Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 1 NİSAN 2026 ÇARŞAMBA 2 olaylar ve görüşler TBMM’nin ABD/İsrail-İran savaşı Prof. Dr. Hikmet Sami tÜrk denetim işlevi Şubat 2026 sabahı ABD ve İsrail’in İran genelindeki Dr. CiHangir Dumanlı Yeni devlet, -adı 29 Ekim 28hedeflere eşgüdümlü hava 1923’te konulacak olsa saldırılarıyla başlayan savaş devam em. tuğgeneral, hukukçu bile- çağının çok ilerisinde, ediyor. Saldırılar, İran ve ABD temsilcileri demokratik bir cumhuriyet ÇAğ DAş demokrasilerin olarak kurulmuştur. Bu arasında 6 Şubat 2026’da Umman’ın önkoşulu yürütmenin durum, aynı zamanda 1876 başkenti Maskat’ta başlayan, 17 ve 26 (hükümetin) eylem ve anayasasından devrimsel Şubat’ta Umman aracılığıyla Cenevre’de işlemlerinin seçmenler bir kopuştur: Yürütmenin süren dolaylı görüşmelerin henüz bir tarafından denetlenebilir, (padişahın) üstünlüğünden sonuca varılamayan üçüncü turundan sorgulanabilir olmasıdır. yasamanın (TBMM’nin) sonra yapıldı. İran’ın nükleer programı ve Yürütmenin yargısal üstünlüğüne; sorumsuz uranyum zenginleştirme çalışmalarının denetimi idari yargı, padişahtan, TBMM’ye karşı sınırlandırılması, İran’ın balistik füze akçasal(mali) denetimi tam sorumlu hükümete programı ve bölgesel güvenlik, İran’a TBBM adına Sayıştay geçilmiştir. uygulanan yaptırımların kaldırılması tarafından yapılmaktadır. TBMM savaş koşullarında Ancak bunlardan daha konularında yapılan görüşmelerde bir bile kendi içinden seçtiği önemli olan siyasal sonuca varılamamakla birlikte ilerleme hükmeti (icra vekilleri bağdaşmayacak herhangi bir biçimde kız ilkokuluna yapılan saldırıda 175 öğrenci ve denetimdir. Bu nedenle heyeti ile) etkili bir kaydedildiği ancak daha görüşülmesi kuvvet kullanma tehdidine veya kuvvet öğretmen yaşamını kaybetti. parlamentoların yasa şekilde denetlemiştir. gereken çok sayıda ayrıntı bulunduğu yapmak kadar önemli bir kullanılmasına başvurmaktan kaçınırlar” Buna karşılık 27 Mart 2026 itibarıyla İran’ın 1921 Anayasası’na temel ABD’li bir yetkili tarafından ifade edildi. işlevi yürütmenin siyasal hükmüne aykırıdır. misilleme saldırıları nedeniyle ölen İsrailli oluşturan TBMM’nin Ama görüşme yerine saldırıya geçildi. denetimidir. İran’ın doğrudan ABD’ye saldırması denetleme işlevi 1924 sayısının 22, yaralanan İsrailli sayısının beş ABD ve İsrail’in İran saldırısı Anayasası’nda da kıtalar arası uzaklık dolayısıyla söz binin üzerinde olduğu İsrail makamlarınca Tarihsel altyapı korunmuş, 1961 Anayasası ABD ve İsrail saldırılarının kendilerine konusu değil. O nedenle İran, Irak, açıklandı. Osmanlı ile pekiştirilmiştir. saldırmak üzere olan İran’a karşı bir Ürdün, Suudi Arabistan ve Basra Körfezi İmparatorluğu’nun ilk 1961 Anayasası İran’ın savunması “önleyici saldırı” olarak yapıldığı, ülkeleri Kuveyt, Bahreyn, Katar ve anayasası olan 1876 “TBMM’nin denetim İran’ın nükleer silah kapasitesine Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Amerikan Öldürülen dini liderin yerine oğlu Mücteba anayasası ile bir meclis yolları” başlığı altında sahip olduğu, bunun stratejik bir tehdit üslerini bombalıyor; başta Tel Aviv olmak Hamaney seçildi. Yeni lider, ilk mesajında kurulmuştu fakat meclisin güvenoyuna ek olarak oluşturduğu iddia edildi. 20 Mart 2003’te üzere İsrail kentlerine balistik füzeler bölgedeki ABD üslerine saldırıların süreceğini, padişahı (yürütmeyi) aşağıdaki denetim ABD ve Birleşik Krallık önderliğindeki fırlatıyor. Taraflar arasındaki güç dengesi şehitlerin intikamının alınacağını, ABD ve denetleme ve dengeleme yollarını saymıştır: Soru, koalisyon güçlerinin Saddam Hüseyin bakımından ABD ve İsrail üstün görünse işlevi yoktu. Padişah İsrail’den tazminat isteyeceklerini belirtti. genel görüşme, Meclis kutsaldı ama sorumsuzdu. yönetimindeki Irak’a saldırısıyla başlayan de yaptıkları saldırılara karşılık vermekte Beşinci haftasına giren ABD ve İsrail ile İran soruşturması, Meclis (1876 AY, md. 5). Padişah II. Körfez Savaşı’ndan önce de Irak’ın İran gecikmiyor. İran’ın yaptığı, Birleşmiş savaşı kısa zamanda bitmez. ABD Başkanı araştırması, gensoru. “görülen lüzum üzerine” elinde kitle imha silahları olduğu ve bu Milletler Antlaşması’nın 51. maddesine Aynı denetim yolları Trump, savaşın İran’ın kayıtsız şartsız teslim meclisi kapatabilirdi (Md. “darbe anayasası “ denen silahların koalisyon ülkeleri başta olmak göre meşru savunma niteliğindedir. Ama olmasına kadar süreceğini, İran’ın balistik füze 44), meşruti (anayasal) 1982 Anayasası’nda üzere birçok ülkenin güvenliği için ciddî bunu yaparken bölge ülkelerine zarar fırlatma kapasitesini yok ettiklerini, savaşın monarşi yönetimi vardı. korunmuştur. bir tehdit oluşturduğu öne sürülmüştü. vermemesi gerekir. kendisi istediği zaman biteceğini söyledi. İran Bağımsızlık Savaşı’mızda 28 Şubat 2026 saldırısının ABD-İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan, ABD ve bir yandan işgalci düşmana Karşıdevrim İran’ın kayıpları arasında Cenevre’de yapılan dolaylı İsrail’e teslim olmayacaklarını, savaşın sona karşı silahlı savaşım Türkiye, kuruluşundan ABD ve İsrail saldırılarıyla İran görüşmelerin devam ettiği sırada ermesi için İran’ın meşru haklarının tanınması, verilirken öte yandan başlayarak 2017 yılına büyük kayıplara uğradı; petrol altyapısı yapılması, diplomatik görüşmelerin egemenliğin Osmanlı uğradıkları zararın karşılanması ve İran’ın dek 97 yıl TBMM’nin hedef alındı; başta Tahran olmak üzere yerine silaha başvurulması, İran’ı ilk hanedanından ulusa bir daha saldırıya uğramayacağı konusunda hükümeti denetleyebildiği birçok kent bombalandı. Dini lider Ali verilmesi için siyasal anda hazırlıksız yakalamaya yönelik güvence verilmesi gerektiğini söyledi. parlamenter demokrasi Hamaney, 28 Şubat’ta Tahran’da nokta savaşım verilmiştir. baskın düşüncesiyle açıklanabilir. ABD ile yönetilmişken 2017 Ulusal egemenlik yolunda atışına hedef oldu. Bu saldırı yöntemi, üst ve İsrail, görüşmelerle bir uzlaşmaya Hürmüz Boğazı ve Hark Adası anayasa değişikliğe ile ilk adım yerel Kuvayı Miliye düzey yöneticilere karşı İsrail tarafından varmak yerine savaşı tercih etti. ABD, İran’a hava saldırılarıyla başlayan icracı “cumhurbaşkanlığı örgütlenmeleri ile başlamış, uygulanıyor. İran Silahlı Kuvvetleri’nden Görüşmeler, bir aldatma ve zaman hükümet sistemi”ne savaşı karada da devam ettirmek için yurt çapındaki Erzurum ve 17 Mart 2026 günü yapılan açıklamaya geçilmiştir. Bu kapsamda kazanma taktiği olarak yapılmıştır. Ortadoğu’daki askeri varlığını güçlendirmek Sivas kongreleri ile sürmüş, göre, savunma konseyi toplantısı yürütme yetkisi ve görevi ABD’nin bölgeye savaş gemileri amacıyla bölgeye beş bin askerden oluşan bir 23 Nisan 1920’de TBMM’nin sırasında yapılan saldırıda Genelkurmay cumhurbaşkanına verilmiş göndermesi yapılacak saldırının bir amfibi görev grubu ile Basra Körfezi’ni Umman açılması ve 20 Ocak (Md.8), cumhurbaşkanının Başkanı Abdurrahim Musevi, Devrim işareti idi. Körfezi üzerinden açık denizlere bağlayan, 1921’de 1921 Anayasası’nın yetkilerinin artırılmasına Muhafızları Ordusu Genel Komutanı yapılması ile hukuksal günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve karşın TBMM’nin denetim Uluslararası hukuk açısından Muhammet Pekpur, Savunma Konseyi olarak gerçekleşmiştir. sıvılaştırılmış doğalgaz sevkıyatı kapasitesi yolları kısıtlanmıştır. ABD, İsrail’in kışkırtmasıyla ve Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Silahlı Büyük devrimci Mustafa ile dünyanın en kritik enerji nakli geçidi Güvenoyu ve gensoru onunla birlikte İran’a saldırmıştır. Kuvvetler Lojistik Destek Sorumlusu Kemal, TBMM’nin olan, İran’ın düşman gemilerine kapattığı yolları kaldırılmış, Saldırı kararları, ABD Başkanı Trump Aziz Nasırzade yaşamını kaybetti. Aynı toplanması için 19 Mart Hürmüz Boğazı’nı kontrol altına almak için TBMM’nin denetim ve İsrail Başbakanı Netanyahu gün İran Ulusal Güvenlik Konseyi Genel 1920’de yayımladığı yolları Meclis araştırması, deniz piyadesi keşif birliği ve yeni savaş tarafından verilmiştir. Bu saldırılar, Sekreteri Ali Laricani öldürüldü. bildiride “memleket işlerini genel görüşme, Meclis gemileri gönderiyor. Trump, bu konuda NATO İran’ın ABD ve İsrail saldırılarıyla yürütmek ve denetlemek uluslararası hukuka, Birleşmiş soruşturması ve yazılı soru ülkelerinden istediği desteği alamadı. üzere, olağanüstü yetkilere uğradığı sivil insan kaybı çok yüksektir. Milletler Antlaşması’nın 2. maddesinin ile sınırlandırılmıştır. (AY, Basra Körfezi’nde İran anakarasına 25 km sahip meclisin Ankara’da İran Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasına 4. fıkrasında yer alan “Tüm üyeler, md. 98) mesafede bulunan Hark Adası, İran’ın petrol açılacağını” duyurmuştur. göre 26 Mart 2026 itibarıyla saldırılarda uluslararası ilişkilerinde gerek herhangi Uygulamada muhalefet TBMM’nin kuruluşundan ihracatının yüzde 90’ını gerçekleştirdiği 1937 insan öldürüldü, 24 bin 800 kişi bir başka devletin toprak bütünlüğüne partilerinin verdikleri gelen işlev, yalnızca ülkenin stratejik ada olarak günlük 7 milyon varil petrol yaralandı. Hastane ve okullar bile meclis araştırması, meclis veya siyasal bağımsızlığına karşı, işlerini yürütmek değil, yükleme kapasitesi ile İran ekonomisinin can saldırıdan kurtulamadı. Minab kentindeki soruşturması ve genel gerek Birleşmiş Milletler’in amaçlarıyla aynı zamanda yürütmeyi damarı konumundadır. İran’ı Hürmüz Boğazı’nı görüşme önergeleri iktidar denetlemektir. açmaya zorlamak için Hark Adası’ndaki partilerinin parti disiplini Mustafa Kemal, 24 Nisan içerisinde reddedilmekte, askeri hedeflerin 15 Mart’ta bombalanması, 2920’de TBMM’de yaptığı yazılı sorular ise yasal ABD Başkanı Trump’ın “Saldırılarımız adanın konuşmada yeni yönetimin, süresinde yanıtlanmamakta çoğunu yerle bir etti ama eğlence olsun diye ilkelerini açıklamıştır. ya da yetersiz birkaç kez daha vururuz” sözüyle açıklandı. TBMM tarafından oybirliği yanıtlanmaktadır. Yürütme Trump, Sri Lanka açıklarında 134 mürettebatlı ile kabul edilen ve 1921 organı olarak denetlenmesi Anayasası yapılana kadar bir İran gemisini ele geçirmek yerine “daha gereken cumhurbaşkanı, geçici anayasa niteliğindeki eğlenceli” olduğu için batırdıklarını açıklamıştı. kendisini denetlemesi ilkeler şunlardır: Trump’ın garip zevkleri var. gererken TBMM’deki l Ulusal istenç (milli Nobel barış ödülünün kendisine verilmesi çoğunluk partisinin de irade) TBMM tarafından gerektiğini söyleyen ama saldırgan bir dış başkanı olduğundan temsil edilir. denetlenememektedir. politika izleyen Trump yönetimindeki ABD ile l TBMM’nin üzerinde Bakanlar ise TBMM’ye Netanyahu yönetimindeki İsrail’in uluslararası hiçbir makam yoktur. karşı değil, kendilerini hukuka aykırı olarak İran’a saldırmalarıyla l Yasama ve yürütme atayan ve görevden alabilen başlayan, dini liderlerine ve üst düzey erkleri TBMM’de cumhurbaşkanına karşı toplanmıştır. yöneticilerine suikastları da ihmal etmeden sorumluluk duyduklarından l TBMM’nin kendi içinden sürdürdükleri savaş, yalnız İran’a değil, kendi yazılı soruları yanıtsız seçeceği bir kurul hükümet ülkelerine de büyük zarar vermektedir. bırakmaktadır. işlerini görür. 15 üyeli BM Güvenlik Konseyi’nden ABD’nin l TBMM başkanı aynı veto hakkına sahip beş sürekli üyeden biri Denetleme zamanda hükümetin de olması nedeniyle bir savaşı durdurma çağrısı mekanizması yok başkanıdır. çıkması beklenemez. Savaşı durduracak olan Sonuç olarak, 2017 l Hükümetin başkan ve ABD ve İsrail’in büyük çoğunlukla savaşa karşı anayasa değişikliği ile üyeleri TBMM’ye karşı tam olan halklarıdır. Vatan savunmasında olan TBMM’nin denetim sorumludur. yollarının kısıtlanması ve İran halkı, Ortadoğu’nun en eski devleti olarak TBMM açıldığnda yurdun var olan denetim yollarının her tarafı işgal altıdadır. ülkelerinin toprak bütünlüğünü, bağımsızlığını işletilmemesi nedeniyle Padişah ve işgalcilerin ve onurunu korumasını bilecektir. yürütme siyasal olarak işbirliği ile çıkartılan denetlenemez duruma ayaklanmalar Ankara’yı Türkiye’nin dış politikası gelmiştir. tehdit etmektedir. 17 Mayıs 1639’da Osmanlı Devleti ile İran 100 yıl önce dünyada Mondros’ta terhis edilen arasında imzalanan Kasrı Şirin Antlaşması demokrasi yokken kendi ordunun yerine düzenli ile çizilen Türkiye-İran sınırı, küçük içinden çıkardığı yürütme ordu kurulamamıştır. bazı değişikliklerle bugün de geçerliğini organını etkili olarak Ulus, sınırlı Kuvayı Milliye korumaktadır. İran’la herhangi bir sorunumuz denetleyen TBMM’den güçleri ile işgalci ordulara yoktur. ABD ve İsrail’in İran saldırısı karşı ölüm kalım savaşımı demokrasinin geliştiği uluslararası hukuka aykırıdır. Bu savaşın en vermektedir. çağımızda yürütmeyi Yasama ve yürütme denetleyemeyen kısa zamanda bitmesi dileğimizdir. erklerinin bir elde TBMM’ye gelinmiştir. Türkiye Devleti, dış politikasını Cumhuriyetin toplanmasını zorunlu kılan Bu durum yürütmenin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından bu koşullarda Mustafa (padişahın) üstünlüğüne konulan ve anayasamızın başlangıç bölümünde Kemal tüm yetkileri ve denetlenmemesine yer alan “Yurtta sulh, dünyada sulh” ilkesi kendisinde değil, TBMM’de dayalı 1876 anayasasına çerçevesinde yürütmektedir. Bununla birlikte dönüştürmedir; toplamış, kendisini de kahraman ordumuz, gerektiğinde ülkemizin demokrasiden sapmadır ve yürütmenin başı olarak bölünmez bütünlüğünü ve bağımsızlığını TBMM’ye karşı tam karşıdevrimdir. Yapılacak üyesi olduğumuz NATO olanaklarından da sorumlu kılmıştı. (Meclis ilk anayasa değişikliğinde yararlanarak en iyi biçimde savunmak için her hükümeti sistemi). düzeltilmelidir. zaman göreve hazırdır.