Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 21 EKİM 2026 ÇARŞAMBA 2 olaylar ve görüşler HOcAm Kışl Alı... Mekke Ortak YÜkSeL IŞIk YAZAR niversite maceram, 12 Eylül Üöncesi ve sonrası olmak Savunma Antlaşması üzere iki kısımdan ibarettir. İlk üç yarıyılı faşist saldırıların kol gezdiği 12 Eylül öncesinde; son Prof. Dr. Hikmet Sami tÜrk bu örgüt, 2015’te Yemen’in beş yarıyılı ise darbenin izlerinin başkenti Sana’yı işgal ede- hüküm sürdüğü bir ortamda ürkiye Cumhuriyeti, Su- rek ülkenin kuzey ve batı il- okudum. “Güzel ve yalnız ülkem”, udi Arabistan ve Pakis- lerini fiilen yönetmeye baş- yaşadığı 12 Eylül karanlığının Ttan devletleri arasında 7 ladı. Yemen’i bir iç savaşa etkisini atlatmak için çabalarken Ağustos 2026 günü Mekke’de çıkan 1984 öğrenci affı ile okula sürükleyen bu durum, Suu- bilgiler, sizi yanlış çıkarsamalara bir Ortak Savunma Antlaşma- dönmüştüm. di Arabistan’ın müdahalesi- yöneltiyor.” sı imzalandı. Antlaşma, Cum- Af, martta çıkmıştı; dolayısıyla ne yol açtı. Husiler, Suudile- Ateş sardı her yanımı, dönemin ortasında geldiğim hurbaşkanı R. Tayyip Erdo- re karşı silahlı direnişe geç- sarsıldım. Beni sarsan, “her okulun koridorlarında tek tük ğan, Suudi Arabistan Veliaht ti. İran’dan destek alan Hu- şeyi bildiğini sanan” biri olarak, tanıdığa rastlasam da sınıfta Prensi Muhammed bin Sel- siler, 2026’da uzun men- bilgilerimin eksik olduğunun hiç tanıdığım yoktu. Öyle man ve Pakistan Başbakanı zilli füzelerle, insansız ha- başkaları tarafından dile getiriliş durumlarda, sınıfın en arkasına Şahbaz Şerif tarafından im- mi yoksa o bilgilerden hareketle va araçlarıyla Suudi Arabis- konuşlanmaktan başka da çare zalandı. O tarihten bu yana çıkardığım sonuçlara yanlış tan ve İsrail’i tehdit eden, yoktu. Amacım, bir an önce iki ayı aşan bir zaman geçti- denmesi mi o zaman ayırt okulu bitirip geç kaldığım yaşama Kızıldeniz ve Aden Körfe- ği halde henüz antlaşmanın edememiştim. yetişmekti. zi arasındaki Babülmendep resmî metni açıklanmadı. Hani, “Yaşam, siz planlar Boğazı’ndan geçerek Umman Cumhurbaşkanı, “Milletle- ması ve bunun sonucu ola- ‘Fikirlerinize Taraf devletler arasında- yaparken yaşanandır” denir Denizi’ne çıkan ticaret ge- rarası antlaşmaları onaylar rak, böyle bir silâhlı saldırı ya öyle bir durum yaşandı. ki ilişkiyi belirten bir adlan- katılmıyorum ama’ milerine abluka uygulayan, ve yayımlar.” (m. 104/XI). vuku bulduğunda içlerinden Hocamız, Ahmet Taner Kışlalı, dırma ile Mekke İttifak ant- Ayırt ettiğim tek şey, Kışlalı başta Riyad olmak üzere ha- ders, “siyasal rejimler”, konu Bir milletlerarası antlaşma- her birinin Birleşmiş Millet- Hoca’mın bana verdiği cesaretti. laşmasının içeriği konusun- va limanlarını bombalayan da Marksizm idi. Kışlalı Hoca, ler Antlaşması’nın 51. mad- O güne dek, “reel sosyalizmin nın genel olarak ya da Tür- da Cumhurbaşkanı Erdoğan bir güce ulaştı. tane tane anlatıyor, sınıftan çıt yanlışları” deyip geçiştirdiğim desiyle tanınan tek başına ve- kiye Cumhuriyeti bakımın- ve Dışişleri Bakanı Hakan Fi- Şii Husilerle Sünni/Vahabi çıkmıyordu. Olasılıkla önceki sorunlara daha yakından bakma ya birlikte meşru savunma dan yürürlüğe gireceği ta- dan tarafından yapılan genel derslerine oranla sınıfa egemen Suudiler arasındaki bu sava- cesaretini Kışlalı Hocam’dan hakkını kullanarak Kuzey At- rih, onaylanmasının uygun açıklamalar var: Hiçbir devle- olan sessizlik hocanın da şın taraflar arasındaki mez- aldım. Bana “sert” gelen lantik bölgesinin güvenliği- bulunduğuna ilişkin kanun- te karşı olmayan antlaşmanın dikkatini çekmiş olacak ki aniden eleştirilerinin canımı acıttığını hep farkından kaynaklanan ni yeniden kurmak ve koru- da gösterilmemişse kanunla- saldırı değil, savunma amaç- dönüp sınıfa sorular sormuştu. düşündüğüm oldu ama o bir boyutu da var. rın yürürlüğe girmesine iliş- mak için, silahlı kuvvet kul- lı ve başka devletlerin katı- Yanıt vermekte isteksizdi andan itibaren “sırtımızdaki kin genel kural uygulanır. lanmak dahil, gerekli görece- lımına açık olduğu belirtil- öğrenciler, ne de olsa konu ‘Yurtta barış dünyada kamburları” atmanın gerekli 23.5.1928 tarih ve 1322 sa- ği hareketi bireysel olarak ve hassastı. Tam o sıra fark etti beni di. Bu arada antlaşmanın ge- olduğunu gördüm. barış’ sanırım. Görüntü olarak “görmüş yılı Kanunların ve Nizamna- diğer taraflarla uyum içinde rektirdiği kurumsal yapılan- Benim için milat, o ders Türkiye Cumhuriyeti, Suu- geçirmiş”, yaşça diğerlerinden melerin Sureti Neşir ve İlânı yaparak saldırıya uğrayan ta- olmuştu. O andan itibaren ma ile ilgili bazı görevlendir- di Arabistan ve Pakistan dev- belirgin olarak büyük ve arka Kışlalı Hoca’mın hiçbir dersini ile Meriyet Tarihi Hakkında raf veya taraflara yardım et- meler ve taraf ülkelerin dışiş- letleri arasındaki Mekke İtti- sıralarda oturan biriydim. kaçırmamış, anlattıkları Kanun uyarınca -günümüz mek konusunda anlaşmışlar- leri ve milli savunma bakan- fak Antlaşması dün Meclis’e nedeniyle zihnimde oluşan dır. ları arasında görüşmeler ya- Türkçesiyle- “Kanun metnin- Kalabalıktaki yalnızı sunuldu ve henüz onaylamadı. sorulara yanıt aramayı da Bu nitelikteki her silahlı pıldı. Antlaşmanın yürürlüğe de başka bir açıklık bulun- Türkiye ile hiçbir ilgisi olma- görebilmek hızlandırmıştım. saldırı ve bunun sonucu ola- konması için gerekli işlemle- madığı takdirde Resmi Ga- Bilindiği üzere “yeni”, “eskinin” yan bir savaşın devam ettiği “Siz” dedi, bütün nezaketiyle rak alınan bütün önlemler rin her ülkenin kendi mevzu- zete ile yayımını izleyen gü- bağrında doğar. Tutuculuk “Siz ne düşünüyorsunuz bu bir sırada, uygulanması ülke- derhal Güvenlik Konseyi’ne atına uygun olarak yürütüle- nün başlangıcından hesap ile devrimcilik arasındaki bu konuda?” mizi bu savaşın tarafı haline bildirilecektir. Bu önlemler, ceği belirtildi. edilmek üzere kırk beşin- yolculuğun doğal sonucuna Yahya Kemal’in “kuşlar gibi getirebilecek bir antlaşmanın Güvenlik Konseyi’nin mil- Cumhurbaşkanı Erdoğan, ci günün bitiminden itibaren varması, bilgiye açık olmakla yalnız, yapayalnızdım açıkta” imzalanması yanlıştır. Türki- letlerarası barış ve güvenliği 12 Ekim 2026 günü kabine Türkiye’nin her tarafında ay- mümkündür. Yeni bilgilere dizesindeki gibi bir başına ve ye NATO üyesidir. Türkiye’nin yeniden kurmak ve korumak açık hale gelişimin en önemli toplantısından sonra yaptı- nı zamanda yürürlüğe girer.” yapayalnız hissettim kendimi. Ne güvenliği açısından Mekke İt- isimlerinin başında gelir Kışlalı için gerekli önlemleri alma- diyeceğimi bilemeden etrafıma ğı açıklamada Husilerin Su- (m. 3). Dolayısıyla Mekke Or- tifak Antlaşması’nın hiçbir ek Hocam. baktım, sınıftaki bütün gözler sıyla sona erecektir.” udi Arabistan’a saldırılarını tak Savunma Antlaşması da, katkısı olmaz. Antlaşmanın İster sağcı, ister solcu, üzerime odaklanmıştı. Konuşsam Antlaşmanın 5. maddesinde lânetleyerek, Türkiye’nin Su- metninde veya onaylanması- isterse de İslamcı olsun; hiçbir onaylanması gündeme geldi- geç kaldığım yaşama yetişmek 1951’de yapılan ve 1952’de udi Arabistan’ın yanında ol- nın uygun bulunduğuna iliş- öğrencisini diğerinden ayırmazdı. için yaptığım planlar riske ğinde, anayasamızın 92. mad- yürürlüğe giren değişiklikle duğunu belirtti, antlaşmanın kin kanunda yürürlük tari- Fikirlerine katılmadıklarının bile girecekti, konuşmasam, Kışlalı desi gereğince “Türk Silah- “Türkiye ülkesine yapılacak onaylanması için Meclis’e hi hakkında bir hüküm bu- kendisini ifade etmesine hoşgörü Hoca’mın nezaketi karşılıksız lı Kuvvetlerinin yabancı ülke- sevk işlemlerinin sürdüğünü bir saldırı” da, madde kapsa- lunmadığı takdirde Resmi ile yaklaştığına bütün öğrencileri kalacaktı. lere gönderilmesine” izin ver- söyledi. mına alınmıştır. 1952’de Tür- Gazete’de yayımından 45 gün tanıktır. Ne biliyorsam “eski dil” me yetkisine sahip TBMM, ko- kiye ve Yunanistan NATO’ya sonra yürürlüğe girecektir. Farklılıkları zenginlik olarak üzerinden biliyordum ama ortam Onay ve yürürlüğe nuyu her yönüyle değerlendi- üye olmuştur. gören çağdaş bir insandı ama “yeni” ve kendimi anlatmam recektir. Ortak savunma sistemi konma onun fikirlerini açık seçik bir Mekke Ortak Savunma o kadar zor zor olacaktı ki. Türkiye Cumhuriyeti’nin iç biçimde ifade etmesi, karanlık Mekke Ortak Savunma Ortamın yabancılığına, benim Türkiye Cumhuriyeti Ana- Antlaşması’na konacak ben- güçleri rahatsız etti. 21 Ekim ve dış politikası, anayasamı- ürkekliğime karşın başladım Antlaşması’nda Kuzey At- yasası uyarınca -yazım kural- zeri bir hükümle Türkiye, Su- 1999 günü, arabasının ön camına konuşmaya. zın başlangıcında yazılı “Yurt- larına uygun yazılışla- “Tür- lantik Antlaşması’nın örnek udi Arabistan veya Pakistan’a konan paketi çöp kutusuna Şükrü Erbaş, o zaman yazmış ta barış, dünyada barış” ilke- kiye Cumhuriyeti adına ya- alındığı anlaşılıyor. 4 Nisan yapılacak silahlı bir saldırı da atmak isterken patlayan bomba mıydı şu dizeleri acaba: “Bir sine dayanır. O nedenle Mek- bancı devletlerle ve millet- 1949’da Washington, DC’de hepsine karşı yapılmış sayı- sonucu katledilmişti. eski dilin acemisiyim ben/ ke İttifak Antlaşması konu- 12 devlet (ABD, Birleşik Kral- lacaktır. lerarası kuruluşlarla yapıla- Katledilmesinden önce bazı Kelimelerim yetmiyor seni sunda yapılması gereken, Su- lık, Kanada, Fransa, Belçika, cak antlaşmaların onaylan- paçavralar hocamızı hedef anlatmaya.” Husilerin Suudi udi Arabistan ve Yemen ara- Hollanda, Lüksemburg, Dani- ması, TBMM’nin onaylama- göstermişlerdi. Tıpkı Uğur Mumcu Yeterince konuştuğumu Arabistan’a saldırıları sındaki sorunun barışçı yol- marka, İzlanda, İtalya, Nor- yı bir kanunla uygun bulma- gibi, Bahriye Üçok, Muammer düşünerek sustum. Dedim ya, dan çözümüne katkıda bulun- veç, Portekiz) temsilcileri ta- 1990’lı yıllarda Yemen’de Aksoy ve benzer yöntemlerle sına bağlıdır. (...) Usulüne gö- “dil eski, ortam yeni”, benim katledilen diğerlerini hedef rafından imzalanan bu ant- ortaya çıkan Zeydî Şii İslam- maktır. I. Dünya Savaşı’nda bile ne dediğimi anlamakta re yürürlüğe konulmuş olan gösterdikleri gibi! zorlandığım cümleleri, sınıfın laşmanın 5. maddesi şöyle- cı bir siyasi ve askeri örgüt Hicaz-Yemen cephesinde çok milletlerarası antlaşmalar ka- Biliyorum; “ölürse tenler anlaması olanaksızdı.Peki ya dir: “Taraflar, içlerinden biri- şehit verdik. Bugün iki Arap nun hükmündedir. Bunlar olan, resmi adıyla Ensarul- ölür, canlar ölesi değil” ama Kışlalı Hoca’mız? Son derece ne veya birkaçına karşı Avru- devleti arasında çıkan, Türki- hakkında anayasaya aykırı- lah (Allah’ın yardımcıları), gene de içimden bir parça nazik ama kararlı bir ses tonuyla pa veya Kuzey Amerika’da gi- ye ile hiçbir ilgisi olmayan bir lık iddiası ile Anayasa Mah- 2004’te öldürülen kurucu ön- kopmuştu o gün. Aydınlanalım, şöyle dedi: “Burası üniversite, kemesine başvurulamaz.” (m. rişilecek silahlı bir saldırının derleri Hüseyin el Husi’nin savaşta yitireceğimiz Mehmet- önyargılarımızı kıralım diye burada siz bilimsel bilgiyi 90/I, V). hepsine karşı yapılmış sayıl- adıyla Husiler olarak anılan çik yoktur. uğraş veren Ahmet Taner Kışlalı öğreniyorsunuz. Bilim ile korku Hoca’ma vefa borcumu ödemek yan yana durmaz. Dolayısıyla için adının Ankara, Balgat, korkmanızı, kaygılanmanızı Türkocağı Caddesi’ndeki Spor gerektirecek bir şey yok.” Salonu’na verilmesini teklif Onu öğrencilerinin gözünde ettim belediye başkanına. büyüten, kürsüde oluşu değilmiş Bir Cumhuriyet aydını Ahmet Taner Kışlalı Sonradan başkan yardımcılığını meğer. Bir öğrencisinin yüzüne üstlendiğim Çankaya Belediyesi, yansıyan kaygıları anlıyor letinin savunucusuydu. Onu katle- di İpekçi gibi, tıpkı Muammer Ak- la tanık olmadı. Tanık olsa eminim ibraHim berkSoY hiç tereddüt etmeden salona oluşuymuş. Rahatlatmak denler kan, gözyaşı, özveri ve onur- soy, Bahriye Üçok, Çetin Emeç, Tu- çok üzülürdü. Makine Mühendisi Ahmet Taner Kışlalı adını verdi. istemişti beni. la kurulan “Cumhuriyet”i kenarın- ran Dursun, Uğur Mumcu gibi bi- Ahmet Taner Kışlalı’nın 90’lı yıl- Katilleri kimlerin yönetip Sonra o kendinden emin dan köşesinden kemirip yıkmaya zim “bağımsızlık gülü”müzdür. Yer- larda Atatürkçü Düşünce Derneği eğerli aydınımız Ahmet Taner yönlendirdiğinin açığa çıkacağı ve ses tonuna geri dönüp şunları çalışanlardı. “Laik Cumhuriyet”i ku- den alıp o gülü, yıllar yılı bağrımız- (ADD), Çağdaş Yaşamı Destekleme DKışlalı’yı 21 Ekim 1999 Perşem- hesabının sorulacağı o günü iple söyledi: “Bununla birlikte bilginiz rulduğu günden beri asla içlerine da, bilincimizde yeşerttiğimiz Mus- Derneği (ÇYDD) gibi öncü sivil top- be sabahı saat 09.40’ta Ankara’da çekiyorum. Anısına saygıyla! çok eksik ve ne yazık ki eksik sindiremeyip Cumhuriyeti “laik dik- tafa Kemal’in rengârenk gül bahçe- lum kuruluşları eliyle Anadolu’dan evinin önünde uğradığı suikast so- tatörlük” olarak nitelemeye kalkı- sine koymak, her yıl orada yeniden gelen konferans davetlerini geri çe- nucu yitirmiştik. Sevgili hocamızın şan karşıdevrimcilerdi. tomurcuklandırmak boynumuzun virmediği, önemli bir engel çıkma- ölümü üzerinden -çalkantılarla do- Kışlalı, “Misakı Milli” sınırla- borcu olsun. dıkça özellikle gençlere, üniversi- lu- çeyrek yüzyıldan fazla zaman ESG FUAR ALANI TÜYAP 1. DENİZLİ KİTAP FUARI rı içerinde özgür, bayındır, mut- Öncesi ve sonrası da var ama geçti. Her 21 Ekim’de olduğu gibi bu te öğrencilerine konferanslar ver- lu ve güvenli bir Türkiye’den yanay- yıl da onu saygıyla, sevgiyle, özlem- özellikle o hiç bitmeyecekmiş gi- meyi önemsediği bilinir. 90’lı yıllar- le anıyoruz. dı. Atatürk’ün ilke ve devrimlerine bi üzerimize bir karabasan gibi çö- da teröre, gericiliğe, ulusal bütün- 25 EKİM Ahmet Taner Kışlalı çok yönlü bir sımsıkı bağlı Kemalist bir aydındı. ken korkunç 90’lı yıllar boyunca pek lüğü bozucu etnik siyasete, karşı- aydındı. Üniversitenin aydınlık yü- Onu katledenler ülke bütünlüğü- çok aydınımızı, üniversite hocamı- devrimci hal ve gidişe karşı Anadolu İMZA züydü. Onu katledenler bilimin ay- nü hedef alan; din, mezhep ve etnik zı, gazetecimizi sistematik, profes- kentlerinde Atatürk’ü, onun “ara- 16.00 dınlığında özerk-demokratik “üni- farklılıkları körükleyerek ülkeyi un yonel teröre kurban verdik. Her ce- sız devrimleri”ni ve bütüncül bir dü- versite” yerine otoriteye dayalı gü- ufak etmeyi hedefleyenler, “Kema- naze töreninde gözyaşları içinde şünce sistemi olarak Kemalizmi sa- MUSTAFA BALBAY dümlü “tedrisat” özlemi içerisin- lizme saldırmanın dayanılmaz ha- “Yaşatacağız!” diye haykırdık. Ama vunmak onun için yaşamsal önem- de olanlardı. Hocamız tam bağım- fifliği” içerisinde olanlardı. gerçek şu ki her biri birer kutupyıl- de, ertelenemez bir görevdir. Yaz- sız “Atatürk Türkiyesi”nde, Cum- Değerli hocamızın kaleme aldığı dızı olan bu değerlerimizi, hocala- dığı kitaplar, gazete ve dergilerdeki AVLU KONGRE VE KÜLTÜR MERKEZİ 2. BALIKESİR KİTAP FUARI huriyetin “fikri hür, irfanı hür, vic- ve ilk kez 26 Nisan 1998’de Cumhu- rımızı, aydınlarımızı yaşatamadık. köşe yazıları onun bu tavrının, top- riyet gazetesinde yayımlanan “De- O değerlerimizin yokluğunda pa- lumsal mücadelesinin tanığıdır. danı hür”, onurlu bireyi olmayı il- mokratik Toplumcu Çağrı” metni, lazlanan düşünsel “boşluk”, siyasal Her 21 Ekim’de derin bir hüzün- ke edinmiş değerli bir aydın, ör- 24 EKİM 90’lı yılların karanlığından çıkıp ye- muhafazakârlık, gericilik, karşıdev- le ve bir o kadar da özlemle andığı- nek bir gazeteciydi. Onu katleden- ni yüzyıla umutla bakmanın, bilinç- rimcilik, siyasal parti görünümlü bir mız hocamız, değerli aydınımız Ah- ler Türkiye’yi bir yandan neolibera- İMZA le ve eylemle o yeni yüzyılın laik, “konsorsiyum” eliyle yürütülen ve met Taner Kışlalı düşünceleriyle, lizmin gönüllü kölelik düzenine sü- 14.00 demokratik Türkiye’sini kurmanın yıllar içinde sürekli emeği değersiz- rüklemeye, öte yandan da toplumu mücadelesiyle, tavrıyla, duruşuy- temellerini atan değerli bir metindi. adım adım demokrasi kültüründen leştiren neoliberal ekonomi politi- la, Anadolu’nun dört bir yanındaki ARİF KIZILYALIN uzaklaştıracak otoriter popülizmin O çağrı bugün de geçerlidir ve aynı kaları son çeyrek yüzyılımızı çaldı, anılarıyla gönlümüzde, bilincimiz- ağına düşürmeye çalışanlardı. ölçüde yaşamsaldır. aldı götürdü. de hep yaşayacak. Onu göz göre gö- Kışlalı laik, demokratik, çağdaş Ahmet Taner Kışlalı; tıpkı Or- Bir yandan da şöyle düşünüyo- re 90’lı yılların terörüne kurban ver- Cumhuriyetin ve bu temeller üze- han Yavuz, Necdet Bulut, Ümit Do- rum: İyi ki Kışlalı Hoca’mız ülkemi- miş olmanın hüznü, acısı içimizden rinde yükselen sosyal hukuk dev- ğanay, Cavit Orhan Tütengil, Ab- zin içinden geçtiği son çeyrek yüzyı- hiç eksik olmayacak.