Katalog

22 MART 2026 5 Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı’yı kazanan İlker Çatak, beklenti ve baskı duygusunu böyle yönetiyor ‘Filmlerimin başarısız olacağına inanırım’ önetmen İlker Çatak, bu yıl 76. kez düzenlenen Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı’ya uzandı. Başlangıcında jüri Yeteneğin ikinci adımı: Ybaşkanı usta yönetmen Wim Wenders’in “Siyasetin dışında kalmak” Yetenek ekosistemi konulu sözlerinin yarattığı büyük bir eleştiri dalgasıyla geçen festivalde ödül, Türkiye’deki iktidar baskısını gözler önüne ve çevrenin gücü seren “Sarı Zarflar” filmiyle Çatak’ın oldu. 2 Senaryosunu İlker Çatak, Ayda Meryem TÜBISAD Başkanı Çatak ve Enis Köstepen’in birlikte kaleme MEHMET ALI TOMBALAK aldığı film, yerel bir adaletsizlik hikâyesini didaktik olmadan, modern insanın sistem Bir çocuğun içindeki merakın kalıcı karşısındaki çaresizliğini göstererek bir yolculuğa dönüşmesi yalnızca anlatıyor. Başrollerini Özgü Namal ve Tansu ‘EVRENSEL BIR ALEGORI bireysel çabayla mümkün değildir. Biçer’in paylaştığı “Sarı Zarflar”da, Leyla Araştırmalar, olağanüstü başarının OLARAK KARŞILADILAR’ Smyrna Cabas, İpek Bilgin, Aydın Işık, Aziz Bardında güçlü bir çevre desteğinin u Türkiye’de iktidar propagandasıyla Çapkurt, Yusuf Akgün, Uygar Tamer, Jale bulunduğunu gösterir. Aile, kardeş, öğretmen… kendine taraftar bulsa da sanat Arıkan, Seda Türkmen, Her biri bu yolculukta görünmez ama belirleyici camiası içinde de yükselen bir bakış Emre Bakar, Elit İşcan, bir rol üstlenir; çocuğun merakını besler, açısı var: “Türkiye’yi kötüleyen filmler Sultan Ulutaş Alopé, Emine Avrupa’dan ödül alır” düşüncesi. Siz bu yönlendirir ve onu tutkuya dönüştürür. Meyrem ve İpek Seyalıoğlu konuda neler söylersiniz? AİLE DESTEĞİ rol alıyor. Öyle bir formül olsa, herkes istediği şekilde ödül kazanır. Ben böyle bir Uluslararası Her dahi çocuğun ardında, sabırla yönlendiren genellemeyi doğru bulmuyorum. eleştirmenlerin de bir aile ve güçlü bir çevre desteği vardır. Ödüller, bir filmin eleştirel bakış beğeniyle karşıladığı Benjamin Bloom’un 1980’lerde yaptığı açısıyla değil, anlatım gücü, karakter film, “sarsıcı bir modern araştırmalar geleceğin uzmanlarının çocukluk derinliği ve evrensel temalarıyla ORHUN zamanlar anlatısı” olarak ilgilidir. Önemli olan cesur bir şekilde dönemlerinde ailelerinden üç temel katkı aldığını ATMIŞ kendi vizyonuna sadık kalabilmektir, görülürken Wim Wenders açıkça ortaya koyar: siyasi bir film yapmak değil, insan de ödül konumasında filmi, Zaman: Çocuğun ilgisini anlamak için onunla deneyimlerini ve çatışmalarını “Ülkelerimizde de gerçekleşebilecek yakın zaman geçirirler. Bu zaman, yalnızca birlikte dürüstçe anlatmaktır. Eğer bu doğru bir geleceğe dair ürkütücü bir önsezi olarak yapılan etkinlik değil, çocuğun dünyasına dahil şekilde yapılırsa, ister Türkiye’de ister Avrupa’da fark etmeksizin insanların olma ve merakını fark etme sürecidir. Leopold gördük” diye tanımlamıştı. ruhuna dokunur. Bu tanımlamanın doğruluk payının Mozart, oğlunun müzik sevgisini keşfederek olduğu son yıllarda saatlerce onunla çalıştı. Richard Williams, kızları u Wim Wenders de törende filmi bu yönüyle övdü. Siz Avrupalı izleyiciden ayyuka çıkan bir Serena ve Venus’un korttaki her anına eşlik etti. ‘Kendimi sıkılmış nasıl tepkiler aldınız? gerçek. Filmde Alperen Şengün’ün ailesi de oğullarının ilgisini Avrupalı izleyiciler ve eleştirmenler, kanun hükmünde erken yaşta fark ederek zamanını ve enerjisini Sarı Zarafl r’ı yalnızca Türkiye’ye dair bir izleyicinin kararname (KHK) oğullarının gelişimine adadı. bir film olarak değil, demokrasi ve ile görevlerine Dikkat: Ebeveyn, çocuğunu gözlemler, güçlü otoriterleşme risklerinin evrensel yerine koyuyorum’ son verilen “sol yönlerini tanır ve onu doğru şekilde yönlendirir. bir alegorisi olarak karşıladı. Wim görüşlü” bir Wenders’ın konuşmasındaki vurgu da Susan Polgar’ın babası László Polgar, kızının u Önceki filmlerinizde olduğu gibi “Sarı Batı demokrasilerinin benzer tehlikelerle çifti izlesek de satranca olan ilgisini bilinçli bir şekilde yarattı Zarflar”ın da temposu övgü aldı. Bunun karşı karşıya olabileceğine işaret ettiği ve bu ilgiyi sistematik bir öğrenme sürecine Çatak, teknik arkasında nasıl bir çalışma var? için bu yaklaşım izleyiciler tarafından dönüştürdü. açıdan yaptığı kabul gördü ve alkış ile karşılandı. Bunun nedeni, filmi çekerken ve Cesaret: Çocuğa yeni şeyler denemesi için tercihlerle sonrası kurgularken kendimi her filmi yerel güvenli bir alan yaratırlar. zaman sıkılmış bir seyircinin yerine bir anlatıdan Başarısızlıktan korkmamasını, her denemenin koymamdır. Filmi izlerken kimsenin yönlendirmem de daha yapmaya çalıştım” diye bir ifade kullanmışsınız çıkarıp evrensel öğrenmenin bir parçası olduğunu öğretirler. filmin 4:3 formatından bahsederken. Bu tür “is- telefonunu çıkarıp boş boş kolaylık sağlar; eğer bir öyküye Özellikle küçük yaşlarda verilen övgü, çocuğun tediklerinizi yapabilme” deneyimleri, bir sonraki Instagram’da gezinmesini senarist olarak her karakterin dönüştürüyor. iç motivasyonunu artırır. Ancak bu övgü, sonuca filmleriniz için size neler katıyor? istemem. güçlü bir argümana sahip Filmin geçtiği Berlin ve değil çabaya verilmelidir. “Kazandığın için değil, Filmlerimin hep başarısız olacağına olmasını sağlamışsam, oyuncular Hamburg şehirleri de tıpkı denediğin için seninle gurur duyuyorum” mesajı, inanırım. Bu şekilde kendimi her türlü baskı ne için mücadele ettiklerini bilirler. birer oyuncu gibi “Ankara rolünde gelişim zihniyetinin en güçlü temelidir. ve beklentiden korurum. Aynı zamanda Berlin”, “İstanbul rolünde Hamburg” olarak Aile bu üç unsuru dengeyle sunduğunda, SANATIN UZLAŞTIRICI KUVVETİ bu yaklaşım işimi icra ederken beni çocuğun merakı ateşlenerek büyür. Böylece rol alıyor. özgürleştirir, beklentinin olmadığı bir yerde u Maruz kaldıkları baskıya iki farklı tepki destek yalnızca bir çocuğu değil, bir potansiyeli İlker Çatak’la filmini, eleştirileri ve risk almak daha kolaydır. veren bir çift. Bu durumu senaryolaştırırken en şekillendirir. kazandığı büyük ödülü konuştuk. dikkat ettiğiniz nokta neydi? Film büyük oranda u Filmde sistem/devlet tarafından işine son yargılamaktan kaçınıyor gibi duruyor. verilen insanların bir “sivil ölüme” terk edildiği- KARDEŞ ETKİSİ AHLAKİ İKİLEMLER ni görüyoruz. Sizce buradan ayağa kalkış nasıl Hikâye anlatan biri olarak ilkem her Birçok çocuk için ilk esin kaynağı, birlikte u Her ne kadar politik bir film olarak tanım- olabilir? Bunu filmdeki “tiyatroyla dünyayı şeyden önce karakterleri anlaşılır ve takip büyüdüğü kardeşidir. Kardeşler arasında doğal lansa da ben sizin bakış açınızı merak ediyorum. kurtarma” tartışması üzerinden sormak isterim. edilebilir biçimde çizmek. Kendime bir yargı bir rekabet ve öğrenme ortamı oluşur. Biri Politik gerilim/drama kadar bir aile ve ilişki dra- Her insan hayatın zor anları ile farklı koyma hakkı tanımıyorum; bunu seyirciye diğerine hem örnek olur hem de itici güç sağlar. ması da izliyoruz. Genel dünya siyaseti, baskı or- şekilde başa çıkar. Bunun bir yolu, bırakıyorum. Kendimi filmin dışında l Mozart, ablası Maria Anna’nın piyano tamı, korkular, kaygılar ilişkilerimize de sızdı gibi sanatla uğraşmaktır. İster tiyatro, tuttuğum bir birey olarak elbette başındaki çalışkanlığını izleyerek müziğe bir yaklaşımınız var mı? ister edebiyat, ister müzik veya bir yargım olabilir fakat senarist ve yöneldi. Mutlaka sızmıştır. Ama burada şu soru resim sanatı olsun, Sanatın yönetmen rolünde karakterlerimi l Polgar kardeşler, satranç tahtası etrafında da ortaya çıkıyor: Politika nerede başlar? terapötik, uzlaştırıcı bir kuvveti sevmek ve onları birlikte büyüyüp birbirlerini sürekli motive “Özel olan politiktir” cümlesine katılıyorum. vardır. İçsel çatışmaları dengeler ettiler. Bir çocuk büyütmek, bir meslek seçmek, savunmak zorundayım; ve yeni perspektifler bulmanızda l Serena Williams, ablası Venus’un izinden bir evlilik yürütmek, dil, din ya da cinsiyet kusurlarına, yardımcı olur. giderek tenis kortlarına adım attı. kimliği gibi meseleler toplumun normları zayıflıklarına ve katılmakta zorluk u Ödülü Seyfi Teoman’a adamıştı- l Matthew Syed, abisinin rekabetiyle masa içinde yaşanır, bu nedenle hepsi politik nız. Sizin için neler ifade ediyor? tenisinde olimpiyat madalyasına ulaştı. olanla ilişkilidir. çektiğim kararlarına Seyfi Teoman Bu örnekler, kardeşler arasındaki etkileşimin rağmen. Amaç, u Öğretmenler Odası’nda da bir etik açmazı hayatımda çok önemli yalnızca rekabetten ibaret olmadığını; aynı seyircide Derya anlatıyordu film. İnsanı bu tür etik ikilemler bir insan oldu. Çok fazla zamanda esin, paylaşım ve dayanışma kaynağı ile Aziz’in eşit içinde, bu tür durumlarda yaptığı/yapacağı şey- zaman geçiremedik ama olduğunu gösterir. şekilde hem ler üzerinden anlatma isteğiniz mi var? beni Nadir Öperli ve Enis sevildiği hem de Hikâyelerimi genellikle karakterlerin ahlaki ÖĞRETMEN VE KOÇ DESTEĞİ Köstepen ile tanıştırdı. itici bulunduğu bir ikilemler içinde bulunduğu durumlar üzerine Bloom’un bulguları, olağanüstü başarıların Ayrıca inanılmaz duygu yaratmaktı. kurmayı severim. Kimin haklı, kimin suçlu neredeyse tamamında öğretmenlerin ve koçların iyi bir insandı ve çok olduğunun net olmadığı hikâyeler. Bu tür u Bir söyleşi- belirleyici rol oynadığını ortaya koyar. Doğru bir yetenekli bir yönetmendi, bir ambivalans (ikirciklilik), oyuncularımla nizde “Öğretmenler rehber, çocuğun ilgisini yönlendirir, özgüvenini çalışmalarımı çok erken bir birlikte gri alanları keşfetmeme imkân Odası’nın başarısız besler ve ona ilerleyeceği yolu gösterir. aşamada görmüş ve takdir tanır, bana göre hikâye anlatımının en olacağına çok inan- l Albert Einstein, üniversite öğrencisi Max etmişti. O olmasaydı, “Sarı heyecan verici alanları da bunlardır. mıştım. Böyle olunca Talmud’un verdiği bilim ve felsefe kitaplarıyla Zarflar” diye bir film olmazdı. Ayrıca bir yönetmen olarak oyuncularımı bütün yapmak istediklerimi düşünme biçimini geliştirdi. l Marie Curie, babasının erken yaşta sağladığı matematik ve fizik altyapısının yanı sıra eşi Pierre Curie’nin bilimsel desteğiyle yolunu Canavarlar üzerine düşünceler buldu. l Aziz Sancar, lise kimya öğretmeninin Sanatçı Canan Bozbağ tarafından kurulan yapay arasındaki sınırlar bulanıklaşıyor. teşvikiyle bilime yöneldi. sanat alanı Hara, 26 Temmuz’a kadar Ezgi Kusur, mutasyon ve hibritliği birer direnç l Mete Gazoz, olimpiyat şampiyonluğuna Hamzaçebi küratörlüğünde düzenlenen potansiyeli olarak gören sergi; parçalanmış giden süreçte kendisi de okçu olan babasının “Canavarların Vaatleri” sergisine ev sahipliği bedenler ve hayalet bitkiler eşliğinde disiplinli rehberliği ve uzun vadeli gelişim yapıyor. 10 sanatçıyı bir araya getiren sergi, izleyiciyi başka türlü var olma olasılıkları “canavar” kavramını bir tehdit değil, sabit üzerine düşünmeye davet ediyor. Sergide planlamasıyla güçlendi. kimliklere direnen bir “eşik figürü” olarak yer alan sanatçılar şu şekilde: Canavar, Hilal Doğru rehberlik, merakı kalıcı bir tutkuya yeniden tanımlıyor. Heykelden videoya Polat, İrem Aydın, Lara Ögel, Ömer Tevfik dönüştürür. Bir öğretmen veya koç, yalnızca bilgi pek çok farklı disiplinden işlerin yer aldığı Erten, Seçil Epik, Serkan Aka, Şafak Şule aktaran kişi değildir. Çocuğun içindeki ışığı fark seçkide insan ile insan olmayan, doğal ile Kemancı, Yaşam Şaşmazer ve Zeynep Kılınç. eden ve onu büyüten kişidir. Fotoğraf: Ella Knorz