Katalog

SELÇUK DEMİREL’DEN ‘HAYALİ CANAVARLAR ATLASI’ ‘İyisiyle’ ve ‘kötüsüyle’ canavarlar! Gölge muhafızları ise insana tehlikeleri haber veriyor. KAAN EGEMEN KORUYUCULAR VE RUH YİYİCİLER! atince “uyarmak, hatırlamak” anlamına gelen İnsanın ruhuyla ve korkularıyla beslenen gölge ca- “moneo” ve “monere” ile “işaret, kehanet ve navarlar ve onlarla beslenen gölge muhafızları, zihni- L kötü haber” manasındaki “monstrum” kelimele- mizin bize birer oyunu. rinden türetilen, dilimize Farsçadan geçen “canavar”; Selçuk Demirel bu oyunu çizgileriyle “doğal olmayan ve tuhaf öğretici” demek. hikâyeleştiriyor. Çocukluğumuzdan ergenliğimize dek Daha derine indiğimizde onun “kötü ruhlu zalim”, süren bir oyun ve öykü bu. Onu efsanelerle ve masal- “tanrıların kötülüğe karşı haber vermekle görevlen- larla renklendirip şekillendiriyoruz. dirdiği yaratık” gibi anlamları da bulunuyor. Çocuk gözüyle baktığımız dünyada, bir canavarın ge- Buradaki kilit mesele kötü, korkulan ve mücade- lip bizi yok edeceğini ya da en azından ruhumuzu yiyip le edilmesi gereken bir “yaratık” olan canavarın ha- bitireceğini düşünebiliyoruz. ber vermesiyle, uyarmasıyla ve hatırlamasıyla öne çık- Demirel, bu korkuyu da es geçmemiş ve gece bastır- ması. Mitlerde, masallarda ve hikâyelerdeki örneklerin dığında zihnimize ve düşlerimize tebelleş olan canavar- özünde hep bu var. ları da çizgilerine dahil etmiş. Metaforik ve düşsel bir varlık olan canavar; insa- Mutlu insana başka, kaygı ve korku denizine düşenle- nın korkularını, nefretini ve ruhunun karanlığını yük- re başka canavarların yaklaştığını anlatmış Demirel. leniyor. Üstelik insanla “iletişim” de kuruyor. Bir ba- Ruh halimize göre büyüyüp küçülen, üstümüze gelen şa çıkma ve yüzleşme yolu açarken bilinçaltını hare- ve bizden uzaklaşan canavarlara gönderme yapmış. karanlıkta ya- ketlendiriyor. Lyliane Adra ise değerlendirmesinde canavarların geçirdiği şarlar. Krallıkla- Selçuk Demirel’in kaleminden çıkan ve Yapı Kre- evrime dikkat çekiyor: rı, ışık ile boşluk di Yayınları tarafından yayımlanan Hayali Canavarlar “Bir zamanlar Muhafızlar insanlara göz kulak olurdu. Ama arasındaki bir Atlası’ndakiler de tam olarak böyle. zamanla Ruh Yiyiciler onların yerini aldı. Eskiden nasıl koru- boyutta bulunur yucular olduysa şimdi de yok ediciler var. - zamanın onlara NE TAMAMEN İYİLER NE DE KÖTÜ! Muhafızlar gölgelerden yapılmıştı, Ruh Yiyiciler ise yokluk- etkisi yoktur.” Lyliane Adra’nın canavarların doğasına ilişkin kale- tan. Biri gözetler, diğeri yok eder. Ama zaman değişiyor. Ve İnsanın ya- me aldığı giriş yazısında “gölge muhafızları” ve “göl- Muhafızlar da bu değişime uyum sağlıyor. rattığı ve zihnini, daha doğrusu hayal dünyasını işgal etmesi- ge canavarlar” diye adlandırdığı Demirel’in yaratıkları hayvan Artık sadece karanlıkta dolaşmıyor Muhafızlar. İnsanların rü- ne izin verdiği bu canavarlar, kişilerin kendi niteliklerini ya da desek değil, insan gibi hiç değil. yalarına sızıyor ve kabuslarında Ruh Yiyicilerle savaşıyorlar.” özelliklerini yüklediği “varlıklar”dır aynı zamanda. Dünyaya ve yaşama ait desek o da değil ama insanın yaşamı- İster zihnin bir oyunu ister metafor olsun “iyisiyle” ve “kö- Yine Adra’ya kulak verelim: “Bu canavarlar yalnızca pen- na ve bilinçaltına dahil. Bu canavarlar karanlığın, düşlerin ve tüsüyle” canavarlar, yaşamımızın bir şekilde içinde. Masallar- korkuların birer temsili. çelerden ve dişlerden ibaret değildir. Bastırılmış acılardan, da, hikâyelerde ve mitlerde. Adra, bu “varlıkların” özelliklerini şöyle değerlendiriyor: unutulmuş anılardan, söylenmemiş sözlerden oluşurlar. Atıl- Selçuk Demirel’in Hayali Canavarlar Atlası’ndakiler de on- “Ne tamamen iyidirler ne de bütünüyle kötü. Eski bir büyü- mamış bir çığlık, yutulmuş bir öfke, sahte bir gülümsemeyle ların uzak ve yakın akrabaları. Yoldaşları ve düşmanları... n nün çocuklarıdır onlar; yaşayanların dünyası ile hiçlik yaratık- gizlenmiş bir hüzündür onlar.” ları arasındaki dengenin bir parçasıdırlar. Gölge muhafızları ile gölge canavarlar arasında bitmek bil- Hayali Canavarlar Atlası / Selçuk Demirel / Gölgelerin içine karışarak görünmeden insanları takip eder, mez bir mücadele var: Gölge canavarlar insanların peşinde. Yapı Kredi Yayınları / 160 s. PHILIPPE THIRAULT VE MARION MOUSSE’DEN ‘BELA LUGOSİ’ 931 yılında Tod Browning’in Dracula yapıtında, Bela Yine de 110’dan fazla filmle Bela Lugosi, Hollywood’un altın çağının Lugosi’yi solgun yüz hatlı bir vampir olarak izleyici önemli aktörlerinden biri olarak tanınıyor. Korku sinemasının en 1 karşısında keşfediyoruz. ikonik figürlerinden biri olarak kabul ediliyor. Siyah, içi kırmızı Gerçek adı Béla Blaskó olan Lugosi, anavatanı astarlı peleriniyle gömülen Lugosi, Dracula gibi ölümsüzleşti. Macaristan’dan gelen doğal aksanıyla kont karakterini eşsiz Philippe Thirault ve Marion Mousse ilk kez bir araya gelerek bir şekilde canlandırıyor. Bu büyüleyici performans dünya Kaan Eke’nin çevirisiyle Karakarga Yayınları tarafından çapında yankı buluyor. yayımlanan, hem ürpertici hem de eğlenceli grafik roman Bela Amerika’ya yalnızca 100 dolar ve İngilizce 10 kelime bilerek Lugosi ile büyük bir zorluğun altından kalkıyor. gelen Lugosi için bu, tam anlamıyla bir zirve noktası oluyor! Bu roman, aktörün kişiliğiyle mükemmel bir uyum içinde Ancak bu fırtınalı, çapkın ve lükse düşkün komedyenin olan, hem yoğun hem de bilgi dolu bir grafik yaklaşımıyla hayatı hakkında ne biliyoruz? dikkat çekiyor. n Tıpkı Dracula’nın tabutuna hapsolduğu gibi, Lugosi de Bela Lugosi / Philippe Thirault, Marion Mousse / korku rollerine sıkışıp kalıyor, zamanla uyuşturucu batağına saplanıyor ve unutulmaya yüz tutuyor. Çeviren: Kaan Eke / Karakarga Yayınları / 136 s. ŞENAY AYDEMİR’DEN ‘AKP’NİN KÜLTÜR SAVAŞI: İMHA VE İNKÂR KISKACINDA SANAT’ enay Aydemir, İletişim Yayınları tarafından yayımlanan Minyatürlerde çok şey var: TRT’nin kültür savaşında incelemesi AKP’nin Kültür Savaşı’nda, AKP iktidarlarının işe koşuluşu; sektörler, kurumlar ve mekânlar; dizilerde, Ş kültür-sanat politikasının hem büyük resmine hem tiyatrolarda dönenler; film festivalleri, Yeşilçam’ın “ikinci minyatürlerine bakıyor. çöküşü”; kayyım siyasetinin etkileri... Sansürün “sivilleşerek” Büyük resim, muhafazakâr alternatif sanat-kültür iddiasından yerleşik hale gelmesi, otosansürün iliklere işlemesi... “yerli ve milli kültür” tazyiki altında baskıcı bir kontrol rejimine AKP’nin Kültür Savaşı - İmha ve İnkâr Kıskacında Sanat, geçişi gösteriyor. kültürel çoraklaşmanın seyir defterini sergileyen bir kitap. n Kültür-sanat piyasalaşması ve sanatseverin müşterileştirilmesi ile ideolojik iç içe geçişi... Hem ekonomik güç hem de ekonomik AKP’nin Kültür Savaşı: İmha ve İnkâr Kıskacında Sanat / kriz yoluyla gerçekleşen inkâr, tasfiye, imha... Şenay Aydemir / İletişim Yayınları / 245 s. 6 15 Ocak 2026