Katalog

25 OCAK 2026 3 Kenan Ali Çamurdan Pusulamız Yontunç, Atatürk’e poz verdirerek gerçek PROF. DR. anıtlara bir maskını ÜSTÜN yapan ilk DÖKMEN heykeltıraş dünya olur. Cumhuriyet adun Boro Meltem ve anne babası çocukluk Pasifik Okyanusu’ndaydılar. yıllarımızın Üç astronotu Dünya’ya efsanesiydi. getiren kapsül Pasifik’e SDünyayı 10 inecekti. Yakınlarına portresi metrelik bir yelkenliyle inmedi, uzağa indi ancak o dolaşan ilk Türk sırada Pasifik’te bulunmak alah Bey, 4 Mayıs 1985 günü Babası Mehmet Ali Atatürk büstü olmasıdır. Yaptığı bu denizcisiydi. Yelkenlisinde Meltemler için heyecan Beyoğlu’nda Kenan Bey ile Bey’in Bağdat’ta çalışma Gazi’nin dikkatini çeker ve eşi, kızı ve kedileri vardı. vericiydi. Ay’a gidip dönen karşılaşır. “Seni iyi gördüm” kaymakam olduğu Kenan Bey’i Ankara’ya çağırarak ona Daha önce bir geminin ilk üç insan ile dünyayı ilk deyince Kenan Bey “Eee! dönemde bahçede atölye tahsis eder. TOLGA mürettebatı olarak dünyayı kez denizden dolaşan üç S 83 yaşındayım ama yaş diye oynarken çamurlara AYDOĞAN ATATÜRK’ÜN İLK MASKI dolaşan Türkler şüphesiz Türk, tesadüfen birbirlerine bir şey yok. İnsanın tezgâhları olmalı. şekiller vermeye Kenan Yontunç, 1928’de Atatürk’e poz olmuştur ancak Sadun Boro yakındılar. Çalışmalı!” karşılığını verir. Vedalaşıp çalışır. 1922’de Sanayi verdirerek büstünü yapar ve maskını alır. sadece kendi denizcilik Seylan’a ulaşırlar, ayrılırlar. Nedense Salah Bey Kenan Nefise Mektebi’ne girerek İhsan Özsoy Yontunç, o özel günü şöyle anlatır: bilgisiyle bunu tek başına Kızıldeniz’den ve Süveyş Bey’in adını hatırlayamaz. Eve dönünce ve Mahir Tomruk’tan modelaj dersler “Ankara’da Paşalartepesi’ndeki başaran ilk Türk kaptanıydı. Kanalı’ndan geçip dostunun adını çıkarabilmek için yazdığı alır. Bir yıl sonra Münih ve Floransa’ya İlk Türk amirali olan Çaka evimizde bir akşam aile toplantısı vardı. Bodrum’a, oradan da “Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu” kitabına giderek heykel eğitimine devam eder. Bey’den sonra dünyayı Yemekten sonra poker oynanıyordu. İstanbul’a gelirler. İlk bakar. “Kahvengiz” bölümünde adını 1925’te yurda döner ve Erenköy Zühtü dolaşan ilk Türk Kaptan, Bir süre sonra Atatürk geldi. Bana ‘Sen Türk kaptan ve mürettebatı görünce “Ah be bizim Yontunç!” diye Paşa İlkokulu’nda resim öğretmeni benim için ilginçti. sanatkâr adamsın, durma çalış’ dedi. çepeçevre dünyayı mırıldanır. Yüzümüzde tebessüme neden olarak çalışır. 1926 ve 1927’de Seyri Sadun Boro bu seyahati Bu sözleri beni heykeli yapmaya teşvik dolaşmışlardır. olan, arkadaşının adını unutan kişi Sefain İdaresi Kenan Bey’den bir 1960’ların sonlarında eşi ediyordu. Koştum çamurumu aldım. şair Salah Birsel’dir. İsmini unuttuğu Atatürk büstü yapmasını ister. Atatürk’e BARBAROS Oda Boro, kızları Kısmet Altı saat kadar çeşitli yönlerden bakarak heykeltıraş Kenan Yontunç ise yaptığı bire bir benzeyen bu başarılı büst VE BOROLAR Deniz ve kedileri Miço ile büstünün esas hatlarını aldım.” eserlerle bugün de hatırlanmaktadır. Karaköy’deki Seyri Sefain İdaresi yolcu Sadun Boro dünyayı gerçekleştirdi. O yıllarda Atatürk, kendisine çok benzeyen Kenan Ali Yontunç’un heykel salonu önüne yerleştirilir. Onu özel ailesiyle birlikte bir ülkemizde televizyon büstün kaba halini çok beğenir ve “İşte sanatına ilgisi çocuk yaşta başlar. kılansa bir Türk tarafından yapılan ilk yelkenliyle dolaşan ilk Türk yaygın değildi. Boroların bu benim!” cümlesini kurar. Yontunç, denizcisi olma unvanına sponsoru bir gazeteydi, böylece Atatürk’e poz verdirerek maskını sahiptir. Gurur duyuyoruz. Sadun Boro orada seyahat yapan ilk heykeltıraş olur. Kenan Ali Yontunç’un yaptığı diğer heykeller Kaptan yanında getirdiği günlüğünü yayımlıyordu. BİR TÜRK’TEN İLK ANIT dünya denizlerinin suyunu Gazete hemen her gün Yontunç, birçok Hakkı Aktansel Barbaros Hayrettin Paşa’nın Cumhuriyetin ilanından sonra Krippel Boro ailesinin yelkenlisi kentte Atatürk bu özel görevi türbesine serpmiştir. Bu ve Canonica gibi yabancı heykeltıraşlara Kısmet’le ilgili çeşitli anıtları inşa eder. üstlenir. Anıtkabir’in vefalı bir davranışla da birçok anıt yaptırılır. Yontunç kaynaklardan haberler Bir röportajında, inşasında görev alan gurur duyuyoruz. Ancak Atatürk’ün huzurunda bulunduğu veriyordu. Fırtınaya “Bana dünyayı Yontunç girişteki beni içten içe esef ettiren bir bir gün yetenekli Türk gençlerine de tutulduklarında ailece sevdiren ve en güzel 42 basamaklı üzüntüm var. Avrupalılar fırsat tanınması gerektiğini ifade eder. kaygılanıyorduk. ilhamı veren odur. yerde bir kürsü dünyayı denizden Atatürk bu serzenişe hak verir ve Bugün tanıtmak istediğim Onun heykellerini inşa eder. “Hitabet dolaştıktan yaklaşık 450 yıl Amasya’ya yapılacak anıt için Kenan kitap “Pusulamız Gerçek yapmak bana büyük Kürsüsü” adı sonra bir Türk denizci ilk Bey görevlendirilir. Anıt, Mustafa Kemal Dünya”* adını taşıyor. bir zevk veriyor” verilen bu mermer kez dünyayı dolaşabilmiştir. Paşa’nın Haziran 1919’da Amasya’da Kitap Boro ailesinin diyecektir. Atatürk’e kürsünün ortasında Uygurların buldukları kaldıkları binanın bulunduğu yere yapılır. seyahatini akıcı bir hikâye poz verdirerek yaptığı mask ise kamu “Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir” matbaayı unutmuş, 277 “Karalık Oda Anıtı” adı verilen bu anıtın tadında dile getiriyor. binalarını, okul duvarlarını süslerken sözü yer alır. Ayrıca “Bayrak Direği sene gecikmeli olarak 6 metrelik kaidesinin üzerine “Gençliğe Emre Apaydın tarafından 10 Kasım 1938 günü de kendisine Kaide Rölyefi” ile kuş evlerini inşa eder. Batılılardan almıştık. Hitabe” yazılırken heykel 2.20 metre yazılan, Umay Özlem Çeri bir başka görev verilir. Ulu önderin 1943’te Güzel Sanatlar Akademisi’nde Dünyayı dolaşma olarak yükselir. 29 Ekim 1929 günü açılan tarafından resimlenen bu vefatının ardından yüz ve el maskını çalışmaya başlayan Yontunç emekli konusundaki gecikmemiz anıtı özel kılansa bir Türk heykeltıraş kitap bir Cin Ali Vakfı alması istenir ancak derin üzüntüsü buna olduğu 1969’a kadar çok sayıda öğrenci ise 450 yıldır. tarafından yapılan ilk Atatürk anıtı yayını. 10 çocuk kitabından engel olur. Yontunç’un yerine Dr. Nuri yetiştirir. Barbaros Hayrettin Paşa, olmasıdır. oluşan Cin Ali dizisi Kanuni tarafından Kaptanı Rasim Kaygusuz öğretmen tarafından yazılmıştı. Cin Derya atanır. Ancak İnönü’nün Ali adını taşıyan vakıf padişah gerekli belgeye ilk büstü ise Kaygusuz öğretmenin kendi mührünün yanı sıra Kenan Yontunç, çocukları tarafından Sadrazam İbrahim Paşa’nın İsmet İnönü’nün kurulmuştur. da mühür basmasını de büstünü yapan Pusulamız Gerçek Dünya ister. Sadrazam o sırada ilk isim olur. adlı kitapta Emre Apaydın, Bağdat’tadır. Belgenin 1930’da Pembe Boro ailesinin seyahatini Bağdat’a gönderilip geri Köşk’te bir hafta bire bir ancak farklı isimler gelmesi zaman alacaktır. boyunca, günde bir altında dile getiriyor. Denizde olduğu kadar saat İnönü’ye poz Kitapta Kısmet yelkenlisinin karada da iyi olan Barbaros verdirerek büstü adı Albatros olarak, Boro hızla gidip gelebileceğini tamamlar ve büst ailesinin kızı olan Kısmet söyler ve yola çıkar. köşkün bahçesinde Deniz’in adı Meltem olarak, Bağdat’ta sadrazama sergilenir. kedi Miço ise Poyraz olarak ulaşır, mühürletir. Kendi Yontunç geçmektedir. ifadesiyle bu buluşmada 1970’lerde Hürriyet İbrahim Paşa’ya “Küffar ALBATROS’UN gazetesinin (Avrupalılar) denizlerin DÜNYA SEYAHATİ başlattığı kampanya ötesinde yeni bir toprak Albatros (aslında Boro ile Atatürk, Fatih bulmuştur, oraya sefine ailesini taşıyan Kısmet) Sultan Mehmet, (donanma) göndereyim mi” İstanbul’dan yola çıkar. Mimar Sinan, diye sorar. İbrahim Paşa ise Önce Çanakkale’ye uğrarlar, Namık Kemal, “Gerek yok, bir elimizdeki Şehitler Abidesi’ni selamlar Barbaros Hayrettin yerlere, Akdeniz’e sahip sonra Yunan Adaları’na Paşa gibi önemli çıkalım yeterlidir” der. ardından Sicilya’ya giderler, isimlerin büstlerini Bu bakış tarzıyla galiba Arşimet’in memleketini de yapar. Bu önemli bir fırsatı kaçırmış görürler, buluşlarını çalışmalar 450 okula olduk. Dünyayı dolaşmak anımsarlar. Cebelitarık’tan hediye edilir. Ayrıca 1960’lara kaldı. geçerler, Karayip 1973’te Âşık Veysel Çocuklarda büyük bir Adaları’na uğrarlar, Panama Anıtı’nı, aynı yıl merak, çevreyi, olayları Kanalı’ndan geçerler. Üsküdar’daki keşfetme isteği vardır. Bazı Darwin’in ünlü Galapagos Şemsipaşa Atatürk kültürlerde bu istek zamanla adalarına giderler. Bu Anıtı’nı yapar. 18 bastırılır. Çocuklar dünyayı sırada Meltemler Darwin’in Mayıs 1983 günü merak etmeyen, mevcutla ve Wallace’sın evrimle açılan Gülhane yetinen yetişkinlere ilgili yazılarını okurlar. Parkı’ndaki Atatürk dönüşür. Dünya denizlerini Tahiti’yi, Gauguin’nin Anıtı yine onun merak etmeyen dedelerimiz yerlilerini (daha doğrusu eseridir. Ayrıca Aspendos’taki, Ege’deki onların torunlarını) görürler, Şekerbank’ın, tarihi eserleri de merak onların danslı eğlencelerine Emniyet Sandığı’nın etmemiş, heykelleri taş katılırlar. Boro ailesi tasarrufa özendiren niyetine evlerinin temeline yanlarında bir sandık kitap kumbaraları onun koymuşlardır. Sadun Boro taşımaktadırlar. Sandıkta hünerli ellerinden çocukluğundaki merakı Gaugin’le ilgili kitap da çıkar. kaybetmemiş az sayıdaki vardır; okurlar. Aile sadece Yontunç, son yetişkinden birisidir. bir coğrafya gezisine değil, nefesine kadar bir kültür gezisine çıkmıştır. * Apaydın, N. E. (2025). sürekli çalışır Temmuz 1969’da Ay’a Pusulamız Gerçek Dünya. ve 87 yaşında ilk insanlar indiğinde Ankara: Cin Ali Vakfı. bile sergi açar. 8 Mayıs 1995 günü İmtiyaz Sahibi: aramızdan ayrılırken 25 OCAK 2026 SAYI: 1868 CUMHURİYET VAKFI adına gerçekleştirdiği n Yayın Koordinatörü ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN ilklerle ve farklı Genel Yayın Yönetmeni n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN illerde yaptığı EVSUN SİNEM ALKAN Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr Atatürk anıtları BETÜL BERİŞE Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yay. ve ile “Atatürk’ün Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Teknik Hiz. Tic. A.Ş. Yenibosna Mah. 29 Ekim Cad. AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul No:11A/41 Bahçelievler İstanbul Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Heykeltıraşı” olarak Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 hatırlanmaktadır.