Katalog

25 OCAK 2026 5 DÖNÜŞÜMÜN BEDELI: En korkutucu senaryo u Yapay zekâyla ilgili en korkutucu Eleştirel senaryo nedir? Üç temel başlıkta toplayabilirim. Birincisi kara kutu problemi: En gelişmiş sistemlerin bile karara varırken hangi mantığı izlediğini bilemiyoruz. İkincisi epistemik çöküş tehlikesi: Yapay zekâ üretimi manipülatif içerikler yüzünden “gerçek” üzerindeki ortak paydamızı kaybediyoruz. Sonuncusu hizalama sorunu: Sistem düşünme kötü niyetli olmasa bile kendisine verilen görevi yerine getirirken değerlerimizi “engel” görüp devre dışı bırakabilir. Korkum yapay zekânın bize savaş açması değil, bizi ve hakikati yavaşça hayatın dışına itmesi. kaybı ünlük yaşamlarımıza vazgeçmeyenler bu yeni çağın Oya Geron, gerçeklik hızla giren yapay zekâ kazananı olacak. halen geleceğe yönelik algımızı sarsan u “Sorumlu yapay zekâ” pek çok soru işaretini kavramının evrensel ölçütlerinde “epistemik çöküş” G içinde barındırıyor. hangi aşamadayız? Değerlerin Çalışma yaşamı ve etik alanlarında riskinden günlük aşındığı bu dönemde yapay zekânın pek çok bilinmezi beraberinde kullanım güçlü bir etikle ilerlemesi getiren yapay zekâyı, kitlelere mümkün mü? anlatmak için çalışmalar yürüten ipuçlarına Sorumlu yapay zekâ artık soyut Oya Geron kendisini, “yapay kadar dijital bir etik tartışma değil, küresel bir zekâ, liderlik ve değişim zorunluluk. UNESCO, OECD, yönetimi alanlarında çalışan geleceğimizin AB ve BM gibi kurumlarca birçok bir danışman, konuşmacı ve etik uluslararası çerçeve oluşturuldu eğitmen” olarak tanımlıyor. ancak bu ilkelerin yasalaşması ve Cambridge Üniversitesi’nde pusulasını DENZI uygulanması ülkeler arasında ciddi yapay zekânın toplum, ÜLKÜTEKIN çiziyor. farklılıklar gösteriyor; uygulama etik ve insan muhakemesi kapasitesi henüz oturmuş değil. üzerindeki etkilerine yönelik Şeffaflık, hesap verebilirlik ve insan akademik çalışmalar gözetimi her metinde var ama pratikte yapan Geron ile bu karşılıkları net değil. Şirketlerin alanın insanlığın önüne büyük bölümü yapay zekâ kullanıyor getirebileceği olası ancak yönetim seviyesinde bilgi ve fırsatları ve sorunları denetim kapasitesi geride kalıyor; konuştuk. buna “yönetişim borcu” diyoruz. u Bugünlerde Ben gri alanları tehditten çok fırsat tarihi bir olarak görüyorum çünkü yapay dönüşümün içinde Yapay zekâ zekâ toplumun örtük varsayımlarını miyiz? İleride görünür kılıyor. Görünür olan şey tarih kitaplarının adımları tartışılabilir hale geliyor. Etik de yazacağı günlerden burada başlıyor: Sabit kurallarla u Son kullanıcılar yapay mi geçiyoruz? değil, sürekli müzakereyle. Güvenin zekâyı üretken ve işlevsel Kesinlikle bir olmadığı bir ekosistemde yapay kullanmak için hangi adımları kırılma noktasındayız. zekânın vaat ettiği değer zaten atabilir? Ancak bu sadece teknolojik bir sürdürülemez. Sorun hangi aracı sıçrama değil, düşünme ve karar alma kullandığınız değil nasıl ETİK KONUSUNDA biçimlerimizin yeniden şekillendiği düşündüğünüz ve ifade ettiğiniz. STANDART YOK bir dönem. Gelecekte bugünler, İlk adım oynamak: Denemek, yapay zekânın ne yaptığıyla değil, u Bir önceki soruyla bağlantılı yanılmak ve tekrar denemek. insanın neleri algoritmaya devrettiği olarak yapay zekâ üreticisi Mükemmel prompt arayışından ve nerede durduğuyla anılacak. Asıl şirketlerin işin etik kısmına bakışı çok iterasyon refleksi önemli. hikâye yapay zekânın yetenekleri İkinci kritik alan dil: Problemi nasıl? değil, bizim bu süreçte yaptığımız kendi kelimelerinizle tarif Yapay zekâ üreticileri arasında tercihler ve teknolojiyle kurduğumuz edebilmek ve beklentiyi etik konusunda standart bir yaklaşım düşünsel ortaklık olacak. gölgeliyor. Mesele dünyanın sonu aklıyla yapay zekânın hızının iç içe netleştirmek temel bir yetkinlik. yok. Bazı şirketler güvenlik değil bugün yapay zekâyı nasıl geçtiği bir orkestraya dönüşecek. Üçüncü olarak bağlantı kurma u Yapay zekânın korkutucu yönü protokollerini iş modellerinin yönettiğimiz. Ancak bu dönüşümün bir bedeli geliyor: Metin, görsel, video kitleleri ne kadar uzak tutuyor? merkezine yerleştirdiğini söylerken var: Eleştirel düşünme kaybı. Yapay gibi farklı alanlarda hangi Bu korku doğal ancak distopik bazıları bu sınırlandırmaları AI-FREE TESTLER GELİYOR zekâya aşırı güven zihinsel bir modelin nerede etkili olduğunu anlatıların özellikle Türkiye’de gelişimin önünde engel görüp daha tembelliğe yol açabilir. Bu yüzden u Bize birkaç yıl sonrasının keşfetmek gerekiyor. Son adım yapay zekâ kullanımını ciddi biçimde serbest bir yol izliyor. Yaklaşım gelecekte şirketlerin çalışanların tasvirini yapsanız yapay zekâyı ise zihinsel bir eşik: “Bunu farklarının ötesinde sektör genelinde engellediğini düşünmüyorum. Aksine bağımsız düşünebildiğini ölçmek kendim çözerim” yerine “Yapay gündelik yaşamın hangi söylenenlerle yapılanlar arasında toplum olarak denemeye açığız. Asıl için “AI-Free” testler uyguladığını zekâ ile daha iyi çözebilir alanlarında kullanıyor olacağız? sorun gerçekten tartışmamız gereken ciddi bir uyumsuzluk var. Kurumsal görebiliriz. Aynı zamanda yapay miyim?” diye sormak. Sahada risklerin sinema senaryolarından Geleceğin iş dünyası artık sadece raporlardaki etik taahhütler çoğu zekâ kaynaklı davaların artacağı gördüğüm net fark teknoloji çok daha yakın olması. Önyargı, “dijital” değil bilişsel bir ortaklık zaman rekabetin ve hız baskısının bilgisi değil, ne istediğini bir döneme giriyoruz. Bu noktada işgücünün dönüşümü, veri güvenliği üzerine kurulacak. Çok yakında gerisinde kalıyor. Bunun sonuçlarını bilmek, bunu ifade edebilmek ve insan gözetimi ve etik pusula ve yapay zekâya aşırı güven gibi organizasyon şemalarımızda insanlar telif ihtilaflarında, mahremiyet yapay zekâyı bir düşünme ortağı operasyonel bir zorunluluk olacak. başlıklar bugün hayatımızda. Uzak kadar otonom ajanlar ve botlar ihlallerinde ve sistemlerin kullanıcılar gibi konumlayabilmek. geleceğin felaketlerine odaklanmak mesai arkadaşı olarak yer alacak. Özetle yapay zekâyı işe koşan ama üzerindeki yönlendirici etkilerinde bugünün çözülmesi gereken risklerini İş yapış biçimimiz insanın stratejik son kararda insan muhakemesinden açıkça görüyoruz. Kayak öğrenilir, iyi ALARA BAYKENT kayabilmek için dağ hissedilir eredeyse bir yıl boyunca, çalışarak rahatlıkla kayabilir. Teknik ve yumuşak eğimliyken diğer yüzü gelir ve akış bozulur. Dağın ve belli bir seviyeye at ve insan arasındaki olarak hareketleri kusursuzca daha girintili çıkıntılı ve sert eğimli sunduğu koşulların hissedilerek gelmek gerekir. Ancak bağı; at binerken teknik öğrenebilir, kayaklarınızla kilometre olabilir. Dağın yapısı dışında bir kayılması da tam olarak böyledir. seviye ne olursa olsun, sadece hareketlerden daha çok, diğer unsur ise kar. Kar, miktarı, Dağın girintilerini çıkıntılarını, bedenimizin ne yaptığına ve hangi yaptıkça bu becerileri daha zorlu N atı hissetmenin önemini yapısı ve dokusu açısından farklılık çanak gibi kısımları kayışımızı ekipmanı nasıl kullandığımıza eğimlerde de uygulayabilirsiniz. yazılarımla aktarmaya çalıştım. İki gösterebilir. Zemin zaman zaman ivmelendirmesi ve enerji vermesi değil, içinde bulunduğumuz oyun Peki kendi bedeninizle, uzuvlarınızla canlının bir arada yaptığı tek spor buzlu da olabilir, bu da kayışı için kullanabiliriz. İyi bir kayakçıyı alanını hissetmeye ve ona yönelik ve ekipmanınızla ne yapmanız dalı olan binicilikten sizi bu kez sıra dışı kılan nokta da buradadır: bir farkındalık geliştirmeye de doğrudan etkiler. Nasıl ki tramboline gerektiğini öğrenirken dağ ile dağlara, kayakların üzerine götürmek gereksinim vardır. İşte tam da o çıkıp zıpladığımızda, trambolinin Dağı hissedip okuyabilmek ve nasıl bir iletişim kurulduğunu hiç istiyorum. hareketiyle uyumlanarak akıcı bir bedenini dağa ve sunduğu koşullara noktada, iyi bir kayakçıdan istisnai düşündünüz mü? Kayağın çok teknik bir spor şekilde zıplayabiliriz. Hareketine göre ayarlayabilmek. bir kayakçı olma yolunda ilerlenir. DAĞI OKUMAK olduğu kesin. Buna karşın hiç kayak aykırı bir anda zıplamaya Tabii ki bunları akıcı bir şekilde Dışarıdan bakıldığında “Şiir gibi yapmamış biri bile dağın kolay bir Dağın her yeri birbirinden çalıştığımızda ise darbe alır, uygulayabilmek için teknik kayıyor” dedirten de budur. Çünkü o eğiminde başlangıç tekniklerini farklıdır, bir yüzü daha çanak gibi zıplamak çok daha yorucu hale öğrenmek, kilometre kazanmak ve kayış artık dağ ile bir olmuştur.