli Maydos Bölge Komutanı Yar- lu Yarımadası’nda 19. Tümen ve Maydos
vi Gelibolu Yarımadası’nın ortalarında ba-
may heyeti bu plana karşı çıksa da Sanders ka-
Çanakkale’nin sadece 3-5 km ötesine pat-
bay Atatürk, İngilizlerin Seddülbahir’e as- Bölge Komutanlığı görevindeydi. Atatürk,
tı kıyısındaki Ece Limanı’ndan Boğaz’ın gi- rarını değiştirmedi. O sırada Gelibolu’da Türk or-
riot füze rampaları kurması komşulukla ker çıkarma girişimi üzerine 26. Alay Ko- görev alanına yapılacak bir kara çıkarma-
rişindeki Morto Limanı’na kadar kıyı şeridi- dusunun 6 tümeni ve 1 süvari tugayı varken San-
bağdaşmadı. Limni Adası ile Yunanistan’ın
mutanı Binbaşı Kadri Bey’e şu emri ver- sına karşı koymakla görevliydi. Bilindiği gi-
ni savunmaktı. ders düşman çıkarmasının beklendiği Seddülba-
kuzeyindeki üslere kaydırılacak F-16’lar dü- di: “Bizzat şimdi yanınıza hareket edi- bi 18 Mart’ta bir kara çıkarması olmadı.
hir ve Kabatepe’nin savunmasını sadece 1 tümene
yorum. Benim oraya varışıma kadar sa- Dolayısıyla Atatürk’ün müdahalesine de
şünüldüğünde provokasyon rüzgârı esi-
bıraktı. Oysa Atatürk bu bölgelerde “Hiç olmazsa
Atatürk’ün savunma planı
hile çıkmış olan düşman mutlaka deni- gerek kalmadı. Deniz yoluyla Boğaz’dan
yor Ege’de! Ki Lozan ve Paris antlaşmala-
bir tümen daha görevlendirilmesi zorunluluk-
Atatürk, 25 Şubat 1915’te Maydos Böl- ze dökülecektir.” Atatürk bu emri verdik- geçmeye kalkacak İngiliz-Fransız birleşik
rı füzelerin yerleştirildiği adaları, “gayrı as-
tur” demişti. Cevat Paşa da 20 Mart 1915 tarihin-
ge Komtanlığı’na gelir gelmez kıyı şeridi- ten hemen sonra 2 piyade alayını 1 dağ filosuna engel olmak Cevat Paşa komuta-
keri” olarak tanımlamıştı. Savunma Bakanı
de Başkomutanlığa gönderdiği raporunda yarıma-
ni savunmak için emrine verilmiş olan 9. bataryasıyla Serafim Çiftliği ile Kayalte- sındaki Müstahkem Mevki Komutanlığı’nın
Dendias Bulgaristan’ı olası İran saldırısın-
danın güneyini 2 tümenle savunmak istediğini bil-
dan korumak olarak yorumlasa da bu adı-
dirmişti. Ancak bu istekler kabul edilmeyecekti.(9)
mı, iktidar partisi milletvekili Angelos Si- Sonra ne mi oldu?
KİM KİME DUM DUMA BEHİÇ AK behicak@yahoo.com.tr
25 Nisan 1915 sabahı düşman Seddülbahir’den
rigos, asıl amaçlarını TV’lerdeki demeciy-
ve Arıburnu’ndan Gelibolu Yarımadası’na çıkarma
le itiraf etti. Sirigos, patriotları içine sindiren
yaptığında kıyılarda yeterli sayıda kuvvet olmadı-
NATO’nun “bölgenin silahsızlandırılmış sta-
ğı için düşman kıyılarda tutunmayı başardı ve Ça-
tüde olmadığını” fiilen kabul etmiş olacağı-
nakkale Kara Muharebeleri aylarca devam etti.
nı savundu! En iyisi hazır 18 Mart gelmiş-
Atatürk, 3 Mayıs 1915’te cepheden Başkomu-
ken F-16, Bayraktar ve Kızılelmaları Çanak-
tan Vekili Enver Paşa’ya gönderdiği bir mektupta
kale anmasını gerekçesiyle adaların üze-
aynen şöyle demişti:
rinde uçurmak hatta yetişirse kuzey göre-
“Maydos (Eceabat) bölgesi kuvvetlerini ko-
vi biten Türk Donanması’nın gururu TCG
muta ettiğim zaman aldığım tertibat (düzen) ile
Anadolu’yu Yunan karasularının hemen ya-
düşmanın karaya çıkmasına izin verilmeyebilir-
nı başına demirlemek!
di. Von Sanders Paşa, (…) sahilde çıkarma nok-
Dipnot: TRT’den canlı yayınlanma öne-
talarını tamamen açık bırakacak tertibat almış
risinden milletvekillerinin bile izleyemediği
ve bugün düşmanın karaya asker çıkarması-
bir havaya büründü Ekrem İmamoğlu’nun nı kolaylaştırmıştır. Vatanımızın savunmasında
kalp ve vicdanları bizim kadar çarpmayacağına
da yargılandığı İBB davası. Adalet ve siya-
şüphe olmayan başta von Sanders olmak üzere
set tarihimiz de “sakıncalı vekil” tanımı ile
bütün Almanların fikirlerinin üstünlüğüne güven-
tanıştı. İşin garibi davayı izleyecek vekille-
memenizi kesin şekilde istirham ederim.” Ata-
rin isimlerinin mahkeme heyetince belirle-
türk mektubunu, Enver Paşa’nın Çanakkale’ye gelip
niyor. Diyelim ki fiziki koşullar yetersiz, sa-
komutayı bizzat ele almasını isteyerek bitirmişti.(10)
lon küçük; o halde kontenjan verilir, partiler
HHH
kendi belirler isimleri! Böylelikle Vatan Ya-
Çanakkale Savaşları 18 Mart 1915’te bitmedi.
hut Silistire’deki “istemezük” tanımı da Si-
Her iki taraftan yüz binlerce insanın canına mal olan
livri ile anılmaz! Ayrıca, sürecin sürkeli sek-
asıl büyük ve kanlı muharebeler zinciri 25 Nisan
teye uğraması 107’si tutuklu sanığa verilen
1915 sabahı Gelibolu Yarımadası’na düşman çıkar-
en büyük ceza çünkü takvimine uyulsa en
masıyla başladı. 25 Nisan 1915 sabahı Arıburnu’na
az 80 kişi tutuksuz yargılamaya geçerdi ilk
yapılan düşman çıkarmasını, Liman von Sanders’in
ara karar sonrası bu delillerle! ordu yedeğine aldığı Yarbay Atatürk durduracak-
tı. 1 Haziran 1915’te albaylığa terfi eden ve 8 Ağus-
tos 1915’de çok kritik bir anda Anafartalar Grup
ÇİZGİLİK KAMİL MASARACI kamilmasaraci@gmail.com
Komutanlığı’na getirilerek 100 bini aşkın kuvveti ko-
NAMAZ VAKİTLERİ
muta eden Albay Atatürk, 9-10 Ağustos 1915’te I.
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsı
Anafartalar Zaferi, 21 Ağustos 1915’te 2. Anafar-
İstanbul 05:40 07:04 13:17 16:39 19:20 20:40
talar Zaferi başta olmak üzere çok önemli zaferle-
Ankara 05:25 06:49 13:02 16:24 19:05 20:23
re imza atarak savaş bittiğinde “Anafartalar Kah-
İzmir 05:50 07:12 13:25 16:48 19:28 20:44
ramanı” olarak anılmaya başlanacaktı.
Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal Ata-
türk başta olmak üzere, 18 Mart Deniz Zaferi’nin
İstanbul Valiliği, Şişli İlçe Sağlık
kahraman komutanı Cevat Çobanlı Paşa’yı ve
Çanakkale’yi geçilmez yapan rütbeli rütbesiz tüm
Müdürlüğü’nden almış olduğum Diş
kahramanlarımızı, saygı ve minnetle anıyorum.
Hekimliği Muayenehanesi Ruhsatımın
aslını kaybettim. Hükümsüzdür.
Kaynakçalar ve dipnotlar
ALİ UĞUR CONKBAYTUZCUGİL
cumhuriyet.com.tr’de

