Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 5 EKİM 2026 PAZARTESİ 2 olaylar ve görüşler Planlı ekonomiden Sandık anlamını ‘nas ekonomisi’ne İstanbul’a kayıtlı portföy yönetim yitirmemeli Prof Dr. Meh Met t o M şirketlerince kurulmuş 223 fondan 22. Dönem AnkArA milletvekili emokrasi açısından çok ciddi bir 131’i manipülatif yani çarpıtıcı/ sınamayla karşı karşıyayız. En temel umhuriyetle şekillenen yanıltıcı piyasa işlemleri nedeniyle Dilkelerden biri risk hattında: “Sandık ve ekonomi yönetimi anlayışı; likidite sıkıntısına girerek çöktü. sonuca saygı”. Cbilimin ve aklın yol SPK, yedi portföy yönetim şirketine Seçme-seçilme hakkı ve millet iradesinin yansımasının olmazsa olmazı sandık göstericiliğinde, kamunun rolünü ait 131 fonun tasfiyesine karar ve sonuca saygı konusu büyük bir ve planlamayı önemseyen, güçlü verdi. Fonlarda yatırımı bulunan tartışmanın içine çekiliyor. “Suçlu sandık” kurumlara ve hukuka dayanan, 455 bin 758 kişi bundan etkilendi. diyemeyeceğimize göre yanlış yollara karşı yaratılan refahın toplum kesimleri Kriz borsaya da yayıldı ve eylül partiler üstü net duruş şart. Ama “ama”lar arasında adil paylaşılmasını ayında BIST 100 yüzde 16.65 değer bitmiyor; demokratik, laik, hukuk devleti ilkesindeki aşınmalar sürüyor. amaçlayan kurumsal bir yapıya kaybederek 2008’den bu yana en Yerel seçimlerde muhalefetin kazandığı dayanıyordu. Bu anlayış AKP iktidarı kötü aylık performansını gösterdi. yerlerde iktidar cephesi namına bir tuhaf döneminde giderek değişti. 2006 Borsada zarar 3.5 trilyon TL’ye “transfer yolculuğu”nu hep birlikte izliyoruz. yılında ekonomi yönetiminde üç ulaştı. CHP’ye mutlak butlan kararı, partinin yıllık orta vadeli programlar (OVP) dağılması, YENİ Parti’ye baskının tam gaz Toplam zarar 4.5 trilyon sürmesi derken tartışmalı tutuklamalar, uygulanmaya başlandı. Programın şafak operasyonları, “bagajı dolu” olanların amaç kısmında; “...toplumun bütün TL’ye çıktı Bakanlığı’nın kurulmasıydı. Temmuz 2018’de çıkarılan iktidara boyun büken halleri, yandaş/rant kesimlerinin gözetildiği ve ülkemizin Böylelikle uzun vadeli planlamanın 703 sayılı kanun hükmünde YENİ Parti Genel Başkanı Özgür ilişkileri, üye/başkanların seçildikleri partiden ekonomik ve sosyal kalkınmasının kurumsal ağırlığı biraz daha kararnameyle Merkez Bankası’nda Özel, 800 milyar TL değerindeki taban tabana zıttına geçivermelerinin sonu hızlandırıldığı bir ortamda, zayıflatılmış ve uygulamada üç yıllık (MB) atama ve görevden alma yetkisi gelmiyor. Operasyonlar, “transferler” sıklaşıp tasfiyeye alınan 131 fonla beraber tehlikeli bir sıradanlığa geçtikçe aldığı oy insanımızın yaşam kalitesini OVP’ler öne çıkarılmış oldu. Cumhurbaşkanına devredildi, toplam zararın yaklaşık 4.5 adresini tersine çevirenin, utanma çizgisini yükseltmek orta vadeli programın Bu dönüşüm sürecinde 2008 başkana görev güvencesi tanıyan trilyon TL’ye, günümüz kuruyla aştığı görülüyor. temel amacıdır” denilmekteydi. küresel krizi Türkiye’yi de etkiledi. madde kaldırıldı. MB’nin bağımsızlık 90 milyar ABD dolarına çıktığını Muhalefetin elindeki büyükşehir İlk programdan bugüne kadar Cumhurbaşkanının ünlü “Teğet algısını zayıflatan bu değişiklik açıkladı. Sorun likidite sorunu belediyelerine yönelik operasyonlarda toplam 21 OVP hazırlandı ve geçti” açıklamasına karşın ekonomi ekonomik istikrarda kırılmayı son durak geçen hafta Mersin oldu. olmaktan çıktı ekonomik, hukuki Kimi yorumda Vahap Seçer’in olası bir uygulandı. Bu yıl da 22’ncisi 2009’da yüzde 4.7 daraldı, işsizlik hızlandırdı. MB, geleneksel iktisat ve siyasi bir güven sorunu cumhurbaşkanlığı adaylığının önünün açıklandı. Peki; bu süreçte önemli ölçüde yükseldi, Gini kurallarının tersine, enflasyon piyasaya egemen oldu. Türkiye’nin kesilmesinin amaçlandığı iddia edildi. toplumumuz ve ekonomimiz katsayısı 2008’de 0.405 iken 2009’da yüksek seyrederken 23 Eylül’de risk primi 220’lerden 250’lere İstanbul’da Üsküdar Belediyesi’ne yönelik açısından 20 yıl önce yazılan amaca 0.415’e çıkarak gelir dağılımında politika faizini yüzde 19’dan yükseldi. Bu gelişmelerin yatırım, demokratik ilkelerle bağdaşmayan tavır uygun bir gelişme yaşanabildi eşitsizliğin arttığını gösterdi. yüzde 18’e indirerek art arda faiz tartışılırken yeni dalgalara Eyüpsultan ve üretim, enflasyon ve işsizlik Ataşehir de eklendi. Sürecin taşlarının İBB’ye mi? Yanıtlamak için sürece biraz Bir başka önemli dönüm noktası, indirimlerine başladı. Dolar kuru gibi makroekonomik alanlarda doğru döşendiğine ilişkin iddialar artıyor. yakından bakalım. 16 Nisan 2017 referandumunun 2021 sonunda 18 TL’yi aşarken ekonomimizi daha da zor durumlara İBB Meclisi’nde CHP’nin, “Cumhur” ardından 2018’de cumhurbaşkanlığı enflasyon Ekim 2022’de yüzde sokacağını söylemek yanlış karşısındaki üye farkının 12’ye gerilediğine Üç önemli eşik hükümet sistemine geçilmesiydi. 85.51’e yükseldi. 2018’de başlayan olmayacaktır. işaret ediliyor. Peki belediyeleri sandık dışı Yeni sistem ekonomi yönetiminin kırılma kontrol edilebilir sınırların yollarla kendisine “döndüren” bir iktidarın AKP iktidarı döneminde, Bu gelişmeler 2018’den beri bunu bir başarı öyküsü olarak açıklaması, kurumsal yapısını değiştirdi; dışına çıktı. ekonomi yönetiminin yapısını ve giderek belirginleşen ve nas toplumsal tepkiyi görmemesi mümkün mü? bütçenin hazırlanması dahil ekonomi anlayışını değiştiren, önemli dönüm ekonomisi söylemiyle simgeleşen Görüp yine de devam etmesi, demokratik politikaları koordinasyonu ve noktaları yaşandı. Bu dönüşümlerle KKM uygulaması ne getirdi? ekonomi yaklaşımının hızla terk ilkelere, seçmenin iradesine saygı ilkesi yürütme yetkisi Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyetin kurumsal ve edilerek tekrar bilimin ışığında, çerçevesinde açıklanabilir mi?... “Kontrollü 17 Kasım 2021’de ise merkezinde toplandı. bir muhalefet” oluşturularak demokrasi planlamacı ekonomi yönetiminden uzun vadeli planlı, kamucu, üretime cumhurbaşkanının “Nas ortada” kültürü inşa edilebilir mi? Cumhurbaşkanlığı, ekonomi aşama aşama uzaklaşılarak “nas ve toplumsal adalete dayalı ekonomi sözleriyle savunduğu düşük faiz yeni Türkiye’nin demokrasi yolculuğu hiçbir za- politikası tercihlerinin yapılacağı ve ekonomisi” olarak da adlandırılan politikalarına dönülmesinin ekonomi yaklaşımının simgesi haline man kolay olmadı. Ama tüm zorluklara kar- uygulanacağı yeni kurumsal yapı ekonomi anlayışına geçildi. İlk kaçınılmaz olduğunu gözler önüne geldi. Kur şokunu ve dövize yönelişi şın sandık iradesine saygı noktasında güç- oldu. önemli eşiklerden biri, 2005’te sermektedir. Yaklaşan seçimler lü duruş bir şekilde hep sergilendi. Bu iradeyi sınırlamak amacıyla Aralık 2021’de aşındıranlara karşı seçmenin sandıkta hesap IMF ile yapılan son Stand-By sonrası iktidara gelme olasılığı Kur Korumalı Mevduat (KKM) soracağı akıldan çıkmamalı. Sürekli baskı ik- 2018’deki kırılma anlaşmasının 10 Mayıs 2008’de yüksek olan ve ülkenin sorunlarını uygulamaya kondu. KKM’nin yüksek limiyle birlikte seçmenin nasılsa irademe say- sona ermesiydi. Anlaşmanın Aşama aşama yapılan ekonomi çözmek ve demokratik, özgürlükçü, mevduat sahiplerine sağladığı kur gı gösterilmiyor düşüncesine kapılarak san- sonlanmasıyla Türkiye IMF politikasındaki değişiklikler derin gönenç içinde yaşayan bir Türkiye koruması, kamuya getirdiği maliyet dıktan soğumasına yol açılmamalı. Kuşkusuz programının performans kriterleri ve bir şekilde yaşanan yoksulluk, yaratmayı amaçlayan YENİ katılımcı, çoğulcu demokrasilerde, tek başına ve gelir dağılımında yarattığı sandığa gitmek yeterli değil. Yoksa “Kurdum gözetiminden çıktı; AKP hükümeti ekonomik istikrarsızlık gibi sorunları Parti’nin de Türkiye’yi yönetme bozulmayla yoksulluğu ve ekonomik sandığı, kazandım” diyen, demokrasinin ke- ekonomi politikasını kendi tercihleri engelleyemedi, sorunlar daha da iddiasını ekonomi politikalarını bu eşitsizlikleri arttırdı. narından geçmeyen onca ülke örneği var. Ol- doğrultusunda belirlemede geniş ağırlaştı. 2018’de yaşanan kur şoku gerçekler ışığında oluşturarak ve ması gereken iktidarı/muhalefeti anayasal te- Fon skandalı hareket alanına kavuştu. ve Rahip Brunson krizi finansal Cumhuriyetin kurumsal kalkınma mel hak ve özgürlükler çerçevesinde seçme/ İkinci dönüm noktası, 2011’de piyasalarda kırılganlığı artırdı; yıllık Eylül ayının ikinci yarısında birikimini günümüz koşullarına seçilme, kampanya yapma olanağının ülkenin her bölgesinde ayrım gözetmeksinin sağlan- Devlet Planlama Teşkilatı’nın enflasyon yüzde 10’lar düzeyinden yaşanan fon skandalı da yeni bir uyarlayarak ortaya koyması ması, güçler ayrılığı ilkesine uyulması; baskı, (DPT) kapatılarak yerine Kalkınma ekim ayında yüzde 25.24’e yükseldi. ekonomik soruna neden oldu. Borsa gerekir. korku iklimine geçit verilmemesi; seçmenin katılımı ve sandık güvenliğinin oluşturulması. Ülke gündeminin kriz başlıkları oldukça ağır. Emeklinin, emekçinin isyanı meydanlar- da yankılanırken iktidarın önemli isimlerinin de adının karıştığı dev fon vurgununda göz- Londra yeniden Avrupa’ya mı dönüyor? ler hesap verilebilirliğin herkes için eşit olup olmayacağında. Tıpkı, iktidar/yandaş yakın- rezervlerinin sunabiliyor. Yalnızlaşma kaygısı Prof. Dr. Göktürk tüysüzoğlu lığıyla suçtan aklanma arasındaki denklemin büyük tam da buradan besleniyor. nasıl sonuç vereceğinde olduğu gibi. Giresun Üniversitesi uluslArArAsı kısmının da Operasyonların hızına yetişmek güç. Ama ilişkiler BölÜmÜ Çin, ABD ve Rusya denklemi “fon” skandallarından yeşil sahalara yolsuz- elden çıkması luk, yozluk, etik/ahlaki aşınma ortada. Kuşku- Bu yüzden mesele ticaretle sınır- ngiltere Başbakanı Andy demektir. suz öncelikle birebir suçlara karışanların ada- lı değil. Washington’ın giderek ön- İBurnham geçen temmuz ayında İkinci zorluk let önüne çıkmaları gerek ama bu kirli iklime görülemez bir duruma gittiği, Çin’in Keir Starmer’ın yerine geçtiğinde ekonomidir. geçit veren sistemin de sorgulanması gerek- yükseldiği ve Rusya’nın tehdit olma- Brexit tartışmasının yeniden On yıllık cılız mez mi?... yı sürdürdüğü bir dünyada Londra, büyüme, alevleneceği öngörülebiliyordu. Yemen krizine çekilmemeli Avro-Atlantik’in Avrupa ayağını bü- sürtünmeli Liverpool’daki parti kongresinde Dış politikada da zorlu bir süreçle karşı kar- tün tutmak ve kıtanın sesine yeni- Brexit’in yarardan çok zarar ticaret ve şıyayız. Trump yönetiminin Ortadoğu’dan as- den ortak olmak istiyor. AB’nin sa- getirdiğini söylemesi ve AB’ye AB’nin “Made keri gücünü çekip daha kısıtlı bir yapılanmay- vunmada İngiliz kapasitesine gerek- dönüşü “başka bir günün konusu” in Europe” la etkinliğini sürdürme planları konuşuluyor. Galler ve Kuzey İrlanda’nın sinim duyması da bu yönelimin ze- Irak’ta ABD askerlerinin işgalini sonlandırdığı diyerek dışlamaması aslında planından açıklamalarını emperyalizmin bu coğrafyadan üçünde de bağımsızlık yanlısı minini güçlendiriyor. Kamuoyu yok- bu kapıyı fiilen araladı. Üstelik dışlanma olasılığı sanayiyi elini ayağını çekeceği olarak okumak fazla- liderler iktidarda; eylüldeki lamalarında, özellikle gençler arasın- Burnham, başbakan olmadan tedirgin ediyor. Avrupa hâlâ en sıyla saflık olur. ABD çekiliyor ama çıkarları- Cardiff buluşması bu tabloyu da, yeniden katılım seçeneğinin açık önce ülkesinin AB’ye döndüğünü büyük ticaret ortağı; sınırdaki her na göre kullanacağı vekil güçler peşinde. Tür- görmek istediğini saklamamıştı. simgeleştirdi. Üç vaka hukuken farkla önde olması da hükümetin eli- bürokratik yük doğrudan maliyete kiye, Suriye’den Irak ve İran’a kendi coğraf- yasındaki gelişmeler ışığında son derece dik- aynı değil elbette. Kuzey ni rahatlatıyor. Yine de gidilecek yol Brexit’e baştan mesafeli duran dönüşüyor. katli adımlar atmak durumunda. Yemen’de İrlanda’da Hayırlı Cuma Anlaşması kısa değil. Başbakan Burnham henüz İşçi Partisi için bu durum şaşırtıcı Üçüncüsü, belki de en İran destekli Husilerle Suudi Arabistan ara- sınır referandumuna kapı bir üyelik başvurusundan söz etmi- değil. Asıl soru, Londra’yı bu belirleyicisi ise Atlantik’in öte sında patlak verebilecek büyük sıcak çatış- bırakıyor, İskoçya Westminster’ın yor, Reform UK Partisi “arka kapıdan noktaya hangi zorunlulukların yakası. Trump döneminde Kanada manın ortasına çekilme riskini göz ardı etme- getirdiği. onayına muhtaç, Galler’de ise ve Grönland üzerine söylenenler Brüksel” suçlamasıyla pusuda bek- mek gerekiyor. Riyad-İslamabad ile imzala- nan Mekke Savunma Anlaşması konusunda bağımsızlık desteği hâlâ düşük. ile Ukrayna’daki ayrışma, “özel liyor ve üyelik 27 başkentin onayını tüm detayların bir an önce Meclis’te paylaşı- Dönüşün önündeki üç Yine de Brexit’in birliği bir ilişki”nin artık güvence olmadığını gerektiriyor. Kasım ayındaki AB zir- lıp iktidarı/muhalefeti, uzmanı konunun tüm zorluk arada tutan bağları zayıflattığı vesi, bu açılımın söylemde mi kalaca- gösterdi. Commonwealth sembolik yönleriyle ülkenin çıkarları açısından değer- ğını yoksa gerçek bir rotaya mı dönü- İlk zorluk iç cephededir. Mayıs açıktır. İskoçya’nın kopuşu, açıdan değerli ama ne bir ticaret lendirmesi kritik önemde. seçimlerinin ardından İskoçya, Kuzey Denizi’ndeki petrol ve gaz bloku ne de bir güvenlik şemsiyesi şeceğini gösterecek. Bu k€tabın konusu ve amacı, Mehmet Alev Coşkun, bu büyük “Öğrenmek mutluluktur. - olaysal tar€h€n h€kâye ed€lmes€, anlatılması değ€l, bunların arka planındak€ “g€zl€ mantık” bağlarının öne çıkarılmasıdır. adı altında yapılan KİT satışları- Kısaca €fade etmek gerek€rse, merceğe alıyor ve ulusalcı €lg€ alanımız Türk Devr€m Tar€h€ değ€l, Türk Devr€m€’d€r. İncelenen devr€m olayının de uygulamaya çalıştığım yöntem bu oldu. €k€ cephes€ vardır: Umarım başarılı olmuşumdur. Kurtuluş ve Kuruluş. 13,5x23 / İnceleme / 208 sayfa Ataol Behramoğlu 13,5x19,5 / İnceleme / 416 sayfa anbay