Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 20 MART 2026 CUMA 2 OLAYLAR VE GÖRÜŞLER ktidar hırsı, adaletsizlikler ‘insanlığı’ tehdit egemen olur. İran savaşının “İediyor” derken Din Tarım “insanlık” kelimesini dönemlerindeki iki ayrı anlamda yöneticilerin çoğu, kullandım: bu yozlaşma ve 1) Liderlerin “insanlıktan” kopma iktidarda kalmak jeopolitik etkileri İktidar hırsı ‘insanlığı’ tuzağına düşmüşler uğruna yaptıkları işler, ve koskoca “insanlığın” sonunu tehdit ediyor imparatorluklar NEJAT ESLEN sel liderliğini tehdit eden kronik getirecek boyutlara da bu nedenle sorunlar ile karşı karşıyadır. ABD, EMEKLI TUĞGENERAL ulaşabilir. yıkılmışlardır. tesislerini şimdiden vuran Avrasya kıtasında kendisine rakip 2) Liderlerin iktidarda bu savaş muhtemelen Günümüzdeki bazı luslararası ilişkilerde dev- olabilecek güçlerin ve koalisyonla- kalmak için yaptıkları Kanada ve Güney Amerika anakronik örneklerde letler ulusal çıkarlarının ko- rın oluşmasını önlemeyi jeopolitik girişimler, onların kaynaklarını da kullanan de görüldüğü gibi bu tür “insanlığını” yok edebilir. yöneticiler, “Demokratik” Urunmasını ve geliştirilme- ABD’nin ve Asya’daki amaç olarak benimsemiş olsa da bu HHH rejiminin istismarı yoluyla kaynakları da kullanan sini amaçlar. Ulusal çıkarlar, dev- amacını gerçekleştirememiş, özel- İran savaşı stratejisi rasyonel değil- Liderlerin iktidar Rusya’nın işine yarayabilir veya sivil ya da askeri letin uluslararası ortamdaki refah likle de Çin’in yükselişini önleye- hırslarının insanlığı tehdit ama Çin’i çok tedirgin darbeler yaparak egemen dir. ABD Başkanı Donald Trump bu ve güvenlik ile ilgili istekleri ve memiştir. etmesini, şu anda gerçek olabilirler. edebilir ve bu tedirginlik bu nedenle İran savaşının siyasi ama- gereksinimleridir. Çıkar çatışma- ABD’nin düşüşündeki ikinci anlamda yaşıyoruz: Bu “insanlıktan rezil savaşın insanlık için cını tanımlamakta zorlanmış, bu larında eğer yaşamsal önemde çı- İki hırslı “muktedir”, kopuşu” önlemenin tek önemli etken ise bu ülkenin küre- çok daha tehlikeli noktalara konuda farklı zamanlarda farklı ve Netanyahu ve Trump, yolu, hiçbir zaman hiçbir taşınmasına yol açabilir. karlar tehlikeye girmiş ise aske- sel sanayi üretimindeki payının gi- çelişkili açıklamalar yapmak zo- İran’a da saldırarak hem Belki de Trump, kişiye “mutlak iktidar” ri güç kullanılabilir. Hangi çıkarın derek azalmasıdır. İkinci Dünya Sa- runda kalmıştır. dünyayı nükleer savaş vermemektir. Netanyahu’nun yaşamsal çıkar olduğuna, çıkarın vaşı sonrasında küresel sanayi üre- tehdidiyle korkutuyor Nitekim ister Başkanlık yörüngesine girmiş Nitekim, 17 Mart 2017 tarihin- hangi şiddette etkilendiğine ve as- timinin yüzde 50’sini gerçekleşti- hem kana buluyor hem Sistemi ister Parlamenter gibi görünerek Çin’i de istifa eden ABD Ulusal Terör- keri gücün kullanılmasına siyaset ren ABD günümüzde yüzde 17.3 Rejim olsunlar, çağdaş de İnsanlığın ana enerji baskılama stratejisi le Mücadele Direktörü Joe Kent, is- karar verir. kaynaklarından biri uyguluyor. Demokratik Rejimler, hiçbir pay ile yüzde 27.7 paya sahip olan tifa mektubunda savaşın ulusal çı- olan petrolün üretimini tek kişiye böyle bir mutlak HHH Savaş stratejisi hazırlanmadan Çin’in ardından dünyada ikinci sı- karlar dışında geliştiğini belirte- engelliyorlar. iktidar vermezler: Şimdi de “İktidar hırsı, önce siyaset, bu savaştan bekledi- radadır. Üretim kapasitesindeki dü- Esas sorunlu olan Yasama, yürütme ve rek “İran, ulusumuza yönelik yakın liderlerin ‘insanlığını’ ği siyasi hasılayı yani savaşın si- şüş ise dış ticaret açığına neden ol- yargı erklerini ayıran Netanyahu, çünkü tehdit ediyor” sözünü bir tehdit oluşturmuyordu. Bu sa- yasi amacını açıkça belirtmeli- maktadır. 2025 yılında ABD’nin dış kaybetmekte olduğu açıklamaya çalışayım: Anayasalar, Anayasa vaşa İsrail’in ve onun Amerika’da- dir. Siyasi amaç, etkilenen yaşam- ticaret açığı 900 milyar dolar iken iktidarını bir savaş ile Mahkemeleri ve Bağımsız Kendi içinde yozlaşan ve ki güçlü lobilerinin baskısı sonu- kurtarmaya çalışıyor. Yargı yoluyla, seçilmiş sal çıkar ile ilgilidir. Askeri gücü ona sahip olan insanı da Çin’in dış ticaret fazlası aynı yılda cu sürüklendiğimiz açıktır.” ifade- Trump da ona yardımcı yöneticileri Hukuk Devleti yozlaştıran iktidar, “mutlak” kullanan general ise uygulayaca- ilk defa 1 trilyon doları aşarak 1.19 sınırları içinde tutarak sinde bulunmuştur. Bir başka ifa- oluyor. nitelik kazandığı zaman, ğı stratejide, elde edildiğinde siya- trilyon dolar olmuştur. Ben bu satırları yazarken hem kendisi “mutlaka ve Temel Hak ve Özgürlükleri de ile bu savaşta ABD askeri gü- si amacı sağlayacak askeri hedef- ABD ekonomisini baskı altına zaten saldırı altında olan ve korurlar. mutlak olarak yozlaşır” cü İran’a karşı, ulusal çıkarları ge- leri tanımlamaktan ve bu hedefleri alan ve zaman içinde jeopolitik et- misilleme olarak Hürmüz Kuvvetler ayrımına hem de sahibi olan reği değil, yani rasyonel bir gerek- Boğazı’nda sınırlayıcı ve yargı bağımsızlığına elde etmekten sorumludur. kinliğini zayıflatacak olan bir baş- kişiyi “mutlaka ve mutlak çe nedeni ile değil, önyargılı lobi- dayalı olan Anayasa’dan, önlemler alan, ABD’nin olarak” yozlaştırır ve onun Askeri gücün kullanılmasında ka önemli etken ise giderek artan lerin etkisi, belki de baskısı nede- Ortadoğu ülkelerindeki “İnsanlığını” yok eder. iktidarın bütün eylem ve uygulanan yöntem ise askeri he- borcudur. Toplam borç 39 trilyon üslerine saldıracağını söylemlerinin Anayasa’ya ni ile kullanılmıştır ve bu durum Mutlak iktidar sahibi deflerin elde edilmesini ve siyasi dolara ulaşmıştır. Borç faiz ödeme- belirten İran’ın, Suudi uygunluğunu denetleyen olan kişi artık denetimsiz stratejik skandaldır. Ve bu durum, hasılanın sağlanmasını garanti et- leri ise 1 trilyon dolara çıkarak sa- Arabistan’daki Aramco’dan Anayasa Mahkemesi kaldığı için ne insanları hem Amerikan halkı hem düşüşte- melidir. Ayrıca, savaştan elde edi- vunma bütçesini yakalamıştır. sonra, Kuvey’teki Mina düşünür ne Tanrı’yı... ile Bağımsız Yargı ki ABD devleti ve hem de dünya ba- Abdullah Rafinerisi’ni Tam anlamıyla düzeninden kopuş, lecek siyasi hasıla, savaşın bedeli- Küresel ve bölgesel dengesizlik- rışı için ciddi tehlike kaynağı oluş- vurduğu haberi geldi. sadece Demokrasiden ve “insanlıktan” kopar: ne değer olmalıdır. ler, güç boşlukları ve jeopolitik fay turmaktadır. Zaten 50 yıl içinde Hukuk Devleti’nden değil, Topluma, vergiler, Savaştan beklenen siyasi amacı, hatlarındaki kırılmalar hâlâ devam tükeneceği hesaplanan “İnsani değerlerden”, yasaklar, hapisler, bu amacı sağlayacak askeri hedef- etmektedir. ABD ise düzensiz, ku- ABD’nin kronik sorunları fosil yakıt kaynaklarını idamlar, yolsuzluk, “İnsanlıktan” da kopuş leri ve uygulanacak stratejik yön- ralsız, dengesiz ve ne zaman, nasıl ve buna dayalı üretim hukuksuzluk ve anlamına gelir! İran savaşının küresel ve bölge- temi belirlemeden hiçbir ülke sa- sona ereceği belli olmayan bu kao- sel jeopolitik etkileri olacaktır. Bu vaşı başlatamaz, başlatmamalıdır. tik süreçte, küresel liderliğini hızla savaşta ABD’nin askeri gücünde- kaybetmektedir. ki kısıtlamalar ve hassas taraflar Çıkar değil önyargı ‘AVİCENNA’DAN, TIBBİYELİ HİKMET’E… Bütün bu sorunlara rağmen ABD, şimdiden anlaşılmıştır. İran Hür- odaklı strateji yıllık bir trilyon dolar bütçesi olan müz Boğazı’nı kapatarak ciddi kü- ifade etmiştir. PROF. DR. COŞKUN ÖZDEMIR cek olanlar varsa bunları şid- İran savaşında ABD yönetimi savaş makinesine sahiptir. Bu sa- resel etkiler üretebilmiştir. Ukray- İbni Sina, yine bir Türk-İslam detle reddeder ve kınarız”der stratejinin bu kurallarını açıkça çiğ- vaş makinesini psikiyatrik ve ah- na savaşı ile birlikte İran savaşı Or- vrupa’ya ilk gidişimde bilim bilim insanları Farabi’den ve ve daha sonra doğrudan Mus- nemiştir. Çünkü İran, hiçbir zaman laki sorunları olduğu iddia edilen ta Koridor’un önemini artırmıştır. Ainsanları bana "Avicenna'yı Biruni’den etkilenmiştir. tafa Kemal Paşa’ya “Paşam siz ABD’nin güvenlik çıkarlarını teh- ABD Başkanı Trump ve onun vücu- En önemlisi Atlantik İttifakı bu sa- okuyor musunuz" diye sordu- Geçen hafta da kutladığımız, de manda fikrini kabul ederse - lar. dit edecek yeteneklere sahip olma- dunda Haçlıların radikal dini işa- 14 Mart tıp bayramlarını yıllar- niz sizi de reddederiz. Musta- vaş ile büyük yara almış, düşüşteki Onlar bu büyük filozofu “Avi- ca çok güzel andık. fa Kemal Paşa’yı vatan kurtarı- mıştır. Çünkü, ABD’nin İran savaş retlerini taşıyan savaş bakanı kont- ABD yalnızlaşmıştır. cenna” adı ile anıyorlar. Adeta Türk tıbbı Hulusi Behçet gibi, cısı olarak değil, vatan batırıcı- rol etmektedir. İşte dünya için asıl stratejisi çıkar odaklı değil, önyar- İran savaşı ABD’nin düşüşünü modern tıbbın kurucusu gibidir Akil Muhtar gibi, Mazhar Os- sı olarak adlandırır ve lanetle- hızlandıracaktır. Zaten ABD küre- tehlike budur. gı odaklıdır. Bu nedenle de ABD’nin o Avrupa’da. man gibi, Tevfik Sağlam gibi bü- riz.” Demiş bir simgedir. Mus- 980 yılında günümüzde Öz- yük hekimler yetiştirdi. Kimi za- tafa Kemal de onu “Evlat içiniz bekistan sınırları içinde ka- man da bu canını bu ülke için rahat olsun. Biz azınlıkta kalsak lan ve o dönem Sâmânîler verdi. 1915 yılında Tıbbiye'ye da mandayı kabul etmeyeceğiz. Devleti'nin başkenti olan Bu- 1. sınıf öğrencilerinin tamamı Manda da yok, himaye de. Pa- hara yakınlarındaki Afşana (Ef- Çanakkale'de şehit olmuştur. rolamız tektir ve değişmez: Ya şene) köyünde doğan İbni Si- Bir de hiç unutamayacağımız istiklal ya ölüm!” Sözleriyle ya- na (Avicenna) hastalıkların ne- ‘Tıbbiyeli Hikmet’imiz var. nıtlamıştır. Onu minnetle deninin mikroplar olduğunu ilk 1919’da Sivas Kongresi'nde anıyoruz. Geleniniz çok olsun! defa ortay koymuş, hastalık- manda ve himaye fikrinin tar - Tıbbiyeli Hikmet aynı zaman- ların bulaşmasının nedeninin tışılması üzerine Tıbbiyeli Hik- da sahnelerimizin parlak sunu- bu olduğunu söylemiştir. Ayrı- met, “Mandayı kabul edemeyiz. cusu, gazeteci ve aktör Orhan ca kanın besinleri taşıdığını da Eğer manda fikrini kabul ede - Boranı'n babasıdır. Ramazan Ba yr amımız kutlu olsun. mehmetefendi.com