Catalog

t v T t al v oğal k T or t 0 ük t A fiy Gazda kademeli arife kış sonrası eNerji e abii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, dün bir açıklama yaparak devlet des eğiyle ilgili elektrikteki modelin doğ gaza da uyarlanacağını belirtti e “D gazda da ademeli tarifeyi 2026 yılında hayata geçirmeyi hedefliyoruz. eknik hazırlıklarımız devam ediy , muh emelen bu kış sonrasında, ortalamanın yüzde 5 üzerinde t etim yapan grupları des ekten çıkarabiliriz” dedi. Doğrulama genişledi Tic re T Bakanlığı’nca şeffaflığın sağlanması ve spekülatif at artışlarının önlenmesi amacıyla başlatılan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, kiralık konutların ardından 15 Şubat’tan itibaren satılık taşınmaz ilanlarını da kapsayacak. Üç ildeki pilot çalışma 1 Şubat’ta başlıyor. 30 OCAK 2026 CUMA EKONOMİ ekonomi@cumhuriyet.com.tr 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 43.43 52.08 60.26 34.50 13.831 53.780 7.713 1 kuruş 9 kuruş 6 kuruş 0.37 puan 424 puan 2727 lira 377 lira Aralık ayında, işsizlik oranı dar tanımlıda yüzde 7.7, geniş tanımlıda yüzde 28.6 oldu 11.6 milyon kişi işsiz Yeni Dünya Düzeni: Avrupa-Hindistan Geniş tanımlı işsizlik Hattı... Türkiye nereye? erkeklerde yüzde 22.8, ‘Müsait zaman yok eçen haftaki yazımı “Yeni Dünya Düzeni” kadınlarda yüzde 38.3 üzerine kurmuştum. Zaten Davos’ta da ağır- emeklinin sabrı bitti’ Glıklı olarak masaya yatırılan buydu. Birkaç olurken Prof. Dr. Özatay, gün önce imzalanan AB-Hindistan serbest tica- 2023’te başlayan programın ret anlaşması, bu yeni dönemin yalnızca bir “ti- eN düşük emekli maaşını 20 bin caret” başlığı olmadığını; jeopolitik, tedarik zinci- lira olarak belirleyen yasanın işsizlik üzerindeki farklı ri ve ittifak arayışlarının iç içe geçtiği yeni bir kü- Resmi Gazete’de yayımlanmasının resel düzenin hızlandığını gösterdi. etkilerine dikkat çekti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der ardından emekliler Ankara Kızılay Leyen’in “tüm anlaşmaların anası” dediği bu mu- Sakarya Caddesi’nde eylem esmi işsizlik verileri, tabakat, yaklaşık 20 yıllık bir sürecin sonunda gel- yaptı. Tüm Emeklilerin Sendikası, di. Anlaşma, iki tarafın toplamda yaklaşık 2 mil- TÜİK ile ilgili tartışmaları yar insanı kapsayan bir serbest ticaret alanı in- DİSK Emekli-Sen, Eğitim- Rbüyütecek. şa ettiğini ve küresel ekonomide yaklaşık dörtte Sen ve yurttaşların katıldığı TÜİK’in dün yayımladığı birlik bir ağırlığa denk geldiğini vurgulayan açık- eylemde, emeklilerin artan lamalarla duyuruldu. “İşgücü İstatistikleri, Aralık yaşam maliyetleri karşısında Bu, Trump döneminin “tarife silahı”nı olağan- 2025” raporuna göre (dar tanımlı) laştırdığı dünyada, ülkelerin ABD’ye bağımlılığı- geçinemediği vurgulandı. nı azaltmayı bir zorunluluk olarak görmeye baş- işsiz sayısı, Kasım 2025’e (aylık) Tüm Emeklilerin Sendikası ladığının da işareti. kıyasla 286 bin azalışla 2 milyon dönem sözcüsü Adem Çiftçi, AKP Avrupa Birliği için bu anlaşma, “stratejik özerk- lik” arayışının ekonomik ayağı. Avrupa sanayisi bir 736 bin kişi, işsizlik oranı 0.8 Grup Başkanvekili Özlem Zengin’in yandan Çin’in düşük maliyetli ürünleriyle bir yan- “Şartlar müsait olduğunda puan azalışla yüzde 7.7 oldu. Bu dan da ABD’nin öngörülemez tarifeleriyle sıkışmış ücretler gözden geçirilecek” oran erkeklerde 0.5 puan düşüşle durumda. Anlaşmanın özellikle otomotivdeki bo- zamana bağlı eksik istihdam ve Yardımcısı Cevdet Yılmaz, işsizlik sözlerine tepki göstererek “Müsait yutu bunu çok açık gösteriyor: Hindistan’ın ithal yüzde 6.3, kadınlarda 1.1 puan ümitsiz işsizler ile iş aramayıp oranının 2005’ten bu yana en otomobile uyguladığı tarifeler çok yüksek (bazı ka- zaman yok, emeklinin sabrı düşüş yüzde 10.5. Ayrıca zamana çalışmaya hazır olanları, iş düşük seviyeye gerilediğini tegorilerde yüzde 110 seviyelerine kadar çıkmış- bitti. AKP-MHP bloku emeklileri tı) ve bu, Avrupa markaları için fiilen bir bariyerdi. bağlı eksik istihdam, potansiyel arayan ancak hemen çalışmaya belirterek bunun uyguladıkları yıllardır yoksullaştırıyor, şimdi de Yeni anlaşmayla otomobillerde tarifeler kademe- işgücü ve işsizlerden oluşan atıl başlayamayacak olanları kapsayan politikaların sonucu olduğunu li biçimde ciddi şekilde aşağı çekiliyor; Reuters, onurlarıyla alay ediyor. Emeklileri lüks segmentte ilk aşamada yüzde 30 seviyele- işgücü (geniş tanımlı işsizlik) kaydetti. Prof. Dr. Fatih Özatay potansiyel işgücündeki artıştır. ‘yük’ görenler bilsin: Asıl yük, rine inen oranlardan ve kotalardan söz ediyor. oranı 0.3 puan azalışla yüzde ise şunları vurguladı: “Nasıl emekliyi aç bırakan bu iktidardır. Bu da Avrupa otomotiv endüstrisinin “yeni pa- Nasıl oluyor da oluyor? zar arayışı” açısından Hindistan’ı stratejik bir ne- 28.6 oldu. Bu oran erkeklerde oluyor da oluyor? Programın Emekliye gelince kaynak yok fes alanı haline getiriyor. Hindistan açısından Yine TÜİK’e göre istihdam diyenler, yandaşa ve israfa gelince yüzde 22.8, kadınlarda yüzde 38.3 başlangıcına (Mayıs 2023) kıyasla ise anlaşma iki kapıyı aynı anda açıyor: Avrupa kaynak buluyor” ifadelerini olarak hesaplandı. DİSK Araştırma sayısı aylık bazda 42 bin kişi işsizlik oranı 1.8 puan düşerek pazarına daha güçlü erişim (özellikle tekstil, mü- kullandı. cevher, deri gibi emek-yoğun sektörlerde avan- Merkezi de geniş tanımlı işsiz azalışla 32 milyon 685 bin kişi, yüzde 7.7, atıl işgücü oranı 5.9 taj), AB ile daha geniş bir “stratejik gündem” üze- Eğitim-Sen Genel Başkanı sayısının 11 milyon 593 bin kişi istihdam oranı aynı kalarak puan yükselerek yüzde 28.6 rinden güvenlik, teknoloji, araştırma ve hizmetler Kemal Irmak ise Türkiye’de alanında derinleşme. yüzde 49.1 oldu. İşgücü ise 328 olduğunu açıkladı. Bu sayı önceki oldu. Konunun uzmanlarına, emeklilerin temel ihtiyaçlarını Bu, Hindistan’ın kendini ABD-Çin arasındaki ay 11 milyon 860 bin, Aralık bin kişi azalışla 35 milyon 421 ‘geleneksel’ TÜİK eleştirileri sıkışmadan çıkarıp “çoklu ortaklıklarla” büyüten karşılayamaz hale geldiğini bir aktöre dönüştürme hamlesi. 2024’te 11 milyon 404 bin ve bin kişi, işgücüne katılma oranı dışında soru: Bu kadar ters bir belirterek “Bu utanç, emeklilerin Aralık 2023’te 9 milyon 668 bindi. 0.5 puan azalışla yüzde 53.2’ye gelişme gözlenen ülke var mı? birleşik mücadelesiyle sandığa Dünya açısından ne ifade ediyor? DİSK-AR’ın şu vurgusu önemli: indi. Sosyal medya hesabından Nedenleri neler olabilir?” gömülecek” dedi. l ANKAr A Bu anlaşma, küresel ekonomide “Küreselleşme Geniş tanımlıdaki artışın sebebi yorum yapan Cumhurbaşkanı l Ekonomi Servisi bitti” klişesinin yerine daha gerçekçi bir cümle ku- ruyor: Küreselleşme bitmiyor; eksen değiştiriyor. Trump döneminde tarife tehdidi, yaptırım dili ve “ticaretin siyasallaşması” olağanlaştıkça ülke- Yüksek hizmet enflasyonunda etkileri olan sektörler masaya yatırıldı ler “tek merkeze bağlı kalmanın” riskini görüyor. Gelelim Türkiye’ye... Türkiye açısından AB- Hindistan anlaşması bir “uzak coğrafya habe- ri” değil. Çünkü Türkiye’nin dış ticaret omurga- sı AB pazarı ve Türkiye’nin rekabet gücü de bü- yük ölçüde AB tedarik zincirleri üzerinden şekil- Merkez ‘suçlu’yu arıyor! leniyor. Hindistan’ın AB’ye daha avantajlı erişimi, Türkiye’nin bazı sektörlerdeki konumunu doğru- dan zorlayabilir. üketici enflasyonu (TÜFE) T2025’i yıllık bazda yüzde 30.9 Neleri kaybedebiliriz? ile tamamladı. Bu dönemde mal 1) Tekstil ve hazır giyim (en yüksek risk): Ekonomik güven enflasyonu yüzde 25, hizmet Hindistan, düşük maliyet avantajıyla zaten güç- lüydü. AB’ye daha rahat erişim, fiyat rekabetini enflasyonu yüzde 44 oldu. yerinde sayıyor! daha da sertleştirebilir. Türkiye’nin AB pazarın- İşte, Merkez Bankası daki payı özellikle “fiyat duyarlılığı yüksek” seg- eko Nomi Ye olan güven “kötüm- çalışanlarının görüşlerini mentlerde baskı görebilir. 2) Kimya ve ilaç (sessiz ama derin rekabet): ser” tarafta kalmayı sürdürüyor. paylaştığı Merkez’in Güncesi Hindistan’ın jenerik ilaç ve kimyada ölçek avan- TÜİK’in dün yayımladığı isimli blogda dün yer alan tajı var. Tarife/erişim kolaylığı arttıkça AB’de re- “Ekonomik Güven Endeksi, Ocak kabet sertleşir; Türkiye’nin kimya-ilaç ihracatın- “2025 Yılı Hizmet Fiyatlarına 2026” raporuna göre ekonomik da marjlar daralabilir. sınırlı hizmet kalemlerinde Yakın Mercek: Alt Kalemler Ne 3) Otomotiv ve yan sanayi (stratejik risk): güven endeksi, Ocak 2026’da gözlenen fiyat artışları maliyet Anlaşmanın otomotiv boyutu, Avrupa markaları- Anlatıyor?” başlıklı analizde bunun önceki aya (aylık) kıyasla aynı nın Hindistan’daki üretim-pazar planlarını hızlan- ve talep unsurlarına ek olarak nedenleriyle ilgili değerlendirmeler düzeyede kalarak 99.4 puan oldu. dırabilir. Türkiye’nin otomotiv yan sanayideki te- gelir beklentileri, piyasa yapısı yapıldı. Buna göre 2025 yılında darik rolü, “yatırım ve üretim coğrafyası” değiş- Bu kapsamda, aylık bazda tüketici tikçe baskı görebilir. ve fiyatlama davranışlarıyla hizmet enflasyonunun yüksek güven endeksi yüzde 0.3 artışla 4) Teknoloji ve dijital hizmetler (geleceğin re- ilişkilendirilebilecek katılıklar 83.7, hizmet sektörü güven endeksi seyrinde eğitim ve kiranın yanında kabeti): AB-Hindistan hattında hizmetler ve nite- barındırabiliyor. Bunlar, yüzde 1.3 artışla 113.8, inşaat likli işgücü dolaşımının kolaylaşması, Avrupa’nın yerel nitelikli ve rekabetin görece dijital ekosisteminde Hint şirketlerinin ve insan sektörü güven endeksi yüzde enflasyonun seyrini etkileyerek sınırlı olduğu kalemler öne çıktı. kaynağının ağırlığını artırabilir. Türkiye için bu, 1.5 artışla 85.7 puana çıkarken dezenflasyon sürecini zorlaştıran Bu üç grubun TÜFE’ye katkısı 11.3 teknoloji girişimlerinin Avrupa’ya erişiminde re- reel kesim (imalat sanayi) güven kabetin artması demek. unsurlar arasında. Analizdeki puan ile Mayıs-Haziran 2024’te 5) Savunma sanayi (dolaylı ama kritik): An- endeksi yüzde 0.7 düşüşle 103, verilere göre 2025’te yıllık zirveye ulaştı. 2025’te ise bu katkı laşma doğrudan savunma ihracatı değildir; fakat perakende ticaret sektörü güven TÜFE artışı, okulöncesi eğitim AB-Hindistan stratejik yakınlaşması, teknoloji iş- 7.8 puana geriledi. Yine bu üç grup endeksi yüzde 2.4 düşüşle 112.6 birlikleri ve üçüncü ülke pazarlarında yeni rekabet ve ilköğretimde yüzde 71, şans TÜFE’nin yaklaşık dörtte birini ihtimali yaratır. Türkiye’nin Afrika/Asya pazarla- puana indi. 0 ile 200 puan arasında oyunlarında yüzde 70, denizyolu oluşturuyor. rında “yeni rakip” ihtimali artar. hesaplanan bu endekslerin 100’den Peki Türkiye neden Hindistan’la daha yakın ile taşımacılıkta yüzde yüzde 67, küçük olması genel ekonomik ticari ilişki kuramıyor? Berber ve kuaför kirada yüzde 62, ev içi hizmetlerde duruma ilişkin kötümserliği, büyük Burada “ekonomi” kadar “siyaset” de belirleyici. (gündelikçi ücreti) yüzde 57, taksi Birincisi: Jeopolitik güvensizlik ve Keşmir/ Yapılan analize göre bu olması iyimseliği gösteriyor. Pakistan düğümü. Keşmir konusunda Ankara’nın ve şehiriçi yolcu taşımacılığında l ekonomi Servisi kapsamda şehir içi taşımacılık, Pakistan’dan yana tutumu, Yeni Delhi’de yalnız- yüzde 56, berber ve benzeri berber/kuaför, kuru temizleme ca diplomatik tepki değil, ekonomik karşılık da üretti: boykotlar, kısıtlamalar ve fiili engeller. Bu hizmetlerde yüzde 50 oldu. gibi yerel ve rekabeti görece KISA... KISA... KISA... tür başlıklar, ticari ilişkilerin üstüne “siyasi risk primi” bindiriyor. İkincisi: Ticaretin dengesiz yapısı. Türkiye- l merkez Bankası’nın verilerine Hindistan ticaretinde Türkiye aleyhine kronik bir göre kur korumalı mevduat (KKM), açık var. Türkiye Dışişleri’nin resmi verilerine göre ‘Gümrük Birliği ile ilgili 15 konuda uzlaşıldı’ geçen hafta 1.6 milyar lira azalarak 2024’te Türkiye’nin Hindistan’a ihracatı 1.51 milyar dolar ithalatı ise yaklaşık 7.02 milyar dolar oldu. 3.1 milyar liraya düştü. Böylece TicAre T Bakanı Ömer Bolat, dün bekliyor. Bu arada boş durmuyoruz. AB Üçüncüsü: Lojistik ve pazar mimarisi. KKM’nin toplam mevduat içindeki İstanbul’da katıldığı bir toplantıda Komisyonu ile toplantılara başladık. GB Türkiye’nin doğal avantajı AB’ye yakınlık. Hin- payı yüzde 0.01’e indi. distan ise uzak ve rekabetin çok sert olduğu bir Gümrük Birliği’yle (GB) ilgili son dönem için aramızda sıkıntı oluşturan 29 alt pazar; ölçek, fiyat, tedarik zinciri ve finansman l World Gold Council yoğunlaşan tartışmalarla ilgili açıklama konularda 15 tanesini uzlaşarak çözdük. kapasitesi gerektiriyor. tarafından yayımlanan “Gold yaparak “GB’nin güncellenmesi çağrısı Geri kalanlar için toplantılarımız devam Dördüncüsü: Türkiye’nin AB ile Gümrük Bir- Demand Trends: Q4 and Full Year ve taleplerimiz kabul edildi” dedi. Bolat ediyor. Ülkelerin, grupların başka liği bağlamı. Türkiye AB ile entegre; fakat AB’nin üçüncü ülkelerle kurduğu yeni ticaret mimarisin- 2025” raporuna göre küresel altın ilerlediğini, bu nedenle temkinli ve şöyle devam etti: ülkelerle yaptıklarları anlaşmaları da biz de “tam masada” değil. Bu da Türkiye’nin üçün- talebi 2025’te ilk kez 5 bin 2 tona iyimser olmak gerektiğini vurgulayarak “Avrupa Birliği (AB) Konseyi’nden yakından takip ediyoruz. Teyakkuzdayız.” cü ülkelerle rekabetini etkileyen bir yapısal so- ulaşarak tarihi bir eşiği aştı. şu çağrıyı yaptı: “Paniğe kapılmayalım.” AB Komisyonu’na bir yetkilendirme Bolat, ayrıca AB ile ticaretin kazan- run yaratıyor. l ekonomi Servisi kararı gerekiyor. AB Komisyonu bunu kazan temelinde dengeli ve başarıyla Türkiye ne yapabilir? Bu yeni düzende “beklemek” en pahalı seçe- nek. Türkiye’nin yapabilecekleri çok net: 1) AB ile Gümrük Birliği güncellemesini stratejik ‘Stratejik rehberlik 5G için fiber optik dosya yapmak. Türkiye, AB’nin yeni anlaşmaları- nın sonuçlarına maruz kalıp avantajlarını paylaşa- sunmayı amaçlıyor’ yapısını güçlendiriyor mayan bir pozisyonda kalmamalı. Bu başlık artık “teknik müzakere” değil, rekabet gücü meselesi. Türki Ye Sınai Kalkınma Bankası Vo DAfo Ne, 5G’nin gerektirdi- 2) Hindistan’la ilişkide “siyaset-ekonomi ayrış- tırması” kurmak. (TSKB) ve Türkiye Girişimcilik Vakfı ği yüksek kapasite ve düşük gecik- 3) Hedefli sektör stratejisi: Hindistan’la reka- (GİRVAK) işbirliğiyle yönetilen TSKB me ihtiyaçları doğrultusunda fiber Yago Lopez bet değil, tamamlayıcılık. Co-Venture programına katılacak optik omurga şebeke operasyonla- Türkiye’nin Hindistan’la “fiyat rekabeti” yapaca- lı etki sürelerinde yüzde 20 iyileşme sunmayı amaçlıyor” derken GİRVAK ğı alanlar sınırlı. Ama tamamlayıcı hatlar kurulabi- girişimciler belirlendi. rını yapay zekâ destekli çözümler- lir: Örneğin savunma-havacılık yan sanayi; maki- sağlanıyor. Vodafone Türkiye İcra Genel Müdürü Mehru Öztürk ise Bu amaçla düzenlenen toplantıda le güçlendirdi. Yeni sistemle, fiber ne-yüksek katma değerli ekipman; yazılım/fintek Kurulu Başkan Yardımcısı Yago Lo- geleceğin etkili girişimlerini inşa konuşan TSKB Genel Müdürü Ozan hatlardaki zayıflama ve kesintiler nişleri; gıda-tarım teknolojileri; üçüncü ülke pro- pez, “Dijitalleşmeye yaptığımız ya- jelerinde ortaklık (Afrika/Orta Asya). etmenin yolunun uzun vadeli ve Uyar, “Bu program bir finansman otomatik olarak tespit edilerek arı- Son söz: AB-Hindistan anlaşması, Trump’la tırımlarla operasyonel süreçlerimi- kaynağı olmanın ötesinde, yenilikçi stratejik ortaklıklardan geçtiğini za ölçüm süreleri ortadan kaldırılı- hızlanan bir gerçekliğin belgesi: Ülkeler ABD’ye fikirleri kalıcı ve güçlü yapılara vurguladı. Programa 300 başvuru yor. Böylece müdahale sürelerinde zi daha öngörülebilir, hızlı ve verimli bağımlılığı azaltacak yeni eksenler kuruyor. Tür- kiye için soru şu: Bu yeni düzenin neresindeyiz? dönüştürecek stratejik rehberlik yapılırken 15 girişimci ekip seçildi. yüzde 25, optik performans kaynak- hale getiriyoruz” dedi.