Catalog

27 EYLÜL 2026 2 EDITÖRDEN “Kimse sana bir hayat borçlu değil”, “Kendi Hayaklarının DAIRESEL üzerinde dur”, “Kimse seni FLORA kurtarmayacak”, “Önce kendini düşün.” Bunlar artık yalnızca kişisel gelişim cümleleri değil, çağdaş bireyin kendisiyle kurduğu ilişkinin temel kurallarına dönüşmüş AYÇA durumda. CEYLAN HHH Evet, insan kendi ayca_ceylan yaşamının sorumluluğunu başkasına devredemez. Kendi kararlarının arkasında durmak, ekonomik ve duygusal bağımsızlık kazanmak, gerektiğinde kendi yolunu açabilmek Sonbaharın takvimi değişiyor güçlendiricidir. Ancak bir noktada başka onbaharın ilk işareti herkes farklı yanıtlar vermesine neden bir soru ortaya çıkıyor: için farklıdır. Kimi serinleyen olabiliyor. Kendi ayaklarının havayı bekler, kimi günlerin üzerinde durmak, DOĞANIN TAKVIMINI TUTMAK kısalmasını veya sabah düştüğümüzde kimsenin Autumn Leaf Watch’ın önemi Sışığının değişmesini. Kimileri elimizden tutmasına ihtiyaç de yalnızca bir sonbahar gözlemi içinse yanıt hep aynıdır: İlk sararan duymamak anlamına mı olmasının ötesine geçiyor. Bir ağacın yaprak... Oysa iklim değiştikçe doğanın geliyor? ilk yaprağının ne zaman sarardığını, verdiği bu tanıdık işaretleri okumak da Çünkü bağımsızlık fikri renklerin hangi tarihte belirginleştiğini giderek karmaşıklaşıyor. bazen garip bir biçimde veya yaprakların ne zaman döküldüğünü İngiltere’de bu yıl başlatılan yalnızlığın da diline kaydetmek tek başına küçük bir gözlem. “Autumn Leaf Watch” (Sonbahar dönüşebiliyor. Sanki bir Ancak aynı kayıtlar farklı bölgelerde ve Yaprağı Gözlemi) isimli yurttaş bilimi yetişkinin ideal hâli hiçbir yıllar boyunca tekrarlandığında, doğanın projesi bu değişimin izini sürüyor. şeye ihtiyaç duymayan mevsimsel takvimindeki değişimleri Forestry England (İngiltere Ormancılık insanmış gibi. Oysa yaşamın Yapraklar neden sararır? izlemeye yarayan uzun soluklu bir Komisyonu), eylül-kasım ayları kendisi bunun tersini veriye dönüşüyor. Bu gözlemler fenoloji boyunca ormanları ziyaret edenlerden Yaz boyunca yapraklara yeşil rengini Bazı ağaçlarda ise yapraklarda söylüyor. olarak isimlendirilen bilim alanının yaprakların renk değiştirmeye veren klorofil, güneş enerjisinin biriken şeker, kırmızı ve mor tonları Belki de burada iki da temelini oluşturuyor. Fenoloji fotosentezde kullanılmasını sağlar. oluşturan antosiyaninlerin üretimini başladığı zamanı ve gördükleri renkleri farklı şeyi birbirine Sonbaharda günler kısalıp güneş artırır. Sıcaklık, güneş ışığı ve hava bitkilerin çiçek açması, ağaçların kaydetmelerini istiyor. Amaç, yalnızca karıştırıyoruz: Yaşamımızın ışığı azaldıkça klorofil parçalanmaya koşulları renklerin yoğunluğunu yapraklanması, kuşların göç etmesi, sonbahar manzaralarını belgelemek sorumluluğunu almak başka, başlar. Yeşil renk çekilince yaprakta etkiler. Sürecin sonunda ağaç yaprakların renk değiştirip dökülmesi değil farklı bölgeler, yaşam alanları hayatımızın bütün yükünü zaten bulunan karotenoid ve ksantofil yapraklarını bırakır ve dökülen gibi doğada yıl boyunca tekrarlanan ve ağaç türlerinde renk değişiminin tek başımıza taşımak başka. pigmentleri görünür olur, sarı ve yapraklar ayrışarak besin maddelerini olayların zamanlamasını inceliyor. Söz zamanlamasını izleyerek yıllar içinde turuncu tonlar belirginleşir. yeniden toprağa kazandırır. konusu olaylar sıcaklık ve yağış gibi büyüyecek bir veri bütünü oluşturmak. HHH çevresel koşullara duyarlı olduğu için Katılımcıların gözlemleri internet Kimse bize bir yaşam Sorenson’a göre bu yılın sıcak ve yapraklar sonbaharın erkenden geldiğini uzun yıllara yayılan kayıtlar, iklimdeki sitesindeki haritaya aktarılıyor, böylece borçlu olmayabilir ama bu, düşündürse de bu her zaman doğal kurak yazı birçok ağacı strese soktu. değişimin canlıların yaşam döngülerine sonbaharın renk değişimi farklı birbirimize hiçbir şey borçlu Önümüzdeki haftalardaki yağış mevsim döngüsünün sonucu değil, nasıl yansıdığını anlamaya yardımcı ormanlar ve ağaç türleri üzerinden olmadığımız anlamına ağacın çevresel strese verdiği bir tepki miktarı da sonbahar renklerinin nasıl oluyor. Yurttaş bilimi bu takibi çok izlenebiliyor. gelmez. Belki de güçlü olabiliyor. gelişeceğinde etkili olacak. daha geniş bir alana taşıyabiliyor. Forestry England Orman Yönetimi olmak, kimseye ihtiyaç Bu ayrım önemli. Çünkü iklim Ormanda yürürken çekilen bir fotoğraf, Danışmanı Chris Sorenson, sonbaharın duymamaktan çok İhtiyaç YALANCI SONBAHAR değişikliği sonbaharı basitçe erkene kaydedilen bir tarih veya ilk renk ormanların çevrelerindeki dünyaya nasıl duyduğumuzda yardım Sıcak ve kurak koşullar “false veya geçe taşımıyor. Daha sıcak tepki verdiğini görmek için önemli bir değişiminin fark edilmesi tek başına isteyebilmek ve başkasının autumn”, (yalancı sonbahar) olarak koşullar bazı türlerde büyüme dönemini pencere açtığını söylüyor: sıradan görünebilir. Binlerce insanın ihtiyacına karşılık isimlendirilen bir olguyu da gündeme uzatabilirken, şiddetli sıcaklık ve “Sonbahar renklerinin zamanlaması ve benzer gözlemleri kaydetmesiyle verebilmektir. getiriyor. Uzun süren sıcaklık ve kuraklık tam tersine erken renk yoğunluğu, hava ve büyüme koşullarına gündelik bir doğa deneyimi bilimsel bir Hepinize iyi pazarlar. kuraklık dönemlerinde bazı ağaçlar su değişimine ve yaprak kaybına yol bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir. kaydın parçasına dönüşebiliyor. Üstelik kaybını azaltabilmek için yapraklarını İklimimiz değiştikçe bu değişimleri açabiliyor. Sıcaklık, yağış, toprak insanları yaşadıkları çevredeki küçük DENIZ ÜLKÜTEKIN anlamak da giderek daha önemli hale normalden erken bırakabiliyor. Uzaktan nemi, ağaç türü ve coğrafi konum gibi mevsimsel değişimleri yeniden fark deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr bakıldığında sararan ve dökülen etkenler, bitkilerin değişen koşullara etmeye çağırıyor. geliyor.” Tedavinin görünmeyen yarısı edildiğini bilmediği deneyler tasarladılar. enjamin Franklin’in ve tedavinin uygulandığı ortam özellikle ağrı gibi Kelly Lee Owens Paris yakınlarındaki Bazen işlem yapıldığı halde hastaya belirtilerin algılanmasını değiştirebiliyor. Beynin YAŞAM evinin bahçesinde, yapılmadığı söylendi. Bazen de hiçbir ağrı, ödül, kaygı ve beklentiyle ilişkili sistemleri bu GÜNLÜĞÜ 1784 yazında 12 işlem yapılmadan kişi manyetize süreçte birlikte rol oynuyor. Babylon’da ekim Byaşlarında bir çocuğun edildiğine inandırıldı. Belirtiler Daha da ilginci, bunun gerçekleşmesi için Babylon’da ekim ayında cazdan elektronik gözleri bağlandı. Bahçedeki çoğunlukla insanların ne yapıldığına hastanın her zaman kandırılması gerekmeyebilir. müziğe, alternatif poptan bağımsız sahneye kayısı ağaçlarından yalnızca biri, değil, ne yapıldığına inandığına göre Yapılan bir araştırmada, katılımcılara verilen uzanan bir program yer alacak. 36. Akbank dönemin gözde tedavi yöntemi hapların plasebo olduğu açıkça söylendi. Buna ortaya çıkıyordu. Caz Festivali kapsamında 1 Ekim’de olan “hayvansal manyetizma” ile kaşrın plasebo verilen grupta, tedavi uygulanmayan Komisyon görünmez manyetik Ben LaMar Gay Ensemble, 7 Ekim’de sözde yüklenmişti. gruba kıyasla belirtilerde daha fazla iyileşme akışkanın varlığına ilişkin bir kanıt Yazmin Lacey, 9 Ekim’de Kassa Overall, Çocuk sırayla ağaçlara bildirildi. Çalışma kısa süreliydi ve sonuçları bulamadı. Gözlenen etkileri hayal gücü, 10 Ekim’de Samora Pinderhughes Trio ft. yaklaştırıldı. İlk ağacın yanında beklenti, dokunma ve her hastalığa genellemek ÖMÜR Elena Pinderhughes mekâna konuk olacak. terlemeye başladı. İkincide başının insanların birbirlerinden mümkün değildi. Yine de TANYEL Kelly Lee Owens 16 Ekim’de DJ setiyle, ağrıdığını söyledi. Üçüncüde, bulgu, tedavi ritüelinin etkilenmesiyle açıkladı. YOUNGR ise 17 Ekim’de sahne alacak. manyetize edilmiş ağaca insan bedeni üzerindeki Mesmer’in kuramı YOUNGR konserinin ardından yeni yaklaştığına inanıyordu. Dördüncü etkisinin yalnızca bir çökmüştü. Ancak deneyler, “Midnight Sessions” serisi Gaia Ekho’nun ağacın önünde ise yere yığıldı, bedeni kasıldı yalandan kaynaklanmadığını onun yanlış açıklamasının altında çok ücretsiz DJ performansıyla başlayacak. ve yardımla uzaklaştırıldı. Oysa çocuk henüz düşündürüyordu. daha ilginç bir soru bıraktı: manyetize edilmiş ağaca ulaşmamıştı. Elbette buradan İnsan, yalnızca iyileşeceğine Deney, Fransa Kralı XVI. Louis’nin emriyle hastalıkların düşünce gücüyle veya kötüleşeceğine inandığı kurulan bir komisyon tarafından yapılıyordu. iyileştirilebileceği sonucu için bedeninde gerçek belirtiler Komisyonda Franklin’in yanı sıra modern çıkarılamaz. Plasebo bir yaşayabilir miydi? kimyanın kurucularından Antoine Lavoisier ve tümörü küçültmez, bakteriyi Stefan Zweig, yaklaşık 150 sonra ismi daha sonra giyotinle özdeşleşecek hekim öldürmez, kırılmış kemiği yayımladığı “Ruh Yoluyla Tedavi” Joseph-Ignace Guillotin de vardı. Görevleri, kaynatmaz. Ancak hastanın isimli eserinde Mesmer’i, Christian Viyanalı hekim Franz Anton Mesmer’in Avrupa’yı ağrıyı, bulantıyı veya başka Science hareketinin kurucusu Mary etkisi altına alan tedavisini incelemekti. belirtileri nasıl yaşadığını Baker Eddy ve Sigmund Freud ile Mesmer, evrende görünmez bir akışkan etkileyebilir. buluşturdu. İlk bakışta birbirinden oldukça uzak bulunduğuna inanıyordu. Bu akışkan canlıların Aynı mekanizma ters yönde de işleyebilir. Bir görünen bu üç insanın ortak noktası, beden ile zihin Gupi’den ilk fragman bedeninden geçiyor, dengesinin bozulması ilacın yan etkilerinin kaçınılmaz olduğu hissini arasındaki görünmez sınırda dolaşmalarıydı. Zweig Gupse Özay’ın senaryosunu hastalıklara yol açıyordu. Mesmer’e göre doğru veren sert bir anlatım, hastanın kaygısını ve için Mesmer’in önemi, ileri sürdüğü manyetik çocukluğundan esinlenerek kaleme aldığı dokunuşlar, bakışlar ve hareketlerle akış yeniden belirtilere karşı dikkatini artırabilir. Buna nocebo akışkandan çok tıbbın uzun süre görmezden geldiği animasyon filmi “Gupi ve Gülmeyen düzenlenebilir, hasta iyileştirilebilirdi. etkisi diyoruz. bir alanı açmış olmasıydı. Bugün bu alana biraz Kral”ın ilk fragmanı yayımlandı. Paris’teki seansları yalnızca tıbbi bir uygulama Belki de Franklin’in bahçesindeki çocuk yalnızca daha temkinli ve bilimsel bir dille yaklaşıyoruz. Yönetmenliğini Arkın Aktaç’ın üstlendiği değildi. Loş salonlar, müzik, aynalar ve kalabalık yanlış ağacın önünde bayılmadı. Tıp, o gün doğru film, 23 Ekim’de vizyona girecek. BEYNIN BEKLENTISI hasta grupları tedaviyi neredeyse bir tiyatro sorulardan birinin önünde durdu. Gupi’nin sinema macerasında, Gupi ve Plasebo etkisi denildiğinde çoğu insanın aklına, gösterisine dönüştürüyordu. Bazı hastalar ağlıyor, Bir reçetede yalnızca ilacın adı ve dozu yazılıdır. arkadaşları yaşadıkları apartmandaki boş bazıları titriyor, bazıları bayılıyordu. Mesmer’in içinde ilaç bulunmayan bir hapla kandırılan hasta Oysa hasta bazen hekimin sesini, yüzündeki bir daireden geçerek “Gülmeyen Krallık” şöhreti büyüdükçe salonları Paris aristokrasisinin gelir. Oysa modern araştırmalar plasebonun tek ifadeyi, verdiği güveni ve seçtiği kelimeleri de adı verilen başka bir boyuta ulaşıyor. Gupi de uğrak yerlerinden biri olmuştu. bir etkiden ibaret olmadığını gösteriyor. Hastanın ilaçla birlikte kullanır. Tedavinin görünen kısmı Animasyon Film tarafından hazırlanan Franklin ve arkadaşları ise farklı bir yol izledi. beklentileri, daha önceki tedavi deneyimleri, kutunun içindedir. Görünmeyen kısmı ise iki insan yapım, Türkiye’nin ilk IMAX animasyon Hastaların ne zaman gerçekten “manyetize” öğrenilmiş çağrışımları, hekimin kullandığı dil arasında. filmi olarak gösterime girecek. otanyel@yahoo.com