Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 8 NİSAN 2026 ÇARŞAMBA 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER Kutsal ve ‘Dokuz İlke’ bildirisi YÜKSEL IŞIK yazılı olarak bildirdikleri kutsallaştırılmış düşüncelerden ve halkla YAZAR, CHP ANKARA yaptığım konuşmalardan İL SEKRETERİ çok yararlandım. En sonu 8 değerler iyaset ilke ile yapılır. Nisan 1923’te, görüşlerimizi İlkelerin bütününü dokuz ilkede saptadım. ABDULLAH KEHALE devletlerinden geri Siçeren anlamlı metne İkinci Büyük Millet alma sürecidir. Bu süreç, TARİHÇİ, ÖĞRETİM ÜYESİ de manifesto denir. Bir çeşit Meclisi’nin seçimi sırasında Hristiyan dünyası için politik kimlik anlamına yayımladığım bu program, “dini bir temizlik ve geri HER toplumun kendi gelen manifesto, bir politik partimizin kuruluşuna temel dönüş mücadelesi” olarak yapısına uygun olarak hareketin siyasal inanç ve olmuştur.” kutsallaştırılmıştır. kutsal olarak kabul ettikleri amaçlarına ulaşabilmek için Halk Fırkası tarafından Avrupa’da Katolikler değerler olduğu gibi yapılabileceklerin sınırlarını program olarak benimsenen ve Protestanlar arasında kendilerinin kutsallaştırdığı çizer. başlayan Otuz Yıl Savaşları “Dokuz İlke”, aynı zamanda, değerler de vardır. Kutsal (1618-1648), tarihin en kanlı Bazıları, “amaca varmak bugünkü CHP’nin ilk değerler genellikle mezhep savaşlarından için her yolu mübah” dini değerler olurken programıdır. biridir. Başlangıçta görebilir ama esas olan kutsallaştırılmış değerler tamamen dini bir mahiyet Ders alınmak ise ağırlıklı olarak toplumu halkın bugünü yaşanabilir, taşıyan ve “doğru inancı” yöneten siyasi otoritenin geleceğini de güvence için rehber savunma iddiasıyla kendini meşru göstermek altına alabilecek bir ilkeler Atatürk’ün, bir diğer yürütülen bu süreç, için başvurduğu değerlerdir. bütününe sahip olmaktır. önemli özelliğiyse zamanı zamanla siyasi bir Kutsallaştırılmış Daha da önemlisi, iktidar ve zemini dikkate alan bir güç mücadelesine değerler olduğu gibi, olunduğunda, dile getirilmiş lider olmasıdır. Nutuk’ta dönüşmüştür. kutsallaştırılmış kişiler de ilkeler doğrultusunda, Çin’de gerçekleşen da anlattığı üzere “Dokuz vardır. Diğer bir deyişle, saptanmış sorunları çözüme Taiping isyanı (1850-1864), Umde” programına topluma sözünü dinletmek kavuşturmaktır. kendisini “İsa’nın kardeşi” isteyen bir siyasi kişilik yazmadığı, “Cumhuriyetin ilan eden Hung Hsiu- Tıpkı Mustafa Kemal kutsallık maskesi altında ilanı, halifeliğin chuan liderliğindeki bir Atatürk’ün yaptığı gibi... kendini meşrulaştırabilir. kaldırılması, Şeriye ve Evkaf grubun, “göklerin büyük Tarihte çok sıklıkla Savaş fiilen bitmiş ama Bakanlığı’nın lağv edilmesi” barış krallığı”nı kurmak için rastladığımız bir durumdur ülke “harap ve bitap” gibi pek çok sorun ise daha başlattığı dini içerikli bir iç bu: Eski Mısır’da kendisinin durumdadır. Artık hedef, sonraki süreçlerde çözüme savaştır. On milyonlarca Tanrı olduğunu savını ülkenin yıllardır yaşadığı kavuşturulacaktı. insanın ölümüyle topluma kabul ettiren sıkıntıları atlatmak oluşturmak konusunda kararın değiştirilemez 8 Nisan 1923’te sonuçlanan bu mücadele, firavunlardan, dini ve düzlüğe çıkmasını bütün yurtseverlerin, olduğuna vurgu yapar. açıklanmıştı “Dokuz Umde”. modern tarihin en büyük değerleri temsil ettiklerini sağlamaktır. O ana dek ülke bilim insanlarının destek Saltanat hevesinde olanlar teokratik isyanlarından Sonrasında da CHP dahil söyleyerek aslında köleliği yönetiminde Anadolu ve biridir. ve katkılarını beklediğini varsa bundan vazgeçmeleri meşrulaştıran ortaçağ pek çok parti, pek çok Rumeli Müdafaa-i Hukuk söyler. kilise rahipleri ve daha konusunda bir uyarıdır bu. ilke içeren programlar Hem dini Cemiyeti söz sahibidir. birçok lider… Osmanlı Dokuz Umde, Mustafa Geri kalan ilkeler, yayımlamışlardı. Karşılık Hatta TBMM’nin birinci padişahı II. Abdülhamit hem siyasi Kemal Atatürk’ün, doğrudan yurttaşın yaşamına bulanlar, halka dokunan dönemine de bu cemiyet ile özellikle Kırım’ı Son olarak da şu anda Türkiye’nin yaşadığı dokunan ilkelerdir. O güne programlardı. Siyasal kaybettikten sonra girilmişti. Ancak içinden İsrail ve İran arasındaki sorunları çözmek üzere dek yerel ağaların oyuncağı tarihimizde yazılmış halifeliği modern savaşı örnek gösterebiliriz. geçilen koşullar, artık güçlü açıkladığı ilkeler bütünüdür. haline gelmiş mahkemelerin nice cafcaflı programınsa siyasetin en önemli öğesi İsrail siyasetinde özellikle bir programı ve o programı Bir çeşit manifesto da ve o mahkemelerin istediği arşivlerin tozlu raflarını haline getirmişti. Hitler, aşırı sağcı kanatta yer alan uygulamakta kararlı bir denebilecek olan ve bugünkü gibi hareket etmesine olanak işgal etmekten başka bir işe Nürnberg’de yaptırdığı bazı bakan ve milletvekilleri, politik örgütü gerekli anlamıyla “Dokuz İlke” veren yasaların düzeltileceği; yaramadığını biliyoruz. kubbe şeklindeki binanın “Arz-ı Mev’ud” (Vaat kılmaktaydı. şunları kapsar: çiftçiyi iliklerine kadar tavanının orta noktasında Mustafa Kemal’in tespitleri Edilmiş Topraklar) veya Umdede (ilkede), camla kaplı bir delik sömüren aşar vergisinin de bu doğrultudadır. “Büyük İsrail” (Eretz Yisrael ‘Kimsesizin kimsesi’ öncelik, ulusal egemenliğe bırakmıştı ve konuşma Hashlema) kavramlarını kaldırılacağı; öğrenimin “Yayımladığım programı Cumhuriyet yapacağı kürsüyü bu verilir. İkinci ve üçüncü hem dini hem de siyasi birleştirileceği; askerlik bir siyasal parti için yetersiz Atatürk de farkındadır camdan gelecek güneş ilkeler, ulusal egemenliği bir hedef olarak dile süresinin kısaltılacağı ve ve kısa bulanlar oldu. ‘Halk ışığının tam merkezine bunun. Bu gereksinime getirmektedir. Bu iddialar pekiştirici niteliktedir. mali, yönetsel ve ekonomik Fırkası’nın programı yoktur’ yerleştirmişti. Amacı, dikkat çekmek amacıyla genellikle Tevrat’taki bazı TBMM dışında hiçbir bağımsızlığın kesinlikle dediler. Gerçekten, ‘umdeler’ kendisinin gökten gelen bir bölümlere (örneğin Tekvin 7 Aralık 1922’de, Ankara makamın, ulusal yazgıya sağlanacağı ilkeleştirilir. adı ile anılan programımız, kutsallığa sahip olduğuna 15:18; “Nil’den Fırat’a basınına bir açıklama yapar. engel olamayacağının ve Görüldüğü üzere Mustafa karşı çıkanların gördüklerine halka inandırmaktı. kadar”) dayandırılmakta ve Açıklamada, “halkçılık” bütün yasalarda, örgütlerde, Kemal, “Dokuz Umde”yi ve bildiklerine benzer bir Günümüz Türkiye’sinde güncel haritalar üzerinden ilkesine dayanan ve Halk yönetimde, eğitimde oluştururken, tarihsel, kitap değildi ama temel de bu örneklere sıklıkla savunulmaktadır. Fırkası adında bir siyasal ulusal egemenliğin esas karşılaşmaktayız. toplumsal ve güncel İran İslam Cumhuriyeti ilkeleri kapsıyordu. Biz de parti kurmak istediğini alınacağının altı çizilir. ise , İsrail ile olan olanı dikkate alır. İlkesi uygulanmayacak düşünceleri belirtir. Bir de çağrı yapar; Dördüncü ilke, saltanatın Modern çağ, mücadelesini hem açıktır; halkın bugününü kuramsal birtakım çağrısında, parti programını kaldırılmasına ilişkin teokratik savaş anayasal hem de dini bir rahatlatmak; ülkenin ayrıntıları yaldızlayarak çerçeveye oturtarak resmen Kutsal olduğu varsayılan geleceğini güvence altına bir kitap yazabilirdik. Öyle “cihat” ve “mukaddes bir amaç için yapılan almak. Bu aynı zamanda, yapmadık. Ulusun maddi ve savunma” kavramlarıyla CUMHURİYET YAZARLARI, BURSA KİTAP FUARI’NDA savaşlar tarihin çok kere manevi yönlerden yenilenip “herkesin kendisini tanımlamaktadır. İran tanık olduğu bir olgudur. OKURLARIYLA BULUŞUYOR gelişmesi için çalışırken, iş özgürce ifade edebildiği yönetimi için bu savaş, Papa İkinci Urbanus’un ve kimsesizin kimsesi bir yapmayı söze ve kurama yeğ yalnızca toprak bazlı bir çağrısıyla başlayan Cumhuriyet” fikrinin de tuttuk.” anlaşmazlık değil, “hak ortaçağın en uzun soluklu 11 NİSAN 12 NİSAN özetidir. Tarih, geleceğin aynasıdır ile batılın” mücadelesi “kutsal savaş” serisi olan olarak görülen ideolojik bir ve ders alınmak için Haçlı Seferlerinin temel Katılımcı bir program görevdir. amacı, Hıristiyanlık için rehber ederiz kendimize. İran’ın bu konuya bakışını kutsal sayılan Kudüs’ü “Dokuz Umde”nin nasıl “Dokuz Umde”, bir Müslümanların elinden şekillendiren temel unsurlar oluşturulduğuna gelince. devrim manifestosudur almaktı. Katılanlara şunlardır: Şii fıkhına Öncelikle belirtmek ve o manifesto ile “günahların affı” sözü göre İslam toprakları gerekir ki Atatürk, Cumhuriyetimiz, “On yılda verilmiş ve bu savaşlar saldırıya uğradığında veya dünyanın gördüğü, 15 milyon genç yarattı her Tanrı adına yapılan bir işgal edildiğinde yapılan katılımcılığı benimsemiş yaşta”. görev (Deus vult/ Tanrı savunma, “savunma cihadı” az sayıda liderden biridir. Bugün ise Cumhuriyetimiz, böyle istiyor) olarak olarak kabul edilir ve bu, YÜKSEL IŞIK ÜSTÜN DÖKMEN Kurtuluş Savaşı boyunca hiç olmadığı kadar büyük nitelendirilmiştir. her Müslüman üzerine vacip İMZA: 14.00 İMZA: 10.00 da Cumhuriyetin kuruluş (dini yükümlülük) bir görev tehlikeler ile karşı karşıya Müslümanların varlık olarak kabul edilir. sürecinde de bu ilkeden mücadelesi ve inançlarını bulunuyor ve tehlikeleri Atatürk ise savaş koruma amacıyla yaptıkları ödün vermediğini biliyoruz. atlatmaktır önceliğimiz. 12 NİSAN 12 NİSAN konusuna kutsallık ilk büyük savaşlar olan Savaş koşullarında Büyük Tehlikeleri boşa çıkartmak, penceresinden bakmayarak Bedir, Uhud ve Hendek Millet Meclisi’nin açılması, Türkiye’yi aydınlık bir düşüncelerini şöyle ifade savaşları, Osmanlı Akşehir’de, ordular arası gelecek ile buluşturmak için ediyordu: “Mutlaka şu veya İmparatorluğu’nun “İla- futbol karşılaşmasını izliyor atılması gereken adımların yi Kelimetullah” (Allah’ın bu sebepler için milleti görüntüsü altında Büyük başında, halka dokunan adını yüceltmek) ülküsüyle savaşa sürüklemek taraftarı Taarruz’un hazırlıklarını, her ve uygulanması için el ele, Batı’ya doğru yaptığı değilim. Savaş zorunlu düzeyde komutan ile birlikte omuz omuza olabileceğimiz fetihler, İslam hukukunda ve hayati olmalı. Hakiki tartışarak belirlemiş olması yeni “Dokuz Umde”lerimizi kutsal bir görev (gaza) düşüncem şudur: Ulusu olarak kabul edilmiştir. savaşa götürünce vicdan bunun örnekleridir. Kurmak içeren programları katılımcı BELGİN BIYIKOĞLU ZÜLÂL KALKANDELEN Rekonkista (yeniden azabı duymamalıyım. istediği partinin programını bir yöntemle hazırlamak fetih), İber Yarımadası’ndaki Öldürenlere karşı oluşturmak için herkesin gelmektedir. İMZA: 14.00 İMZA: 14.00 (İspanya ve Portekiz) ‘Ölmeyeceğiz!’ diye savaşa sürece katılmasını istemesi Türkiye’nin, inanç, ifade ve Hıristiyan krallıkların, girebiliriz. Lakin vatan de kişiliğiyle örtüşen bu basın özgürlüğünü de içeren yaklaşık 800 yıl süren savunması söz konusu özelliğinin sonucudur. özgürlükçü ve demokratik bir mücadeleyle bölgeyi olmadıkça savaş bir BURSA AKM MERİNOS GÜZELLEMESİ Katkı aldığını Nutuk’ta bir ülke olmasının yolu Müslüman Endülüs cinayettir.” da belirtir: “Kimi kişilerin buradan geçer. ABD’de Joe B?den’ın başkan olmasıyla, ABD-Rusya “Bu yapıt b?r Sovyet b?l?m adamı tarafından Bu k?tapta; Doğu Anadolu ?ller?nden, ger?l?m? tırmanışa geçt?. Ukrayna'dak? savaş, b?r yazılmıştır. K?tabın yazarı Prof. Dr. Abdula Güneydoğu Anadolu’ya göç eden b?r yönüyle, ABD ?le Rusya arasındak? mücadelen?n b?r Mardanov?ç Şamsutd?nov, Sovyetler B?rl?ğ? grup muhac?r anlatılmaktadır. Bu sonucu. Konu, Türk?ye’y? yakından ?lg?lend?rd?ğ? B?l?mler Akadem?s? Doğu B?l?mler? Enst?tüsü ?nsanların tanık olduğu Ermen? halde, ülkem?zde bu konuda yeterl? araştırma, yok. Tar?h Bölümü’nün uzun süre başkanlığını Tehc?r?, Rus ?şgal? ve ağır kış Bu k?tap, Fener Patr?khanes?’n?n ortaya çıkışından yapmıştır. Bu c?dd? yapıt, yazarlık profesörlük koşullarında aylarca süren göç ve başlayarak, son 80 yılda ABD ?le Fener Rum tez?d?r. Bu k?tabın önem?, Ulusal Kurtuluş bu sırada görülen ölüm, yokluk, açlık Patr?khanes? arasındak? yoğun ?l?şk?ler?, Savaşımızın b?r Sovyet b?l?m adamı tarafın- ve hastalık g?b? felaketler Ortodoksluğun Doğu Avrupa halklarının m?ll? dan değerlend?r?lmes?d?r. Bu nedenle hem serg?lenmekted?r. B?r yerlerde aynı Kitap okuduğunuzu biliyoruz. k?ml?ğ?nde oynadığı rolü ve Patr?khane ?le Moskova tar?h b?l?m? metodoloj?s?ne sah?pt?r hem de kader? paylaşan ve yolları kes?şen b?r Sovyet b?l?m adamının görüşünü arasındak? en büyük çatışmanın neden Ukrayna’da ?nsanların yen?den hayata tutunma yansıtmaktadır…” patlak verd?ğ?n? ortaya koymaya çalışıyor. savaşının öyküsü ver?lmekted?r. Alev Coşkun 13,5x20,5 13,5x20,5 12,5x19,5 İnceleme Tar?h Tar?h? Belgesel Roman 352 sayfa 343 sayfa 282 sayfa