17 Kasım 2026 Salı Türkçe Subscribe Login

Catalog

Months
Days
Pages
9 KASIM 2026 PAZARTESİ 6 SÖYLEŞİ Prof. Dr. Boyunsuz iktidar içindeki grupların geleceklerini güvenceye almak istediğini söyledi Erdoğan sonrası için Mekke anlaşması barış mı savaş mı; ve Atatürk geçiş anayasası planı ekke Ortak Savunma Anlaşması ilginç- tir. Birbiriyle sınırı bile olmayan üç ülke, MNATO benzeri maddeler taşıyan bir an- yıl önce birçok yerini yazdıkları anayasayı amu kaynağını yağmalayan, devlet içinde laşmaya imza attı. Amacı ne anlaşmanın, açık- 8 tekrar değiştirmeye çalışıyorlar. Süreç do- Kyerleşmiş gruplar rekabet içinde. Bunlar laması şöyle: “Bölgemizdeki sorunların daha da çetrefil bir layısıyla vatandaşlık ve resmi dil maddelerini Erdoğan sonrası hayatta kalabilmek için geçiş hale geldiği günümüzde, anlaşmanın tarafı üç işin içine katabilirler. Yüzde 20’lerdeki AKP dönemi anayasası istiyorlar. Plan, tek bir yar- ülke bu sorunlara dışarıdan çözüm bulunmasını devletin kurucu kodları ve değerleriyle oyna- dımcıyı cumhurbaşkanı ile birlikte seçip, cum- beklemek yerine kendileri sorumluluk üstlenerek işbirliği ve kolektif savunma anlayışına dayalı bir yamaz. Ulus devlet devrimi ile oluşan temel ve hurbaşkanına bir şey olursa görev süresini yar- bölgesel güvenlik mimarisinin ilk adımını atmış kimlik dayatmalarla kaldırılıp değiştirilemez. dımcının tamamlaması yönünde olabilir. ve bu yönde oluşturulacak kurumsal yapının hu- kuki zeminini ortaya koymuştur.” (Dışişleri Ba- rof. Dr. Şule Özsoy Boyunsuz, kan Yardımcısı Levent Gümrükçü) Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı. HHH Prof. Dr. Şule P n Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Meh- Burada Ortadoğu bölgesinde çıkan sorunla- Vedat Özsoy Boyunsuz P rı, bölge dışı ülkelere gerek olmadan çözme id- met Uçum, “Seçimin 2028 Mart veya nisan arık diasını görüyoruz. Bu nasıl olacak bilmiyoruz, ayında yapılması büyük oranda netleşti” dedi. 1972’de İstanbul’da doğdu. İstanbul sorun üzerinde bir çözüm bulunamazsa, askeri 0 Üniversitesi Hukuk Fakültesini Erken seçim yerine “öne alınmış seçim” deni- güç mü kullanılacak, böyle bir şey mümkün de bitirdi ve kamu hukuku yüksek yor, böyle bir tabir var mı? olamaz. Olsa olsa üç ülke arabuluculuk yapar. lisansı yaptı. University of Essex’de Pakistan ile Hindistan sınırlarda sık sık si- Böyle bir tabir yok. Hukuken seçim bir tek R insan hakları hukuku alanında lahlı çatışma yaşıyor. Hindistan da Pakistan’a günde yapılan oy verme işlemi değil, 60 günlük saldırıyor doktora aldı. 2002’de Avrupa İnsan bir süreç. 2839 sayılı kanuna göre; bir önceki se- Yemen’de Husiler ile Suudi Arabistan da ça- Hakları Mahkemesi’nde görev aldı. T tışıyor. Suudilere de saldırı var. çimin yapıldığı tarihten itibaren 5 yılın dolma- Galatasaray Üniversitesi’nde 2004’te İran mesela Suudilere füze saldırısı yaptı, sından önceki pazar günü oy verme işlemi yapı- yardımcı doçent, 2011’de anayasa Amerikan askeri üslerini bombaladı. hukuku doçenti, 2017’de de profesör lır. Oy verme gününden geriye doğru hesaplana- R Bu durumda müttefikler seyredecek mi? oldu. “1982 Anayasasının Yapım cak 60 günlük sürenin ilk günü seçimin başlan- Sınırları nedir anlaşmanın... Asker mi gönde- Süreci”, “Başkanlı Parlamenter rilecek, uçaklarla mı müdahale edilecek, yok- gıç tarihidir. Hukuken seçim başlamadan seçim- Sistem”, “Dünyada Başkanlık sa müttefik ülkeye her türlü askeri malzeme mi E lerin yenilenmesine karar vermek gerekir. İki Sistemleri” kitaplarını yazdı. sevk edilecek? aylık süreç başlamışsa seçim dönemi başlar, oy HHH verme gününü öne çekme yetkisi de YSK’dedir. Hangi koşullarda yardım edecek ülkeler bir- birine? n Seçimin olağan tarihi 7 Mayıs. Buna gö- Sınırlarda olan karşılıklı, dengeli, toprak ilha- re Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tekrar aday- İlk üç maddenin ruhu yok edilemez kını amaçlamayan çatışmalar yardımı gerektiri- lığı için 14 Mart’tan önce mi seçim takvimi yor mu gerektirmiyor mu? n Yeni anayasa tartışmasın- madde yok edilemez. Ulus dev- tirmek, halk inisiyatiflerini ge- Yoksa gerçekten müttefik ülkeye toptan bir başlamalı? da ısrarla ilk dört maddenin ye- lette insanları bağlayan ırk değil tirmek” için yeni anayasaya ge- saldırı durumunda mı anlaşma çalışacak. Evet, geriye doğru 60 gün sayacağız. Takvim Bu konuda birinci madde şöyle diyor: “Ta- ni anayasanın da temeli olacağı kültürel birliktir. Bunun için de reksinim olduğunu sıraladı. Bu 8 Mart 2028’de başlar. Yani TBMM erken seçim raflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, ve korunacağı belirtiliyor. Ana- ortak dil çok önemlidir. İnsanlar gerekçelere katılır mısınız? kararını hem o tarihten önce almalı hem de o ta- egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sı- yasayı değiştirme yetkisinin sı- anadillerini öğrenebilir, öğretebi- Beni ikna etmedi. Varsa bir ve- nırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşme- rihten önceye koymalı. Aksi takdirde olağan se- si durumunda, taraflar bu tehditler veya tehlike- nırları nedir? lir ancak ortak bir dil mutlak bir sayet bu onların kurduğu bir ve- çim takvimi ile çakışır. leri bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yön- Asli kurucu iktidar anayasayı zorunluluktur. sayettir. Mevcut anayasada, 177 temleri kullanırlar”. bir önceki anayasanın kuralları- madde var, 12 anayasa değişikli- ‘Hukuku dolanıyorlar’ Geniş bir tanımlama: Sınırlarının tehdit edil- ‘Süreç toplumsallaşmadı’ na bağlı kalmadan yeniden yaz- ği hakkında kanun ile 122 madde mesi veya tehlikeye düşmesi... Yani henüz n Bu durumda birçok defa dile getirilen 16 n Bazı partilerin anayasa sözel bir durumda bile anlaşma harekete geçil- ma gücüne sahiptir. Asli kuru- üzerinde değişiklik yaptı bu ikti- Nisan 2028’de erken seçim olamaz değil mi? mesini emrediyor. üzerinde çalıştıklarını hatta cu iktidar gücü millete aittir, zi- dar. Bir anayasa bu kadar sık de- Hukuken normal takvim içinde kalıyor. Tak- HHH taslaklarının olduğunu biliyo- ra egemenlik milletindir. Asli ku- ğişmez. Her yıl ya anayasa deği- vim içinde YSK süreleri kısaltarak uygulayabili- AKP’nin bölgede bir askeri yayılma politika- ruz. Kurucu Meclis olmadan, rucu gücün meşru olabilmesi şikliği konuşuyor ya da yapıyor- sı var. yor. Ancak süreleri öne çekme propaganda, seç- Katar’da Tarık Bin Ziyad Kışlası (Katar- böyle bir metin referanduma için milletin rızasını ve katılımı- lar. Anayasa, iç hukukta devleti me, seçilme hakkını engellemeyecek şekilde ve Türk Birleşik Müşterek Kuvvet Komutanlığı), götürülebilir mi? nı her aşamada görmeliyiz. Bu- kuran belgedir. Devlet her yıl ve- birtakım gerekçelere dayanılarak yapılır ki bu Doha yakınlarında. 2019 yılında eklenen tesis- Kendi içlerinde oturup yazdık- gün TBMM, kurucu iktidar de- ya birkaç yılda bir yeniden kurul- lerle birlikte üste yaklaşık 3 bin ila 5 bin arasın- da erken seçim olmaz zaten. Tekrar adaylık için ları anayasayı referandumla mil- da Türk askeri personeli görev yapıyor. ğil, mevcut anayasaya göre kuru- maz. Anayasanın siyasi işlevi; si- TBMM kararı ile en geç normal takvim başlama- Somali’de çok kritik bir askeri varlığımız var. letin burnuna sokmaları meşru lu iktidardır. İlk dört maddeye ve yasi iktidarı sınırlamak, iktida- dan önceki gün oy verme günü olarak belirlen- Başkent Mogadişu’da Somali Türk Görev Gü- olmaz. Bu, iktidarın kendi dün- 175. maddeye (toplanma ve ye- ra kontrol ve denge getirmektir. meli. Teknik olarak böyle olsa da sırf Erdoğan’ı cü/Anadolu Kışlası. Üs, klasik bir operasyo- ya ve devlet görüşünü topluma ter sayısı) bağlı kalarak anayasa- AKP, siyasi iktidarı sınırlayan nel savaş üssünden ziyade kapsamlı bir askeri aday yapabilmek için minimum süreyle öne çek- eğitim merkezi olarak faaliyet gösteriyor. So- dayatması olur ki AKP’nin bugü- yı değiştirme yetkisi vardır. Bu her şeyi engel görüyor ve ortadan mek aslında hukuku dolanmaktır. Anayasal ku- mali Silahlı Kuvvetleri’nin subay, astsubay ve ne kadar yaptığı da bu oldu. AKP durumda da Anayasa Mahkemesi kaldırmaya yöneliyor. Bu kısa va- ralları, amacı dışında ve kötüye kullanmaktır. komandolarını, teröre ve saldırılara karşı eğiti- iktidarı, 12 Eylül rejiminden da- değişikliklerin ilk dört maddeye deli günlük ihtiyaçlara göre iler- n Uçum, “Cumhurbaşkanımızı 25 yıldır yor. Türkiye’nin son dönemde Mogadişu’da ye- ha demokratik bir yerde durmu- ni bir deniz üssü sahası üzerinde çalıştığı ve iç uygunluğunu denetleme yetkisi- liyor. Bakın ABD 1787 tarihli bir sandıkta yenmek istiyorlar demokratik re- kesimlerdeki bazı hava üslerinin altyapısını ge- yor. Demokratik anayasa yapımı ne sahip. Olağan yasama organ- anayasa ile yönetiliyor, bu istik- kabette daha iyi olduğuna inanıyorsan, ye- nişletmek üzere incelemeler yaptığı da yazılıyor. için tüm siyasal grupların tem- larının aynı zamanda kurucu ik- rardır. Bizde ise kurumların güç- neceğini düşünüyorsan cumhurbaşkanımı- Libya’da “resmi statüde” kalıcı bir askeri üs sil edildiği, sivil toplumun da ka- tidar yetkisi kullanarak yeni ana- lenmesine izin vermiyorlar. Tek yok ama TSK Libya’daki çeşitli üslerde ve mer- zın önünü kesmezsin, Yarışmaktan kaçan kezlerde aktif askeri varlık, eğitim ve danışman- tıldığı özgür bir müzakere orta- yasa yapması hukuk ötesinde kişi güçlensin, kurumlar zayıf ol- partiye seçmen itibar eder mi” diyerek mu- lık faaliyeti yürütüyor. mı gereklidir. Kamu- bir alanda demokra- sun isteniyor. Anayasanın sık de- halefete de mesaj verdi. Bu açıklamayı nasıl Ayrıca NATO öncülüğündeki Kosova Gü- oyu işin içinde olur. tik siyasi meşruiyet ğiştiği ülkelerde rejim istikrarı değerlendiriyorsunuz? cü (KFOR) bünyesinde barış ve güvenlik gö- Biz artan bir bas- yaratılması gereken olmaz. revleri için yaklaşık 400 askerimiz var. Bosna- Türkiye’de demokrasi yok ki demokratik reka- Hersek’te Avrupa Birliği Barış Gücü (EUFOR AKP iktidarı, kı ve sansür rejimi bir durumdur. n Olmayan ne yetki var, ne bet olsun. Cumhurbaşkanının en önemli rakibi, ALTHEA) ve ikili anlaşmalar kapsamında (Fa- içindeyiz. Öte yan- n Terörsüz istiyorlar? akla ziyan gizli tanık ifadeleriyle cezaevinde tu- tih Sultan Mehmet Kışlası dahil) yaklaşık 250 12 Eylül Türkiye süre- dan sekiz yıl ön- Kamu kaynağını yağmalayan, personelimiz var. Arnavutluk’ta İkili askeri iş- tuluyor. Basın, örgütlenme özgürlüğü yok, ana - birliği anlaşmaları doğrultusunda Pasha Li- cinin başlama- ce birçok yeri devlet içinde yerleşmiş gruplar, muhalefet partisi CHP’nin yönetimine butlan ka- rejiminden man Deniz Üssü’nde sembolik düzeyde (yakla- sıyla eğitim ni zaten kendi- kaynaklar daraldığı için ciddi bir rarı ile kayyım atandı, insan hakları özgür olma- şık 24 personel) askeri varlık ve eğitim desteği daha dili ve vatan- lerinin yazdıkla- rekabet içinde. Bu rejimi ayak- yan ülkeler seviyesinde. Türkiye otoriter rejim- bulunmaktadır. daşlık tanımı- rı anayasayı şim- HHH ta tutan Erdoğan. Bunlar Erdo- le yönetiliyor. Böyle bir rejimde cumhurbaşka- demokratik Yabancı kaynaklara göre Suudi Arabistan’da nı düzenleyen di tekrar değiş- ğan sonrası hayatta kalabilmek nı danışmanının “Kaçmayın” demesi kabul edile- da üs arayışı gündeme gelebilir. 42. ve 66. mad- tirmeye çalışıyor- için geçiş dönemi anayasası isti- mez, bunu kendilerine söylesinler. Tüm rakiple- bir yerde HHH deler sürekli ko- lar. Öcalan ile yü- yorlar. Bugün cumhurbaşkanına rine yargı yoluyla saldıran kendileri. Bu insanla- Unutmadan: Ortak işbirliğini güçlendirme ve durmuyor. stratejik ortaklıklar geliştirme amacıyla, Katar’ın nuşuluyor. Bun- rüttükleri süreç do- bir şey olsa 45 gün içinde seçime rın ağzına demokrasi ifadesi yakışmıyor. başkenti Doha’da, Türkiye Cumhuriyeti Mil- larla ilgili adım layısıyla vatandaşlık gitme zorunluluğu var. Bu, seçi- li Savunma Bakanlığı, Katar Savunma Bakan- ‘Güç seçmenin elinde’ atabilirler mi? ve resmi dil madde- me hazırlıksız yakalanma ve re- lığı, Endonezya Savunma Bakanlığı, Pakistan Buradaki incelik; ilk dört lerini de işin içine katabilirler. n Demokratik seçim yoksa insanlar ne umut jimi bozacak bir risk alanı ortaya Savunma Bakanlığı arasında çok taraflı “Bedir Mutabakat Zaptı” imzalandı. madde kalır, onları koruyan dör- Bu süreç toplumsallaşmadı. Gü- ederek sandığa gidecek, muhalefet nasıl yarış- çıkarıyor. Bu nedenle plan, tek Bunun amacı ise daha belirgin: “Mutaba- düncü madde doğal bir korun- ven eksikliği çok fazla. Anketlere ma gücü bulacak? bir yardımcıyı cumhurbaşkanı ile kat, askeri üretim alanında işbirliğini teşvik et- ma zırhındadır ki Anayasa Mah- göre ancak yüzde 20’lerde olan Rekabet demokratik olmasa dahi sandık var. birlikte seçip cumhurbaşkanına meyi, dört ülkenin askeri kabiliyetlerini güçlen- kemesi (AYM) böyle söylüyor. Di- AKP devletin temel kurucu kod- dirmeyi, ayrıca teknik askeri eğitim, araştırma İktidar, iyi bir şey yapacağını söyleyemediği için bir şey olursa görev süresini yar- ve geliştirme konularında işbirliğini destekleme- ğer maddeler ilk üç maddeye uy- ları ve değerleriyle oynayamaz. insanları, muhalefetin kendilerinden daha kö- dımcının tamamlaması yönün- yi amaçlıyor.” gun olmalıdır. Bunu da AYM de- Ulus devlet devrimi ile oluşan te- tü olduğuna inandırarak ilerlemeye çalışıyor. de olabilir. Böylece devlet kontro- Yorumlara göne Türkiye Ortadoğu’da olu- netler. İlk üç madde aynen bıra- mel, toplumun çok büyük bir ke- Her şeye rağmen muhalefet varlığını sürdürüyor. lü elden bırakılmadan ilerlemek şum aşamasındaki yeni güvenlik mimarisinin önde gelen aktörü olmayı da hedefliyor. kıp, içeride bu üç maddenin ru- siminin desteği ile hâlâ orada du- Muhalefet birleşik bir biçimde hareket edebilme- istiyor olabilirler. Geçiş dönemi HHH hunu, özünü öldürme yoluna gi- li. Çünkü iktidarın amacı bölmek; bölerek küçül- ruyor. Bu temel ve kimlik dayat- ve sonrasında oluşabilecek risk Mekke anlaşmasına bakacak olursak: Pakis- dilemez. Yani üniter devlet du- tüp aradan çıkmaya çalışıyorlar. 100 metre bir malarla kaldırılıp değiştirilemez. faktörleri yok edilir. Bir diğeri de tan atom silahına sahip... Suudi Arabistan pet- ruyorsa diğer maddelere siya- rol zengini. Türkiye yeni silah sanayisini gelişti- yarış koşulacak, iktidar 99. metreden başlaya- Bu tip bir şeye kalkışmak iç barı- anayasada temel hak ve hürriyet- ren sayılı ülkeler arasında. si özerkliğe sahip kurumlar so- cak, muhalefet 100 metreyi onlar bir metre koş- şı bozar. Yanlıştır. lere destek bulabiliyoruz. Son ka- HHH kulamaz, resmi dil Türkçe ise di- madan tamamlamalı. Burada muhalefeti bir grup n Uçum, mevcut anayasada lan özgürlük kırıntıları, hukuken Aslında AKP savaşa yatırım yapıyor adeta. ğer maddelere devletin dili ola- olarak düşünmeliyiz, biri düşerse diğeri devam “kural vesayeti” olduğunu be- uygulanamasa bile anayasada ol- Atatürk’ün Balkan Antantı ise (Şubat 1934), ‘ dünya savaşının yaklaştığı görüşü ile Tür- rak başka bir dil veya diller ekle- eder. Ortak bir amaca koşanları kimse durdura- lirterek “Meclis’in alanını ge- duğu için halkın hâlâ dayanak kiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya nemez. İlk üç madde şeklen bıra- maz. Güç seçmenin elinde, güç bizde. Biz sandı- nişletmek, cumhurbaşkanlığı noktası olarak duruyor. Bunları ile Balkanlar’da üye ülkelerin sınır güvenliğini kılıp başka maddelerde bu ilk üç ğa gider oy atarsak kimse bunu yok sayamaz. hükümet sistemini yetkinleş- kaldırmayı amaçlıyor olabilirler. karşılıklı garanti altına almak ve bölgede- ki Alman-İtalyan yayılmacılığına karşı ortak bir cephe oluşturmak amacını taşıyordu. Sadabat Paktı (1937) ise Türkiye’nin doğu ve güney sınırlarını güvence altına almak Zarar çalınan paradan çok daha yüksek amacıyla Tahran’daki Sadabat Sarayı’nda imzalanan bir bölgesel işbirliği ve saldırmazlık ittifakıydı: Türkiye, İran, Irak ve Afganistan dışarıda, fon ile ilgili haber yapan vurgununun organize bir suç Otoriter rejimlerin en büyük n Fon vurgununda iki ay katıldı. Amaç İtalya’nın Doğu Akdeniz ve gazeteciler içeride. olduğu, toplumun baskısıyla zararı devlet kurumlarının işlevini doluyor. Eski Bakan Fatma Habeşistan’daki saldırgan politikalarına karşı n Gazetecilere istenen cezalar itiraf edildi. Bu suçun bürokrasi kaybetmesidir. Kurumlar halkın Betül Sayan Kaya da tutuklandı. Ortadoğu’da bir güvenlik kuşağı oluşturmak, çok yüksek, hangi hukuki ayağı biraz ortaya döküldü ama üzerine çöküyor. SPK’den Borsa sınır sorunlarını çözmek ve bölge ülkeleri Bugüne kadarki hukuki süreci arasında dostane ilişkileri geliştirmekti. gerekçeye dayanıyorlar? siyasi ayağı belirsiz. Bu suç İstanbul’a kadar ürettiğimiz nasıl değerlendiriyorsunuz? Atatürk ayrıca, Yunanistan, Bulgaristan, Gazeteciler için suç örgütünün lideri kim, denetimi değerler yerle bir oluyor. Bunun Toplum yargıya güvenmediği Sovyetler Birliği ile dostluk anlaşmaları maddelerinin unsurlarını yapmakla görevli kuruluşları zararı çalınan paranın çok daha için soruşturmanın doğru imzaladı. Atatürk’ün yurtta sulh cihanda sulh, çarpıtıyorlar. Bu hiç adil değil, hareketsiz bırakma gücü kimde? üzerinde. Hem böyle bir ekonomik yapıldığına dair inanç çok az ve politikası ile AKP’nin aktif askeri politikalarını hukuki de değil. Toplum Bu herhangi birisi olamaz. Ortaya buhranda hem de antidemokratik süreç bunu besleyecek şekilde karşılaştırabilirsiniz. haber alsın istenmiyor. Fon çıkanlar toplumu tatmin etmiyor. ilerliyor. Vurgun yapanlar bir ortamda anayasa tartışılamaz. ‘
Subscribe Login
Home Subscription Packages Publications Help Contact Türkçe
x
Find from the following publications
Select all
|
Clear all
Find articles published in the following date range
Find articles containing words via the following methods
and and
and and
Clear