Catalog

11 HAZİRAN 2026 PERŞEMBE EKONOMİ ekonomi@cumhuriyet.com.tr 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 46.14 53.40 62.07 43.69 13.745 41.916 6.188 2 kuruş 4 kuruş 11 kuruş Sabit 3 puan 1359 lira 227 lira TEPAV, başta enflasyon olmak üzere ekonomik sorunların çözümü için öneriler açıkladı: Hukuk ve demokrasi Yaklaşan Acil önceliğin adil ve hızlı yargı sistemi ile demokratik fırtınaya değerlere saygı olduğunu belirten TEPAV, Merkez’den de hedeflerden sapmanın nedenlerini açıklamasını istedi. hazır mıyız? nflasyonda (TÜFE), kesintisiz Bunun alt sınırı yüzde 30.9, üst sını- SE, Harvard, Pekin, Yale aylık artışlar 89’uncu aya rı ise yüzde 33.5. Güncel jeopolitik üniversitelerinden, Soğuk Savaş Eulaşıp yıllık oran da yeniden sorunlara da atıf yapılan TEPAV’ın Lve Doğu Asya uzmanı tarihçi, Prof. yükselişe geçerken uygulanan değerlendirmesinde, temel sorunun Arne Westad kitabında (2026- Mayıs) ekonomik programla ilgili uygulanmakta olan ekonomi progra- dünya 1914 öncesindeki gelişmeleri andıran bir jeopolitik fırtınanın eşiğinde tartışmalar da büyüyor. mının önemli eksiklikler içermesi ve diyor. Türkiye Ekonomi Politikaları Araş- programın sürdürülebilirliğine iliş- Önceki yazımda, Türkiyeânin bir tırma Vakfı (TEPAV) bünyesinde faa- kin şüphelerin giderilememesi oldu- Süper El Niño iklim olayına hazır liyet gösteren TEPAV Para Politikası ğu belirtildi. Notta, yapılması gere- olmadığını yazmıştım. Türkiye, iklim Do Ru K’ta Yeni e Yle M Çalışma Grubu da dün yayımladığı kenlerle ilgili olarak şu tür öneriler krizinden çok daha hızlı, çok daha Doruk Madencilik’te çalışan türkiye Maden işçileri öngörülemez bir biçimde yaklaşan bu “28. Para Politikası Değerlendirme dile getirildi: Sendikası’nda üye işçiler, “verilen sözlerin tutulmadığı” jeopolitik fırtınaya da hazır değil. Notu, Haziran 2026” ile bu tartışma- gerekçesiyle Beypazarı’ndan a nkara’ya yürüyüş başlattı. Kalkınma stratejisi lara katıldı. TOBB öncülüğünde ku- türkiye Maden-iş Genel Başkanı n urettin a kçul, Fırtınanın üç temel bileşeni 4 Hem içeri hem dışarıda rulan TEPAV yayımladığı çalışmaya “Haksızlık yapılıyor ve buna seyirci kalınmasını 1- Yirminci yüzyılın ikinci yarısında istemiyoruz” dedi. Kısa süre önce Bağımsız Maden işçileri belirsizliklerin yüksek seyrettiği göre Merkez Bankası, enflasyon he- kurulan uluslararası ticaret düzeni, Sendikası işten atılan işçilerle ilgili yürüyüş yapmıştı. bir dönemde, kontrolümüzdeki deflerinden sapmanın nedenleri ve bizzat onu inşa eden güçler tarafından belirsizlikleri azaltmak çok daha alınacak önlemler konusunda kamu- bozuluyor. Korumacılık yükseliyor, tedarik zincirleri “eve dönmeye” fazla önem kazandı. Acil öncelik, oyuna açıklama yapmalı. Çalışmada zorlanıyor, ekonomik karşılıklı bağımlılık adil ve hızlı çalışan bir yargı sistemi yıl sonu enflasyonunun güncellenen silaha dönüştürülüyor. 1914 öncesinde oluşturmak, hukukun üstünlüğünü hedefin üzerinde gerçekleşmesinin Soma’da madenci kıyımı de böyleydi: Onlarca yıllık ticaret sağlamak ve demokratik değerlere beklendiği vurgulandı. Nota göre yıl- entegrasyonu, büyük güçlerin sistemi İş Sendikası Örgütlenme Uzmanı YUSUF KÖRÜKMEZ saygı göstermektir. Bu yapılmadıkça lık enflasyon son 11 aydır çok yük- terk etmesiyle birkaç yılda çöktü. O Başaran Aksu, şunlara dikkat çekti: önemli ekonomik sorunları çözmek sek ve dar bir aralıkta seyrediyor. çöküş içinde, kaybedecek çok şey Mani Sa Soma’da faaliyet gösteren “TKİ genel müdürü, Yeni Anadolu’nun olduğu yanılgısıyla hareket eden mümkün görülmemektedir. Yeni Anadolu Madencilik AŞ, Türki- da yönetim kurulu başkanı. Bu şirketin devletler daha pervasız ve hızlı davrandı. 4 Geniş kesimlerce benimsenecek ye Kömür İşletmeleri (TKİ) Kurumu çoğunluk hissesi, TKİ’ye ait. TKİ önce 2- 1914’te demiryolu, telgraf, iç Faizi 46.15’te bekliyor ve “ülkede önemli değişiklikler ile arasındaki rödövans sözleşmesi- rödovansı ortadan kaldırıyor, sonra patlamalı motor, yeni silahlar, ilk oluyor” heyecanını uyandıracak yeni nin tasfiye edilmesini gerekçe gös- bunu gerekçe göstererek işletmeyi uçaklar dünyayı tanınmaz biçimde Mali piyasalardaki hareketlilik bir kalkınma stratejisine ihtiyaç tererek işletmesinin kapılarına kilit dönüştürmüştü. Bir teknolojik devrimi kapatıyor. Ayrıca bunu arabuluculuk iç ve dış gelişmelerin etkisiyle vardır. Bu stratejiye dayalı yapısal hızı ilerliyor, kültürün, kurumların uyum vurdu. Madende çalışan 1361 işçinin dayatmasıyla yapıyor. Yaptığı işlemin dalgalanmaya devam ediyor. çabaları bu hızın gerisinde kalıyordu. tedbirlerle güçlendirilecek bir iş akdi 9 Temmuz itibarıyla feshedil- hileli olduğunun farkında. Çünkü Bu kapsamda Merkez Bankası’nın Askeri öğreti, diplomatik refleks, di. Şirket yönetimince işçilere dağı- program enflasyonla mücadeleyi şirketinin yerel yöneticileri konudan bugün açıklayacağı yeni faiz kararı siyasi hayal gücü de gelişmelerin çok tılan “İşyeri Kapatmasına İlişkin Du- habersiz. Belli ki mali yükü bir bütün de kolaylaştıracak. öncesi, dün 36.15 seviyesini test eden gerisindeydi. I. Dünya Savaşı’nda, yuru” başlıklı belgede, bu kararın so- olarak TKİ’ye ödettirip taşeron ve 4 Maliye politikası dolar/tl , gün ise 46.14’te kapattı. generaller eski taktiklerle savaştı ve rumlusu olarak TKİ gösterildi. “Fesih diğer çalışanlarla birlikte 2000’i geçen bağlamında kapsamlı bir Borsa istanbul ise dün en düşük 13 tarihin görmediği katliamlar yaşandı: bildirimi”nde ise yönetim kurulunun işçi tasfiye edilecek. Şirketle sözlü 1916-17 döneminde, hemen hepsi bin 600, en yüksek 13 bin 835 puanı vergi reformu yapılması, işyerini kapatmaya karar verdiği, işçi- bir anlaşmaları var gibi görünüyor. gördükten sonrası günü üç puan artışla emekçi sınıflardan, Somme’da kayıtdışılıkla etkin mücadele lerin içeride kalan ücret, kıdem ve ih- Sonrasında, bir sürü harcama da bir milyon, Verdun’de 700 bin, tamamladı. emtia piyasaları ise bir edilmesi, kamu harcamalarının bar tazminatları ile diğer alacakları- yapılmış bu işletmeyi bir şirkete Passchendaele’de 600 bin asker öldü. kez daha a BD ve israil’in 28 Şubat’ta verimlilik gözetilerek yeniden nın “tek seferde” hesaplarına yatırı- bedava verecekler.” Bu gelişme sonrası Bugün yapay zekâ, kuantum iran’a saldırmasıyla başlayan savaş yapılandırılması, koşullu gelir lacağı belirtildi. işçiler ve bölgedeki sendikaların bilgisayar, otonom silah sistemleri sürecinin yoğun etkisi altında. Brent garantilerinin gözden geçirilmesi Kararı duyuran Bağımsız Maden- benzer bir belirsizlik yaratıyor. Milyon atacağı adımlar bekleniyor l iZMiR petrolün vadeli varil fiyatı 94 dolar dolarlık füzeler 30 bin dolarlık İHA’ları zorunlu. l Ekonomi Servisi seviyesine kadar yükseldi. vurmaya çalışıyor. Siber saldırı ucuzladı, yaygınlaştı; YZ ve kuantum bilgisayarı buluştuğunda tüm şifreleme sistemleri etkisizleşecek, mali, askeri sistemler korunaksız kalacak. Dezenformasyon Canias ERP, HyundaI MotoR devlet politikasına dönüştü. Hangi eylemin savaş sayılacağı, hangi eylemin nükleer caydırıcılığı aşacağı hâlâ belirsiz. GRouP’un Çok ÜlkEli ÜREtiM 1914’te olduğu gibi, bugün de yeni teknolojinin savaş üzerindeki olası etkileri belirsizliğini koruyor. GEnişlEMEsinE GÜÇ katIyoR 3- Böyle kritik bir dönemde, büyük güçlerin başında kapasitesi kuşkulu li- BYD yatırımı askıda ile Hyundai Motor Group derlikler var. Bunlar yerel krizleri, sa- IASar asındaki işbirliği Güney vaşları sonlandıramıyorlar. Washington, Kore’de başladı ve o tarihten Moskova, Pekin, New Delhi gibi merkez- ‘yaptırım’ arayışı var bu yana birkaç ülkeye yayılarak lerde liderler iç siyasetin baskısı altında Çin merkezli üretici BYD’nin icradan sorum- Kazakistan, Malezya ve Suudi eziliyor. Bunların, belki Pekin hariç, hiç- lu yetkilisi Stella Li, Türkiye’deki fabrikanın ku- biri uzun vadeli stratejik hesaplar yapa- Arabistan’da aktif uygulamaya mıyor, kısa dönemli kaygılar içinde karşı rulumunu askıya aldıklarını, Macaristan’daki geçti. Yaklaşık 200 mühendisten tarafın motivasyonlarını çoğu kez doğru fabrikanın ise dör düncü çeyrekte üretime baş- oluşan bir ekip tarafından okuyamıyor. 1914’te de benzer bir du- layacağını söyledi. Reuters’ın sorularını yanıt- desteklenen ve IAS’ın uluslararası rum vardı: Askeri sivil elitler, çoğu kez layan Li, “Birinci öncelik Macaristan... İkinci ofisleri aracılığıyla koordine edilen birbirleriyle akrabaydı, aynı dilleri konu- Can Hakan Karabiber önceliğimiz Avrupa’da ikinci bir tesis için yer proje, şirketin bugüne kadar şuyordu, aynı kültürün parçasıydı, sürek- bulmak olacak” dedi. gerçekleştirdiği en büyük sınır li haberleşiyorlardı ama olayların önüne Temmuz 2024’te, Cumhurbaşkanı ötesi ERP uygulamalarından birini geçemediler. Yapısal dinamiklerin baskı- Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen imza temsil ediyor. sı bireyleri aştı. töreninde 1 mil yar dolar yatırımla Manisa’da IAS ile Hyundai Motor Group’un 150 bin kapasiteli fabrika kurma kararı aldığı- Sektör bağlamı Her krizin tam göbeğinde Yeni altyapıda üretilen mobilite yazılım kolu olan Hyundai nı açıklayan BYD’nin, bu yıl üretime başlaması 2025 yılında yaklaşık 2.75 trilyon Türkiye, coğrafi konumu açısından her ilk araç AutoEver arasında ortak bir çalışma öngörülüyordu. BYD, bu yatırım kararları kap- dolar değere ulaşan otomotiv krizin tam göbeğinde: Rusya’nın batı- Hyundai Motor Group’un olarak yapılandırıldı. 18 aylık samında sağlanan kolaylıkların da etkisiyle g e- sında, İran’la komşu, Akdeniz’in kuşat- sektörü, köklü bir dönüşüm Kazakistan tesisinde önemli bir uygulama süreci boyunca 100’den çen yıl Türkiye’de yüzde 450 artışla 46 bin adet ma altındaki doğu ucunda, Kafkasya’nın sürecinden geçiyor. KPMG’nin 25. dönüm noktası yaşandı: Canias ERP fazla sistem entegrasyonu otomobil sattı. Ayrıca bu kararı sonrası Sanayi kapısında. Bu konum, olağanüstü diplo- Küresel Otomotiv Yönetici altyapısı kullanılarak ilk Kia Sorento gerçekleştirildi, IAS matik refleks, uzun vadeli stratejik plan- ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın ge- Araştırması’na göre üretildi. Projenin tamamlanması lama, sağlam kurumsal kapasite gerek- ekiplerince 100’den çen ocakta yaptığı ve yatırımın tamamlanma- sektör liderlerinin tiriyor. şerefine IAS, İstanbul’da tarihi fazla uluslararası ması halinde mevzuatta yer alan yaptırımların yüzde 36’sı, Bu sırada, hem iktidar hem muhalefet, Kibrithane binasında özel bir seyahat yapıldı uygulanabileceğine yönelik açıklaması yeniden önlerindeki üç kendi beka sorunlarıyla boğuşuyor. Rıza tören düzenledi; uygulamaya katkı ve 1000’den gündeme geldi. Bu yaptırımın yatırım büyüklü- yıl içinde iş alma kapasitesini yitirmiş bir rejim, bas- sağlayan mühendisler ve proje ğü kadar olabileceği öne sürüldü. fazla belge modellerinin ve kıyı artırarak, muhalefetini parçalayarak liderleri, yeni sistem ile üretilen hazırlandı. operasyonlarının ayakta kalmaya çalışıyor. araca imzalarını attı. Projenin temel önemli ölçüde Türkiye’nin dış politikası, tutarlı bir IAS Yönetim Kurulu Başkanvekili hedefi, Hyundai Tekfen OYAK yolunda dönüşeceğini stratejik çerçeveden değil, konjonktü- Can Hakan Karabiber, projeyi Motor Group’un öngörüyor. Öne çıkan rel hamle mantığından, bu beka soru- t eKFen Holding’in sermayesinin yüzde 42.8’ine “Canias dijital dönüşüm ürünlerinin CKD (Completely Knock nundan besleniyor. NATO müttefikleriy- temel etkenler arasında sahip olan Can Kültür Sanat Eğitim Kurumla- yurt dışında atılmış en önemli Down) araç üretim süreçlerini le ilişkiler araçsallaştırıldı, hem ABD hem üreticilerin yüzde 86’sının yapay rı İşletmeciliği, paylarının tamamının devri için imzalarından biri” olarak Rusya ile tehlikeli bağımlılıklar yaratıldı, Canias ERP platformu üzerinde zekâ dahil yeni teknolojilere Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK) ile satış gö- nitelendirdi. Ortadoğu’da birbirine zıt aktörlerle eşza- yeniden inşa etmekti. önemli yatırımlar yaptığını, yüzde rüşmelerine başladı. İlgili açıklama Tekfen tara- manlı denge arayışına girildi. İşbirliği, Hyundai Motor Group’un 77’sinin ise stratejik ortaklıkları fından Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yapıl- Enerji bağımlılığı, döviz kırılganlığı, ku- Asya ve Orta Doğu’daki operasyonel Coğrafi genişleme sürdürülebilir büyümenin merkezine dı. Anımsanacağı gibi Can Kültür, TMSF’nin kay- rumsal erozyonla “toplumsal dokusu- hedeflerini tek bir ERP platformu yerleştirdiğini görüyoruz. Sistemin ilk canlı geçişi Temmuz yım olarak yönettiği Can Holding bünyesinde. nun örüntüsü” zayıflamış bir rejim, bü- altında birleştiriyor; aynı zamanda Hyundai Motor Group’un 2025’te Hyundai Motor’un Malez- yük bir krizde manevra alanını kaybeder; sınır ötesi yazılım ortaklıklarının üretim süreçlerini Canias ERP ile ya tesisinde gerçekleşti. Bunu Ekim dayatmalara direnemez. Bir beka soru- otomotiv sektöründe giderek artan dijitalleştirme konusunda IAS’ı 2025’te Kia Kazakistan ve Hyundai nuyla boğuşan muhalefet cephesinde de KISA... KISA... KISA... rolünü yansıtıyor. seçmesi de IAS’ın bu konudaki Motor Suudi Arabistan tesislerinde uzun vadeli bir vizyon, güvenlik stratejisi, tecrübesi ve yatırımlarından eş zamanlı lansmanlar izledi. enerji bağımsızlığı üzerine ciddi, bir al- l BRan D FInan Ce’ın araştırmasına göre kaynaklanıyor. ternatif program yok. Canias ERP’nin modüler mima- en değerli markalar THY (2.9 milyar dolar), Türkiye’de ağaçlar kesilmeye, orman- risi, sistemin farklı yerel dü- Arçelik (2 milyar dolar) ve İş Bankası (1.2 lar yakılmaya, su havzaları kurutulma- Proje kapsamı ve zenlemelere ve milyar dolar) oldu. İlk 125 markanın toplam ya gıda krizi derinleşmeye devam edi- zaman çizelgesi üretim gerek- değeri 19.6 milyar dolar. yor; toplumsal dokusunun örüntüsü çö- liliklerine tek l u la Şt IRMa ve Altyapı Bakanı Ortaklık, Nisan 2024’da zülüyor. Bir yanda iklim sistemi çöker- Abdulkadir Uraloğlu, Ankara-İstanbul YHT imzalanan Proof of Concept bir platform ken öte yanda uluslararası düzen sarsılı- Hattı’nda seyahat sürenin 30 dakika azalışla (Müşteriye özgü demo) üzerinden yor. İki kriz aynı anda, aynı hızda derinle- 3 saat 37 dakikaya düşeceğini duyurdu. anlaşmasıyla geliştirme aşamasına uyum sağla- şiyor. Önümüzdeki 2-3 yol çok ama çok l t ü RKiYe, Avrupa Yatırım Bankası’ndan geçti. Proje, Güney Kore masına ola- kritik! Bu gidiş içinde iyimser olmak ola- “yeşil dönüşüm” hedefleri doğrultusunda operasyonel üs olarak belirlenip naksız. Ülke adeta intihar ediyor! nak tanıdı. (Bu bir ilandır.) 200 milyon Avro kaynak temin etti.