Catalog
Publication
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Years
- 2026
- 2025
- 2024
- 2023
- 2022
- 2021
- 2020
- 2019
- 2018
- 2017
- 2016
- 2015
- 2014
- 2013
- 2012
- 2011
- 2010
- 2009
- 2008
- 2007
- 2006
- 2005
- 2004
- 2003
- 2002
- 2001
- 2000
- 1999
- 1998
- 1997
- 1996
- 1995
- 1994
- 1993
- 1992
- 1991
- 1990
- 1989
- 1988
- 1987
- 1986
- 1985
- 1984
- 1983
- 1982
- 1981
- 1980
- 1979
- 1978
- 1977
- 1976
- 1975
- 1974
- 1973
- 1972
- 1971
- 1970
- 1969
- 1968
- 1967
- 1966
- 1965
- 1964
- 1963
- 1962
- 1961
- 1960
- 1959
- 1958
- 1957
- 1956
- 1955
- 1954
- 1953
- 1952
- 1951
- 1950
- 1949
- 1948
- 1947
- 1946
- 1945
- 1944
- 1943
- 1942
- 1941
- 1940
- 1939
- 1938
- 1937
- 1936
- 1935
- 1934
- 1933
- 1932
- 1931
- 1930
Our Subscribers Can Login And Read Original Page
I Want To Register And Read The Whole Archive
I Want To Buy The Page
gorus@cumhuriyet.com.tr
31 EKİM 2026 CUMARTESİ
2 olaylar ve görüşler
DEKADANS
PROF. DR. OKAN TOYGAR konusu insan sağlığı olduğunda gizlenir. Böyle zamanlarda
çok daha ağır olabiliyor. vicdan erdem olmaktan çıkar,
ertolt Brecht (1898-1956),
Kazanç tıbbi gerekliliğin saflıkla bir tutulur; dürüstlük
kapitalist düzeni Marksist
önüne geçtiğinde hasta, tedavi beceriksizlikle, nezaket ve
Bbir bakışla eleştirdiği
edilmesi gereken bir insan merhamet zayıflıkla, ilkeli
Üç Kuruşluk Opera’da, “Önce
olmaktan çıkıp gelir sağlayan olmak ise işini bilmemekle
ekmek gelir, ardından ahlak”
bir araca dönüşebiliyor. İki yıl özdeşleştirilir.
der. Oyunda, ticaret ile suçun,
önce ülke gündemini sarsan Bunlar, toplumun geniş
saygınlık ile çıkarcılığın, yasal
ve “yenidoğan çetesi” olarak kesimlerinin yoksullaştığı
olan ile yasadışılığın sınırlarının
bilinen olay, bunun varabileceği günümüzde de yaşanıyor. Bir
giderek bulanıklaştığı bu dünya,
noktayı bütün ürkütücülüğüyle yanda barınmak, eğitim ve sağlık
aynı zamanda çürümenin
gösteriyordu. İnsanın insan gibi en temel haklara ulaşmak
toplumsal yaşamın bütününe
olmaktan çıkmasının en korkunç gittikçe güçleşirken, diğer yanda
SANDVİÇ KUŞAK
yayıldığı bir dekadans
hallerinden biri, dünyaya yeni ölçüsüz bir zenginlik gözler
dünyasıdır.
gelen savunmasız bebeklerin önüne seriliyor. Böylesi bir
Fransız düşünür ve eleştirmen
yaşamının bile kâr uğruna ikinci yoksulluk ortamının toplumsal
böyle düşünürüm?” diyen çok ağır bir
Prof. Dr. Çağatay Güler
Paul Bourget (1852-1935)
plana atılabilmesiydi. Mesele değerleri ve insan davranışlarını
suçluluk psikolojisine kapılabilmektedirler.
dekadans kavramını toplumu
birkaç kişinin ahlaksızlığı ya da etkilememesi düşünülemez.
Toplumumuz hızla ve politikacılarımızın
Toplumun veya sistemin bu hızlı
bir arada tutan bağların
işlediği suçların çok ötesindedir; Ancak bu, yoksulluğun insanı
beklemedikleri biçimde yaşlanmaya
yaşlanmaya çözüm üretemediğini görmek,
çözülmesiyle açıklar. Toplumu
insan yaşamının maddi çıkara ahlaksızlaştırdığı anlamına
başladı ve hazırlıksız yakalandık. Eskinin
kişiyi sistemi karşısında tamamen yalnız ve
bir organizmaya benzeten
konu olabilmesi, artık bireysel gelmez. Yoksulluk insanın
dede ve nineleri birdenbire kendi baba ve
çaresiz hissettirmektedir.
Bourget’ye göre, parçalar
bir ahlak sorunundan değil, seçeneklerini daraltıp yaşamını
annelerinin bakım sorumluluğu ve yükü
Bütün bunlara gelecek ve kendi
bütünden ayrıştıkça toplumsal
toplumsal bir çürümeden söz sürdürebilmek için onu normal ile karşı karşıya kaldılar. Üstelik eskiden
yaşlılıklarına dair kaygılar da ekleniyor.
bütünlük de çözülmeye başlar.
dede ve nine durumundaki bu kişiler
etmeyi gerektirir. koşullarda kabul etmeyeceği “Bana kim bakacak” korkusu en temel
Marx (1818-1883) ve enflasyon, adaletsiz gelir dağılımı, yetersiz
ve en yıkıcı korkudur. Ekonomik krizler,
Günümüzde bu değer koşullara razı olmak zorunda
sosyal güvence kıskacında kıvranmaktalar.
Engels’in (1820-1895) Komünist güvencesiz iş piyasası, ve yaşam pahalılığı
aşınmasının izlerine siyasette bırakabilse de bunun insanı
Sosyal güvencesi olanların bile çoğunun
nedeniyle kendi çocuklarının onlara
Manifesto’da belirttiği gibi,
de rastlıyoruz. Üstelik
kendi doğrularından vazgeçmeye
geliri açlık sınırının olduğu için çalışmak
bakamayacağını çok iyi bilirler. Bu durum,
kapitalist düzende insanın değeri
buradaki çürüme, yalnızca
sürüklemesi kaçınılmaz değildir.
zorundalar. Bu nedenle bulabilirlerse
gelecekte tamamen ortada kalma ve terk
parayla ölçülmeye başlar. Böyle
rüşvet, yolsuzluk ya da kamu
bedensel sınırlarını zorlayan işlerde
edilme korkusu doğurmaktadır.
Çıkış yolu: İnsanı
bir düzende para yalnızca bir
kaynaklarının yağmalanmasıyla
çalışmaktan başka çareleri kalmamakta.
değişim aracı olmaktan çıkar;
sınırlı değil. Seçmenin iradesini yeniden merkeze almak
Bulundukları yaşa sağlıklı bir yaşlanma Görünmeyen toplumsal yük
başarının, saygınlığın ve insanın para ya da maddi çıkarla
Bugün neoliberalizm
süreciyle ulaşmadıkları için çoğu ağır
Kendi ebeveynlerinin altını temizlerken,
toplumsal değerinin ölçüsüne etkilemeye çalışmak, montaj
rüzgârının güçlü biçimde
süreğen hastalıkların pençesine düşmüş
banyosunu yaptırırken veya demans
dönüşür. “İnsanlıktan çıkmak” görüntülerini gerçekmiş gibi
estiği bir dünyada yoksulluğun
durumda. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi
süreçlerine tanık olurken, zihinlerini
sözü tam da burada gerçek kullanmak, yıllarca savunduğu
kuşaktan kuşağa aktarılması kendileri o yaşa gelince bir sonraki kuşak
“Birkaç yıl sonra ben de bu duruma
anlamını bulur. Para, insanın düşünceleri bir makam uğruna ve bunun olağanlaştırılması, onlara bakım sorumluluğunu üstlenecek
düşeceğim ve bana bunları yapacak kimse
durumda olmayacak.
değerler sistemine yerleştirilmiş terk ederek dün karşısında içinde yaşadığımız düzenin olmayacak” düşüncesi kemirmekte.
Bu durum, sosyolojide ve psikolojideki
durduğu siyasi anlayışın safına Başkasına yük olma veya yatağa bağımlı
bir bomba gibi, zamanla o hangi değerler üzerine
“sandviç kuşak” kavramının daha da uç
ve yalnız kalma düşüncesi derin bir kaygı
geçmek de aynı çürümenin kurulduğunu gösterir.
sistemi parçalar, yıkar, tahrip
ve yaşlıları kapsayan bir biçimidir. Kendi
yaratır. Muhtaç olma ve onurunu yitirme
farklı yüzleri. Hepsinde ortak Bu nedenle sorgulanması
eder. İnsan hiçleşir, bütün
yaşlılık sınırına dayanmış (60-70 yaş arası)
endişesi, taşınması çok güç bir yüktür.
gereken, yoksulluğun insanları
olan, amaca ulaşmak için
yaşamsal ilişkileri yozlaşır!
bireylerin, 80 ve üstü yaşlarındaki anne
Ebeveynlerinin ilaçları, bezleri, özel
sürüklediği durumlar değil,
kullanılan yöntemin giderek
Gerçekten de paranın yaşamda
ve babalarına bakmak zorunda kalması,
bakıcı veya huzurevi ücretleri gibi bakım
önemsizleşmesi; sonucun, ona onları bu çaresizliğe mahkûm
giderek daha belirleyici duruma
tarihte eşine az rastlanan psikolojik ve
masrafları nedeniyle kendi birikimlerini
eden kapitalist düzendir.
nasıl ulaşıldığının önüne geçmesi.
gelmesiyle, mesleklerin kendi
ekonomik bir yük yaratmaktadır.
hızla eritirler. Kendileri yaşlandığında
Çıkış yolu, yalnızca ekonomiyi
Bu aşınmanın izlerine
değerleri ve başarı ölçütleri
ellerinde hiçbir finansal güvence
düzeltmekten ya da topluma
medyada ve aydın çevrelerinde
de giderek aşınıyor; başarı, Sevgi, öfke ve
kalmayacağı için çok yoğun yaşlılıkta
ahlak dersi vermekten geçmiyor.
de rastlıyoruz. Siyasal hedefler
sayılar, kazanç ve performansla
yoksullaşma korkusu yaşarlar.
suçluluk arasında
İnsanca yaşamanın maddi
uğruna eleştirinin ertelenmesi,
tanımlanmaya başlanıyor. İyi Buna çocuklarına yük olma suçluluğu
Bu durumdaki kişiler büyük bir
koşullarını sağlamak kadar,
yanlışların görmezden gelinmesi
eklenir. Yeni neslin iş güvencesinin
gazetecilik için okunma ve
tükenmişlik ve süreğen yorgunluk içine
yaşamı hangi değerler üzerine
ya da meşrulaştırılması, eleştirel olmadığını, geçim derdinde olduğunu
izlenme oranları, iyi hekimlik düşmektedirler. Kendileri de fiziksel
kuracağımız da önem taşıyor.
görerek, kendi yaşlılıklarında onlara ayak
düşüncenin alanını daraltıyor.
olarak yıpranmaya başlayıp, süreğen
için daha çok hasta bakmak
Bu anlayışla paranın karşısına
bağı olmaktan, çocuklarının yaşamını
hastalıklarla mücadele ederken, yatalak
belirleyici oluyor. Böylece
insanı, kârın karşısına emeği,
Sahte ihtişamın karartmaktan korkmaktadırlar.
veya yoğun bakıma muhtaç bir ebeveynin
niteliğin yerini nicelik, toplumsal
performansın karşısına niteliği,
Kısacası geçmişin sorumluluğu ile
sorumluluğunu taşımak hem bedensel
ardındaki yozlaşma
yararın yerini kazanç, mesleki
kişisel çıkarın karşısına kamusal geleceğin belirsizliği arasında sıkışan
hem de zihinsel tükenişe yol açar.
Dekadans her zaman yoksulluk
değerlerin yerini performans
yararı koymak gerekiyor. bu kuşak hem bugünün fiziki yükünü
Kişi, yaşantısının bu döneminde
ve sefalet görüntüleriyle
alıyor.
taşıyıp hem de yarının yalnızlık ve
“emeklilik, dinlenme ve torun sevme”
karşımıza çıkmaz; kimi
Dekadans: Çöküş, yozlaşma
yoksulluk tehditleriyle yüzleşirken en
hayalleri kurarken, birdenbire yeniden
Toplumsal çürüme
zaman gösterişli yaşamların
ve ahlaki veya kültürel bozulma
kırılgan toplumsal gruplardan birini
tam zamanlı bir “bakıcı” rolünü
anlamına gelir.
Bu anlayışın sonuçları, söz ve sahte bir ihtişamın ardına
oluşturmaktadırlar.
yükümlenmekte, kendi yaşantısını
Bilesiniz ki bu kişiler seslerini
sürememe duygusunun yarattığı derin bir
duyuramamakta; dertlerini dile
hayal kırıklığı içine düşmektedirler.
getirmeye çalıştıklarında adeta görünmez
Bu kuşak çok ağır bir ikilem içindedir:
olmaktadırlar. “Yaşlıları koruma haftası”,
Çok sevdikleri anne ve babalarına karşı
“yaşlılar yılı” vb. etkinliklerin de yaşamda
bilinçaltı bir yükümlülüğün öfkesi
‘Tutsaklık bedava,
hiçbir yararı ve sağaltıcı etkisi yoktur.
ardından “Anne/babam hakkında nasıl
özgürlük kelle fiyatına’
selde, madende her türlü ölüm 20 yaşlarındaki Nevin ve
Mus TAFA GAz Alcı
ise bedava. Nehir’in astıkları masum bir
16 ve 22. Dönem
pankarttan dolayı tutuklandığını
Denizli Mv., eğitiMci
Kızıyla gurur
görünce benzer pankartlar başta
duyan bir anne
Galatasaray, İstanbul ODTÜ, İTÜ
Üniversiteli iki genç kızımız
Tutuklanan Nehir Dizdar olmak üzere birçok üniversitede
Nehir ve Nevin, geleceklerinden
Galatasaray Üniversitesi’nde, de asıldı. Kamuoyundan, basın
kaygı duydukları, Milli Eğitim
Nevin Tekin İstanbul meslek örgütlerinden ve eğitim
Bakanı Yusuf Tekin’i görevinden
Üniversitesi’nde okuyor. sendikalarından yükselen
ayrılmaya çağırdıkları için
Belli ki iki genç de iyi, özgür tepkilerin ardından iki öğrenci
tutuklandılar. Bakanın ziyaret
bir eğitimden geçmişler. önceki gün tahliye edildi.
edeceği Kadıköy Anadolu
Ancak birçok genç gibi haklı
Lisesi parmaklıklarına astıkları
Bakan istifa etmeli
olarak geleceklerinden kaygı
pankartta, “Bize gelecek yoksa,
Atatürk karşıtlarıyla
duyuyorlar.
sana huzur yok. Yusuf Tekin
fotoğraf çektiren, “Kurtuluş
Anayasal haklarına dayanarak
istifa” diye yazdılar.
Savaşı” için örtülü olarak
düşüncelerini açıklayınca
Vay sen misin düşüncesini
“Neyden kurtulduk” diye kafa
da birden kendilerini demir
açıklayan, görevden ayrılmaya
karıştıran Yusuf Tekin, iki
parmaklar arkasında buluyorlar.
çağıran! Önce gece yarısı gözaltı,
üniversiteli gencin düşüncesini
Düzeni eleştirmeyin, gerçeği
sonra da tutuklama geldi. Şaka açıklamasına, görevden ayrıl
konuşmayın, yazmayın, “kral
gibi ama gerçek. Tutuklama çağrısına dayanamıyor.
çıplak demeyin” demeye
kararında, “Sana huzur yok” Son günlerin en çok konuşulan
getiriyorlar.
ifadesinin tehdit ve gözdağı konusu, büyük skandal, fon
Nehir’in annesi Zübeyde Dizdar,
niteliğinde olduğu savunulmuş. vurgununun maliyetinin
yazının asıldığı Kadıköy Anadolu
114 milyar dolar olduğu
Fransa’da, Avrupa’da öğrenciler,
Lisesi’nden geçen yıl emekli
söyleniyor. Bu büyük bunalımın
gelecek kaygıları için ayaktayken,
olmuş bir öğretmen. Kızının ve
ülkemizi, geleceğimizi olumsuz
hükümetlerle görüşüp,
arkadaşının gece yarısı gözaltına
etkilediği ortada. İktidar
Sırbistan’daki gibi sandıkta
alınıp sonra tutuklanmasına isyan
bunun konuşulmasını önlemek
iktidarı değiştirirlerken ülkemizde
ediyor: “İkişer, üçer arabayla gece
için gazetecileri, seçilmiş
pankartla barışçıl bir biçimde bir buçukta 6-7 polis geldi. Fon
belediye başkanlarını, özgürce
düşüncelerini açıkladı diye iki vurgunuyla parayı cebimizden
düşüncesini söyleyen öğrencileri
üniversiteli, TİP üyesi gencin alanların evi böyle basıldı mı
hapse atıyor. Ondan sonra da
başlarına gelenler kabul edilemez. bilmiyorum.
büyük bir pişkinlikle ülkede
Orhan Veli’nin “Bedava” Kızıma hiç kızamıyorum.
demokrasi, özgürlük olduğunu
Doğrusunu yaptı. Üniversite
şiirindeki söyledikleri günümüz
söylüyor!
mezunları marketlerde çalışıyor.
Türkiye’sinde gerçek oldu: “Kelle
Bugüne kadar pek çok öğrencinin
Kendi geleceğinden şüphe duyan,
fiyatına hürriyet/Esirlik bedava.”
sağlığını ve yaşamını yitirmesine
geleceğine güvenmeyen gençler
Şiirde söylenenlerden daha
neden olan MESEM, laik eğitime
huzursuz. Kızım da bakanın
fazlasını yaşıyoruz. Havanın,
aykırı ÇEDES gibi uygulamaları
huzursuz olması gerektiğini
bulutun, yağmurun, çamurun,
savunan ve Türkiye Yüzyılı Maarif
hatırlattı. Anayasal hakkını
otomobillerin dışının bedava
kullanarak protesto etti. Ben Programı’yla Cumhuriyetin laik,
olduğuna işaret eden şair,
kızımla gurur duyuyorum. bilimsel eğitim düzenini bozan
“Peynir ekmek değil ama/ Acı
Sorumlu, bilinçli, vicdanlı ve Yusuf Tekin görevden ayrılmalı ya
su bedava” demişti. Ancak
yürekli bir insan yetiştirmişim.” da alınmalıdır.
günümüzde su da paralı, göçükte,

