Catalog

ekonomi@cumhuriyet.com.tr 17 EKİM 2026 CUMARTESİ ekonomi 9 CUMHURİYET 24 AYAR DOLAR Av RO sterlİn FAİZ BORSA ALTIN ALTIN 49.53 55.78 66.20 39.52 11.722 44.497 6.670 11 kuruş 21 kuruş 57 kuruş 0.08 puan 348 puan 422 lira 72 lira 2027 yılı bütçesinde, devasa açıklar ve trilyonlarca liralık faiz ödemesi öngörülüyor Yine yurttaş sırtlayacak ‘Yabancı yatırımcı Bütçenin, 2027 yılında 3.9 trilyon lira açık vermesi Türkiye’den 27.3 bekleniyor. Faiz giderleri için ayrılan pay da 4 trilyon Tri LYon TL lira. ÖTV’den ise 3.2 trilyon lira gelir hedefleniyor. 2027 yılı bütçesiyle korkuyor’ ilgili gider tahmini aşlıktaki bu sözler, Türkiye’ye ya- bancı yatırımların neden azaldığını nümüzdeki günlerde lira, sermaye transferleri Bkonuştuğumuz bir iş insanına ait. Bu TBMM’de ele 750 milyar lira, borç verme ve buna benzer sözleri “yazılmamak kay- Öalınacak olan 2027 giderleri 613 milyar lira, dıyla” yapılan sohbetlerde hep duyuyo- yılı bütçesiyle ilgili özet yedek ödenekler 542 milyar rum. Türkiye artık yatırım cazibesini kay- detaylar, dün Cumhurbaşkanı lira olacak. MUSTAFA bediyor. Cumhurbaşkanı ÇAKIR Son bir aydır büyük bir skandalla sarsılı- Yardımcısı Cevdet Yılmaz n İktidar faize karşı Yardımcısı Cevdet yoruz. Büyüklüğünün 20 milyar doları bul- ile Hazine ve Maliye Bakanı olduğunu dile getirse de Yılmaz ile Hazine duğu öne sürülen fon krizi... Mehmet Şimşek tarafından gelecek yıl bütçeden faiz giderleri ve maliye Bakanı Bu fonlar nasıl büyüdü? Şirketlerin de- mehmet şimşek, için trilyonlarca lira harcama açıklandı. ğerleri nasıl şişti? Denetim mekanizmala- dün “bütçe yapılacak. Bütçeye göre gelecek n Gelecek yıl bütçe giderinin 27 rına ne oldu? Yatırımcının parasının ne ka- bağlama” töreni darı geri dönecek? yıl faiz giderlerinin 3 trilyon 975 trilyon 276 milyar lira, gelirin 23 düzenledi Sorular çok, henüz tatmin edici yanıt- milyar lira olması bekleniyor. trilyon 408 milyar lira ve açığın lar yok. n Milli Eğitim Bakanlığı’nın 3 trilyon 868 milyar lira olması Haberlerde düzenleyici kurumların yet- bütçesi 2 trilyon 459 milyar öngörülüyor. Milyarlar işverene kililerine ilişkin iddialar gündeme geliyor. 186 milyar lira harcama yapılacak. n Gelir vergisinden 5 trilyon 533 lira olacak. Yükseköğretim Rakamlar dudak uçuklatıyor. Yüz binlerce n Reel kesim destekleri için 658 n Elektrik ve doğalgazdaki yatırımcı ise parasının akıbetini öğrenme- milyar lira, kurumlar vergisinden kurumlarının bütçeleri 872 milyar milyar lira kaynak ayrıldı. SGK sübvansiyonlar için 605 milyar ye çalışıyor. 2 trilyon 223 milyar lira gelir lira olarak öngörüldü. Bütçeden işveren prim desteği ödemeleri Böylesine büyük bir güven krizinde ya- lira aktarılacak. Ancak enerji yüzde 13.7 ile en büyük pay bekleniyor. Yurttaşın sırtındaki için 351 milyar lira, Halk Bankası pılması gereken, iddiaları bütün yönleriy- sübvansiyonlarının milli gelire eğitime ayrıldı. ÖTV’den beklenen gelir ise 3 esnaf kredileri sübvansiyon le araştırmak, sorumluları ortaya çıkarmak oranı düşüyor. 2021 yılında 1.1 n Bütçeden sağlık hizmetleri trilyon 284 milyar lira. KDV’den 5 ve kamuoyuna hesap vermek. Gazeteci- desteği için 92 milyar lira, Sanayi olan oran gelecekyıl 0.5’e inecek. lere ve eleştirel seslere yönelik baskı ise için de 2 trilyon 134 milyar trilyon 681 milyar lira, diğer vergi ve Teknoloji Bakanlığı teşvik kuşkuları büyütüyor. Bu baskılara son ola- lira harcama öngörüldü. Sağlık ödemeleri için 73 milyar lira, gelirlerinden 3 trilyon 184 milyar rak gazeteci arkadaşlarım Bahadır Öz- Tarıma 235 milyar TL ihracat destekleri için 65 milyar Bakanlığı, yükseköğretim lira gelir öngörülüyor. Vergi dışı gür, Murat Ağırel ve İsmail Saymaz ma- n Tarım sektörü vergi lira, diğer reel sektör destekleri kurumları ile SGK’den yapılacak gelirler ise 3 trilyon 502 milyar ruz kaldı. Kamuoyunda Halk TV’ye el kon- için 78 milyar lira ayrıldı. harcamaları için 342 milyar lira, sağlık harcamaları ile birlikte lira. masının arkasındaki nedenlerden birinin n Silah, mühimmat, silah tarımsal kredi desteği için 325 fon krizi olduğu sır değil. sağlık alanındaki toplam bütçe 4 sistemleri ve diğer savunma Ülke içindeki sesleri kısmak, ulusla- milyar lira, tarım sektörü yatırım Yoksulluk fotoğrafı trilyon 532 milyar lira olacak. araçları alımlarına ilişkin rarası arenadaki güven kaybını durdur- ödenekleri için 268 milyar lira, n Gelecek yıl personel giderleri n Sosyal yardım ve destek ödeneklerde yüzde 229 artış muyor. Nitekim uluslararası endeks ku- tarımsal destek programları için 7 trilyon 117 milyar lira, mal ve ödemeleri için 1 trilyon 341 milyar ruluşu MSCI’dan dün ciddi bir uyarı gel- yapıldı. Savunma harcamaları 235 milyar lira, tarımsal KİT’lerin hizmet alım giderleri 2 trilyon lira (Bütçenin yüzde 4.9’u) kaynak di. MSCI, Türkiye hisselerine ilişkin ba- için ayrılan kaynak 2 trilyon zı endeks değişikliklerini ikinci bir duyuru- 184 milyar lira, cari transferler 10 ayrıldı. Gelecek yıl ödeme gücü finansmanı, müdahale alımları ve 206 milyar lira. İç güvenlik ya kadar dondurdu. Türkiye endekslerine trilyon 240 milyar lira, sermaye olmayan yurttaşların sağlık primi ihracat destekleri için 135 milyar harcamaları ödeneği ise 1 trilyon yeni hisse eklenmeyecek, dahası Haziran giderleri 1 trilyon 855 milyar giderlerini karşılamak amacıyla lira bütçe öngörüldü. l ANKARA 248 milyar lira. 2027’ye kadar yeterli ilerleme görülmezse Türkiye’nin “gelişen piyasa” statüsü düşü- rülebilecek. MSCI, Türkiye’ye ilişkin bazı endeks değişikliklerini dondurdu ve reform istedi Karar ilk bakışta sermaye piyasasıyla sı- nırlı görünebilir. Oysa asıl tehlike, bazı şir- ket ve fonlarla ilgili güven sorununun Tür- kiye ekonomisinin uluslararası pozisyonu- nu tehdit eden boyuta ulaşması. Yabancı ve yerli yatırımcının talebi ay- BiST için kritik uyarı nı: Şeffaflık, etkili denetim, hukukun üs- tünlüğü ve güven. Türkiye sermaye ihtiya- on depreminin mali piyasalar cı yüksek, ağır dış borç yükü taşıyan bir Günlük gıda için Yüzd E 4.44 ülke. Üstelik erken sanayisizleşme tehli- Füzerindeki etkisi sürerken Türkiye’nin yatırım BiST 100 endeksinde kesiyle karşı karşıya. Bu nedenle mese- özellikle küresel yatırımcıların haftalık düşüş le yalnızca daha fazla döviz bulmak değil; 1274 TL gerekli! ortamını zehirlemiş yakından izlediği finansal endeks üretime dönüşen, teknoloji getiren, nite- düzenleme kuruluşlarından Bir LEşik Metal-İş Sendikası Sınıf likli iş yaratan ve ülkede uzun vadeli kalan MSCI, Türkiye’ye ilişkin bazı sermayeyi artırmak. Peki, doğrudan yatı- Araştırmaları Merkezi (BİSAM), dört mSCı’nın kararı, rımlarda nereden nereye geldik? kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli endeks değişikliklerini ikinci uzmanlar ve Türkiye’ye yıllık uluslararası doğrudan beslenmesi için aylık yapması gereken ekonomistler bir duyuruya kadar dondurdu yatırım girişi 2003’te 1.7 milyar dolardı. harcama tutarının (açlık sınırı) Ekim tarafında da ve son piyasa reformlarını 2005’te 10 milyar dolara, 2007’de 22 mil- 2026 için 38 bin 235 liraya yükseldiğini değerlendirildi. değerlendirmek için daha fazla Olan Piyasalar Endeksi”ni takip yar dolara çıktı. 2015’te hâlâ 19.3 milyar açıkladı. Dünkü açıklamaya göre Bu konuda, zamana ihtiyaç duyduğunu dolar düzeyindeydi. Ancak 2020’de 7.5 eden fonlarda bir satış dalgasını ayrıca, açlık sınırı üzerinden hanehalkı Emre Akçakmak milyar dolara kadar geriledi. Arada topar- açıkladı. MSCI, bu kararın 2026 tetikleyebileceği şeklinde tüketim harcaması esas alınarak “MSCI, Türkiye lanmalar yaşansa da 2007’deki zirveye Murat Birdal yılı piyasa sınıflandırmaları gözden yorumlanıyor. yapılan hesapla yoksulluk sınırı 125 ile ilgili ‘kötünün yeniden ulaşılamadı. geçirmesi sürecinde “bazı küçük bin 606 liraya ulaştı. Ekim ayıyla ilgili iyisi’ olarak nitelendirebileceğimiz Tablo 2026’da da olumsuz. YASED’in şimşek’ten açıklama halka açık şirketlerle yakından Merkez Bankası verilerinden derlediği bil- açıklık sınırı, günlük gıda ihtiyacı bir karar alarak atılan bağlantılı fon portföyleri aracılığıyla Sosyal medya hesabından gilere göre, ocak-ağustos döneminde için en az 1274 lira gerektiğini ortaya adımları gördüğünü ancak doğrudan yatırım girişleri geçen yılın aynı gerçekleştirilebilecek olası açıklama yapan Hazine ve Maliye koyarken sağlıklı bir beslenme kalıbına bunların uygulamada nasıl dönemine kıyasla yüzde 35 azalarak 6.8 göre bu tutardan en büyük payı yüzde koordineli alım satım faaliyetleri” Bakanı Mehmet Şimşek ise fonların gerçekleşeceğini de görmek için milyar dolara geriledi. 35.5 ile süt ve süt ürünleri aldı. Bunu bir nevi ek süre gerektiğini işaret hakkında dile getirilen endişeler koordineli işlemleri dahil sermaye Üstelik bu rakamların tamamı yeni fab- yüzde 25 ile et, yumurta, baklagil, etti” derken Uğur Gürses, buna sonrasında alındığını belirtti. piyasası suçlarıyla mücadeleyi rika, yeni makine, yeni istihdam anlamı- yüzde 20.6 ile sebze meyve grupları atıfla şunu vurguladı: “Öyle bir Yabancı yatırımcıların Türkiye güçlendirecek yasal düzenlemeleri na gelmiyor. Doğrudan yatırım toplamının izledi. l Ekonomi Servisi şebeke ki ülkenin yatırım ortamını içinde şirket satın almaları, yabancıların piyasasının işleyişi hakkındaki 2027 yılı başına kadar tamamlamayı zehirlemiş. MSCI Türkiye’ye gayrimenkul alımları ve yatırım ilişkisi için- endişelerini ilk olarak geçen planladıklarını söyledi. MSCI Haziran 2027’ye kadar zaman deki şirketler arasında borç hareketleri de KISA.... KISA... KISA... haziran ayında dile getiren kararının da etkisiyle, BİST 100 bulunuyor. Örneğin, 2025’te toplamın 2.3 tanımış.” Prof. Dr. Murat Birdal MSCI’nın, Haziran 2027’ye kadar endeksi dün güne sert düşüşle milyar doları yabancılara gayrimenkul sa- da şunu belirtti: “Seçim öncesi l ULaş Tırma ve Altyapı Bakanı yeterli ilerleme kaydedilmezse, başladı. Gün içinde en düşük 11 tışından kaynaklandı. bir yandan dövizi baskılarken Abdulkadir Uraloğlu, ücretsiz tren halen “Gelişmekte Olan Piyasa” bin 653 puanı gören endeks, günü diğer yandan faizi düşürmek ve yolculuğu hakkı olan yurttaşlar Sermaye dışarıda yer arıyor olarak sınıflandırılan Türkiye yüzde 2.89, haftayı yüzde 4.44 kredi arzını genişletmek isteyecek için 29 Ekim’de dijital doğrulamaya Bir de Türkiye’den yurtdışına giden ya- piyasasının “sınır” veya “bağımsız” düşüşle tamamladı. 11 Mayıs’taki hükümetin sarılacağı başlıca araç geçileceğini açıkladı. tırımlar var. hisse senedi piyasası olacak. MSCI piyasa statüsüne düşürülebileceği zirveye göre düşüş de yüzde 22.54 l Türki YE Bankalar Birliği, Risk TEPAV’ın hesaplamasına göre 2026’nın tarafından gelen açıklamalar belirtildi. MSCI Türkiye’nin oldu. Dolar/TL ise 49.50’yi aştı ve Merkezi Raporu’nun mirasçısı ilk çeyreğinde Türkiye’ye yönelik doğru- işinin kolay olmayacağını olunan kişi adına başvuru-teslim gelişmekte olan piyasa statüsünü 49.54’e kadar çıktı. Brent petrolün dan yatırım girişleri 2.6 milyar dolar olur- gösteriyor.” işlemlerine e-Devlet’ten erişim ken Türkiye’den yurtdışına yapılan doğru- değiştirmese de gelecekte statünün vadeli varil fiyatı da haftayı 106 dan yatırımlar 2.8 milyar dolara ulaştı. Ya- sağlandığını bildirdi. düşürülmesi, “MSCI Gelişmekte dolarda kapattı. l Ekonomi Servisi ni bu dönemde dışarıya yapılan doğrudan yatırım, içeriye geleni aştı. Elbette her yurtdışı yatırımı “sermaye kaçışı” sayılmaz. Şirketler yeni pazarlara TÜFE beklentisinde Konut satışı dokuz ulaşmak, üretim ağlarını genişletmek için de başka ülkelerde yatırım yapar. Ancak ayda yüzde 7 düştü bozulma devam etti Türkiye’nin üretim ve istihdam için serma- yeye ihtiyacı böylesine yüksekken girişle- Merkez Bankası’nın aylık anketine konu T satışları azalırken fiyatlarda rin zayıflamasıyla dışarıya yönelişin birlikte yanıt veren finans ve reel sektördeki yaşanması, üzerinde durulması gereken yükseliş sürüyor. karar alıcı ve uzmanların, özellikle bir tablo. Yatırımcıya vergi avantajı sun- TÜİK’in dün açıkladığı “Konut ve mak yetmiyor. Önünü görebilmesi, söz- enflasyonla (TÜFE) ilgili kaygıları İşyeri Satış İstatistikleri, Eylül 2026” leşmesine güvenebilmesi, hakkını bağım- devam ediyor. liraya çıktı. Cari açık beklentisi ise raporuna göre Eylül 2025’e kıyasla sız yargıda arayabilmesi gerekiyor. Merkez Bankası’nın “Piyasa bu yıl için 50.1 milyar dolardan 48.5 konut satışı yüzde 9.3 düşüşle 142 bin dokuz ayda yüzde 61.8 artışla 6 bin Dünya Adalet Projesi’nin 2025 Hukukun Katılımcıları Anketi, Ekim 2026” milyar dolar, 2027 için 44.4 milyar 390, bu kapsamda ipotekli (krediyle 35’e çıktı. Üstünlüğü Endeksi’nde Türkiye 143 ülke raporuna göre katılımcıların dolardan 43.8 milyar dolara geriledi. alınan) satış ise yüzde 5.1 artışla 23 bin arasında 118’inci sırada. İktidarın yetki- Ekim 2026 ile ilgili aylık enflasyon Büyümeyle ilgili beklenti de bu yıl için Fiyat yüzde 1.2 arttı 397 adet oldu. İlk dokuz ayda da Ocak- lerinin sınırlandırılmasında 136’ncı, temel beklentisi yüzde 2.11 olurken yılsonu yüzde 3’ten yüzde 2.9’a inerken 2027 Eylül 2025’e kıyasla toplam satış yüzde Merkez Bankası’nın “Konut Fiyat haklarda ise 134’üncü sırada yer alıyor. için yıllık beklenti yüzde 29.63’e çıktı. için yüzde 3.9’da sabit kaldı. 7.2 düşüşle 1 milyon 92 bin 919, ipotekli Endeksi (KFE) ve Yeni Kiracı Kira Yatırımlardaki her hareketi elbette de- Bu oran önceki ay yüzde 29.61’di. mokrasiyle açıklayamayız. Küresel faiz- satış yüzde 24.7 artışla 212 bin 210 Endeksi (YKKE), Eylül 2026” raporuna Faiz için yüzde 36 ler, savaşlar, enflasyon, pazar koşulları ve Ayrıca yıllık beklenti, 12 ay sonrası adet. Ayrıca yabancıya konut satışı, göre KFE, önceki aya (aylık) kıyasla maliyetler de etkili. Ancak bir ülkede hu- için yüzde 23.7’den yüzde 23.89, 2027 Halen yüzde 37 olan politika eylülde yüzde 9.9 artışla 2 bin 167, ilk yüzde 1.2 arttı. KFE, Eylül 2025’e (yıllık) kuk güvencesi zayıfladığında uzun vadeli sonu için yüzde 22.69’dan yüzde faiziyle ilgili beklenti ise Merkez dokuz ayda ise yüzde 4.3 azalışla 15 bin kıyasla nominal olarak yüzde 22.3 hesap yapmak zorlaşıyor. 23.33’e yükseldi. Yine ankete göre Bankası Para Politikası Kurulu’nun 308 adet oldu. İşyeri satışı da eylülde artarken reel olarak yüzde 5.7 azaldı. Türkiye’nin geleceğini karartan bu gü- dolar kuru beklentisi bu ay sonu için “ilk toplantısı” için yüzde 36 oldu. yüzde 3.8 düşüşle 17 bin 345, ilk dokuz YKKE ise aylıkta yüzde 2.1 arttı. Yıllıkta vensizlik ortamına son vermeden kalıcı bir 49.7970 lira olurken bu yılsonu için Bu toplantıyla ilgili karar, banka ayda yüzde 8.6 düşüşle 94 bin 911 ise nominalde yüzde 26.6 artarken ekonomik iyileşme sağlamak da yurttaşın 51.5716 liradan 51.5471 liraya inerken tarafından 22 Ekim’de açıklanacak. adede indi. Bu kapsamda ipotekli satış reelde yüzde 2.4 düştü. yoksullaşmasını durdurmak da zor. ise eylülde yüzde 37.7 artışla 683, ilk l Ekonomi Servisi 12 sonra için 58.6949 liradan 59.2596 l Ekonomi Servisi