Catalog

105. yıl gorus@cumhuriyet.com.tr 10 TEMMUZ 2026 CUMA 2 olaylar ve görüşler bırakır. Vatanını “pazar” olarak, halkını “müş- Kütahya- Eskişehir teri” olarak görür, gençliğini “ucuz iş- gücü” olarak değer- lendirir. Ülkenin bütün biri- Emperyalizmle kimini, üretimini, top- muharebeleri rağının altını da üs- tünü de emeğini de ittifaka övgü (!) sermayesini de Em- Afyon yeniden, 15 düşmana terk etmekti. Doç. Dr. HÜNE r TUNCEr peryalizme aktarır. Temmuz’da da Bi- eğerli okurlarım, bugün Altıntaş bozgunu HHH unanların büyük bir sal- benim “Övgü” serisine bir lecik Yunan güç- Görüldüğü gibi Mustafa Ke- Emperyalizmle ittifak eden Dyeni yazı daha ekliyorum. dırıya hazırlandıkları ta- leri tarafından iş- kişi dönektir, yalancıdır; ikiyüz- Daha önce alçaklığa, aptallı- mal, her muharebenin stratejisi- Yrihlerde Türk ordusu, İnö- gal edildi. Afyon’u lü ve çift dillidir: ğa, gönüllü köleliğe ve hainliğe ni bizzat saptamakta; silah arka- nü-Kütahya-Döğer hattında dört işgal eden ve 12. Bir yandan “yaşasın yerli ve övgüler yayımlamıştım. daşları da Mustafa Kemal’in ta- grup halinde toplanmış bulunu- milli” diye bağırırken öte yandan Türk Kolordusu’na Bu kez sıra, günümüzün en limatını yerine getirmekle yü- “stratejik ortak” diyerek Emper- yordu. Bundan başka, “Kocaeli muteber, en makbul ve en ka- büyük zayiat verdi- kümlü tutulmaktaydı. yalizmle kucaklaşır... zançlı mesleğine geldi: Grubu” adı altında Geyve çevre- rerek Afyon’un do- Bir yandan “Antiemperyalist” 19 Temmuz’da Eskişehir bo- Emperyalizmle ittifaka! sinde bir kısım Türk kuvvetleri, ğusuna çekilme- maskesi takarken öte yandan si- HHH şaltılmış ve akşamüzeri Yunan Menderes dolaylarında da bir ye zorlayan Yu- yasal meşruiyetini Emperyalizmin Emperyalizmle el ele, kol ko- güçlerince işgal edilmişti. Türk Türk tümeni vardı. Yunan ordu- onayında arar... nanlar, taarruzla- la, kendi halkına karşı ittifak birlikleri, Eskişehir’in doğusu- Kendi halkına, Emperyalizme su ise Bursa’da ve Menderes’te yaptığını zanneden insan müt- rını Altıntaş-Seyit- na doğru Eskişehir-Seyitgazi hizmet eden devletini “Bölgesel tefik değildir... birer fırkasını, Uşak’ın doğu- gazi doğrultusun- Güç” diye, liderini “Dünya Lide- hattına çekilmek zorunda kal- Çünkü Emperyalizm, mütte- sunda iki kolordusunu bulun- da yoğunlaştırmış- ri” diye, yargısını “Bağımsız yar- fik değil, köle ister! dılar. 21 Temmuz’da Eskişehir’i duruyordu. tı. 16 Temmuz’da gı” diye pazarlar... Kendi ülkesinde Emperyalizm- geri almak için gerçekleştirilen 8 Temmuz 1921’de 3. Yunan Emperyalizmin desteğiyle, ül- Kütahya önün- le ittifak yapan insan, kendisi- Türk karşı taarruzu ise başarılı kesinde ve bölgesinde, kend- Kolordusu yeniden taarruz için nin herkesten daha kurnaz oldu- de şiddetli çarpış- olamadı. İşte, Milli Mücadele’yi isinden habersiz yaprak bile ğu sanır: Bursa bölgesinden ileri yürüyü- malar oldu; Kütah- kımıldamadığını iddia eder! çok hassas bir konuma getiren Çünkü o, “bağımsızlık” gibi, şe geçmiş ve 10 Temmuz’da Kü- ya cephesi yarıl- HHH “ulusal egemenlik” gibi, “özgür- “Altıntaş bozgunu” buydu. Bu tahya-Eskişehir muharebele- dı ve 4. Tümen’in Emperyalizmle ittifak yapan, lük” gibi, “laiklik” gibi, “halkın çı- bozgunda Türk ordusu 1.522 şe- ri başlamıştı. 10 Temmuz 1921 kahraman Komu- kendi halkının da köle olmasını karı” gibi, “adalet” gibi, direniş hit ile 4 bin 714 yaralı vermiş- istediği için, barışçılık rolüne günü Yunan ordusu, Söğüt-Af- gerektiren, zor ve yorucu işlerle tanı Yarbay Nâzım ti. 10-25 Temmuz 1921 tarihle- bile soyunur: uğraşmaz... yon arasındaki 170 km uzunlu- Bey şehit oldu. 17 rinde yapılan Kütahya-Eskişehir Emperyalistin istediği her rejim O, doğrudan kaynağa gider, Muallimler Kongresi açıldı. 17 Temmuz 1921, ğundaki Türk cephesine doğru Temmuz’da Kütah- ve sınır değişikliğini, sınır ötesi Emperyalistlerin ellerini, ayakla- muharebeleri, 25 Temmuz’da Yenigün. Mustafa Kemal, Kütahya- Eskişehir beş kol halinde harekete geçti. ya düşmüştü. savaşı, üssü, anlaşmayı, maden rını öper, kendi vatanını onlara Batı Cephesi birliklerinin Sakar- Savaşı sürerken 15-21 Temmuz 1921’de General Trikopis komutasında- Batı Cephesi Ko- ihalesini, borç tuzağını kabul ed- peşkeş çeker. Ankara’da Maarif Kongresi düzenlemişti. ya gerisine çekilmesi ile sona er- er, halkına da bunları “barış ve ki Kuzey Tümenler Grubu İnö- mutanı İsmet Pa- Bu peşkeşe karşı çıkanla- miş bulunuyordu. refah girişimi” diye sunar. liğini düşmana kaptırmamış ve rı susturur, susmayanları da nü mevzilerine, General Polime- şa, ilk geri çekilme Rejim otoriterleşse de, ül- hapse atar! bütün birliklerini Sakarya geri- nakos komutasındaki 3. Kolordu emrini sol kanadın bozulması- ke bölünse de halk aç kalsa da HHH sine çekmeyi başarabilmişti. İstiklal için dövüşenler ise Kütahya’nın kuzeyine ilerle- nın ertesinde verdi. Bu geri çe- gençlik umutsuzluktan patlasa Emperyalizmle ittifak eden Yunan taarruzu üzerine Kütahya-Eskişehir yenilgisi yecekti. Bunların görevi burada- kilme 17, 18, 19 Temmuz gün- da ülke kaynakları bitse de olup kişi, hayatın gerçek anlamını, Mustafa Kemal Paşa, 18 Tem- üzerine 32 bin 122 erin silahla- bitenleri “nurlu ufuklar”, “barış” ki Türk birliklerini oyalayarak leri de sürdü. halkını satmakta, Emperyaliz- ve “istikrar” diye halka yutturma- muz 1921 günü İsmet Paşa’ya me köle olmakta arar: rıyla birlikte kaçtığını öğrenen yerlerinde tutmaktı. ya çalışır. “Dünya değişti” der, “Artık tek Muharebenin stratejisi şu talimatı vermişti: Orduyu Mustafa Kemal, şöyle demektey- Albay Çiroyanis komutasın- kutuplu değil, çok kutuplu” di- HHH İkinci İnönü Muharebesi’nden Eskişehir’in kuzeyinde ve gü- di: “Anadolu’yu yüzlerce yıl yal- daki 9. Tümen’in hedefi de ye ekler ama pratikte hep aynı Bu müttefik, seçimler- sonra Yunan ordusu; insan, tü- neyinde topladıktan sonra, düş- nızca kanına ve canına ihtiyacın Kütahya’ydı. Uşak-Dumlupınar in, kendisinin ve efendisinin kutbun yörüngesinde kalır, onun fek, makineli tüfek ve top mik- man ordusuyla arasına büyük olduğu zaman hatırlarsan, onun çevresinde toplanmış olan Ge- istediği sonuçları ver- hizmetine koşar. tarları açısından Türk ordusun- bir mesafe koymak gerekliy- mesi koşuluyla, söz- dışında kaderine terk ve ceha- IMF reçetelerini, NATO tali- neral Kondulis komutasındaki de “demokratlık” da taslar; matlarını, yabancı üsleri, özelleş- dan önemli ölçüde üstün ko- di ki, bu sürede ordunun derle- lete teslim edersen, sonuç tabii 1. Kolordu ile General Vlahapu- sonuçlarını kontrol edeceği tirmeyi, kültürel hegemonyayı, numdaydı. Türkler; Kütahya-Es- nip toparlanabilmesi ve takviye- böyle olur. Vatanı köyünden iba- los komutasındaki 2. Kolordu, medyadaki “uzman”ları, akade- sandıkları kurdurur: kişehir muharebelerine Yunan- si sağlanabilmeliydi. Bunun için ret sanabilir. İstiklal için dövü- Türk sol kanadına taarruz ede- mideki ve siyasetteki “proje”leri Kendi kontrolündeki lara kıyasla, insan açısından Sakarya’nın doğusuna kadar çe- şenlere karşı da durabilir. Çün- cekti. Öte yandan Güney Tümen- benimser, kullanır; karşı çıkanları sandıklarda, trollerinin yasalara 3/4, piyade ve topçu açısından kilmek gerekiyordu. Yunan or- kü insanımızın kafasını milli bir karalar, susturur ve hapse atar! aykırı biçimde kullandıkları sahte ler Grubu da iki tümen ve süvari HHH oyları geçerli saydırır, sahte bir yarı yarıya ve makineli tüfek dusunun Türk ordusunu izleme- terbiyeden geçirmemişiz ki! Çok tugayı ile yukarıda belirtilen iki Emperyalizmin müttefiki, sonuç ilan ettirir, zaten uymadığı açısından da 1/3’ten az bir fark- si durumunda, Yunan güçleri şükür ki halkın çoğunluğu sağ- kolordunun güneyinden Afyon’a anayasayı ve rejimi, sözde kendi ülkesine, kendi halkına la girmişti. hareket üslerinden uzaklaşacak, duyusu ile doğruyu görüyor.” yürümekteydi. sandıklardan aldığı sonuçlarla kendi tarihine, kendi bağım- Kütahya-Eskişehir muharebe- yeniden menzil hatları kurma- Kütahya-Eskişehir muha-re- sızlığına ve hatta kendi istiklal değiştirir! Şiddetli çarpışmalar lerinde amaç, önce dayanmak ve ya mecbur kalacak ve bekleme- belerinde uğranılan yenilgi- marşına bile düşmandır: HHH Kendi bağımsızlığını, kendi ta- Ey kendi ülkelerinde Em- 13 Temmuz’da iki Yunan tü- sonra düşman taarruzunu kır- diği birçok güçlükle karşı kar- ye karşın, Türk ordusu Musta- rihini, kendi dilini, kendi kültü- peryalizmle ittifak edenler: meni Adranos Çayı’nı geçe- mak, ezilmemek ve düşmana şıya kalacaktı. Türk ordusu ise fa Kemal’in başkomutanlığı al- rünü, kendi bayrağını, “jakoben Bilin ki tarih sizi de unutmay- eşit bir kuvvete sahip olup onu rek Tavşanlı doğrultusunda ha- toplu halde bulunacak ve daha tında kısa sürede toparlanmış ve milliyetçilik” diye küçümser, ka- acak... yenebilmek için zaman kazan- rekete geçmiş ve bu kuvvet- uygun koşullara sahip olacak- 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarih- ralar ve reddeder. Çünkü dünyayı ve insanı sö- maktı. Bu muharebelerde bir ba- ler Kütahya’nın kuzeybatısında tı. Ancak bu hareket tarzının en lerinde yapılan Sakarya Meydan Milli Eğitim’i, dinci, mezhep- müren “Emperyalizm” ve onun çi, ırkçı ayrılıkçılığın savunulduğu şarı kazanılamamışsa da, Batı beslendiği “Küresel sistem” Genceköprü, Ören, Gümüşköprü büyük sakıncası, Eskişehir gibi Muharebesi, Türk ordusunun eğitime dönüştürür, halkını cahil size minnettardır! Cephesi Komutanlığı hiçbir bir- hattını tutmuştu. 13 Temmuz’da önemli yerleri ve birçok toprağı zaferiyle sona ermişti. Şeyh Sait isyanı ve Ümit Özdağ’a açılan dava Prof. Dr. Hakkı keskin da Hınıs’ta asker olan babamdan bu antlaşmanın yürürlüğe girişin- kaldırılmış, medreseler kapatılmış, reketinin iki yıldan beri planlandığı den İran’a, oradan da Irak’a ge- da konuyu dinleyip ayrıntılarıyla den başlayarak dokuz aylık bir süre şeriat kanunları yerine çağdaş ya- ve Şeyh Sait’in gerçek İslam dinini çip İngilizlere ualşmak istediği- SiyaSet Bilimci, eSki almanya inceledim.* içinde Türkiye ile İngiltere arasın- salar kabul edilmeye başlanmıştı. yeniden yaratmak için Allah tara- ni açıkladı. ParlamentoSu milletvekili Palu Nakşibendi Tekkesi şey- da dostça bir çözüm yoluyla sapta- Şeyh Sait 13 Şubat 1925’te 300 fından memur edildiği” yazılmak- Şeyh Sait ve arkadaşları- hi olan Şeyh Sait’in ve isyanı günü- nacaktır. Öngörülen süre içinde iki kadar atlıyla Dicle’ye gelerek bu- taydı. “Din yok ediliyor, dinin yaşa- nın mahkemesi, 26 Mayıstan eçen günlerde “Şeyh Sait’in müzde kimi AKP’liler ve ayrılıkçı rada yaptığı konuşmada, “Medre- tılması ve korunmasına Allah ta- 27 Haziran’a kadar sürdü ve 28 hükümet arasında bir anlaşmaya Ghatırasına hakaret” iddia- Kürtçülük yanlılarının desteklediği- varılamazsa, anlaşmazlık Milletler seler kapandı, Din ve Vakıflar Ba- rafından Şeyh Sait memur edilmiş- Haziran’da verilen karar açıklan- sıyla Erzurum Hınıs Asliye Ce- ni görüyoruz. Bu kişiler Şeyh Sait’i Cemiyeti Meclisi’ne götürülecek- kanlığı kaldırıldı. Din okulları Mil- tir” denerek ona mehdi payesi ve- dı. Şeyh Sait, Şeyh Abdullah baş- za Mahkemesi’nde yargılanan Za- genç Cumhuriyet yönetimine karşı tir” diye yazılmaktadır. Petrol zen- li Eğitim’e bağlandı. Gazetelerde rilmekteydi. ta olmak üzere 29 kişi idama, di- fer Partisi Genel Başkanı Dr. Ümit olduğu, hilafeti ve padişahlığı ge- gini bu bölgenin İngilizlerin kont- birtakım dinsiz yazarlar dine ha- ğer sanıklar ise farklı hapis ceza- Özdağ’a, 87 gün hapis cezası karşı- ri getirmeyi amaçlaması nedeniyle İsyanın bastırılması rolünde kalması büyük önem taşı- karet etmeye, peygamberlerimi- larına çarptırıldı. lığı olarak 8 bin 700 TL para ceza- destekliyorlar. Burada bağımsız bir yordu. Tam da bu nedenle İngiltere ze dil uzatmaya cüret ediyorlar” Şeyh Sait ve isyancılardan ço- Mahkeme başkanı Mazhar Mü- sı verildi. Kürt devletinin kurulmasını öteden Şeyh Sait isyanını kullanarak Ker- diyordu. ğunun bulunduğu Varto şehri or- fit Kansu mahkûmlara son ola- Henüz 16 ay önce kurulan genç beri amaçlayanlarsa Şeyh Sait’i, kük ve Musul’da halk oylamasına Şeyh Sait isyancıları tarafından du birlikleri tarafından kuşatı- rak şöyle seslendi: “Senelerden Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı İngiliz genç Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı karşı çıkmış ve bu isyanı etkin ola- yürütülen değişik yerlerdeki baskın lınca Şeyh Sait, Şeyh Abdullah beri şeyhlerin, ağaların, beyle- emperyalizminin desteğiyle baş- ayaklandığı için destekliyorlar. rak desteklemişti. ve işgallerde çok sayıda asker ve ve 25’e yakın destekçisi, 14-15 Ni- rin baskısı altında sömürülen, eri- latılan ve yüzlerce kişinin öldürül- Merkezi İstanbul’da, Diyarba- subay öldürülmüştü. Elazığ’a giren san 1925’te Çarpuh Köprüsü civa- yen, inleyen bu bölgenin zaval- mesine neden olan Şeyh Sait isya- Petrol ve İngiliz kır, Elazığ ve Bitlis’te şubeleri bu- isyancılar evleri ve dükkânları yağ- rında, teslim oldular. Şeyh Sait’in lı halkı, artık sizin kışkırtıcılığı- nı, Bitlis, Siirt, Siverek, Bingöl, Ela- kontrolü lunan “Kürt Teali Cemiyeti” adıy- malamaya başlayınca, halk isyan- üzerinde ayaklanma hareketine nızdan ve kötülüğünüzden kur- zığ, Mardin, Midyat, Diyarbakır, la örgütlenen ve başkanı Vanlı Se- cılara karşı tavır aldı. Çarpışmalar ilişkin önemli belgeler ve heybe- tularak Cumhuriyetimizin saade- Urfa`ya kadar geniş bir alana yayıl- Şeyh Sait isyanı, Türkiye Cumhu- yid Abdulkadir olan Kürt aydınları, Bitlis, Siirt, Siverek, Bingöl, Elazığ, sinde çok sayıda altın para bulun- ti içinde yaşayacaktır. Siz döktü- mış, 14-15 Nisan 1925’te Şeyh Sa- riyet’ine karşı Doğu ve Güneydoğu kurulacak Kürt devletinin bağım- Mardin, Midyat, Diyarbakır, Urfa’ya du. İsyancıların önde gelenlerinin ğünüz kanların, söndürdüğünüz it ve arkadaşlarının yakalanmasıy- illerinin bir kesimini kapsayan, iki sızlığı için, Büyük Britanya Dışişle- kadar geniş bir alana yayılma eğili- Şeyh unvanına sahip olmaları da ocakların cezasını adalet sehpa- la son bulmuştur. Yüzlerce kişinin ay süren ve Irak’ta işgal gücü ola- öldürülmesinden sorumlu olan İn- rak bulunan İngiliz emperyalizmin ri Bakanlığı’yla 1924’te irtibata ge- mini gösterince, Büyük Millet Mec- ilginçtir. sında hayatınızla ödeyerek hesap desteklediği, örgütlü ve silahlı bir çerek Kürt devletinin kurulmasını, lisi kararıyla 24 Şubat 1925’te; Muş, Şeyh Sait soruşturmasında, vereceksiniz. İşte Cumhuriyetin giliz kuklası bu vatan haini isyancı- ayaklanmadır. silah, cephane ve para yardımıy- Ergani, Dersim, Diyarbakır, Mardin, Kürt emellerini ve Kürt bağım- sert fakat adil kanunlarının hük- nın, “Şeyh Sait’in hatırasına haka- la desteklemelerini istemektedir. Urfa, Siverek, Siirt, Bitlis ve Van il- sızlığını sağlamak için bu hareke- mü budur.” 28 Haziran 1925. ret” olarak görülen bu davayı şid- 24 Temmuz 1923’te imzalanan Şeyh Sait bu kuruluşun üyesidir. leri ile Erzurum’un Kiğı ve Hınıs il- ti yaptığını, Silvan’da Şeyh Şem- (*) Hakkı Keskin, Kızıl Ordu Sü- detle kınanmalıdır. Lozan Anlaşması’nda (madde 3/2), çelerinde bir ay süreyle sıkıyöne- settin ve diğer aşiretlere ayaklan- varisi Trabzonlu Hacı Hasan ve İngiliz emperyalizmi tarafından Türkiye ile Irak arasındaki sınır İsyanın arka planı doğrudan desteklenen Şeyh Sa- dostça bir çözümle saptanacaktı. tim ilan edildi. maları için talimat verdiğini ka- Yedinci Oğlu, (sayfa 440-448), it isyanının bastırılması sırasın- “Türkiye ile Irak arasındaki sınır, iş- Cumhuriyet yönetimiyle hilafet Ele geçen belgelerde, “isyan ha- bul etti. Çarpuh Köprüsü üzerin- Cumhuriyet Kitapları. ABD’de Joe Bden’ın başkan olmasıyla, ABD-Rusya Bu ktapta; Doğu Anadolu llernden, “Bu yapıt br Sovyet blm adamı tarafından gerlm tırmanışa geçt. Ukrayna'dak savaş, br yazılmıştır. Ktabın yazarı Prof. Dr. Abdula Güneydoğu Anadolu’ya göç eden br yönüyle, ABD le Rusya arasındak mücadelenn br Mardanovç Şamsutdnov, Sovyetler Brlğ grup muhacr anlatılmaktadır. Bu sonucu. Konu, Türkye’y yakından lglendrdğ Blmler Akadems Doğu Blmler Ensttüsü nsanların tanık olduğu Ermen halde, ülkemzde bu konuda yeterl araştırma, yok. Tarh Bölümü’nün uzun süre başkanlığını Tehcr, Rus şgal ve ağır kış Bu ktap, Fener Patrkhanes’nn ortaya çıkışından yapmıştır. Bu cdd yapıt, yazarlık profesörlük koşullarında aylarca süren göç ve başlayarak, son 80 yılda ABD le Fener Rum tezdr. Bu ktabın önem, Ulusal Kurtuluş bu sırada görülen ölüm, yokluk, açlık Patrkhanes arasındak yoğun lşkler, Savaşımızın br Sovyet blm adamı tarafın- ve hastalık gb felaketler Ortodoksluğun Doğu Avrupa halklarının mll dan değerlendrlmesdr. Bu nedenle hem serglenmektedr. Br yerlerde aynı Kitap okuduğunuzu biliyoruz. kmlğnde oynadığı rolü ve Patrkhane le Moskova tarh blm metodolojsne sahptr hem de kader paylaşan ve yolları kesşen arasındak en büyük çatışmanın neden Ukrayna’da br Sovyet blm adamının görüşünü nsanların yenden hayata tutunma yansıtmaktadır…” patlak verdğn ortaya koymaya çalışıyor. savaşının öyküsü verlmektedr. Alev Coşkun 13,5x20,5 13,5x20,5 12,5x19,5 İnceleme Tarh Tarh Belgesel Roman 352 sayfa 343 sayfa 282 sayfa