Catalog

6 EYLÜL 2026 2 EDITÖRDEN osyal medyada zaman zaman “2000 yılında bir şeyi yapmak” ile S“2026 yılında aynı şeyi yapmak” arasındaki farkları gösteren esprili içeriklere rastlıyoruz. Espri genellikle aynı yere çıkıyor: Yaşam kolaylaşmış gibi görünüyor ama karar vermek zorlaşıyor. Bir restorana gitmek istiyoruz, önce puanına bakıyoruz, sonra yorumlara, DAIRESEL yemeklerin fotoğraflarına, FLORA mönüye, internet hesabına... Henüz yemek yemeden küçük çaplı bir restoran araştırması tamamlamış oluyoruz. HHH Film seçmek de farklı AYÇA değil. Hangi platformda? CEYLAN Puanı kaç? Eleştiriler nasıl? Fragmanı iyi mi? İki saatlik ayca_ceylan filmi izlemek bazen filmi seçmekten daha kolay. Seçeneklerin çoğalmasını özgürlük olarak düşünüyoruz. Ne kadar çok seçenek varsa bize uygun olanı bulma olasılığımız o kadar yüksek. Nepal’in dramı kimin suçu? Ancak her yeni seçenek, yeni bir karşılaştırma gereksinimi de yaratıyor. Asya ülkesinde yaşanan acı verici görüntüler, iklim krizinde payı en az olanların en büyük bedelleri ödeyeceğini gösterdi Bir noktadan sonra bir epal’de 26 Ağustos’ta tam da bu eşitsizlikten doğuyor: şeyi seçerken o konuda yaşanan sel felaketi Krizi yaratmadaki sorumluluk ile küçük çaplı bir uzmana sırasında Trishuli sonuçlarından zarar görme riski dönüşmemiz gerekiyor. Nehri’nin bazı dünyanın ülkeleri ve toplumları Telefon alacaksak işlemci, Nkesimlerinde su seviyesi arasında eşit dağılmıyor. televizyon alacaksak panel yalnızca 30 dakika içerisinde teknolojisi öğreniyoruz. BIR ERKEN UYARININ DEĞERI dokuz metre yükseldi. Tibet-Nepal Otel seçiyorsak yüzlerce Son felaket bu eşitsizliğin başka sınırının yüksek kesimlerinde yabancının kahvaltı ve yastık bir boyutunu da görünür kıldı: büyük bir buz ve kaya kütlesinin yorumlarını inceliyoruz. Hazırlanabilme kapasitesi. Çünkü çökmesinin ardından oluşan sel; Bize daha fazla seçenek çoğu zaman milyarlarca dolarlık sunulurken fark etmeden yeni kaya, çamur ve molozu nehir bütçeler üzerinden konuştuğumuz bir görev de veriliyor: Doğru sistemleri boyunca taşıyarak Üçüncü Kutup iklim finansmanı aslında gündelik olanı bul! Üstelik yanlış yerleşimleri, yolları, köprüleri ve yaşamın tam ortasında duruyor. seçtiğimizde sorumluluk da enerji altyapısını vurdu. çok önemli Bir dağın hareketini izleyen sensör, bize ait. 31 Ağustos itibarıyla Nepal’de nehir seviyesini ölçen istasyon, 903 kişinin yaşamını yitirdiği, Hindu Kush-Himalaya bölgesi, kutuplar dı- la insanın yaşamını desteklediğini belirtiyor. HHH sınırın öte tarafından zamanında 4 bin 247 kişinin ise hâlâ kayıp şında dünyanın en büyük buz rezervlerin- Bölgede ise buz kaybı giderek hızlanıyor. Kötü bir restorana gittiysek den birine ev sahipliği yaptığı için “Üçüncü 2026’da yayımlanan Hindu Kush-Himalaya ulaşan veri, çalışan bir erken uyarı olduğu açıklandı. Kayıplar arasında yorumları yeterince iyi Kutup” olarak da anılıyor. Birleşmiş Milletler buzul değerlendirmesine göre bölgedeki sistemi, insanların güvenli bir yere hidroelektrik projelerinde çalışan okumamışızdır. Aldığımız Kalkınma Programı’nın (UNDP) verilerine gö- buzullar 1990–2020 arasında toplam alanla- ulaşmasını sağlayacak birkaç saat 933 kişi de bulunuyor. 90 binden re bölgedeki buzullar ve kar suları Asya’nın rının yaklaşık yüzde 12’sini, tahmini buz re- ürün iyi çıkmadıysa iklim finansmanının konusu. fazla kişinin felaketten etkilendiği 10 büyük nehir sistemini besliyor. Asya Kal- zervlerinin ise yüzde 9’unu kaybetti. Aynı araştırmamız eksiktir. Çünkü Nepal’in 2035’e kadar belirlediği kınma Bankası (ADB) ise bu su sistemlerinin değerlendirme, buz kaybı hızının 2000’den tahmin edilirken arama kurtarma bütün bilgiler önümüzdeydi. dağlık bölgelerde yaşayan yaklaşık 240 mi-l bu yana yaklaşık iki katına çıktığını ortaya iklim hedeflerini tamamlamasının çalışmaları sürüyor. Nasıl yanlış karar verdik? yon, aşağı havzalarda ise 1.6 milyardan fa-z koyuyor. tahmini maliyeti 73.74 milyar dolar. Dünya Meteoroloji Örgütü Elbette bütün bu bilgiler Bunun 62.92 milyar dolarının, yani (WMO), yaşananları sınır aşan çoğu zaman işimize yarıyor yaklaşık yüzde 85’inin uluslararası görmezden gelmek mümkün değil. güvenliğiyle bağlantılı. ve birbirini tetikleyen afet ama bazen insan şu soruyu iklim finansmanından sağlanması Hindu Kush-Himalaya bölgesi Nepal ise bu dönüşümün ön risklerinin çarpıcı bir örneği olarak sormadan edemiyor: Yaşamı bekleniyor. dünyanın kutuplar dışındaki en cephesinde. Seller, heyelanlar, değerlendiriyor. Felaketin ardından kolaylaştırıp zenginleştirmek Ülke aynı zamanda yüksek büyük buz rezervlerinden birine ev buzul gölü taşkınları ve aşırı hava yapılan ilk incelemeler, büyük için çoğalttığımız seçenekler, dağlardaki tehlikelere uyum sahipliği yapıyor. Artan sıcaklıklar olayları ülkenin karşı karşıya miktarda buz ve kayanın nehre karar vermeyi ayrı bir işe mi sağlamaya çalışıyor. Green Climate buzulları, kar örtüsünü, donmuş olduğu risklerden yalnızca girmesiyle oluşan zincirleme bir dönüştürdü? Fund tarafından desteklenen toprağı ve dağ yamaçlarının birkaçı. Buradaki büyük çelişki sürece işaret ediyor. Kim bilir, belki geleceğin yaklaşık 50 milyon dolarlık dengesini farklılaştırıyor. Yeni ise sayılarda görünür hale geliyor. mesleklerinden birisi de DAĞLAR DEĞIŞIRKEN buzul gölleri oluşurken var olanlar Dünya Bankası'nın Nepal İklim bir proje, Nepal’de buzul gölü karar verme danışmanlığıdır. Tek bir afeti doğrudan iklim büyüyor, yüksek dağlarda başlayan ve Kalkınma Raporu verilerine taşkınlarına karşı izleme ve erken Bizim yerimize günün her değişikliğine bağlamak için bilimsel bir hareket kısa sürede aşağı göre ülkenin küresel sera gazı uyarı kapasitesini güçlendirmeyi, saati bize en uygun kararı incelemelerin tamamlanmasını havzalardaki yerleşimler için büyük emisyonlarındaki payı yaklaşık risk altındaki toplulukların ve verecek bir profesyonel. Kim beklemek gerekiyor. Ancak bir afete dönüşebiliyor. Üstelik yüzde 0.1. Başka bir deyişle altyapının dayanıklılığını artırmayı istemez ki! felaketin yaşandığı bölgenin Himalayalar’daki değişim yalnızca iklim krizinin oluşumuna katkısı hedefliyor. 2026’da uygulamaya Hepinize iyi pazarlar... iklim değişikliğinin etkilerine dağ köylerinin sorunu değil. son derece sınırlı olan bir ülke, geçen projenin 2.4 milyon DENIZ ÜLKÜTEKIN karşı dünyanın en kırılgan Bölgeden doğan nehir sistemleri sonuçlarına karşı en kırılgan kişinin dayanıklılığını artırması milyarlarca insanın su ve gıda coğrafyalardan biri. İklim adaleti öngörülüyor. deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr coğrafyalarından biri olduğunu Geç modern insan, özgür olduğunu düşünürken başarı ve performans baskısıyla kendi kendisinin Ş iddetin yeni hali sömürücüsüne dönüşüyor. yung-Chul Han, şiddetin “Kapitalist sistem, hızlanmak için yabancı KENDINE ŞIDDET tarihsel değişimini anlattığı sömürüden, kendini sömürmeye, yapmak zorunda Şiddetin yeni haline yani Han’ın “Şiddetin Topolojisi” (*) olmaktan yapabilirliğe geçiyor. Çalışmaya ve deyimiyle geç modern döneme isimli eserinde modern öncesi, performansa odaklı birey paradoksal özgürlüğü geldiğimizde “özgür” olduklarını düşünen Bmodern ve geç modern nedeniyle hem fail hem kurban hem efendi hem bireylerin kendilerine uyguladıkları şiddetle ayrımlarına başvurarak şiddetin dünden uşaktır.” karşılaşırız. Olumsuzu yok saymanın bugüne analizini yapar. Modern öncesi Han, başarıya odaklı öznenin kendini tükenişe marifet zannedildiği bu dönemde özne dönemde kanla simgelenen şiddet, iktidar kadar sömüreceğini söyler. Neoliberal rejimin tüm başarı ve performansa dayalı bir yaşamı AYŞE ACAR sahiplerinin güç gösterisi önem verdikleri teknolojik araçlardan sanat, sinema, ekranlar ve benimser. Her ne kadar kişi kendisini bir hükmetme yöntemidir. Suçluların aç sosyal medya aracılığıyla insanların zihinlerine ve özgür, özerk, özgün bir birey olarak görse ve yırtıcı hayvanların atılıp canlı canlı vicdanlarına enjekte ettiği başarı ve performans de Han’a göre geç modern özne kendini bir proje parçalanması, bu şiddetin halka açık sergilenmesi baskısı, olumsuzun ve ötekinin reddini şart olarak gören kişidir. Bu dönemde şiddet, dıştan ve kimi zaman alkışlarla karşılanması bu dönemin koşmaktadır. gelen değil özgürlükmüş gibi görünen bir kendine temel görünümünü bize vermektedir. İnsan ilişkilerinde özensizlik, soğuk yönelik şiddettir. Modern dönemde şiddete ilişkin değişen şey yakınlaşmalar ve yapay kibarlık gösterilerinin Byung-Chul Han, “Modern dönemden geç iktidarın şiddeti bir gösteri halinden çıkarıp özel aleni sergilendiği geç modern dönem Han için aynı modern döneme olan bu değişimi kapitalist üretim mekânlara taşımasıdır. Han, modern dönemdeki bu zamanda depresyonla narsisizmin iç içe geçtiği ilişkilerini hesaba katmadan anlamamız mümkün değişimi daha iyi anlamamız için toplama kampları bir dönemdir. Tüm meşguliyeti, “kendini sevmek, değildir” der. “Belli bir üretim düzeyinden itibaren örneğini verir. Kamplar öldürme eyleminin kendini geliştirmek, kendini gerçekleştirmek” gibi insanın kendini sömürmesi, özgürlük duygusuyla el seyredilebileceği yerler değildir çünkü kentin üzerine yeterince düşünülmemiş sloganlarla motive ele gittiği için bir başkasını sömürmekten çok daha uzağında inşa edilmiştir. Şiddet uygulayıcıları olmaktan ibaret olan bu özne kendisine batmış bir randımanlı ve başarılıdır. Başarı ve performans dikkatleri üzerlerine çekmek istemeyen iktidar bu özne olarak tarif edilmektedir. Kendisinden başka toplumu bir kendini-sömürme toplumudur.” tür kampları bir tür kaybettirme mekânı olarak bir düşünceye sahip olmayan bu öznenin yaşadığı SÖMÜREN ÖZNE kullanır. narsistik duygu durumu Han’a göre kaçınılmaz Geç modern dönemin başarı ve performans Modern dönemde şiddet görünürden görünmeze, olarak kendi içine çökme olarak tarif ettiği odaklı proje öznesi yalnızca kendine tabi olduğunu fiziksel olandan psişik olana, askeri olandan depresyonla sonuçlanmaktadır. düşünür. Kendini sömüren özneyle sömürülen medyatik olana yönelir. Şiddetin bu yapısal özne artık aynı kişidir. Hegomanyasız bu sömürü değişimde en dikkat çekici olan şiddeti uygulayan * Byung-Chul Han, Şiddetin Topolojisi, Çeviren: Byung-Chul Han mevcut sömürülerin en verimlisidir. Dilek Zaptıçıoğlu, Metis Yayınları. failin kendini görünmez kılmasıdır.