Catalog

gorus@cumhuriyet.com.tr 11 MART 2026 ÇARŞAMBA 2 olaylar ve görüşler Üretim araçları Yapay zekâ sendikanın ol Ursa Dr. ENgİN ÜNsAL sendikaların üretim araçlarına sahip olmasını engelleyen bir hüküm yok, aksine nereye bağlanır? 15. DöNEM CHP İStANBuL MİLLEtvEKİLİ bu yolda özendirici bir hüküm var. Yasanın 26. maddesinin 8. bendine göre sendikalar şçi sendikalarının temel görevi işveren nakit mevcutlarının yüzde 40 oranında TAYFUN İŞBİLEN İkarşısında güçsüz olan işçi sınıfına güvenli sanayi ve ticari kuruluşlara yatırımda bir çalışma ortamı ve üretimden hakça İSKİ BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANI bulunabileceklerdir. Sendikaların üretim bir pay sağlamaktır. Sendikalar üyelerinin araçlarına sahip olması sendikacılıkta bir işyerlerinde söz sahibi olmasından ve ir yapay zekâ aracına devrimdir ve iyi kullanılırsa ekonomide parasal olarak emeklerinin karşılığını onlara “Bana bir paragraf yaz” istihdam ve ucuzluk yaratmada bir sağlamakla sorumludurlar. Bdediğimizde ekranda rekabet ortamı yaratabilirler. Kamuoyunca Zaman içinde bu sorumluluğun sınırları beliren cümleler sanki bilinmeyen bir gelişmeye değinmek de genişlemiş ve sendikaların bu temel görevler yarar var. OLEYİS ile başlayan üretim “bulut” denen o belirsizlikten yanında üretim araçlarına sahip olması da araçlarında sahiplik veya söz sahibi olma kendiliğinden süzülüp gündeme gelmiştir. Sendikal sorumluluğun olgusu, bu gelenekle yetişmiş ve OLAYİS’in yeni tanımı nedeni ile işçi sendikalarda bazı geliyormuş gibi görünüyor. kapanmasından sonra Türkiye Otel Lokanta ülkelerde üretim araçlarının sahibi olmuş ve Oysa bu cümlelerin ardında Dinlenme Yerleri İşçileri Sendikası’nı başarılı örnekler vermişlerdir. Bu bağlamda son derece tanıdık bir fizik (TOLEYİS) kurarak işkolunun en büyük İsrail İşçi Sendikaları Konfederasyonu yatıyor: Elektrik, ısı ve su. sendikasını yaratmış genel başkan Cemail Hisdatrut Solel Bonel isimli bir inşaat Bugünün yeni fabrikaları Bakındık’ın çabaları ile sürmektedir. şirketi kurarak ihalelere katılmış ulusal ve sessiz: Penceresiz TOLEYİS birikimleri ile iki oteli satın alarak uluslararası alanlarda adından söz ettirmiştir. binalar, içeride binlerce üyelerinin hizmetine sunmuştur. Sendika Alman İşçi Sendikaları Konfederasyonu DGB bu otelleri hem eğitim amaçlı kullanacak sunucu, dışarıda trafo bir matbaaya sahiplik yapmış ve Lufthansa’da hem de üyelerinin aileleri ile birlikte ucuz hissedar olmuştur. İsveç İşçi Sendikaları merkezleri ve jeneratörler. tatil yapmasını sağlayacaktır. Konfederasyonu LO üyelerine ucuz tüketim “Dijital dönüşüm” olarak malları sağlayan bir mağazalar zinciri adlandırdığımız şeyin önemli Cesur olmak şart kurmuştur. Bu yoldan ülkelerin ekonomik bir bölümü tam da bu sessiz yapılarında özel sektör ve kamu sektörünün İşçi sendikaları siyaset konusunda yapılarda gerçekleşiyor. faturanın en zayıf halka olan sağlamasını zorunlu kılıyor. yanında bir emek sektörünün yaratılmasına gösterdikleri çekingen tutumlarını Yapay zekâ tartışmasını vatandaşa kesilmesi olasılığı ABD’de gündeme gelen Clean ve bu sektörde mesleki eğitim, kaliteli hizmet ekonomik yatırımlar konusunda terk yalnızca “yenilik”, “rekabet” Cloud Act ise yapay zekâ çok yüksek. üyeler ve tüketiciler için ucuzluk yaratılarak etmek ve kendi işkollarında üretim ya da “verimlilik” başlıklarına veri merkezleri için emisyon toplumun satın alma gücüne katkıda araçlarına sahiplik etme konusunda ‘PUE paradoksu’ bulunulmaya çalışılmıştır. cesur adımlar atmak zorundadırlar. sıkıştırmak, konuyu yüzeysel standartları getirmeyi Veri merkezi verimliliğinin Bu konuda ülkemizde kamuoyunca Bugün ülkemizde sendikalar yalnızca okumak demektir. amaçlıyor. İngiltere’de Ofgem, bilinmeyen bir örnek yaşanmış ve bir sendika birikimleri ile taşınmaz sahibi olmaya temel göstergesi PUE Bugün tartışmaların planlanan projelerin bir araya kendi işkolunda bir işletmeye sahiplik öncelik vermektir. Ekonomiye hiç katkısı (power usage effectiveness/ odağındaki iki kavram geldiğinde “çok büyük bir güç yapmıştır 70’li yılların başında Yeşilköy olmayan taşınmaz zenginliğini sendikalar Güç kullanım verimliliği), üzerinde özellikle durmalıyız: talebi” yaratacağı uyarısında Havaalanı’ndaki lokantanın işletilmesi sınırlamak zorundadırlar. Yeni açılımlar Uptime Institute’ün 2024 yapay zekânın enerji iştahını bulunuyor. Virginia’daki Türkiye Otel, Lokanta ve Eğlence Yerleri yaparak hem sendikasız işçileri sendikalı araştırmasına göre ortalama anlatan “Energy for AI”(Yapay Prince William County’de İşçileri Sendikası’na (OLEYİS) verilmiş ve olmaya özendirmeli hem de kamuoyundaki 1.56 düzeyinde seyrediyor ve zekâ için enerji) ve enerji tartışmalı bir veri merkezi sendika bu lokantayı örnek bir biçimde olumsuz sendika kavramının değişmesine birkaç yıldır kayda değer bir yönetebilmiştir. Mesleğe yeni katılan işçiler sistemlerini dönüştürme projesi mahkeme kararıyla katkıda bulunmalıdır. Sendikalar kendi değişim göstermiyor. Kolay burada eğitilmiş, yolculara ucuz ve kaliteli yapılarını ve demokrasiyi güçlendirmek potansiyelini anlatan “AI durduruldu; yerel halkın erişilebilen kazanımlar büyük yemekler sunulmuş ve lokanta tamamen için cesur adımlar atmak zorundadır. itirazları teknofobi değil, for energy” (Enerji için sendika üyesi işçiler tarafından yönetilmiştir. Sendikaların yıldızının parlaması için ölçüde tüketildi, artık daha yapay zekâ). Yalnızca birini şebeke yükü, su kaynakları ücret sendikacılığı yapmak yetmez, yeni iyiye gitmek daha pahalı, konuşursak ya “teknoloji ve adil maliyet paylaşımı gibi Yasal bir engel yok bir sendikacılık modelinin yaratılması daha karmaşık ve çoğunlukla somut kaygılara dayanıyor. karşıtı” bir karamsarlığa 2012’de yürürlüğe giren 6356 sayılı ve toplumsal sendikacılığın yapılması yerel altyapı dönüşümünü Bununla birlikte ayrı bir savruluruz ya da “teknoloji Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası’nda zorunludur. gerektiriyor. Eskiden basit zaten çözer” rahatlığıyla sorun da şeffaflık eksikliği. mühendislik dokunuşlarıyla OpenAI, Google, Anthropic kamusal maliyeti görünmez verimlilik sağlıyorduk, artık gibi büyük model sağlayıcıları kılarız. Kamucu yaklaşım, o dönem bitti. Daha düşük her ikisini birlikte ele alarak enerji tüketim verilerini PUE değerleri için çok daha kamuoyuyla paylaşmıyor. teknolojiyi savunurken kamu pahalı, karmaşık ve devrimsel Şeffaflık olmadan çevresel yararını da güvence altına teknolojilere (su altı veri etkileri ölçemez, iyileştirme alan bir çerçeve kurmayı merkezleri veya doğrudan hedefleri koyamaz, kamu zorunlu kılıyor. sıvı soğutma gibi) mecburuz. politikası tasarlayamayız. Fatura kime kesiliyor? Aksi takdirde PUE değerinin Kamucu yaklaşımın ilk şartı Enerji verimliliği, iklim 1.56’da kalması için bile “ölç ve açıkla” ilkesidir. değişikliği, yapay zekâ ve yapay zekâ için üretilen Maliyet halka temel fizik gibi alanlarda enerjinin neredeyse üçte araştırmalarla tanınan yıkılmamalı birini yalnızca sunucuları LBNL’nin raporuna göre ABD soğutarak havaya uçmasına Yapay zekâ çağında veri merkezleri 2023’te 176 seyirci kalmaya devam kamuculuk, duman TWh tüketti. Bu rakamın edeceğiz. Yani verimlilik çıkarmayan bacaları da büyüklüğünü şöyle tarif zorunlu ama tek başına denetlemektir. Ancak bu etmek mümkün. Hollanda ile yeterli değil, bu gerçek bizi denetim teknolojiye karşı küçük bir Balkan ülkesinin kaçınılmaz biçimde kamucu çıkmak değil, teknolojinin toplam tüketiminden daha politika alanına taşıyor. toplumsal faydasını güvence fazla. Ya da İstanbul’un yıllık altına almak demektir. Ulusal tartışmaya enerji tüketimin dört katı. Veri merkezleri büyümeye dönüşen bir sorun Rakamlar ve tahminler ise devam edecek. Asıl soru sürekli güncelleniyor. Günümüzde veri bu büyümenin şebekeyi Uluslararası Enerji merkezlerinin kontrolsüz güçlendiren, yenilenebilir Ajansı’nın (IEA) “Energy büyümesi, “özel sektör enerji entegrasyonunu yatırımı” parantezine and AI” çalışmasına göre hızlandıran, kentlere somut veri merkezlerinin küresel alınarak geçiştirilemeyecek yarar üreten, şeffaf ve elektriğin yaklaşık yüzde kadar stratejik bir boyuta denetlenebilir bir çizgide ulaştı. Bu tesisler, şebeke 1.5’ini (yaklaşık 415 TWh) mi ilerleyeceği, yoksa tüketiyor ve bu eğilim yükünden su kaynaklarına, maliyeti halka yıkan, suyu ve sürdükçe 2030’da 945 TWh’e ekolojik dengeden enerji elektriği “sessizce” tüketen ulaşabilecek. Başka bir ifade maliyetlerinin adil bir modele mi döneceğidir. ile Türkiye’nin toplam enerji paylaşımına kadar toplumun Yanıtı teknoloji değil, politika ortak yaşam alanlarını tüketiminin üç katından verecek. daha fazla enerji bu alanda doğrudan etkilemektedir. “AI for energy” bize enerji kullanılacak. Bu nedenle Dolayısıyla bu sürece kamucu dönüşümünü hızlandırma bir projeksiyonla yaklaşmak yapay zekâ artık yalnızca olanağı sunuyor, “Energy “yeni bir yazılım” değil, başlı kaçınılmazdır. Bu nedenle for AI” ise bu dönüşümün başına bir elektrik talebi dünyada farklı uygulamalar bedelini adil biçimde gündeme gelmeye başladı. rejimi olarak da görmeliyiz. paylaştırma zorunluluğunu Bu talep büyüdükçe trafo Texas’ta 2025’te hatırlatıyor. Bu ikisini aynı kapasitesi, iletim hatları imzalanan Senate Bill 6, cümlede kurabildiğimizde ve su temini gibi altyapı veri merkezleri gibi büyük teknolojiyle kamu yararını gerçekleriyle de yüzleşmek yüklerin şebeke krizlerinde birbirine rakip değil, birbirini kesintiye tabi tutulmasını ve tamamlayan koşullar olarak kaçınılmaz oluyor. Ve bütün bu süreçlerin sonucunda altyapı maliyetlerine katkı konumlandırmış olacağız. Eser, Voltare'n kalemnden XVIII. yüzyılın br eleştrs d. Kuşkusuz, kötümserdr Voltare, ama cesaretn ytrmemş br kötümser; öyle olduğu çn de eleştrrken, daha y br dünyayı da sezdrr bze. Üstelk o "daha y dünya" gerçekleşmş değl, aptallıklara yenler eklenmş halde. Böylece, Voltare'n eser güncellğn sürdürüyor. Okuyunuz, göreceksnz... 13,5x21 Server Tanilli çevirisi, Roman 208 sayfa Turhan Selçuk çizgileriyle... saygıyla anıyoruz... 30 Temmuz 11 Mart 2010