Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
21 EKİM 2026 ÇARŞAMBA
12 İNCELEME
SINAN MEYDAN
CUMHURİYET İLANINA GİDEN YOL
Tarihten
Günümüze
‘28 Ekim Gecesi Karar Verilmedi’
bul edildi. Böylece; “Amacı, mil- kın bir gelecekte bu konuya yö-
umhuriyetimizin 103. yıl dönü-
“Yeni Türkiye’nin Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun ilk maddelerini size
li egemenliğin halk tarafından ve nelik hükümet teklifleri Meclis’e
müne bir hafta kaldı. Cumhu-
halk için yürütülmesine rehber- sunulacaktır. Bu tekliflerin bü-
tekrar edeceğim: ‘Egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir. Yürütme gücü,
Criyeti anlatırken en çok karşı-
lik etmek ve Türkiye’yi çağdaş tün maddeleri Teşkilat-ı Esasiye
laştığım sorulardan ikisi, “Atatürk,
yasama yetkisi milletin tek gerçek temsilcisi olan Meclis’te belirmiş ve
bir devlet haline yükseltmek ve Kanunu’nun gelişmesine ve ta-
cumhuriyet ilanına 28 Ekim gecesi
Türkiye’de bütün kuvvetlerin üs- mamlanmasına ait bulunacak-
mi karar verdi? Bu kararını ilk kez
toplanmıştır.” Bu iki cümleyi tek kelimede anlatabilmek mümkündür:
tünde kanunun üstünlüğünü ege- tır. Bütün Avrupa ve Amerika’da-
birkaç arkadaşına 28 Ekim gece-
men kılmaya çalışmak” üzere Halk ki Cumhuriyetler nasıl esas ola-
Cumhuriyet.” (Mustafa Kemal Paşa, 22 Eylül 1923)
si mi açıkladı?” şeklinde oluyor. Ya-
Partisi kuruldu. (Halk Fırkası Nizam- rak birbirinden ayrı değilse, ara-
nıtım hayır! Atatürk, cumhuriyetin ila-
Karşılama’ başlığı altında okumuştum. kenden benden ayrıldılar. Yalnız İsmet de o gece “Atatürk’ün yanındaki
namesi, Ankara, 1339 (1923), s.1) larındaki fark nasıl yalnız şekle ait
nına çok daha önce karar vermiş-
Henüz kendileriyle görüşmemiştim. Be- Paşa, Çankaya’da misafir idi. Onunla bazı arkadaşlarla ertesi gün ‘Cum-
Çok açıkça görüldüğü gibi Halk bulunuyorsa, Türkiye’nin de bu
ti ve cumhuriyet ilan etmeden yakla-
nimle mülakat için geç vakte kadar ora- yalnız kaldıktan sonra, bir kanun tasa- huriyet ilan edileceği kararlaştırıl-
Partisi’nin -10 Kasım 1924’te par- Cumhuriyetlerden farkı sadece
şık bir ay önce açıklamıştı. Falih Rıf-
da beklediklerini anlayınca akşam ye- rısı müsveddesi hazırladık. Bu tasarı- dı…’ (…) Onlar gittikten sonra bi-
tinin başına ‘Cumhuriyet’ ifadesi de bir şekil meselesidir. Diğer cum-
kı Atay, Atatürk’ün bunu bir buçuk
meğine gelmelerini Milli Savunma Ba- da 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esa- lindiği gibi biz, Atatürk ile cumhu-
eklenecekti- tüzüğüne göre kuruluş huriyet usulüyle yönetilen mem-
ay önce özel bir toplantıda açıkladı-
kanı Kazım Paşa aracılığıyla bildirdim. siye Kanunu’nun devlet şeklini tespit riyet ilanını sonuca götürecek ka-
amaçlarından ilki; “Milli egemen-
leketlerde olduğu gibi bizim de
ğını yazıyor.
İsmet Paşa ile Kazım Paşa’ya ve Fethi eden maddelerini şu şekilde değiştir- nun teklifi üzerinde çalışmışız-
liğin halk tarafından ve halk için
egemenliğe sahip bir meclisimiz
Bey’e de Çankaya’ya benimle beraber miştim: Birinci maddenin sonuna ‘Tür- dır…” demiştir.
yürütülmesine rehberlik etmek”
vardır. Yalnız bizde Büyük Mil-
gelmelerini söyledim. Çankaya’ya git- kiye Devleti’nin hükümet şekli cum- Atatürk, 28 Ekim 1923 gecesi
Yarın Cumhuriyet İlan olarak belirtilmiştir ki, böyle bir
let Meclisi hem yasamaya hem
tiğim zaman orada beni görmek üzere huriyettir’ cümlesini ekledim. Üçüncü Çankaya’da bazı arkadaşlarına, “Ya-
amaç için her şeyden önce cumhu-
de yürütmeye ait yetkiye sahip-
Edeceğiz
gelmiş Rize Milletvekili Fuat, Afyonka- maddeyi şu yolda değiştirdim: ‘Türki- rın cumhuriyet ilan edeceğiz” der-
riyet ilanı gerekecekti. Yani aslında,
tir. Başka yerde olduğu gibi bizde
Atatürk, Nutuk’ta, cumhuriyet ila-
rahisar Milletvekili Ruşen Eşref Beyle- ye Devleti, Büyük Millet Meclisi ta- ken aslında daha önce kararlaştırılan
9 Eylül 1923 tarihli Halk Partisi tü-
de bakanlar kendi bakanlıkları-
nından hemen önceki 28 Ekim 1923
re rastladım. Onları da yemeğe alıkoy- rafından idare olunur. Meclis, hü- ve yaklaşık bir buçuk aydır üzerinde
züğünde “cumhuriyet ilan edilece-
na ait işlerden sorumludurlar. (…)
gecesini şöyle anlatmıştır:
dum. Yemek sırasında ‘Yarın Cum- kümetin ayrıldığı idare şubelerini çalışılan bir kararın yarın uygulanaca-
ği” örtülü biçimde ifade edilmiştir.
Sonuç itibariyle cumhurbaşka-
“Gece olmuştu. Çankaya’ya gitmek
huriyet ilan edeceğiz’ dedim. Hazır Bakanlar Kurulu aracılığı ile idare ğını açıklamıştı. Şöyle ki!
11 Eylül 1923’te Halk Partisi Mec-
nından, başbakandan ve sorumlu
üzere Meclis binasından ayrılırken ko-
bulunan arkadaşlar derhal düşünce- eder.’ Bundan başka Teşkilat-ı Esa-
lisi Atatürk’ün başkanlığında toplandı.
bakanlardan oluşan bir hükümet
ridorlarda beni beklemekte olan Ke- me katıldılar. Yemeği terk ettik. O da- siye Kanunu’nun temel maddelerinin
Bu toplantıda Halk Partisi’nin, “içinde
kuracağız.”
Halk Partisi Tüzüğü’ndeki
malettin Sami ve Halit Paşalara rastla- kikadan itibaren hareket şekli hakkın-
sekizinci ve dokuzuncu maddeleri de ‘cumhuriyetin’ de saklı olduğu” tü-
“Yeni Türkiye’nin başkenti mese-
Cumhuriyet
dım. Ali Fuat Paşa, Ankara’dan gider-
da kısa bir program tespit ettim ve ar- değiştirilerek ve açıklığa kavuşturula- züğü kabul edilerek bütün üyeler ta-
lesine gelince, bunun cevabı ken-
ken, bunların Ankara’ya geldiklerini o 9 Eylül 1923’te TBMM’de Halk
kadaşları görevlendirdim. (…) O gece rak şu maddeler yazıldı: (…)” rafından imzalandı.
diliğinden belirir. Ankara Türkiye
Partisi Tüzüğü görüşülerek ka-
günkü gazetede ‘Bir Uğurlama ve Bir birlikte bulunduğumuz arkadaşlar er- O yemekte bulunan İsmet İnönü
Cumhuriyeti’nin başkentidir.” (Ye-
ni Gün, 27 Eylül 1339 (1923), s. 1.)
Önce Özel Bir
Atatürk, Viyana’da yayımlanan
Toplantıda Açıkladı
bir gazetenin muhabirine 22 Eylül
GÖNEN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NDAN
Atatürk, cumhuriyet ilan edilece-
1923’te, Ankara’da verdiği bu de-
ğini ilk olarak 11 Eylül 1923’te özel
meçte, 1921 Anayasası’nın “Ege-
11. sayfanın devamı bir toplantıda açıkladı. Falih Rıf-
menlik kayıtsız şartsız mille-
kı Atay, Atatürk’ün, Halk Partisi
tindir…” diye devam eden birin-
KİRALAMA, KİRA GEÇİCİ
Meclisi’nden çıkıp odasına giderken
ci maddesini okuyarak, bunun za-
S. ADA PAR. ALAN KİRALAMA MUHAMMEN
MAHALLESİ MEVKİİ/ADRES YILLIK/ SÜRESİ TEMİNAT
bazı milletvekillerini davet ettiğini ve
ten “cumhuriyet” anlamına geldi-
NO NO NO (m²) CİNSİ BEDEL (TL)
AYLIK (YIL) (TL) oradaki özel toplantıda cumhuriye-
ğini belirtmişti. Yani aslında 1921
tin ilan edileceğini açıkladığını şöy- Anayasası’nın yürürlüğe girmesin-
154 SARIKÖY 242 1 2.523,00 SULU TARIM YILLIK 3 36.000,00 3.250,00
le anlatmıştır: den beri Türkiye’nin rejimi, açıkça
155 SARIKÖY 243 8 5.284,74 SULU TARIM YILLIK 3 74.000,00 6.700,00 “Biraz sonra cebinden tüzüğün
adı konmamış olsa da cumhuriyetti.
kopyasını çıkardı. Sayfa kenarına
İkincisi, savaştan sonra anayasanın
156 SARIKÖY 244 12 5.900,23 SULU TARIM YILLIK 3 83.000,00 7.500,00
yazdığı Fransızca bir cümleyi oku-
kesin bir şekil almadığını, değişiklik-
du. Bu Fransız Cumhuriyeti’nin ‘bir
ler ve düzeltmelerle daha mükem-
157 SARIKÖY 258 1 6.545,00 SULU TARIM YILLIK 3 92.000,00 8.300,00
ve bölünemez’ olduğunu söyle-
mel hale getirileceğini belirtmişti.
158 SARIKÖY 272 1 14.896,00 SULU TARIM YILLIK 3 209.000,00 18.810,00 yen cümleydi. ‘Dün akşam Fran-
Böylece 1921 Anayasası’nın mev-
sız İhtilal tarihini gözden geçirdi-
cut haliyle Türkiye Cumhuriyeti’nin
159 SARIKÖY 273 1 8.229,00 SULU TARIM YILLIK 3 116.000,00 10.500,00
ğim zaman not etmiştim,’ dedi ve
“mükemmel anayasası” olmadığı-
sildi. (…) Atatürk dedi ki: ‘Cumhu-
nı vurgulamıştı. Atatürk’ün, “Yeni
160 SARIKÖY 276 1 12.112,00 SULU TARIM YILLIK 3 170.000,00 15.300,00
riyet ne demektir?’ Sözlüğe bak-
Türkiye’nin iç gelişmesi son bul-
161 SARIKÖY 279 2 7.906,00 SULU TARIM YILLIK 3 111.000,00 10.000,00 tım, ‘chose publique’ kelimeleriy-
mamıştır” ifadesi de dikkat çekiciy-
le tercüme edilmiştir. ‘Bize de an-
di. “Yeni Türkiye’nin iç gelişmesi”
162 SARIKÖY 281 1 10.240,00 SULU TARIM YILLIK 3 144.000,00 13.000,00
lamı ne olmalı?’ (diye sordu.)’
cumhuriyetin ilanıyla da son bulma-
Atatürk’ün sözü hangi konu üstü-
yacak, Atatürk’ün cumhurbaşkanlı-
163 SARIKÖY 281 12 4.650,00 SULU TARIM YILLIK 3 65.000,00 5.850,00
ne getirmek istediği belli idi. Ana-
ğı dönemi boyunca devam edecek-
164 SARIKÖY 292 12 1.157,00 SULU TARIM YILLIK 3 17.000,00 1.550,00 yasada yeni hükümet şeklini açık-
ti. Üçüncüsü, Atatürk, Türkiye’de
ça göstermek sırası geldiğini’ söy-
kuracakları cumhuriyetin dünyadaki
165 SARIKÖY 294 12 5.358,00 SULU TARIM YILLIK 3 75.000,00 6.750,00
leyen Sabri Bey, ‘Mesele bugünkü
diğer cumhuriyetlerden farklı olma-
durumun ifade edilmesinden iba-
yacağını belirterek “evrensel ilkele-
166 SARIKÖY 297 8 9.987,00 SULU TARIM YILLIK 3 140.000,00 12.600,00
rettir,’ dedi. Atatürk, ‘Ben proje-
re uygun çağdaş bir cumhuriyet ku-
167 SARIKÖY 301 23 6.701,00 SULU TARIM YILLIK 3 94.000,00 8.500,00 yi gördüm. Çok eksik yerleri var.
racaklarını” belirtmek istemişti. Son
Bu hafta kendim uğraşacağım.
olarak da Cumhuriyetin başkentinin
168 SARIKÖY 308 1 6.576,00 SULU TARIM YILLIK 3 92.000,00 8.300,00
Sonra bazı arkadaşlarla özel gö-
Ankara olacağını açıklamıştı.
rüşmede bulunuruz ve Partiye gi-
169 SARIKÖY 323 1 4.221,00 SULU TARIM YILLIK 3 59.000,00 5.350,00
deriz,’ dedi. Yunus Nadi, ‘Bunu en
Anayasa Değişikliği
170 SARIKÖY 330 3 2.927,00 SULU TARIM YILLIK 3 41.000,00 3.700,00 kuvvetli zamanımızda yapmalıyız’
(deyince), Atatürk, kalemini masaya
Kurulu
171 SARIKÖY 333 5 6.103,00 SULU TARIM YILLIK 3 86.000,00 7.750,00
vurarak, ‘En kuvvetli zamanımız
5 Ekim 1923’te Halk Partisi Bü-
bugündür,’ dedi. Sonra yeni anaya-
yük Divanı Atatürk’ün başkanlığında
172 SARIKÖY 334 1 13.558,00 SULU TARIM YILLIK 3 190.000,00 17.100,00
sanın kendi niyetine göre ilk mad-
toplandı. Tam 6 saat devam eden
SEBEPLİ MH.
desini okudu: ‘Türkiye, cumhuri-
uzun bir toplantıda “Teşkilat-ı Esa-
173 SEBEPLİ SEBEPLİ 3 SK. NO.4 166 2 92,85 MARKET AYLIK 10 500,00 1.800,00
yet usulü ile idare edilir bir halk
siye Kanunu”nda yapılacak değişik-
GÖNEN devletidir.’ Sonunda, yakında cum-
likler esastan görüşüldü. Bu amaçla
huriyetin ilan olunacağını, Meclis’te
SEBEPLİ MH. bir uzman kurul seçildi.
Atatürk’ün ağzından işitiyorduk. (…)
Hasan Rıza Soyak’ın anlatımı-
174 SEBEPLİ SEBEPLİ SK. 140 53 111,75 DEPO AYLIK 10 250,00 900,00
Cumhurbaşkanlığı süresi üzerinde
na göre “Kurul, istasyonda Özel Ka-
NO.61 GÖNEN
konuştuk. Onun fikrince, ‘Cumhur-
lem binasının üst katında çalışma-
SEBEPLİ MH.
başkanı Büyük Millet Meclisi’nin de
ya başladı. Kurula Niğde Milletvekili
175 SEBEPLİ SEBEPLİ 23 SK. 164 11 132 KAHVEHANE AYLIK 10 500,00 1.800,00
başkanıdır.’ Dört yıl, yedi yıl konula-
Ebubekir Hazım Bey başkanlık edi-
NO.23/A GÖNEN
rı geçti. Bir gayretkeş, ‘Yaşadığı sü-
yordu. Komisyon üyeleri arasında
rece şartıyla da olabilir,’ dedi. Ata-
ŞAROLUK MH.
Diyarbakır Milletvekili Ziya Gökalp
türk sert bir tavırla bunu reddetti…”
176 ŞAROLUK ŞAROLUK SK. 143 4 15,00 İŞYERİ YILLIK 3 2.500,00 250,00 da vardı. Atatürk de ara sıra bu ko-
(Falih Rıfkı Atay, Mustafa Kemal’in
misyonun görüşmelerine katılıyor-
NO.125/2 GÖNEN
Mütareke Defteri, Sel Yayınları, İs-
du. Gazeteler bunu haber verirken
177 TAŞTEPE 111 2 1662,00 SULU TARIM YILLIK 3 17.000,00 1.550,00
tanbul, 1955, s. 35-37)
komisyonda ‘cumhuriyet’ şekli üze-
rinde durulduğunu da ekliyorlardı.”
178 TAŞTEPE KÖY CİVARİ 117 2 16.348,22 SULU TARIM YILLIK 3 98.000,00 8.850,00
‘Neue Freie Presse’ (Hasan Rıza Soyak, Atatürk’ten Ha-
TUZAKÇI MH.
tıralar, C.1, 1973, s. 183)
Muhabirine Açıkladı
179 TUZAKÇI TIRNOVA SK. 0 1792 35,00 İŞ YERİ YILLIK 3 2.500,00 225,00
Özel Kalem binasında anayasa-
Atatürk, 22 Eylül 1923’te “Neue
NO:50 GÖNEN
da yapılacak değişiklikler konuşu-
Freie Presse” adlı Avusturya-Viya-
lurken Mahmut Esat (Bozkurt), “Din
180 TUZAKÇI KÖY YANI 0 1754 1.550,00 SULU TARIM YILLIK 3 22.000,00 2.000,00
na gazetesinin Ankara’daki muha-
ile devlet işlerinin birbirine karış-
biri Mösyö Lazar’a verdiği demeç-
181 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 103 11 14.346,00 SULU TARIM YILLIK 3 201.000,00 18.100,00
ması, Türk milletinin felaket se-
te bütün dünyaya Türkiye’nin rejimi-
bebidir. Yalnız bizim değil hatta
182 TUZAKÇI 1 PARÇA 105 11 20.361,24 SULU TARIM YILLIK 3 285.000,00 25.650,00
nin “Cumhuriyet” olacağını açıkla-
Roma devletinin dahi çöküş ne-
dı. Daha doğrusu adı konulmamış
deninin Hıristiyanlık olduğunu id-
183 TUZAKÇI 2 PARÇA 105 11 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
bile olsa zaten “Cumhuriyet” oldu-
dia ederek” din ile ilgili maddelerin
ğunu söyledi. O sırada İstanbul’da
184 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 107 12 6.230,00 SULU TARIM YILLIK 3 88.000,00 7.950,00
projeden çıkarılmasını teklif etmiş-
yayımlanan İkdam gazetesinin An-
ti. Kazım Karabekir bu düşüncele-
185 TUZAKÇI KAKARA BAYIRI 108 7 29.018,07 SULU TARIM YILLIK 3 407.000,00 36.650,00
kara temsilcisi Mecdi Sadrettin
re sinirlenmiş, Fethi (Okyar), “Ca-
(Sayman) Bey, Mösyö Lazar’dan,
nım böyle şeyleri karıştırmayalım.
186 TUZAKÇI KAKARA BAYIRI 112 6 2.651,00 SULU TARIM YILLIK 3 16.000,00 1.450,00
Atatürk’ün demecinde “cumhuriyet-
Biz ihtilalci miyiz?..” diyerek konu-
ten söz ettiğini” öğrenerek bu ha-
187 TUZAKÇI GERENLER 126 15 2.324,00 SULU TARIM YILLIK 3 33.000,00 3.000,00
yu kapatmak istemiş, bunun üzerine
beri ve ayrıntılarını Ankara’dan telg-
Atatürk de “Zamanı gelir!” demiş-
188 TUZAKÇI ADALAR 134 1 1.490,00 SULU TARIM YILLIK 3 21.000,00 1.900,00 rafla İstanbul’daki İkdam gazetesi-
ti. (Mahmut Esat Bozkurt, Atatürk İh-
ne bildirdi. Ertesi gün 23 Eylül 1923
tilali, İstanbul, 1940, s. 429) Sonuçta
189 TUZAKÇI KORU 141 4 6.875,70 SULU TARIM YILLIK 3 97.000,00 8.750,00
tarihli İkdam gazetesi, Atatürk’ün
bu maddeler, Atatürk’ün Nutuk’ta-
ağzından, “Cumhuriyet ilan edile-
190 TUZAKÇI BAĞLARALTI 146 10 7.737,00 SULU TARIM YILLIK 3 109.000,00 9.850,00
ki ifadesiyle “birtakım fazlalıklar,”
ceğini” ve “Ankara’nın da Türkiye
zamanı gelinceye kadar anayasa-
191 TUZAKÇI 1 PARÇA 151 1 21.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 294.000,00 26.500,00 Cumhuriyeti’nin merkezi (başken-
da kalmıştı.
ti) olacağını” duyurdu. Bu haber
HHH
192 TUZAKÇI 2 PARÇA 151 1 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
yayımlandıktan sonra Atatürk’ün
Mazhar Müfit Kansu’nun
yabancı muhabire verdiği bu demeç
193 TUZAKÇI 3 PARÇA 151 1 38.500,00 SULU TARIM YILLIK 3 539.000,00 48.600,00
“Erzurum’dan Ölümüne Kadar
Anadolu Ajansı ile her yere duyurul-
Atatürk’le Beraber” adlı anıların-
du. (Mecdi Sadrettin Sayman, “Yüz
194 TUZAKÇI 154 1 75.509,82 SULU TARIM YILLIK 3 1.058.000,00 95.250,00
da aktardığına göre Atatürk, Kurtu-
Yirmi Bir Ay Evvel”, Ülkü, C.2, S.9,
luş Savaşı sırasında Erzurum’da 20
195 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 156 1 3.833,00 SULU TARIM YILLIK 3 54.000,00 4.900,00
Birinci Teşrin, 1933, s.266-269)
Temmuz 1919’da “Zamanı gelince
Atatürk’ün, Viyana’da yayım-
196 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 156 15 4.987,43 SULU TARIM YILLIK 3 70.000,00 6.300,00
hükümet şekli cumhuriyet olacak-
lanan Neue Freie Presse gazetesi
tır,” demiş; 7 Ağustos 1919’da da
muhabirine 22 Eylül 1923’te verdiği
197 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 157 12 8.021,77 SULU TARIM YILLIK 3 113.000,00 10.200,00
gelecekte yapmayı düşündüğü ba-
demecin, “Teşkilat-ı Esasiye” (1921
zı devrimlerden söz ederken de yine
198 TUZAKÇI 1 PARÇA 160 9 25.320,00 SULU TARIM YILLIK 3 355.000,00 32.000,00
Anayasası) değişikliğine ait bölümü
“Hükümet şekli cumhuriyet ola-
aynen şöyleydi:
199 TUZAKÇI 2 PARÇA 160 9 25.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 350.000,00 31.500,00
caktır,” demişti.
“Yeni Türkiye’nin Teşkilat-ı
1920 yılında“Teşkilatı Esasiye
Esasiye Kanunu’nun ilk maddele-
200 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 163 6 8.509,00 SULU TARIM YILLIK 3 120.000,00 10.800,00
Kanunu”nun (1921 Anayasası’nın)
rini size tekrar edeceğim:
taslak metni durumundaki “Halk-
201 TUZAKÇI KÖY İÇİ 180 6 3.812,00 SULU TARIM YILLIK 3 54.000,00 4.900,00
‘Egemenlik kayıtsız ve şart-
çılık Programı”nı hazırlayan Ata-
sız milletindir. Yürütme gücü, ya-
202 TUZAKÇI KÖY İÇİ 186 10 6.796,00 SULU TARIM YILLIK 3 96.000,00 8.650,00
türk, 1923 yılında Türkiye’yi cum-
sama yetkisi milletin tek gerçek
huriyete taşıyan anayasa değişikli-
temsilcisi olan Meclis’te belirmiş
203 TUZAKÇI 1 PARÇA 188 2 27.335,10 SULU TARIM YILLIK 3 383.000,00 34.500,00
ğine son şeklini de kendisi vermiş-
ve toplanmıştır.”
ti. Atatürk, bu süreçte anayasa hu-
204 TUZAKÇI 2 PARÇA 188 2 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
Bu iki cümleyi tek kelimede an-
kuku konusunda kitaplar okumuş-
latabilmek mümkündür: ‘Cum-
205 TUZAKÇI 3 PARÇA 188 2 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
tu. Örneğin, 1923 yılında Babanza-
huriyet.’ Yeni Türkiye’nin iç ge-
de İsmail Hakkı’nın “Hukuk-u Esa-
lişmesi daha son bulmamıştır.
206 TUZAKÇI 4 PARÇA 188 2 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
siye” adlı eserini okumuş, bu ki-
Savaştan sonra Türk Teşkilat-ı
tapta cumhuriyet, hükümet ve ulu-
207 TUZAKÇI 5 PARÇA 188 2 20.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 280.000,00 25.200,00
Esasiyesi’nin gelişmesi henüz ke-
sin bir şekil almış sayılamaz. De- sal egemenlikle ilgili bölümlerin altını
208 TUZAKÇI BÖRÜLCELİK 196 2 25.481,00 SULU TARIM YILLIK 3 357.000,00 32.200,00
ğişiklikler ve düzeltmeler yapmak çizmişti. Atatürk, adı geçen kitapta
ve daha mükemmel hale getir- Montesquieu’nun şu cümlesinin al-
209 TUZAKÇI KÖY İÇİ 200 3 8.560,00 SULU TARIM YILLIK 3 120.000,00 10.800,00
mek gereklidir. Tamamlanmasına tını da çizmişti: “Cumhuriyeti yaşa-
210 ULUKIR 0 369 9.000,00 SULU TARIM YILLIK 3 58.000,00 5.250,00 başlanan bu iş henüz bitmemiştir. tan genel kural fazilettir.” Yine ay-
Kısa bir zaman içinde Türkiye’nin nı kitapta Fransız Devrimi’nin anlatıl-
bugün fiilen almış olduğu şekil dığı sayfanın sol alt köşesine şu he-
Resmi ilanlar: www.ilan.gov.tr’de (Basın: 2573699)
kanunen de belirlenecektir. Ya- sabı yapmıştı: “1789-1923= 134”

