Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 14 MART 2026 CUMARTESİ 2 olaylar ve görüşler AnDıMız neyin pusulasıydı? ortaklığı gösterir. Bazılarının Yener Oruç sandığı gibi millet/ulus bir Yazar milliyetin hükümranlığı değil, farklılıkları, etnisiteleri yurttaşlıkta ün geçtikçe suça bulaşan çocuk bütünlemektir. Her etnisite şereftir. Gsayısı, çocuk çeteleri artıyor. Yani Türklük alt ya da üst değil Bu çocukların yaş ortalamalarına bütünleyici kimliğimizdir. Doğru bakarsak ağırlıklı olarak ilköğrenim terminoloji budur. Aidiyetin adı da andının okunmadığı yılların tarihsel süreç içinde oluşmuştur. Bu çocuklarından söz etmek mümkün. ada itiraz etmek; mümkün olmayanı ilk 14 Mart törenine katılan hocalar, tıp öğrencileri ve 2013’te Andımız kaldırıldı. O yıl istemek, nehrin yukarıya doğru inas Darülfünunu öğrencileri 6 yaşında olan çocuk şimdi 19 akmasını istemektir. Emperyalizme yaşında. Suç artışının ekonomik, karşı verilen Kurtuluş Savaşı’nın sosyal nedenleri var, elbette. Acaba dili Türkçeyken milletin bu haktan bu olumsuz gidişatta kaldırılan vazgeçmesi beklenemez. Andımız’ın da payı var mı? Andımız’daki “Doğruyum” Cumhuriyetin Elbette bu sorgulama pedagoji vurgusunu değerlendirirsek: ile sosyal psikiyatri alanı. Ancak Doğruluğun ilke olmadığı bir bu sorgu Andımız’ın kaldırılış toplumda uygarlık gelişebilir mi? gerekçesi olarak sunulanlardan Sürdürülebilir mi? Zenginliğe, ayrıştırılarak yapılmalıdır. Zira, üretim fazlasına ulaşılabilinir sağlık vizyonundan Andımız basit bir milliyetçi söylem mi? Ya da adil paylaşım olmadan değildir. uygarlık kurabilir misiniz? Bu Andın kaldırıldığı 2013’e sorulara olumlu yanıt vermek gelinirken Reşit Galip adı güç. Haksız paylaşımın olduğu daha da tartışılır oldu. Çünkü bir toplumda, kendi çıkarlarını doğaçlamasıyla Andımız’ın başkalarının çıkarlarından üstün piyasalaşmaya yaratıcısıydı. Etnik ayrılıkçısı, tutanların egemenliği sürer, adalet siyasal İslamcısı her zaman dahil hiçbir alanda o toplum ileri gamze burcu gül Onlarca yıl süren savaşlar, göçler da kökten sarstı. Dünya Bankası yaptıkları dezenformasyonları gidemez. ve işgallerin ardından 1923’te programlarıyla başlayan saldırıya dönüştürdü. Aslında bu “Çalışkanım” vurgusuna göz diş hekimi Türkiye’de 12.5 milyon nüfusa neoliberal dönüşüm dalgası saldırı onun adadığı ömre, Türk atarsak: karşılık yalnızca 554 hekim, 69 sağlığı da vurdu. Kamu hizmetleri varlığına yönelikti. Sıralanan dört koşulu sağlamak er yıl “Tıp Bayramı” olarak hastabakıcı ve hemşire, 560 sağlık verimlilik, maliyet etkinliği 23 Nisan 1933’teki bayram için ne Türk ne de doğru olmak kutladığımız 14 Mart, bir memuru, 136 ebe, 4 eczacı, 86 ve özelleştirme kavramlarıyla açılışının son cümleleriydi Andımız: yeterlidir. Çalışkan olmak da Hmeslek gününden ibaret hastane ve 6 bin 437 hasta yatağı yeniden tanımlanmaya başlandı. “Türküm, doğruyum, çalışkanım! gereklidir ki üretim fazlası değildir; aynı zamanda güçlü bir bulunuyordu.* Halkın büyük Bu süreç 1990’larda derinleşti; Yasam; küçüklerimi korumak, yaratılabilsin. Çalışkanlık, tarihsel semboldür. 14 Mart’ın çoğunluğu bulaşıcı hastalıklarla sağlık sisteminin piyasalaşması Büyüklerimi saymak, yurdumu, sıralanan dört koşulu harekete kökeni, 1827’de kurulan Mekteb-i boğuşuyordu. Cumhuriyetin ilk kaçınılmaz bir zorunlulukmuş budunumu özümden çok sevmektir. geçiren yakıt gibidir. Emekçisinden Tıbbiye-i Şahane’ye uzanır. Bu tarih, sağlık bakanı, 1919’da Mustafa gibi sunulmaya başlandı. Ülküm; yükselmek, ileri gitmektir. akademisyenine, politikacısına Osmanlı’da modern tıp eğitiminin Kemal Paşa ile birlikte Samsun’a Özelleştirmeler hız kazandıkça özel Varlığım, Türk varlığına armağan kadar çalışkan bir toplum olma başlangıcı kabul edilir. Ancak çıkanlardan biri olan Dr. Refik hastanelerin sayısı arttı. Devlete olsun.” hedefi yalnızca üretim fazlası 14 Mart’ın bugünkü anlamını Saydam, 1921’den itibaren 14 bağlı kurumlar giderek yoksullaştı; yaratmakla sınırlı değildir. Asıl belirleyen asıl olay, yaklaşık yurttaşlık ve aidiyet buçuk yıl boyunca bu tabloyu nitelikli personel, altyapı yatırımları amaç, sürekli ilerleyerek “başka bir asır sonra yaşanır. 1919’da değiştirmek için çalıştı. Uyguladığı ve bütçe bakımından özel sektörle duygusu milletlere av olmayacak” bir İstanbul, İtilaf Devletleri tarafından yoğun insan gücü yetiştirme rekabet edemez hale getirildi. Çok beğenilmişti. Böyle bir ant seviyeye yükselmek ve elde edilen işgal edilmişken Haydarpaşa’daki programı ve bugün önemi daha net Sağlık sistemi, vatandaşın hakkı uluslaşma sürecinde gerekliydi. bu irtifa farkını koruyacak ileri Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane de anlaşılan temel ilke şuydu: “Sağlık olmaktan çıkıp tüketicinin satın Aynı nedenle, bir benzeri güce sahip olmaktır. İngiliz birlikleri tarafından işgal hizmeti devletin asli görevi ve aldığı bir hizmete dönüşme yoluna Amerikan Andı 1892’den beri Andımız’daki “sevmeyi, edilmiş; yatakhaneler ve derslikler sorumluluğudur.” girdi. Kasım 2002’de temelleri ABD’de okunuyordu. Ama Türk saymayı ve korumayı yasa haline İngiliz askerlerine tahsis edilmişti. atılan, 2003’te dönemin Sağlık varlığından söz etmek bazıları için getirmek, ulusunu özünden Bu duruma karşı Tıbbiyeliler bir ‘Devlet sağlığı halkın Bakanı Recep Akdağ tarafından ırkçılıktı. Ağız birliğindeki mikro sevmek” önermesi, küçüklerin protesto düzenlemiş, hocalarının da kapısına götürür’ resmen yaşama geçirilen Sağlıkta milliyetçiler, ümmet toplumu korunduğu, büyüklerin sayıldığı, desteğini almış ve okulun kuleleri Saydam döneminin felsefesi Dönüşüm Programı, “herkese eşit isteğindekiler faşist ve asimilasyon yurdunu ve budununu sevmenin arasına Türk bayrağı asılmıştı. şuydu: Koruyucu sağlık hizmetleri sağlık” vaadi taşıyordu. Bebek ölüm maksatlı buluyorlardı. Ulus devlet içselleştirildiği, yasaymışçasına İstanbul’daki ilk kitlesel devletin sorumluluğundadır; oranları düştü, hastanelere erişim karşıtı diğerleri de işin içindeydiler. benimsenişi ortak vicdanın işgal protestolarından olan bu tedavi edici hizmetler ise yerel kolaylaştı ancak madalyonun öteki Oysa Türküm demek, yurttaşım oluşturulmasıdır. Hukuktan taviz eylemin öncülerinden biri, 3. sınıf yönetimlerle paylaşılabilir. Bu yüzü daha az konuşuldu. demekti. Cumhuriyeti kuran halkın, vermeyecek adil örgütlenmenin de öğrencisi Hikmet’ti. Daha sonra ilke doğrultusunda ülkenin dört Program, performansa dayalı milletin ferdiyim, demekti. hukuk devletin de ilk adımıdır. Sivas Kongresi’ne de katılan bir yanına Hükümet Tabiplikleri ücretlendirmeyi getirdi. Hekim Andımız’ın ilk kelimesi aidiyet Tıbbiyeli Hikmet (Boran), kongrede kuruldu, köylere sağlık memurları emeği puanlandı, “işlem sayısı” belirtmesiyle karşıt taraflara algı nasıl bir ülkü? söz alarak manda ve himaye ve ebeler gönderildi, dispanserler başarının ölçütü haline geldi. yaratmakta fırsat verir görünse “Ülküm; yükselmek, ileri tartışmalarına karşı açık bir açıldı. Sözleşmeli çalışma yaygınlaştı, de aslında Ernest Renan’ın ulus gitmektir” cümlesindeki nasıl bir tavır koyar ve şöyle der: “Paşam, 1928’de Merkez Hıfzıssıhha güvenceli istihdam geriledi. Özel tarifindeki yurttaş olmanın vicdani ülküydü? Reşit Galip’in “Dünyada en delegesi bulunduğum Tıbbiyeliler Enstitüsü kurularak Türkiye kendi sağlık sektörü hızla büyüdü; kamu bağıydı. Cumhuriyetimizin 1924’ten büyük emelim, Türk sanat ve ilminin beni buraya bağımsızlık davamızı aşılarını üretmeye başladı. Tıp çalışanlarının sayısı artmış olsa da bu yana anayasası Renancı uluslararası sanat ve ilim şöhretleri savunmak için gönderdiler. Eğer eğitimi yeniden yapılandırıldı; özel sektördeki sağlık personelinin ilkelerle yazılmış, kayırmacı olarak yetiştirecek dereceye yükselmesidir. manda kabul edilecek olursa parasız eğitim, öğrenci yurtları ve artış hızı çok daha yükseldi. Şehir tasarlanmamıştır. Bunu ölmeden görmek isteği, bana bunu kabul edenleri reddeder burs sistemiyle hekim sayısı hızla hastaneleri adıyla yaşama geçirilen Cumhuriyetin kültür temelli yaşamak ve çalışmak için coşkun ve Mustafa Kemal’i de kurtarıcı artırıldı. 1923’te 554 olan hekim kamu-özel ortaklığı modeli ise kuvvet veriyor” sözleri arasından olduğuna işaret ederek “Kültürü olarak tanımayız.” Bu sözler, bir sayısı 1942’de 1538’e ulaşmıştı. sağlık altyapısını onlarca yıllık uygarlıktan ayırmak güçtür teknoloji sahibi olma niyeti öğrencinin cesaretinin ötesinde, bir Aynı dönemde Umumi Hıfzıssıhha kira garantileriyle özel sermayeye ve gereksizdir” diyen Atatürk, ışıldamaktadır. Söz ettiği yükselişe meslek geleneğinin karakterini de Kanunu ve Tababet Kanunu gibi devretti. Koruyucu sağlık hizmetleri Cumhuriyeti medeniyet oluşturma erişmek, jeopolitik oyun gücüne gösteriyordu. temel yasalar çıkarıldı. Sağlığı giderek zayıfladı. Toplum sağlığı yolu olarak tayin etmiştir. Ulus sahibi olmaktır. Hekimlik yalnızca hastalık tedavi düzenleyen bu mevzuat, hizmet merkezleri işlevsizleşti. Birinci devletle bireylerin aidiyet duygusuyla AKP hükümeti eski bakanlarından eden bir meslek değil; toplumun sunumuyla birlikte hekimliğin basamak hizmetler yetersiz kaldı. bütünleşmesi uygarlık oluşturmada Erdoğan Bayraktar, Türkiye’nin bağımsızlığı, özgürlüğü ve sağlığı toplumsal konumunu da belirledi. ilk duyusal örgütlenme alanıdır. Müslüman bir ülke olduğu ve için sorumluluk taşıyan bir Hekimlik, bilgiye ve toplumsal Mirası yeniden inşa etmek Atatürk’ün Türk milleti tarifindeki “konumu itibarıyla” mucitler kamusal görev olarak görülüyordu. sorumluluğa dayanan bir meslek Cumhuriyetin kurucuları, çıkaramadığı, bunun için gençlerini “kurucu halkın” bir jeopolitik alanı Bu nedenle 14 Mart, yalnızca tıp olarak tanımlandı; ticari bir faaliyet sağlığı kamusal bir sorumluluk ara eleman olarak yetiştirmesine yurt edinimi olarak baktığımızda eğitiminin başlangıcını değil, olarak değil. olarak tanımladı ve bu tercih yıllar odaklanılması gerektiğini bu duyusal bağın sürekliliği kadar bir direniş ruhunu, toplumsal boyunca ölçülebilir sonuçlar verdi: söyleyebiliyorsa jeopolitik oyun gücü o jeopolitik bütünlüğün korunması sorumluluğu ve kamusal sağlık 1961: Sağlıkta sosyalleştirme Hastalıklar geriledi, bebek ölümleri hedefinden çoktan vazgeçilmiştir. için de jeopolitik oyun gücüne sahip anlayışını simgeleyen bir gündür. Cumhuriyet sağlık politikasının azaldı, köylere sağlık götürüldü. Ara elemanlar ülkesinde olmak ve sürdürmek de zorunlu bir Bu günün tarihsel kökleri bize şu doruk noktası, 1961’de Bugün yaşanan sorunlar bu mirasın sanat, bilim, dolayısıyla teknoloji koşuldur. soruyu hatırlatır: Sağlık hizmeti çıkarılan Sağlık Hizmetlerinin terkiyle doğrudan bağlantılıdır. hayaldir. Teknoloji sahibi olmak bir piyasa faaliyeti midir, yoksa Sosyalleştirilmesi Kanunu’dur. Performans baskısı altında ezilen Jeopolitik oyun gücü isteyen bir iktidar, güzel sanatların kamusal bir hak mı? Prof. Dr. Nusret Fişek’in mimarı hekimler, güvencesiz çalışan sağlık “Jeopolitik Rota” adlı eserinde tüm dallarını, müziği, edebiyatı olduğu bu yasa, sağlık hizmetini emekçileri, birinci basamaktan Amiral Soner Polat, “Medeniyetler, O miras neden terk edildi? öteleyebilir mi? “Sanatın içine gerçek anlamda evrensel kılan bir kopuk bir sistem, sağlık turizminin siyasi değil, birer kültürel güç tükürülerek” teknoloji sahibi Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş vizyon taşıyordu. Temel ilkeleri gözdesi haline gelen özel hastaneler olmalarına rağmen siyasi gücü olunamaz. Teknolojinin ön yılları bu soruya verilmiş güçlü üç maddeye indirgenebilir: ve giderek artan cepten sağlık besler ve onu her türlü rekabete tetikleyicisi sanattır. Soner Polat, bir yanıtı barındırır. Cumhuriyet Nüfus ve bölge esasına göre harcamaları… Hepsi aynı yönelimin hazırlarlar” bilgisini verirken gönenç toplumunda sanata gösterilen kurulduğunda sağlık hizmetleri örgütlenme, koruyucu ve tedavi ürünleri: Sağlığı piyasaya teslim jeopolitik oyunda teknoloji sahibi talebin bilimi tetikleyeceğini yalnızca tıbbi bir mesele değil, edici hizmetlerin aynı çatı altında etmek. Oysa bu topraklarda devletin olmanın gücünden de bahseder. Bu bunun da kendiliğinden teknoloji yeni devletin halkla kurduğu en sunulması, ekip çalışmasına sağlığı temel yurttaşlık hakkı güce erişmenin koşullarını ise şöyle sonucunu vereceğinden söz temel sözleşmelerden biri olarak dayanan bir sağlık sistemi. olarak gördüğü, bunun için somut sıralar: Üretim fazlasıyla gelen etmektedir. Örneklersek: Mavi renk tanımlandı. O sözleşme uzun yıllar Bu anlayışla kurulan sağlık ocağı adımlar attığı bir dönem yaşandı. O zenginlik bu zenginliğin siyasi, en zor bulunan renkken ressamın boyunca korundu, geliştirildi. sistemi, 5 bin ila 10 bin kişiye bir askeri her türlü örgütlenmede bilimsel arayışı, altın peşindeki Sonra yavaş yavaş aşındırıldı. dönem başka bir sağlık sisteminin hekim, 2 bin ila 3 bin kişiye bir rasyonel kullanımı; üretim simyacılardan kimya bilim ve Bugün sağlık hizmetlerinin mümkün olduğunun kanıtıdır. ebe öngörüyordu. Sağlık bir lüks fazlasının, nimetinin dağılımında Sağlığı yeniden kamusal bir teknolojisine uzanan yolu açmıştır. piyasalaşmasına itiraz edenlerin değil, her vatandaşın coğrafi ve adil davranılması, küskünler sorumluluk olarak tanımlamak bir Atatürk’ün “Sanatsız kalan bir ütopya kurduğu, geçmişe özlemle ekonomik koşullardan bağımsız yaratılmaması ve toplumun hukuk siyasi tercihtir. Doğru adımı atmak milletin hayat damarlarından biri yaşadığı söylense de Cumhuriyet biçimde ulaşabileceği bir haktı. için önce doğru soruyu sormalıyız: çerçevesinde örgütlenmesi. kopmuş demektir” sözü kültürel bu ülkede başka bir sağlık Kamusal sağlık anlayışı, bu yasayla Bu sistemi kimin için kuruyoruz? Andımız’ı bu sıralananlar olduğu gibi stratejik oyuncu politikasının mümkün olduğunu meyvelerini veriyordu. koşutunda ele alalım. “Türküm” olabilmenin de ifadesidir. Sanatla, zaten kanıtladı. Asıl soru şu: O Kırılma noktası bütünleyiciliğiyle yurttaşlıkta bilimle çatışmanın olduğu bir miras neden terk edildi? l Türk Tabipleri Birliği ve Sağlık eşitliği ve ulusal çıkardaki devlette teknoloji rüyadır. Cumhuriyet, sağlık alanında 1980 askeri darbesi yalnızca Bakanlığı tarihsel arşivleri; Fişek, inanılmaz kötü bir miras devraldı. siyasi alanı değil, sosyal politikaları N. (1983). Halk Sağlığına Giriş.