Catalog

Cumhuriyet’e 25 OCAK 2026 PAZAR 2 PAZAR YAZILARI ve/veya Demokrasiye geçiştir. Ekonomik DEVRİM, Tarımsal Feodal üretim biçiminden, Uğur Mumcu’yu Hollanda lalesi Endüstriyel Kapitalist ve/veya bir devrimci Sosyalist üretim biçimine geçiştir. olarak anmak Kültürel DEVRİM, tehdit altında ün, Uğur köylülükten kentliliğe Mumcu’nun 1993 geçiş, okuryazarlık klim değişikliği Hollanda’yı rünür. Ülke her yıl dört milyardan Dyılında dinci/ oranının ve siyasal/ da ciddi biçimde etkiliyor. fazla çiçek soğanı üretir, bunun faşistler tarafından ulusal/sınıfsal bilincin İUzun yıllar önce bu ülkeye yaklaşık yarısı ihraç edilir. Bu ne- haince katledilişinin 33. gelişmesidir. ilk geldiğimde kışlar gerçekten denle lale yalnızca estetik bir sim- yıldönümüydü. Sınıfsal DEVRİM, kıştı. Kanallar donar, yaşlı genç ge değil, aynı zamanda ciddi bir Cavit Orhan Tütengil, Toprak Ağalığı ve Köle yüzlerce insan buz üzerinde ekonomik değerdir. Muammer Aksoy, Köylülükten, Sermaye ve paten yapardı. Donan kanalların Lale, Hollanda’ya 1590 ile 1600 Bahriye Üçok, Uğur İşçi sınıflarının bulunduğu birbirine bağladığı şehirleri yılları arasında İstanbul’dan geti- Mumcu, Ahmet Taner yapıya ve onun da ötesine kapsayan ve bugün artık bir rildi. O yıllarda tek bir lale soğa- Kışlalı ve onlar gibi geçiştir. nostaljiye dönüşen “11 Şehir Buz nının fiyatı 1 Gulden’den 10, 100 birçok Atatürkçü/ Teknolojik DEVRİM, Pateni Yarışı” düzenlenirdi. Bugün hatta 1000 Gulden’e kadar çıka- Demokrat kamuoyu Tarımdan Endüstri, ise bu görüntüler neredeyse biliyordu. Örneğin 1621’de bir tu- liderinin öldürülmeleri, Endüstriden Bilişim tamamen geçmişte kaldı. Kanallar runcu lale 100 Gulden ederken asla amaçsız genel aşamasına geçiştir. donmuyor, kar çok nadir yağıyor; 1622’de bu fiyat 1000 Gulden’e bir terör sonucu ya da İdeolojik DEVRİM, iç ve birkaç serin günün ardından hava ulaşabiliyordu. Bu da lalelerin ev- tesadüfi bir cinayetler dış sömürüye karşı çıkıştır. Buna rağmen araştırmalarını düzensiz açıyor, bazen de hiç yeniden ısınıyor. lerden daha pahalı hale gelmesi zinciri değildi: Bağımsızlık DEVRİMİ, sürdürmekten vazgeçmiyor. açmıyor. Hollanda’da ise kışlar Bu değişim yalnızca günlük ya- anlamına geliyordu. Fiyatlar akıl Bu hain suikastlar, hem Emperyalizmin Onu asıl ilgilendiren çiçeğin giderek daha ılık ve yağışlı hale şamı değil, doğayı ve tarımı da dışıydı ve piyasanın çökmesi kaçı- doğrudan Atatürkçü/ sömürüsünden kendisi değil, toprağın altındaki gelirken ilkbahar ve erken doğrudan etkiliyor. Özellikle ba- nılmazdı. Bu yıllara “lale çılgınlı- Demokrat/Cumhuriyetçi kurtulmaktır. soğan. “Hollanda lale yaz aylarında sıcak zı bitkiler, bu yeni iklim koşulları- ğı yılları” deniyor. Buna karşın la- kamuoyu liderlerini Mustafa Kemal Atatürk üretiminde dünya lideri hava dalgaları daha na uyum sağlamakta zorlanıyor. le çılgınlığı büyümeye devam etti ortadan kaldırarak hem zaten birbirlerinden olmasına karşın, sık görülüyor. Hollanda’nın simgesi olan lale, bu ve Amsterdam başta olmak üzere de her türlü solu ve ayrılmaları pek de bitkinin erken gelişim Bu durumun bitkilerin başında geliyor. Giderek diğer şehirlere yayıldı. demokratik oluşumu olanaklı olmayan, iç içe evresi hakkında sonuçları şimdiden daha sık yaşanan ılık kışlar ve dü- Günümüzde iklim değişikliği bu ezen 12 Mart ve 12 Eylül MEHMET EMİN geçmiş nitelik taşıyan şaşırtıcı derecede az gözlemleniyor. zensiz ilkbaharlar, lalenin gelece- masalsı tabloyu sarsıyor. Tehdit al- askeri darbeleri için ortamı ALKANLAR bütün bu Devrimleri şey biliyoruz” diyor. Dünyanın en büyük ğini ciddi biçimde tehdit ediyor. tında olan yalnızca bir çiçek de- hazırlayarak, toplumun Osmanlı-Türk tarihinde Oysa tam da bu evre, çiçek bahçesi olan ğil, Hollanda’nın tarihsel, kültü- gittikçe sağcı/otoriter/ 19 yıl gibi kısa bir sürede değişen iklim koşullarına uyum Keukenhof, ziyaretçilerin beklediği Lalenin kalbi rel belleğinin, kimliğinin ve yüzyıl- dinci kesimlerin etkisine gerçekleştiren bir açısından hayati önem taşıyor. görsel şöleni sunabilmek için Utrecht Üniversitesi’nde çalışan lardır inşa edilen bir tarım gelene- ve denetimine girmesine Devrimci Liderdir. her yıl yaklaşık yüzde 30 daha Meksikalı biyolog Manuel Aguirre- ğinin ta kendisi. Yüzyıllar boyun- yol açtı. HHH Daha sıcak, daha fazla lale soğanı dikmek zorunda Bolaños, lalelerin kırılganlığını ca zenginliğin, estetiğin ve ticare- Ben de bu süreci Başta Kubilay olmak ve yağışlı, daha düzensiz kalıyor. en iyi bilen isimlerden biri. tin sembolü olan lale, bugün iklim anlatmak için dün, yine 25 yıl önce aynı gün Kariyerine nesli tehlike altındaki Laleler sıcaklığa son derece krizinin sessiz tanıklarından biri. Cumhuriyet’ten katledilen Gaffar Okkan’ı Yıllık 4 milyar çiçek soğanı orkide türlerini koruyarak duyarlı bitkiler. Sağlıklı Asıl soru şu: Bilim ve akılla bu “köşedaşım” yazar da unutmamak kaydıyla, başlayan Aguirre-Bolaños, son çiçeklenme için soğuk ve kuru Her ilkbaharda Hollanda adeta simge korunabilecek mi yoksa Zülâl Kalkandelen ve katledilen bütün Devrim yıllarda çalışmalarını lalelere kışlara ihtiyaç duyuyorlar. Bu canlı bir tabloya dönüşür. Laleler laleyi yalnızca eski kartpostallarda yine Cumhuriyet’ten Şehitlerimiz, Türkiye’yi yoğunlaştırmış durumda. İlginç koşullar sağlanmadığında saplar açtığında uçsuz bucaksız tarlalar mı hatırlayacağız? genç gazeteci kardeşim çağdaş dünyada sarı, kırmızı ve pembe tonlara bü- m.e.alkanlar@gmail.com bir ayrıntı: Kendisi lalelere alerjik. kısa kalıyor, çiçekler eğri ya da Çağdaş Bayraktar saygın bir yere taşıyan ile birlikte, Kadıköy Demokratik, Laik ve Belediyesi’nin, Sosyal Hukuk Devleti Tarih, Edebiyat ve olan CUMHURİYETİMİZ Sanat Kütüphanesi ve onun vatandaşları Trump, Grönland’dan sonra TESAK olarak halkın olan BİZLER hizmetine sunduğu eski UĞRUNA CANLARINI Kaymakamlık binasında VERMİŞLERDİR. düzenlediği, DEMOKRASİ Uğur Mumcu da MÜCADELESİNDE kendisini Mustafa Kemal gözünü Yunanistan’a dikti ŞEHİTLERİ ANARKEN Atatürk yoluna adayan başlıklı bir panele katıldım. Devrimci bir aydın, BD Başkanı Donald Trump, maları, buranın sahibi oldukla- lı bir şapka ve sahte kol düğmesi Devrimci bir yazar, Önce “DEVRİM” AGrönland’ı satın alma ko- rı anlamına gelmez” diyen Trump, verileceğini de bildiriyor. Videoda Devrimci bir gazetecidir. olgusunu, birbiriyle nusunda ısrar ettiği günler- “Yunanistan’ı şimdi almalıyız. Trump, ikonik, beyaz, pilili etekli 33 yıl önce, Rabıta doğrudan bağlantılı olan iç de, gözünü Yunanistan’a da dik- Çünkü almazsak Rusya ve Çin bü- erkek geleneksel giysisi fustanel- üzerinden dincileri, PKK içe geçmiş olan terim ve ti! Grönland’la bağlantılı güm- tün Yiro’yu ve muhtemelen, ko- lasıyla ve bıyığıyla Yunan halkına üzerinden etnikçileri, kavramları, analitik olarak rük vergisi tehditlerinden geri koreçi de alacak” diye telaşını dile sesleniyor. “liboşluk” üzerinden birbirinden ayrıştırarak adım atmasından önce- getiriyor. Fustanella, Yunanların Os- “Yetmez ama Evetçi” açıklamaya ve sonra ki hafta internet pay- Trump aynı vide- manlı egemenliğine karşı 1821’de İkinci Cumhuriyetçileri da Uğur Mumcu’yu laşımlarıyla popü- oda, Atina Akropo- başlattığı ve 1832 yılında imza- tanımlamış ve kamuoyunu ve başta Kubilay ler olan bir videoda lis tepesinde bulu- lanan İstanbul Antlaşması ile uyarmaya çalışmıştı. olmak koşuluyla bütün Trump, Atina’daki Ak- nan ve Yunan mi- Yunanistan’ın bağımsız bir ülke AYŞE FERLİEL Ne yazık ki ödülü Devrim Şehitlerimizi ropolis tepesinden Yu- olarak tanınmasını sağlayan ihti- BAROUNOS tolojisindeki tanrı- haince katledilmek olmuş, bu paradigma içindeki nan halkına seslen- ça Athena’ya adan- lal (Eliniki Epanastasi) döneminde sonuç olarak toplum da yerlerine oturtmaya di. “Yunanistan’ı yeni- mış antik tapınak popüler olmuştu. 1800’lerin başına, Birinci çalıştım. den büyük yapacağız” (MGGA, Parthenon’un, bundan böyle Fustanella günümüzde Yuna- Meşrutiyet öncesine doğru Unutmayalım ki Make Greece Great Again) diyen “Trump tapınağı” olarak adlandı- nistan Silahlı Kuvvetleri’ne bağ- 250 yıl kadar gerilemiştir. Türkiye’nin siyasal tarihi, Trump, söz konusu videoda Büyük rılacağını da belirtiyor. Trump ay- lı, Atina’da Meçhul Asker Anıtı ve Atatürkçü/ Devrimcilerle Karşı İskender’e atıfta bulunarak kendi- rıca Akropolis tepesinde, bir tatil cumhurbaşkanlığı konutu önünde Cumhuriyetçi/Demokrat Devrimciler arasındaki ni “Büyük Donald” ilan ediyor. merkezi ve kumarhane kuracakla- nöbet tutan evzonlar (evzones) mücadeleyi sürdürmek mücadele tarihidir. onu ve bütün Devrim tarafından giyiliyor. Siyasi hiciv ve yapay zekâ (AI) rını söylüyor. Türkçe ve Yunancada “s” harfi ile HHH Şehitlerimizi anmanın en birleşiminin ürünü olan video- ABD’nin Minneapolis şehrin- Geleneksel erkek giysisi fusta- başlayan bir küfrü de ICE sözcü- Aslında hepsi birbiriyle güzel yoludur: da Trump, “Yunanistan’ı seviyo- de bir kadının aracında vurula- nellalı ve palabıyıklı Trump, ko- bağlantılı olan Devrimler ğünün sonuna ekliyor ve bu kuru- YAŞASIN ruz. Yiro’yu (Yunan dönerini) se- rak öldürülmesinin ardından gün- nuşmasını şöyle sonlandırıyor: ancak analitik olarak mun Yunanistan’da böyle anılaca- ATATÜRKÇÜ, LAİK, viyoruz. Souvlaki’yi (Yunan şiş ke- demden düşmeyen göç ve güm- “Çok teşekkür ederim. Hoppa!” şöyle ayrıştırılabilir: DEMOKRAT, SOSYAL ğını ifade ediyor. babını), Mykonus’u seviyoruz… rük muhafaza kurumu ICE’a da Trump’ın Yunanistan videosu, Siyasal DEVRİM, HUKUK DEVLETİ Yunanistan’a bir fiyat biçilme - Spanakopita’yı seviyoruz. Minik atıfta bulunan Trump konuşma- yapay zekânın, siyasi hicvin vaz- Monarşiden, Tek OLAN TÜRKİYE si için ülkenin liderleriyle görüşe- sına şöyle devam ediyor: “ICE’ı geçilmez bir unsuru olabileceğini ıspanaklı börek, benim favorim” Kişi Yönetimi’nden, CUMHURİYETİ! ceklerini dile getiren Trump, her de gösteriyor. diyerek sözlerini sürdürüyor. Yunanistan’a göndereceğiz.” “6 bin yıl öncesinde burada ol- Trump kelime oyunu yaparken Yunan vatandaşına MGGA baskı- ayseferlielbarounos@gmail.com Cetvelin altında kalan kasaba ki ülkenin komşuluğunu belirleyen kadar. olduğundan emekliler, yazlıkçılar, İharitalarda hangi tarafın cetveli Kızılderililerden kalma Tsawwassen çifte vatandaşların tercihidir; kuvvetliyse sınır ona göre çizilir. yarımadasının en ucunda kalan Kanada’dan gelenler ucuz benzin Cetveline kuvvet harita yapınca burada bugün Point Roberts kasabası ve alışveriş için uğrar, ABD adresi coğrafyanın kaderi de değişir. var, 1100 kişi yaşıyor. Kasaba ABD’ye avantajıyla posta kutusu kiralar. Kanada’yla ABD’nin komşuluk ait fakat Kanada gümrüğünden Onun dışında hayat tekdüze ve kaderi bir cetvelin ucunda geçilerek girilebiliyor. sıkıcıdır. değişmişti. Kuzey Açık denizden Arkadaşının adını verdi Amerika’nın Pasifik Amerikan gemilerinin kıyısında cetvelle çekilmiş girip çıkmasında sorun Kanada’nın batısını 1700’lerde bir çizgi, iki yüzyıl boyunca yok, ne var ki bin kişi keşfedip Britanya Krallığı’na MAHMUT ŞENOL Point Roberts isimli küçük için düzenli sefer bağlayan George Vancouver’ın bu kasabanın günlük yaşamını yapılması ekonomik küçük yarımadaya arkadaşı Amiral müşkül duruma soktu. değil. ABD pasaportlu Roberts’ın adını vermesi, haritacılığın Kanada-ABD sınırını 49. enleme kasabalılar devletle işleri olursa önce aristokratlar arasında masa üstü briç bağlı olarak bazı su kaynaklarının Kanada’ya girip sonra U dönüşü partisi gibi yapıldığını gösteriyor. durumu hariç, neredeyse dümdüz yaparak yukarıdan aşağıya yaklaşık Haritaya bakan göz toprağın onun gibi düşünmüyor. Trump’ın Trump’ın bunca iş arasında öneriyi belirleyen harita 1846’da Oregon’da 200 kilometre araç sürmek zorunda, ve insanın toplumsal hafızasını yüzde 25 gümrük tarifesinden sonra hafife aldığını düşünenler olduğu imzalanıp kabul edilmişti. bir de dönüşü var tabii. görmez. Osmanlı’nın Arabistan’daki ekonomisi salt Kanada’yla süren Böyle olunca kasaba aslında varlığını parçalayan İngiliz aristokrat- gibi, Brian’a “Aman ne yaptın! Başkan 1100 kişi yaşıyor Point Roberts artık Kanadalı olmak defacto olarak Kanada’ya bağlı. diplomat Sör Sykes ile Fransız monşer şimdi buraya da asker gönderip örfi istiyor. Bir küçük sorun vardı, o vakitler Kasaba bayrağı bile Kanada-ABD Picot’nun cetveli de böyleydi. idare ilan eder!” diyen de çıktı. dert edilmedi. Doğudaki Atlantik bayrakları karışımı. Trump’ın “Kanada’yı 51. eyalet Kendi vatandaşının pasaportla Birleşme için halkoylaması Okyanusu’ndan başlayıp batıya doğru Uluslararası hukuk terimleriyle yapalım” sözleri müthiş tepki girip çıktığı bu numunelik, biricik 8 bin 900 kilometre uzunluktaki burası Kanada için enclave-iç parça; görmüştü, ahlakı kendinden menkul Point Roberts Ticaret Odası Amerikan kasabası Demokratlardan sınırın Pasifik’te biten son noktasında ABD için exclave-dışta kalan parça. başkan susmayı tercih edip dikkatini başkanlığı yapmış ve kasabada lider yana, Trump’a yüzde 20 oy verdi. Kanada’ya ait bir çıkıntı kalmıştı, Panama Kanalı’na, Grönland’a, olan Brian Calder adlı siyasetçi Rusya için Kaliningrad böyleydi, Açıkçası, Trump hele şu büyük Kanada’yla birleşmeyi halk coğrafya icabı, mecburiyetten. Rusya dışında fakat Polonya Gazze’ye, Venezuela’ya dikti. lokmaları bir halletsin, sonra oylamasına sunmayı geçtiğimiz yıl 12 kilometrekarelik bir yarımada, topraklarında; Batı Berlin de Trump siyasetine emlakçı gibi ceketindeki tozu silkeler gibi burayı cetvelin Amerika tarafındaydı ama benziyordu, Batı Almanya’ya ait ama devam ediyor, onun için hukuk diye önermişti. da halleder diyenleri hafife almamalı. Kanada toprağında; bizim Büyükada Doğu Almanya’yla çevrili. bir şey yok; her yer ona tapuda emlak Yukarıdan azar işitmiş olmalı, sonra ve diğer Prenses adalarının toplamı Point Roberts’ta emlak ucuz parseli. Ama Point Roberts halkı sustu. senolasenola@gmail.com