Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 6 EKİM 2026 SALI 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER uzadıkça “Üç Y” olan “Yolsuzluk, Yoksulluk ve Yasaklar” önce İstanbul’un düşman artmaya başlar, sonra, “Üç S” olan “Soygun, Seçimsizlik ve Şahsım devleti: Sansür”e dönüşür: “Yolsuzluk”, ulusal 3Y+3S çapta olması ve işgalinden kurtuluşu fon dolandırıcılığı 3Y: Yolsuzluk, Yoksulluk, yöntemiyle, çok büyük Yasaklar. miktarlara ulaşır ve 3S: Soygun, Seçimsizlik, “Soygun”a dönüşür. ATILLA CAN AKARCALI Sansür. “Yoksulluk”, ülke HHH TARIHÇI, YAZAR kaynaklarının sömürülerek Tarih ve bilim asla hortumlanmasından, yanılmaz: Ekim 1918 iç ve dış borçlanma Her iktidar yozlaşır ve tarihli Mondros olanaklarının bitmesinden, yozlaştırır... yüksek enflasyon oranının 30 Mütarekesi Mutlak iktidar, mutlaka devamından dolayı seçmeni sonrası yurdumuz işgal ve mutlak olarak yozlaşır ve bıktırdığı için, iktidar artık edilmiş, işgallere karşılık yozlaştırır! seçimleri kaybetmeye başlar çok geçmeden bölgesel HHH ve “Seçimsizlik” sapması “Şahsım Devleti”: direniş örgütleri kurulmuştu. ortaya çıkar. “Patrimonyal Sultanizm” İstanbul’da fiili işgal 13 İktidar, ana muhalefeti diye de tanımlanır. Kasım 1918’de başlamıştı. böler, sınırlar ve kısıtlar, Günümüzde “Gelişmekte ayrıca seçimle kaybettiği Aynı gün Mustafa Kemal olan” veya “Azgelişmiş” yerleri, emrindeki Paşa, İstanbul Boğazı’ndaki ülkelerin, “Gelişmekte olan” mekanizmaları kullanarak ve düşman için yaveri Cevat veya “Azgelişmiş” sözde milli iradeyi hiçe sayarak geri Abbas Bey’e, “Geldikleri gibi Demokrasilerinde otokrasi alır; “Seçimsizlik” böylece giderler!” demişti. olarak görülür. doğar. Şahsa bağlıdır. İşgal sürecinde İstanbul “Yasaklar” ise artık ülke Şahsın emirleriyle hükümetinin kabullenici çapında bütün iletişim biçimlenir. İstanbul komutanı olarak gününü şöyle anlatıyordu: araçlarında ve ortamlarında ve işbirlikçi tutumu devam Şahsın emirleriyle yönetilir. tam bir “Sansür”e dönüşür. görevlendirilen Selahaddin “6 Ekim sabahı... Tümen etmişti. Buna karşılık Adalet ve maliye başta Ne gazeteler ne Adil Paşa’nın aktardığına Üsküdar’dan araba vapuru vatanseverler işgale karşı olmak kaydıyla devlet televizyonlar ne de sosyal göre; 2 Ekim 1923’te ile İstanbul’a geçirildi ve topyekûn hareket etmeye yapısındaki bütün karar medya özgürdür artık. Dolmabahçe rıhtımında Gülhane Parkı’nda toplanıldı. çalışmıştı. vericiler, uygulayıcılar, Gazeteciler hapsedilir, yapılacak merasim için Oradan Soğukçeşme-Köprü denetçiler, parti mensupları, İstanbul’da Karakol televizyonlara el konur, alınan önlemler kapsamında bürokratlar, teknokratlar, ve Bankalar Caddesi yolu ile sosyal medya hesapları Cemiyeti başta olmak hukukçular, akademisyenler, şanlı Türk bayrağı Taksim Meydanı’na gidildi. yasaklanır. üzere çeşitli gizli direniş danışmanlar, iç içe geçmiştir Bütün soygunlar, geçim selamlanmış ve General İşte bu geçiş esnasında örgütleri işgale karşı ve hepsi şahsa bağlıdır. sıkıntıları, bütün siyasal Harrington’ı İngiltere’ye bütün İstanbul halkı, kadınlı mücadele ederken çok sayıda Adalet ve ekonomi, hukuk yasaklar, transferler, götürecek olan Arabic erkekli yollara dökülmüştü vatansever tutuklanarak ve üretim, gelir ve servet belediyelere seçimsiz transatlantiğinde işgal denilse katiyen mübalağa Malta’ya sürgün edilmiş; dağılımı, şahsın emirlerine el koymalar, halktan, kuvvetleri komutanları edilmiş olmaz. Ben, Gülhane göre kendi partisi ve Anadolu’ya geçebilenler ise seçmenden gizlenmeye ve Selahaddin Adil oligarşisi tarafından kendi Parkı’ndan Taksim’e kadar çalışılır ve yargının da Milli Mücadele’ye katılmıştı. Kurtuluş Savaşı’nda milletin ve Paşa, Umumi Teslim ve çıkarlarına uygun olarak desteğiyle, “Sansür” bütün gidiş esnasında otomobilimin ordunun moralini yükseltmek düzenlenir. Tesellüm Protokolü’nü ülkeye egemen olur. Mustafa Kemal’in amacıyla 1922’de basılan “Yadigar-ı çiçeklerle dolduğunu Liyakat değil, sadakat HHH Misak-ı Milli tablosu” kartpostalı. imzalamıştı. Böylece, gördüm...” yanıtı önemlidir. Değerli okurlarım, bu Mondros Mütarekesi’yle işgal Kurtuluş Savaşı’nın zaferle 16 Mart 1920’de işgalin Fırsat eşitliği, sosyal haklar yazdıklarım, tarihin ve takiben 1 Kasım 1922’de kuvvetlerinin kontrolüne sonuçlanması ve Lozan Barış resmiyet kazanması direniş yoktur, iltimas (torpil) ve bilimin bize öğrettiği saltanat kaldırılmış; ardından bırakılan silah, mühimmat Antlaşması’nın getirdiği sadaka vardır. evrensel bir süreçtir. örgütleri açısından işleri da 4 Kasım 1922’de İstanbul ve malzemelerin TBMM hukuki düzen uyarınca HHH Dilerim bizim ülkemiz de zorlaştırmıştı. Bu süreçte hükümetinin istifasıyla hükümetine teslimi de Mutlak iktidar olan bu sürecin kısır döngüsüne İstanbul’daki işgal süreci gizli haberleşmeler düşman şehrin yönetimine TBMM “Şahsım Devleti” yakalanmamıştır! yapılmıştı. 6 Ekim 1923’te resmen birlikleri tarafından Hükümeti’ni temsilen Refet Türk sancağını taşıyan sonlanmıştır. Bu tarihi intikal daha sıkı takip altına Paşa getirilmişti. Şunu askerler meydanın ortasına ve devir-teslim aşamasında, alınmıştı. Meclis-i Mebusan da belirtmek gerekir ki gelip Selahaddin Adil TBMM İstanbul Milletvekili basılmış, mebusların İstanbul’un bundan sonraki ‘İYİ ANA’ İOANNA KUÇURADİ Paşa’nın tam karşısına Yusuf Akçura’nın imzası bir kısmı tutuklanmıştı. durumunda TBMM’nin geldiklerinde İstiklal Marşı ve yürüttüğü temsil görevi İngiliz askerleri Harbiye elindeki en büyük güç çalınmıştı. Ardından İtilaf bilginin yalnızca seçkinlerin MUCIZE ÖZÜNAL önemli bir rol oynamıştır. ve Bahriye Nezareti İstanbul Müdafaa-i Milliye devletleri askerleri Türk değil, herkesin hakkı olduğu Böylelikle beş yıla yakın ile Şehzadebaşı’ndaki YAZAR Teşkilatı ve Mim Mim Grubu inancının eyleme dönüşmüş bayrağını bir kez daha süren işgal dönemi son karakolu işgal etmişti. Bu olmuştu. biçimleriydi. Bu nedenle selamlayarak motorlarla bulmuş, İstanbul’da TBMM İOANNA Kuçuradi’nin adını durumun yanında işgal Kuçuradi, yalnızca akademik boğazda bekleyen gemilere anarken insan olmanın onuru egemenliği tam anlamıyla Antlaşma altındaki şehrin sokak ve dünyanın değil, düşünme hareket etmişti. Sahile dolan ve sorumluluğunun bilgisiyle sağlanmıştır. caddelerinde Fransızların hakkının savunucusu olarak da imzalanacak insanı insan etmeye adanmış bir halkın meraklı bakışları İstanbul’un düşman hatırlanacaktır. milli marşı “La Marseilles” Bir yandan da İtilaf ömürden söz etmeliyiz. arasında önce General işgalinden kurtarılışının Felsefenin Türkçeleşmesinde, çalınıp söylenmiş, bu durum Devletleri ile barış Bu zembereği kırık Harrington’ı taşıyan Arabic Türkçemizin felsefeleşmesinde 103. yılında başta Gazi karşısında halk korku görüşmeleri devam ediyordu. zamanlar insana, insanlığa vapuru Marmara Denizi’ne emek verenlere İoanna Hoca’nın Mustafa Kemal Atatürk ve ve panik içinde kalmıştı. ölümcül yaralar açıyor. TBMM, 3 Haziran 1923’te, açılmış, bunu diğer vapurlar anısı üzerinden selam olsun. silah arkadaşları olmak İnsanlığın yarattığı değerler İşgale yanıt olarak, 16 Mart İstanbul ve Çanakkale’nin ve savaş gemileri izlemişti. Şimdi onunla aynı zamanda üzere vatanın kurtuluşu için değersizleştiriliyor; etik değerler, 1920’de Mustafa Kemal tahliye edilmesi şartıyla yaşamış olmanın coşkusunu Böylece, İstanbul’un tahliyesi değer yargılarıyla birbirine mücadele eden tüm şehit Paşa: “Bugün İstanbul’u barış antlaşmasının bilinçli bir eyleme dönüştürmek yapıldı. Şehir artık fiilen karıştırılarak öteleniyor, tahrip ve gazilerimizi rahmet ve cebren işgal etmek suretiyle imzalanacağını açıkladı. gerek. Bize emanet ettiği kurtulmuştu. ediliyor, yok sayılıyor. İşte minnetle anıyoruz. Devlet-i Osmaniye’nin 700 bütün birikimin aydınlığında, İlerleyen günlerde İngiliz böylesi bir yangın çağında bizi yüksek ahlaksal sorumlulukla yıllık hayat ve hâkimiyetine İşgal Kuvvetleri Komutanı 6 Ekim 1923 KAYNAKÇA: yeniden insanlaşmaya çağıran düşünmek ve eylemek gerek. son verildi. Yani bugün, General Harrington, İtilaf düşüncenin ve eylemin adıdır Şehri teslim alacak •Ali Karakaya, İşgal Altında İçinden geçtiğimiz bu Türk milleti, kabiliyet-i İoanna Kuçuradi. askerlerine bir beyanname İstanbul, İnkılap Kitabevi, 2016. olan Şükrü Naili Paşa bataklığı ancak insanı ve Kendine özgü bir bilgi medeniyesinin, hakk-ı hayat •Asaf Özkan, Mim Mim Grubu, yayımlayarak İstanbul’u bir komutasındaki 3. insanlık değerlerini, özellikle türü olan felsefenin temel “İstanbul’un İşgalinde İstiklal ve istiklâlinin ve bütün ay içinde boşaltacaklarını Kolordu’nun 1. Tümeninden etik değerleri yeniden alanlarından biri olarak etiği; İçin Çalışan Gizli Örgüt”, 2023. istikbalinin müdafaasına bildirdi. İtilaf ordularının İstanbul’da kalacak olan düşünerek, anlayarak ve insanın değerini, onurunu ve •Bilge Criss, İşgal Altında davet edildi” diyerek İstanbul’u tahliyesi bazı alaylar, 6 Ekim 1923 yaşayarak kurutabiliriz. Bizi özgürlüğünü merkeze alan İstanbul 1918-1923, İletişim Yay., İstanbul’un işgalinin, Türk öncesinde 29 Ağustos günü sabahtan itibaren kurtarmaya çalışan el, aslında bir düşünceyi yaşamı boyunca 2014. milletinin bağımsız yaşama 1923’te Türk ordusu için bizim elimizdir. Bizden birinin, vapurlarla Üsküdar ve savundu. Etik değerleri, değer •Erol Ülker, Mütareke’nin İlk hakkına vurulan bir darbe birilerinin uzattığı eldir. Tarabya’da bir çay daveti Haydarpaşa’dan Sirkeci’ye, yargılarının karanlığından çekip Yıllarında İstanbul’da Direniş ve Nicelerine el veren bu ele sıkıca olduğunu dile getirmişti. veren General Harrington’a çıkarmaya çalıştı. Doğası gereği Sirkeci’den de Gülhane Sol 1918-1920, Sosyal Tarih Yay., tutunmalıyız. özgür olan insanın özgürlüğünü Kurtuluş Savaşı’nın 19 Eylül’de Beykoz parkında Parkı’na getirilmişti. Şükrü 2020. Yeniden insan olmaya, savundu. başarıyla sona ermesinin karşılık verildi. Tahliye Naili Paşa Pendik vapuru ile •Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, insanlaşmaya mecburuz. Buna Kuşkusuz onun arkasında ardından imzalanan işlemleri belirli bir düzen Atatürk Araştırma Merkezi Sirkeci iskelesine geldiğinde hakkımız da var, olanağımız insanlığın kalesini savunan Yayını, 1989. Mudanya Mütarekesi ve program içinde devam iskele önüne halılar serilmiş, da. İnsan, olanaklar varlığıdır; sayısız filozof, felsefeci, felsefe •Mücahit Özçelik, “Türk hükümlerince Doğu ederken Kocaeli’de bekleyen kurbanlar kesilmişti. Paşayı sonsuz yaratma ve gelişme tutkunu ve inançlı insan vardı; Kaynaklarında İstanbul’un İtilaf Trakya’nın teslim alınması Türk ordusu İstanbul’a İstanbul Valisi Haydar Bey, gücünün taşıyıcısıdır. İoanna dün olduğu gibi bugün de var, Devletleri’nce Tahliyesi.” Belleten görevini, Başkomutan girmek için hazırlıklarına İstanbul Hariciye Murahhası Kuçuradi’nin yaşamı ve yarın da var olacak. 76, no. 276 (2012): 647-672. Mustafa Kemal Paşa, Refet devam ediyordu. Bunun düşüncesi de bize tam olarak Doktor Adnan Bey, İstanbul Kuçuradi’nin özgünlüğü, •Yakın Tarihimiz, Cilt: bunu hatırlatır. Paşa’ya vermişti. Refet Paşa, için Şükrü Naili (Gökberk) felsefi bilgiyi kavramların Komutanı Selahaddin Adil 3, Sayı: 32, 4 Ekim 1962. Bu nedenle onu açıklığıyla ve anlaşılır bir dille bu kapsamda Doğu Trakya Paşa’nın komutasındaki 3. Paşa ve diğer temsilciler Anlatan: Selahattin Adil Paşa, uğurlamıyoruz. Ona bir kez sunabilmesinde yatıyordu. Valiliği’ne atanmış ve 19 Kolordu’nun 6 Ekim 1923’te karşıladı. İstanbul’a ilk İstanbul’un Kurtuluşu s. 161- Bildiğini iyi bilmek, bilinmeyeni daha, Sivaslı çocukların koyduğu Ekim 1922’de beraberindeki şehre girmesi ve TBMM’den olarak giren 1. Tümen yani 62; Anlatan: Demir Tümen ortaya çıkarmak, apaçık adla, “İyi ana” diyoruz. Siz jandarma kıtaatı ile bir heyetin de hazır “Demir Tümen”in komutanı Kumandanı H. Hüsnü Erkilet kılmak ve insanı bilmeye felsefe dünyamızın Kibele’si de İstanbul’a gelmişti. Refet bulunması kararlaştırıldı. General Hüseyin Hüsnü Paşa, 6 Ekim’de İstanbul’a Nasıl yüreklendirmek… Bütün bunlar, diyebilirsiniz. Paşa’nın İstanbul’a gelmesini TBMM hükümeti tarafından (Erkilet) Paşa, 6 Ekim Girmiştik?! s. 163-64.