17 Kasım 2026 Salı Türkçe Subscribe Login

Catalog

Months
Days
Pages
1 KASIM 2026 PAZAR 6 İNCELEME Atatürk’te Aziz Sancar ödülleri ve beyin Cumhuriyetin Kökleri kanserinde gelişmeler ziz Hoca iki haftaya yakın burada. Önce Mersin Üniversitesi’nde yeni Aöğrenim yılının açılış konuşmasını yaptı. Hoca orada henüz yayınlanmamış yeni buluşunu anlattı. Bunu ayrıca yazacağım, çok önemli illi Mücadele’yi örgütleyen, bir çalışma. 23 Nisan 1920’de Şu kadarını MTBMM’nin açılışını sağlayan söyleyeyim, antiemperyalist Kurtuluş Savaşı’nın arkeler başkomutanı Mustafa Kemal üzerine Atatürk, Cumhuriyetin kuruluşunun (en ilkel da tartışmasız önderidir. canlılar) ve Mustafa Kemal’in 600 yıllık 35 yıldır bir yandan da bunun üzerinde padişahlık rejiminden cumhuriyet çalışıyordu. Noktayı koydu. modeline geçmesinin nedenleri Dicle Üniversitesi’nde öğrencilerle ve onun benliğinde var olan buluştu. Savur’da doğduğu ev Aziz cumhuriyet idealinin kökleri üzerinde Sancar Müzesi’ne dönüştürüldü, onun durulmalıdır. açılışına katıldı. Koşuşturdu, sonunda Atatürk sadece üstün bir asker, İstanbul’a geldi, yine koşuşturma, strateji ustası bir komutan değildi. Bahçeşehir Üniversitesi’nde öğrencilerle Oxford Üniversitesi Öğretim Üyesi buluştu. Prof. Dr. Geoffrey Lewis, Atatürk İki saat kadar sohbet ettik. açılmasından önceki günleri anlatan değişimler nasıl gerçekleşiyordu? Bu Süreyya Yiğit, “Paşam, Milli için “Kendisinin asker olduğunu Aziz Sancar ve Nobel’in Öyküsü Halide Edip Adıvar, “Türk’ün Ateşle konular Mustafa Kemal’in dikkatini Mücadele’de başarılı olduktan biliyoruz ama özünde bir bilgin kitabının genişletilmiş 10. baskısının çekiyordu. sonra da iş bitmiyor, memleketin bir İmtihanı” kitabında şöyle anlatıyor: olduğuna inanıyorum. Çankaya ve ön baskısı üzerine konuştuk (yakında “Tamamen J.J. Rousseau gibi dizi önemli kararlara ve reformlara Anıtkabir’deki kitaplığına bir bakın, yayımlanacak). Kitap Nobel’den sonra konuştuğunu iyi hatırlarım. Bütün ihtiyacı var” dedi. Konu toplumun Narodnik Hareketi ne kadar çok okuyan bir insan hocanın yeni çalışmalarını, düşüncelerini kudret halkındır; kudret bölünmez, sosyal yaşamına gelince konuşmalar Mustafa Kemal özellikle, olduğunu görürsünüz. Özellikle tarih ve kitabın ilk baskısını da içeriyor. icrai ve teşrii (yürütme ve yasama) daha da derinleşti. Bu noktada Narodnik (halkçılık) olarak konusunda.” (1) HHH Atatürk, “Mazhar Bey, not defterin diye birbirinden ayrılmaz.” adlandırılan harekette, aydınların, Atatürk, Selanik’te askeri Üç gündür TÜSEB toplantısına yanında mı?” diye sordu. öğretmenlerin bu değişimde ortaokulda, Manastır’da askeri (Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı) Mazhar Müfit Kansu odasından Kanunların Ruhu oynadıkları rol üzerinde durmuştu. lisede gerek askerlik gerekse kültürel katılıyor. Her yıl bu zamanlarda “Türk defterini alıp gelince Mustafa Kemal Atatürk’ün ünlü hukukçu ve 23 Nisan 1920’de Ankara’da konularda yol almaya başlamıştı. Tıp Dünyası Kurultayı ve TÜSEB Aziz kimseye gösterilmemesi şartıyla düşünür Montesquieu’nun “De Meclis açıldığında “halkçılık” adıyla Fransız Devrimi’ni ayrıntılarıyla Sancar Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri şunları yazdırdı: L’Esprit De Lois” (Kanunların hazırlanan programda Narodniklerin incelemişti. Fransızca ve Almancasını Töreni” yapılıyor. Bu 12.si. Bu yılki Aziz “Zaferden sonra hükümet şekli Ruhu Üzerine) adlı ünlü yapıtını da elde ettikleri olumlu sonuçlar etkili da ilerletmişti. Sancar Bilim Ödülü, küresel sağlığa cumhuriyet olacaktır. Bu bir. İki: ayrıntılarıyla incelediği bilinmektedir. olmuştur. sundukları katkılar nedeniyle BioNTech Padişah ve hanedan hakkında zamanı Atatürk, özellikle kitapta Bulgaristan’da yaşanmış bir Kültürel Kökler: Not kurucu ortakları Özlem Türeci ve gelince gereken işlem yapılacaktır. cumhuriyetle ilgili bölümler üzerinde başka olay Mustafa Kemal’in düşün Uğur Şahin’e verildi. Pandemide Defterinden Yansımalar Üç: Tesettür (örtünme) kalkacaktır. durmuş ve cumhuriyetin bir “erdem hayatında etkili olmuştur. Paruşev’in üstün bir gayretle mRNA aşısını üreten Atatürk yaşamı boyunca değişik Dört: Fes kalkacak, uygar milletler gibi rejimi” olduğunu anlatan satırların anlattığı olay şöyle: ve insanlığa büyük hizmet eden Türk zamanlarda küçük boyutta defterlere şapka giyilecektir.” altını çizmiştir. Atatürk’ün özel “Başkent Sofya’da bir gün kentin kökenli iki bilim insanına hak ettikleri kendi el yazısıyla notlar yazmıştır. kitaplığında yapıtın Fransızca aslı ile ünlü oteli Grand Otel’in pastanesine ödülü Sancar verdi. Teşvik ödülleri de Mustafa Kemal, 23 yaşında Harp Kalem Elimden Düştü Türkçe iki çevirisi bulunmaktadır. (5) başı kalpaklı, ayağı çarıklı bir köylü verildi, yazıyı yazarken o ödüller yeni Akademisi öğrencisi iken 3 Ocak giriyor. Kendisine servis yapılmıyor Mazhar Müfit, “Erzurum’dan açıklanmaya başlanmıştı. 1904 tarihinde not defterine şu notu Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber” Ulus Devlet Kuruluşu ve dışarı çıkması isteniyor. Hepsini tebrik ederim. yazıyor: Bulgar köylü salondan dışarı adını taşıyan önemli kitabında şöyle Mustafa Kemal, Harp Okulu ve HHH “Akla uygunluğun başlangıçta çıkarılmak istenince elindeki yazıyor: Harp Akademisi’ndeki öğrenciliği Gelelim TÜSEB’e. gözle görülene üstün olması, değneğini havaya kaldırarak ‘Beni “Bu anda gayri ihtiyari (iradem yıllarında, Osmanlı Devleti’nin Sancar bildiğiniz gibi beyni kanseri bununla beraber akla uygunluğu buradan kovma cesaretini nereden dışında) kalem elimden düştü.” yıkılmakta olduğunu görüyordu. glioblastoma’yı tedavi edecek bir gözle görülenle terbiye esası. Evvela Milli Mücadele’nin başları, Bağım- buluyorsunuz? Bulgaristan, benim Harp Akademisi’ni bitirip tayin yöntem geliştirdi. Burada epey yazdım. sosyalist olmalı. Maddeyi anlamalı.” alnımın teri ile doyuyor, ayrıca onu sızlık Savaşı henüz başlamamış, hiçbir edildiği Şam’a gitmeden önce 10. baskıda da ayrıntılı öyküsünü Atatürk’ün o sıralarda Almanya’da koruyan da benim tüfeğim!’ diye şey belli değil. Mustafa Kemal, “Cum- arkadaşlarına “Asıl dava yıkılmakta anlatıyorum. 21. baskısı yapılan Ludwig bağırmıştı. Mustafa Kemal yıllar huriyet ilan edilecek” diyor. olan bir imparatorluktan yeni bir Türk Sancar farelerde yüzde yüze başarı Büchner’in Madde ve Kuvvet (Kraft sonra arkadaşlarına “İşte ben de Atatürk gençliğinden beri kafasında devleti çıkarmaktır” diyordu. elde ettiği ve ayrıntılarıyla da bilimsel und Stoff) kitabını okuduğu tespit Türk köylüsünün böyle olmasını yaptığı planlamanın önemli maddesi 1907 yılında Rumeli’de 3. Ordu’ya makalesini yayımladığı çalışmasını, edilmiştir. Büchner, “deneysel istiyorum!” diyecekti. olan “cumhuriyetin ilan edileceğini” atandı. Şam’da kurduğu “Vatan insanlarda klinik araştırma düzeyine bilimin, mevcut inanç sistemlerinin söylüyordu. (8) ve Hürriyet Cemiyeti”ni, “İttihat ve kadar getirmişti. ABD’de Trump bilime sonunu getirerek onların yerine Parlamento ve Terakki”ye yöneltti. Arkadaşı Ali verilen fonları büyük ölçüde budadığı geçeceğini” belirtiyordu. Mustafa Zamanı Geliyor Fuat Cebesoy’la devletin geleceğini için Nobel ödüllü ve bugüne kadar Kültürel Hayat Kemal’in o dönemde bu konularda tartışıyorlardı. Ne yapmalı sorusunu Milli Mücadele’de en önemli aldığı bütün fonları büyük bir başarıyla Bulgaristan’da milli meclis yazan Ernst Haeckel’i de okuduğu sınır taşı 23 Nisan 1920’de şöyle yanıtlıyordu: “Balkanlar’da hakkıyla bilimsel başarıya ulaştıran çalışıyordu ve mecliste Türk kökenli biliniyor. (2) savaş çıkacaktır. İmparatorluk en açılan Meclis’tir. Antiemperyalist Sancar, gerekli 2 milyon doları bulmakta 17 milletvekili vardı. Çankaya Kitaplığı’nda inceleme zayıf dönemini yaşıyor. Yeni bir karakterdeki İstiklal Savaşı, halkla zorlandı. Parlamentonun (Sobranie) çalışma yapan Zafer Toprak izlenimlerini Türk devleti kurulmalıdır. Bu devlet birlikte yürütülüyordu. Bizim Sağlık Bakanlığı ve TÜSEB düzeni Mustafa Kemal’i etkilemişti. şöyle anlatıyor: imparatorluğun gövdesi üzerine Her ilde yapılan seçimle oluşan de Sancar’ın bu çalışmasını yakından Mustafa Kemal ayrıca, konser “Çankaya Kitaplığı, tüm reform değil, Türk çoğunluğunun yaşadığı Millet Meclisi’nin 23 Nisan 1920’de izliyordu ve klinik çalışmaların ve operalara da gidiyordu. Bu girişimleriyle eşgüdüm içerisinde topraklar üzerine oturtulmalıdır. çalışmaya başlaması çok ileri bir Türkiye’de yapılması için projeye sanat katılımları Mustafa Kemal’i olan, o gün için Fransızca üzerinden Yeni bir Türk devleti (ulus devlet) anlam ve milli egemenliğin gerçek sahip çıktılar. Sancar patent haklarını etkiliyordu. Bulgar parlamentosunun Batı’nın izini süren bir bilgi kurulmalıdır.” (6) göstergesiydi. Meclis’te her şey TÜSEB’e bağışladı. Türk kökenli üyesi Şakir Zümre’ye hazinesiydi. tartışılıyor ve karara bağlanıyordu. HHH şunları söyledi: Kitaplık ana hatlarıyla 18. yüzyıl Deneyimler: Bu Gazi Meclis’in kabul ettiği 1921 Sordum, altyapıyı büyük bir özenle “Balkan Harbi’nde Bulgarlara Aydınlanma çağı düşünürlerini, 1789 Anayasası’nın 1. maddesinde hazırlıyorlar. Bu onlar için de çok 31 Mart Gerici İsyanı neden yenildiğimizi şimdi daha iyi Fransız Devrimi’ni ve 1870 ertesi “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. önemli bir prestij projesi olacak. anlıyorum. Sanatkârlar yetiştirmişler, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Üçüncü Cumhuriyet Fransa’sını İdare usulü halkın mukadderatını Evrensel standartları gözetiyorlar. opera binası yapmışlar. Böyle bir İstanbul’da patlak veren 31 Mart kapsıyordu.” bizzat idare etmesine dayanır” Sonuçta üretilen sonuç, uygulamaya sanatı yaratan toplum kolay kolay 1909 gerici ayaklanmasını bastırmak diyerek milli egemenlik ilkesini kabul yönelik olarak tüm dünyanın hizmetine yok edilemez. Ülkemizde de operaya için Rumeli’de Hareket Ordusu Milli Egemenlik Anlayışı ediyordu. sunulacak. Projenin en önemli girdisi sahip olacağımız gün gelecek mi? O kuruldu. Selanik’ten yola çıkan Prof. Toprak, bu incelemeler 1921 Anayasası “meclis hükümeti” EdU molekülü, bundan çok miktarda mutlu günü görecek miyiz?” (7) bu Hareket Ordusu’nun kurmay sonunda Atatürk’ün kültürel adı verilen bir sistemi kabul üretilmesi gerekiyor. Klinik deneyler bu Mustafa Kemal’in 1914 yılında dile başkanlığına Mustafa Kemal altyapısıyla ilgili şu yargıya varıyor: etmişti. Anayasada cumhuriyet molekül ile gerçekleştirilecek. İlginç bir getirdiği bu özlemden 19 yıl sonra, getirilmişti. “Aydınlanma Devrimi’yle filizlenen adı kullanılmadan halk egemenliği bilgi öğrendim, molekülü de burada ilaç Cumhuriyet 10. yılını doldururken ilk İstanbul’da gerici isyanı ve Fransız Devrimi ile somutlaşan devreye girmişti. Bakanlar teker teker sanayisi üretmeye başladı. Bu yetkinlikte Türk operası kurulmuştu. derinlemesine inceledi. Hareket milli egemenlik anlayışı.” (3) Meclis tarafından seçiliyordu. kuruluşlar var. Yoksa Hindistan’dan Ordusu’nun ilk başlardaki komutanı Gazi Meclis’te her konu etkin almak zorunda kalacaklardı. Milli Mücadele’nin Hüseyin Hüsnü Paşa’nın adına Seküler Türkçü bir biçimde tartışılıyor ve kararlar Denek bulmak zor değil. Sancar’ın yayımlanan bildirileri Mustafa Kemal Cumhuriyet Kökleri Prof. Hanioğlu, “Atatürk- alınıyordu. Bu Meclis savaş içinde bu başarısını açıklayınca yüzlerce kaleme alıyordu. Milli Mücadele aynı zamanda Entelektüel Biyografi” kitabında demokrasiyi sağlayan bir meclistir. glioblastomalı hasta gönüllü çıktı. Klinik Meşrutiyetin ilanı ile başlayıp 31 ismi konmamış bir halk Selanik yıllarında Atatürk’ün Batı Savaşlar ve ihanetlerin sonunda çalışmalar kanser altyapısı bakımından Mart olayı ve Abdülhamit’in tahttan hareketidir. 19 Mayıs 1919’da dünyasında yeni düşüncelere yakın 9 Eylül 1922’de zafer kazanıldı. çok gelişmiş Bilkent Şehir Hastanesi ve indirilmesiyle sonuçlanan gelişmeler, olduğunu belirtirken onun için şu Anadolu’ya geçişinden 20 gün Türkiye’nin uluslararası temel Çam Sakura’da yapılacak. Mustafa Kemal’in bazı düşüncelerini sonra, 8 Haziran 1919’da Atatürk belgesi, tapusu Lozan Antlaşması, tanımlamayı yapıyor: HHH pekiştirmiştir. Şöyle ki: mücadelenin bireysellikten çıkarılıp “Seküler Türkçü... Eskinin yerine 24 Temmuz 1923’te imzalandı. Henüz başlamış değiller, yazdığım l Meşrutiyet ve parlamenter kurumsallaşması gerektiğini belirtti. yeniyi seçmeyi arzulayan bir Meclis seçimlerin yenilenmesine gibi altyapı hazırlıkları ve molekül üretimi rejimlerde anayasanın üstünde hiçbir Kendisinin bizzat yazdığı Amasya idealist.” karar verdi, seçimler yapıldı ve yeterli düzeyde olmalı. kuvvet olamaz. Atatürk her türlü sorunun Genelgesi’nde mücadeleyi “milletin 11 Ağustos 1923’te yeni Meclis Ben bu projenin burada olumlu l Kişisel çıkarları için dini egemenliğine” dayandırıyor ve çözümünde bilimin yol göstericiliğine çalışmalarına başladı. sonuçlanacağını düşünüyorum. Sancar siyasete alet edenler mutlaka “Bağımsızlığı milletin kesin kararı inanmıştı. 1924 yılında “Hayatta en SÜRECEK da izliyor ve uzaktan da olsa yardımcı cezalandırılmalıdır. ve direnişi kurtaracaktır” diyordu. hakiki mürşit (yol gösterici) ilimdir, oluyor. Farelerde yüzde yüz iyileşme. l Bir hükümdar ve halife ulusal Bu amaç için seçimle belirlenen il fendir” derken özellikle Rönesans Dipnotlar Ama insanlarda denenmedikçe bu heyecana uymazsa işgal ettiği ve Reform dönemi yazarlarından temsilcilerinin Sivas’ta toplanacağı konuda kesin bir şey söylemek olası (1) Mehmet Alev Coşkun, Atatürk: Karar mevkisinde duramaz. belirtiliyordu. etkilendiği kuşkusuzdur. değil. Bekleyip göreceğiz. ve Tavır, Cumhuriyet Kitapları, 2. Baskı, Mustafa Kemal’in 31 Mart gerici Erzurum ve Sivas kongrelerinde Atatürk, şair Tevfik Fikret’in bilime 2026, s.674. HHH ayaklanmasını anlaması, olayları karara bağlanan “Milli güçleri vurgu yapan, “Bir gün yapacak fen (2) Şükrü Hanioğlu, Atatürk-Entelektüel Evet, hiç olmazsa sağlıkta iyi şeyler değerlendirmesi, Kurtuluş Savaşı harekete geçirmek ve millet iradesini Biyografi, Bağlam Yayınları, 2023. şu siyah toprağı altın/ Her şey olacak olacağa benziyor. sonrasında girişeceği devrim (3) Zafer Toprak, Atatürk Kurucu kudret, irfanla inandım” dizelerini çok egemen kılmak esastır” ilkesi Cumhurbaşkanı dünkü törende, hareketinde dikkatle gözeteceği Felsefesinin Evrimi, Türkiye İş Bankası halk iradesi yönünde çok önemli beğeniyordu. sağlıkta da savunma sanayisindeki ilkeler olacaktır. Kültür Yayınları, 2020, s.1-3. adımlardı. başarıyı yakalayacağız dedi. (4) Gürbüz Tüfekçi, Atatürk’ün Geniş Özel Kütüphane Bazı noktalara değindi: “Sağlık Okuduğu Kitaplar, Türkiye İş Bankası Bulgaristan Deneyimleri Cumhuriyetten İlk Söz Ediş Atatürk’ün Çankaya’da özel ekipmanlarını dışarıdan almak yerine Kültür Yayınları, s.65; Atatürk’ün Okuduğu Mustafa Kemal, binbaşı Atatürk’ün Cumhuriyetin ilanından kütüphanesinde 7 bin 338 kitap Kitaplar, Anıtkabir Derneği Yayınları, 24 artık biz üreteceğiz. Şimdiki hedefimiz rütbesinde, 32 yaşında 20 Kasım tespit edilmiştir. Anıtkabir Derneği önce, “Ben cumhuriyet ilan edece- Cilt, 2001. kendi ultrason cihazımızı üretmek. 1913’te Bulgaristan’a ataşemiliter (5) Şerafettin Turan, Mustafa Kemal ğim” şeklinde bir açıklaması yoktur. tarafından “Atatürk’ün Okuduğu Önümüzdeki iki senenin sonunda en Atatürk, Bilgi Yayınevi, 3. Baskı, 2017. olarak gönderildi ve başkent Bu konuda ilk belge, Erzurum Kitaplar” adını taşıyan 24 ciltlik az yüzde 71 yerlilik oranına sahip yıllık (6) M. Alev Coşkun, Atatürk: Karar ve Sofya’da 14 ay görev yaptı. Kongresi günlerinde söyledikleridir. eserde, Atatürk’ün okuduğu kitaplar 700 ultrason cihazı üreteceğiz. Dünyada Tavır, age, s.679. Sofya’da modern bir devlet ve Özetleyelim; Erzurum Kongresi ve bu kitaplardaki altını çizdiği çok az ülkenin üretebildiği kalp akciğer (7) Aktaran: Ş. Turan, Mustafa Kemal toplum yaşantısına tanıklık etti. paragraflar belirtilmiştir. (4) bitmişti. Bir gece yakın arkadaşlarıyla makinesini tamamen öz kaynaklarımızla Atatürk, age. s.130 Kadınların sosyal hayata karışmasını odasında sohbet ediyorlardı. Atatürk, Aydınlanma Devrimi’nin (8) Mazhar Müfit Kansu, Erzurum’dan geliştirdik ve kullanıma sunduk.” gördü. Osmanlı egemenliğinden Osmanlı Devleti’nde mutasarrıflık önemli düşünürlerini, özellikle J.J. Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber, TTK, TÜSEB iddialı. Şüphesiz başarısı, henüz çıkan Bulgaristan’daki (kaymakam) görevinde bulunmuş 1966, C.1, s.130 Rousseau’yu incelemişti. Meclis’in ülkenin başarısı olacak.
Subscribe Login
Home Subscription Packages Publications Help Contact Türkçe
x
Find from the following publications
Select all
|
Clear all
Find articles published in the following date range
Find articles containing words via the following methods
and and
and and
Clear