Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 20 AĞUSTOS 2026 PERŞEMBE 2 olaylar ve görüşler terör örgütü ta- rafından cinayet- Türkiye nereye götürülüyor? lerle dışavurulan bu sorunu, yal- Prof. Dr. Doğan SoYaSLan ma yetkisi (kamusal cebir) anayasal düzene nızca “Ceza Hu- karşı kullanılmış olur. Böyle bir durumda kuku” bağlamın- evr Antlaşması’nın imzalanmasının TCK’nin 309. maddesindeki anayasayı ihlal da çözmeye ça- 106. yıldönümüne rastlayan günler- suçu işlenmiş olur. ‘Kürt sorunu’ lıştığı için yeter- Sde, PKK/KCK mensuplarına ilişkin ye- Elbette her anayasaya aykırı kanun 309. siz... ni bir hukuki düzenleme kabul edildi. Dü- madde kapsamında değildir. Burada söz ko- Aynı anda Ana nedir? (6) zenleme, silahlarını teslim eden örgüt men- Muhalefet parti- nusu olan sıradan bir aykırılık değil, Cum- si CHP’yi bölme- supları hakkında belirli şartlarla soruştur- enim için “Kürt Soru- huriyetin, ülke bütünlüğünün, millet ege- ye çalıştığı, seçilmiş bele- nu” ve “Çözüm Süre- ma ve kovuşturmaların sona erdirilmesini, menliğinin ve anayasal düzenin temel kim- diye başkanlarını ya hap- Bci” sadece köşe ya- mahkûmiyetlerin infaz edilmiş sayılmasını, liğinin tasfiyesidir. Anayasanın temel ni- se attığı ya da milletvekil- zarlığımın, siyasal/bürok- bazı hak yoksunluklarının ve siyaset yasa- teliklerinin ortadan kaldırılması, milletve- leriyle birlikte transfer et- ratik hayatımın değil, aka- ğının kaldırılmasını öngörmektedir. killerinin yasama sorumsuzluğu kapsamı- tandaşlığın yeniden düzenlenmesi ve Kürt- tiği, özetle Demokrasi’yi demik yaşamımın da ay- Terörün sona ermesini, silahların susma- na girmez. Özgürlükçü, millet egemenliğine ve Hukuk Devleti’ni tah- çeye farklı bir anayasal statü verilmesi ge- rılmaz bir parçasıdır. sını ve kardeşin kardeşi öldürmemesini el- rip ettiği için inandırıcı da dayanan hiçbir anayasal cumhuriyet kendi Pek çok öneride bulun- rektiği ileri sürülmektedir. değil. bette herkes ister. Türkiye’nin 40 yılı aşkın dum, birçok irdeleme rapo- kendinin ortadan kaldırılmasına ve ülkenin Oysa Türkiye Cumhuriyeti etnik topluluk- HHH ru yazdım. süredir yaşadığı bu soruna hukuk içinde çö- parçalanmasına izin vermez. ların ortaklığı üzerine kurulmuş bir federas- “Kürt Sorunu” denilen Erdal İnönü ile birlik- züm bulunmalıdır. Ancak mesele yalnızca yon değildir. Farklı kökenlerden gelen in- sorunun farklı katmanları- te çözmeye çalıştığımız ve Siyasi tavizlerden özerkliğe silahların susması değildir. sanların ortak bir siyasal millet içinde eşit nı sıralayalım ki ne demek “Başbakanlığı yitirme ba- Asıl soru şudur: Bunun karşılığında Tür- Tarih bize özerklik, ayrı siyasal kimlik ve vatandaşlar olarak birleşmesine dayanır. istediğim iyice anlaşılsın: hasına” SHP listesinden kiye Cumhuriyeti’nin hangi temel ilkeleri dış müdahale arasındaki ilişkinin küçüm- 1) PKK dolayısıyla bir te- Kürtler ayrı bir kurucu unsur sayılırsa Çer- 1991’de Meclis’e soktuğu- tartışmaya açılmaktadır? senmemesi gerektiğini de göstermektedir. rör ve güvenlik sorunudur. muz Kürt Politikacılar tara- kezler, Araplar, Boşnaklar ve Lazlar neden 2) ABD’nin İsrail ve Orta- Bugünkü sürecin yalnız terör örgütü men- Özerkliğe giden yol siyasi tavizlerden, ba- fından sabote edilen “Çö- sayılmayacaktır? Kurtuluş Savaşı’nı bu top- doğu politikası dolayısıyla, züm Süreci”, bu İktidar gü- suplarının hukuki durumunu düzenlemek- ğımsızlığa giden yol da özerkliklerden geç- rakların farklı kökenlerden gelen insanları Emperyalizmin güdümünde cünü yitirdikçe, sürekli ola- ten ibaret olmadığı görülmektedir. Vatan- miştir. Nitekim Osmanlı’dan ayrılan Sırp- birlikte vermiştir. kışkırtılarak kullanılmakta, rak yeniden gündeme geti- daşlık tanımı, kurucu unsur tartışması, ana- lar, Yunanlar ve Bulgarlar önce özerk, da- Bu tartışmaların önemli bir bölümü ba- hatta mevcut rejimin değiş- riliyor. dilinde eğitim, Kürtçenin kamusal statüsü ha sonra bağımsız olmuşlardır. 1814’te sit kanun değişiklikleriyle de gerçekleşti- tirilmesini hedeflemektedir. “Çözüm Süreci”, bu İkti- ve yeni anayasa başlıkları aynı siyasi iklim Mora’da başlayan Yunan bağımsızlık ha- 3) ABD ve AB’nin destek- rilemez. Anayasa’nın 3. maddesi, Türkiye dar tarafından 2005, 2009, içinde gündeme gelmektedir. Bu nedenle reketi, emperyalist devletlerin desteğiyle leri, İran, Irak, Suriye Kürt- 2014 yıllarında üç kez ivme- Devleti’nin ülkesi ve milletiyle bölünmez leri ve İsrail dolayısıyla, bir düzenlemenin Sevr Antlaşması’nın imzalan- 1827’de özerklik, 1830’da bağımsızlık elde lendirilerek, gündeme ge- bütünlüğünü ve dilinin Türkçe olduğunu dış politika sorunudur. tirildi. dığı 10 Ağustos tarihine rastlaması da üze- etmiştir. İngiltere, Fransa ve Rusya 1827’de hükme bağlamaktadır. Üstelik 4. madde ge- 4) İktidarlar tarafından, Bu son “Çerçeve Yasa” rinde düşünülmeye değer. Navarin’de Osmanlı donanmasını yok et- reğince bu hüküm değiştirilemez ve değişti- Demokratik rejim sürek- 2024 seçimlerinde birinci Sevr, Anadolu’nun siyasal ve coğrafi ba- miş; daha sonra Osmanlı aleyhine toprak- rilmesi teklif dahi edilemez. Vatandaşlık ve li tahrip edildiği için bir De- sıradaki yerini kaybeden İk- kımdan parçalanmasını öngörüyordu. Doğu larını genişleten Yunanistan, ordusu ile eğitimle ilgili temel hükümler de böyle bir mokrasi, yani bir iç politika tidarın dördüncü ciddi giri- Anadolu’da bir Ermeni yapılanmasının, Gü- 1921’de Polatlı’ya kadar gelmiştir. sorunudur. dönüşümden doğrudan etkilenecektir. şimdir. neydoğu Anadolu’da ise özerklikten bağım- Tarih elbette birebir tekrarlanmaz. Fa- 5) Doğu ve Güneydo- HHH ğu bölgelerindeki, “Tarikat- sızlığa uzanabilecek bir Kürt yapılanması- kat emperyalist devletlerin çıkarları ve yön- Anayasayı ihlal suçu Bahçeli’nin sert çıkış- çılık”, “Şeyhlik, Şıhlık” bi- larından, AKP’lilerin sus- nın önü açılıyordu. Kurtuluş Savaşı bu pro- temleri değişik biçimlerde devam eder. Bu- Burada ceza hukuku bakımından da ciddi çiminde görülen “Feodal kunluğundan, DEM’lilerin jeye karşı verilmiş, Lozan ise mücadelenin gün Ortadoğu hâlâ enerji kaynakları, tica- bir sorun vardır. TCK’nin 309. maddesi, ce- Toprak Ağalığı” ve köylünün eleştirilerinden, YE- uluslararası hukuk alanındaki sonucu ol- ret yolları ve jeopolitik hâkimiyet mücadele- bir ve şiddet kullanarak anayasanın öngör- sömürülmesi sorunudur. Nİ Parti’nin Demokra- muştur. sinin merkezindedir. Türkiye, İran, Irak ve düğü düzeni ortadan kaldırmaya veya ye- 6) Bölgesel dengesizlik- tik Rejim ve Adalet talep- Suriye’de yaşayan Kürt nüfusun da bu mü- rine başka bir düzen getirmeye teşebbüsü lerden kaynaklanan bir “Fır- lerinden; İYİ Parti ve Za- cadelede zaman zaman kullanılabilecek bir Ulus devlet hedefte sat eşitsizliği” ve “Gelir ada- suç saymaktadır. Buradaki cebir yalnız fi- fer Partisi’nin “ihanet letsizliği” sorunudur. siyasi unsur olarak görüldüğü açıktır. suçlamaları”ndan, Ko- Bugün örgüt çevrelerinden farklı bir tarih ziki kuvvet olarak anlaşılmamalıdır. Devle- 7) Gücünü kaybeden ik- münist partilerin sınıf- okuması yapılmaktadır. Bu okumaya göre, tin kanunları ve kararları, arkasındaki ör- tidarlar tarafından kullanıl- Barış başka, müzakere başka sal ve Antiemperyalist çı- Türkler ve Kürtler Kurtuluş Savaşı’nı birlik- gütlü kamu gücü sayesinde uygulanır. Ana- mak istenen ve yaklaşık 5-6 kışlarından ve en önemli- Terör örgütünün silah bırakması önemli- te vermiş, fakat Cumhuriyetin kuruluşuyla yasanın değiştirilmesini dahi yasakladığı te- milyon oy olduğu var sayı- si, bazıları İktidara danış- dir. Ancak silah bırakmanın karşılığında ör- Kürtler kurucu unsur olmaktan çıkarılmış- mel düzen devlet organlarınca ortadan kal- lan bir seçmen desteği do- manlık yapmış olan Hu- gütün yıllardır savunduğu siyasal tezler tır. Buradan hareketle Türkler ve Kürtlerin dırılır ve yeni düzen yine bu kamu gücüy- layısıyla, bir siyaset soru- kuk Profesörlerinin eleşti- devletin anayasal düzenine taşınıyorsa ar- nudur. iki ayrı kurucu unsur olarak tanınması, va- le topluma uygulanırsa, devletin zor kullan- rilerinden anlaşıldığı üze- tık başka bir meseleyle karşı karşıyayız 8) Türk ve Kürt etnikçileri re, hiçbir sorunu çöze- demektir. (ırkçıları) tarafından kötüye meyecek ama tam tersi- kullanılan, ayrılıkçı bir kimlik Barış başka şeydir; bir devletin kurucu ne yeni sorunlar yarata- istismarının kaynağıdır. cak olan “Çerçeve Yasa” ilkelerini müzakere konusu yapmak başka 9) Mevcut İktidar tarafın- dolayısıyla, Kamuoyu, po- şeydir. Türkiye terör sorununu çözmelidir. dan, biten siyasal ömrünü litikacılara ve siyasal par- Silahlar susmalı, kardeş kardeşi öldürme- uzatmak için Emperyalizm- tilere olan güvenini kay- melidir. Fakat Cumhuriyetin üniter yapısı, le ittifak halinde, Kürt oyla- bediyor... ortak vatandaşlık anlayışı, resmi dili ve de- rın desteğini almak amacıy- Çünkü “Kürt Sorunu” de- 8. EDREMİT ğiştirilemez temel ilkeleri ucu açık bir si- la kullanılmaktadır. nilen sorun, çok katman- Yarın 7. Yazı: “En Kötü lı sosyopolitik ve ekonomik, yasi pazarlığın konusu yapılmamalıdır. ALTINKUM Senaryo”ya Doğru KİTAP hem iç ve hem dış politika Terör bitirilmeli; fakat bu yapılırken FUAR Salı günkü yazıya numara sorunu. Cumhuriyet ve ülke bütünlüğü tartışmaya koymamışım: 5. idi. ALANI “Çerçeve Yasa”, PKK açılmamalıdır. FUARI ‘KIBRIS’A DİKKAT EDİNİZ’ aHMET GÖKSan dikkate almadan adanın yeniden açısından stratejik bir meseledir. birleştirilmesi olarak ortaya Ancak karşı taraf “Mavi Vatan”a YAZAR konuldu. karşı çıkarak Doğu Akdeniz’i Bugün Kıbrıs Rum Yönetimi, Türkiye’ye kapatmaya çalışıyor. ıbrıs meselesi ilk gündeme uluslararası alanda “Kıbrıs Birleşmiş Milletler Güvenlik 20 AĞUSTOS 20 AĞUSTOS Kgeldiği günlerden itibaren bir Cumhuriyeti” olarak tanınmanın Konseyi’nin 4 Mart 1964 tarihli “sorun” olarak tanımlandı. Ancak sağladığı diplomatik avantajları 186 sayılı kararının oluşturduğu İMZA İMZA bu sorunun ortaya çıkışını yalnızca kullanıyor. Avrupa Birliği üyeliği de çerçeve, aradan geçen yıllara karşın bugünün siyasi tartışmaları 19.30 19.30 bu avantajları güçlendiriyor. Oysa Kıbrıs Türklerinin siyasi iradesinin üzerinden değerlendirmek, adada Kıbrıs Türklerinin siyasi iradesinin ve eşit statüsünün yeterince yaşananların tarihsel arka planını HAKKI KESKİN OSMAN SELİM KOCAHANOĞLU yok sayıldığı bir ortamda, yalnızca dikkate alınmadığı bir zeminin görmezden gelmek anlamına Rum tarafının temsil edildiği bir sürmesine neden olmuştur. gelir. 16 Ağustos 1960’ta adada yapının bütün Kıbrıs adına söz Bugün bu çözüm modelinin Türkler ile Rumların siyasi eşitliğine söylemesi, çözüm arayışlarının en dayatılması, geçmişte yaşanan dayanan Kıbrıs Cumhuriyeti önemli çelişkilerinden biridir. sorunların tekrarlanmasına ve kısa kuruldu. Türkiye ise bu süreçte “işgalci” sürede 1960 öncesindeki koşullara, Ne var ki bu ortaklık düzeni söylemiyle hedef alınıyor ve Türk uzun ömürlü olmadı. Kıbrıs Rum hatta Annan Planı’nda öngörülen tarafının 21 Aralık 1963’te başlayan Silahlı Kuvvetleri’nin adadan çerçevenin gerisine dönülmesine 21 AĞuSTOS 22 AĞUSTOS saldırılarıyla yeni bir dönem çekilmesi talep ediliyor. Ancak yol açabileceği unutulmamalıdır. başladı. Kıbrıs Türkleri açısından bu aynı çevrelerin, Kıbrıs’ın güneyinde Adada çözümden yana olanların İMZA İMZA tarih, ortaklık devletinin fiilen sona üçüncü ülkelerin askeri varlığına öncelikle BMGK’nin 186 sayılı erdiği ve toplumun güvenliği için ve üslerine ilişkin benzer bir kararının yeniden ele alıp Kıbrıs 19.30 19.30 kendi yönetim mekanizmalarını tartışmayı gündeme taşımaması Türklerinin siyasi eşitliğinin oluşturmak zorunda kaldığı sürecin dikkat çekiyor. ve iradesinin güvence altına ÖNER YAĞCI HALİL GENÇ başlangıcı oldu. Doğu Akdeniz’in enerji alınması gerektiğini kabul etmesi Aradan geçen onlarca yılda kaynakları, deniz yetki alanları gerekiyor. BM ve AB’nin bugüne Kıbrıs sorununun neredeyse ve bölgesel güç dengeleri, kadar Kıbrıs konusunda izlediği konuşulmadık hiçbir boyutu Kıbrıs’ı daha geniş bir jeopolitik politikaların çözümsüzlüğü kalmadı. Buna karşın Birleşmiş mücadelenin parçası haline aşamadığı ortadayken kalıcı barış Milletler(BM) öncülüğünde getiriyor. Türkiye’nin “Mavi Vatan” için yaklaşım benimsenmelidir. sürdürülen müzakerelerde yaklaşımı da yalnızca bir denizcilik Ayrıca adanın güneyinin temel hedef, çoğu zaman Kıbrıs politikası değil, Doğu Akdeniz’de silahlandırılmasının çözüm Türklerinin siyasi eşitliğini ve Türkiye’nin ve Kıbrıs Türklerinin hak arayışlarına katkı sağlamadığı da güvenlik kaygılarını yeterince ve güvenlik çıkarlarının korunması göz ardı edilmemelidir! Türkiye’nin varlığını tüm dünyaya …Lozan Antlaşmasına imza koymayan İttihat ve Terakki döneminden beri onaylattıran Lozan Barış Antlaşması; Türkiye’de çok partili sistem mücadelesi, ABD, bugün yeni yeni sorunlar yaratıyor. özgürlüğün, ulusal egemenliğin ve Türkiye 21. yüzyılın eşiğinde bir yol daha çok iktidardaki ve muhalefetteki bağımsızlığın açık ve net duyurusudur. partiler arasında sürdürülmesine kavşağına doğru hızla sürükleniyor. Bu Cephede süngüyle kazanılan zafer kavşağa açılan yollardan biri Sevr’e, öteki rağmen, siyasi mücadele aslında müzakere masasında kaybedilmemiş, karizmatik bir lidere karşı bir parti de Lozan’a doğru gidiyor… İsmet İnönü’nün müthiş diplomatik mensuplarının mücadelesi şeklinde yeteneği bu toprakları Türk ulusuna geçmiştir. Bunun ilk örneği Türkiye vatan yapmıştır. Cumhuriyeti’nin kurucularından İsmet yoruz. İnönü’ye karşı Demokrat Partililerin mücadelesidir. 13,5x23- 136 sayfa- İnceleme 13,5x20,5 – 276 sayfa- İnceleme 12,5x19,5- 384 sayfa- İnceleme