Catalog

İNSANI NASIL ETKİLER? Birkaç yıl önce okuduğum deniz biyoloğu Wallace J. Nichols, “Blue Mind” (Mavi Akıl) kitabında deniz, göl ve nehir gibi mavi alanlarla kurulan ilişkinin insanın zihinsel ve fiziksel iyi oluşu üzerindeki etkilerini ele alıyordu. Kitap, son yıllarda çevre psikolojisi ve halk sağlığı alanında giderek daha fazla araştırılan “mavi akıl” kavramının geniş kitleler tarafından tanınmasına da katkı sağladı. Araştırmalar, mavi alanlarda zaman geçirmenin stresin azalması, zihinsel iyi oluşun desteklenmesi ve doğayla bağın güçlenmesi ile ilişkili olabileceğini gösteriyor. Uzmanlar ise bu etkinin yalnızca suyun kendisinden değil; temiz hava, doğal sesler, fiziksel hareket ve sağlıklı ekosistemlerle kurulan bütüncül ilişkiden kaynaklandığını vurguluyor. 9 AĞUSTOS 2026 2 Antik çağda bedenin ve ruhun iyileşmesi doğadan, sudan ve yaşamın bütününden ayrı düşünülmüyordu EDITÖRDEN nsan artık yalnızca yaşamıyor, kendi yaşamını sürekli Mavi alanların yönetiyor veya İyönetmesi gerekiyor. Kariyer planı yapıyor, bedenini en iyi haline getirmeye çalışıyor, ruh halini takip ediyor, zamanını bölümlere iyileştirici gücü ayırıyor, geleceğine yatırım yapıyor. Nasıl uyuduğundan ne kadar üretken olduğuna, nsanlık tarih boyunca nasıl göründüğünden boş DAIRESEL şifayı yalnızca hastalıkları zamanını ne kadar “verimli” FLORA iyileştirmenin değil, yaşamla geçirdiğine kadar her alan, yeniden denge kurmanın yönetilmesi gereken küçük İda bir yolu olarak gördü. bir şirkete dönüşüyor. Bu nedenle antik dünyanın birçok uygarlığında su kaynakları, HHH kıyılar ve kutsal alanlar yalnızca Bu şirketin çalışanı ibadet edilen yerler değil; aynı da patronu da aynı kişi: zamanda iyileşme mekânlarıydı. AYÇA Kendimiz. Mitolojide şifa ile ilişkilendirilen CEYLAN Mesai de hiç bitmiyor. yarı tanrıça anlamına gelen Dinlenmek bile Hemithea da bu belleğin önemli ayca_ceylan kendiliğinden olan bir figürlerinden. Onun öyküsüyle gereksinim değil artık. çocukluğumda gerçekleştirdiğimiz Planlanması gereken bir aile yolculuklarından birinde tanışmıştım. Bu kez görev. Tatil programlanıyor, ise yolum, Marmaris’in Orhaniye köyünde yer alan uyku ölçülüyor, yürüyüş Martı Hemithea’ya düştü. kaydediliyor, hobiler Kimi yolculuklar yalnızca yeni bir coğrafya değil, kişisel gelişim aracına daha önce zihninizde yer eden öykülerin izini sürme çevriliyor. İnsan kendisini fırsatı da sunuyor. Marmaris’in çam ormanlarıyla iyileştirmeye çalışırken çevrili koyları ve berrak denizi arasında ilerlerken kendisinden bir an olsun akla ister istemez şu soru geliyor: Binlerce yıl uzaklaşamıyor. önce insanlar neden şifayı tam da böyle kıyılarda bir ekosistem, temiz hava ve doğayla kurulan Her şey kişisel bir arıyordu? bütüncül ilişkinin kendisi. karara dönüştüğünde, DOĞADA IYILEŞMEK DENIZIN ÖĞRETTIKLERI her aksilik de kişisel bir Antik Yunancada “yarı tanrıça” anlamına başarısızlık gibi görünüyor. Bu kıyının mavi bayraklı olması, yalnızca gelen Hemithea, bu coğrafyada şifa kültüyle Yorulduysak zamanımızı turizm açısından önemli bir unvan değil. Su ilişkilendirilen önemli figürlerden. Bölgede yer iyi yönetememişizdir. kalitesinden çevre yönetimine, atık kontrolünden alan Kastabos antik kenti, ona adanmış tapınağıyla çevre eğitimine uzanan çevresel standartlar, burada Mutsuzsak yanlış seçimler antik çağda şifa arayanların uğrak noktalarındandı. denizle kurulan ilişkinin yalnızca bugünü değil, yapmışızdır. Geride Söylentilere göre insanlar burada yalnızca bedensel geleceği de gözettiğini gösteriyor. Marina yaşamı kaldıysak kendimize hastalıklarına çare aramıyor, gördükleri rüyaları da bu ilişkinin doğal bir parçası. Rüzgârı okumak, yeterince yatırım yorumlayarak ruhsal mevsimlere göre hareket etmek ve denizin ritmine yapmamışızdır. iyileşme umuduyla da uyum sağlamak, insanın HHH bu kutsal alanı ziyaret doğayla kurduğu en eski Oysa insan geliştirilecek ediyordu. Şifanın ortaklıklardan biri. Belki bir proje, ölçülecek doğayla, suyla ve de bugün sürdürülebilirlik bir performans ya da insanın iç dünyasıyla dediğimiz birçok ilke, bu büyütülecek bir marka birlikte düşünüldüğü yaşam kültürünün içinde değildir (veya değildi). bu yaklaşım, bugün yüzyıllardır varlığını de önemli bir soruyu Bazen kararsız kalabilir, sürdürüyor. gündeme getiriyor: verimsiz olabilir, hiçbir Mutfakta da benzer bir Doğadan uzaklaşarak yere varmayan bir öğleden yaklaşım benimsendiğini Kastabos antik kenti gerçekten iyi olabilir görmek mümkün. sonra geçirebilir. Yaşamın miyiz? Executive şef Sinan her anının bir çıktısı olmak Bugün bilim de benzer bir Karaahmet, “Kendimizi zorunda değildir. noktaya işaret ediyor. Son yıllarda giderek daha ürün bazlı bir mutfak olarak konumluyoruz” Aslında insanlığa gerekli fazla önem kazanan tek sağlık (one health) diyor. Mönü, mevsiminde yetişen yerel ürünler, olan daha iyi bir yaşam yaklaşımı insan sağlığının, hayvan/bitki sağlığının Ege’nin bitki çeşitliliği ve deniz ürünleri planı değil, bir süreliğine ve ekosistem sağlığının birbirinden bağımsız etrafında biçimleniyor. Yerel üreticilerden hayatımızın CEO’su düşünülemeyeceğini ortaya koyuyor. ve çevrede sürdürülebilir yöntemlerle üretim olmaktan vazgeçebilmek. Mavi alan terapisi diye de isimlendirilen deniz, yapan tedarikçilerden temin edilen ürünler, Peki size bir soru: göl ve nehir gibi mavi alanların insanın ruh hâli mevsimsellik anlayışıyla buluşuyor. Yönetmeyi bıraktığımızda üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalar, suyla Hemithea’nın binlerce yıl önce anlattığı öykü yaşamayı hâlâ temasın stresi azaltabildiğini, zihinsel iyi oluşu bugün hâlâ güncelliğini koruyor. Şifa yalnızca hatırlayabilecek miyiz? desteklediğini ve doğayla bağ kurma hissini insan bedenine ait bir mesele değil suyun, Hepinize iyi pazarlar. güçlendirebildiğini gösteriyor. Deniz suyunun toprağın, havanın ve yaşamın bütününe uzanan içerdiği minerallerin cilt üzerindeki olumlu etkileri bir denge hali. Belki de doğayı korumak, en DENIZ ÜLKÜTEKIN de araştırılıyor. Ancak asıl iyileştirici olan belki başından beri kendimizi korumanın başka bir deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr de tek bir bileşenden çok temiz bir deniz, sağlıklı adıydı. Atatürk, Hasan Âli Yücel ve Hilmi Ziya Ülken ürkiye’de bir ister ve Hasan Âli Yücel’den buna Fransa olduğunu Atatürk’e söyleme ve “erdem” kavramlarının bireşiminin felsefe geleneğinin aracı olmasını rica eder. Hilmi cesaretini göstermez. Hilmi Ziya önemli bir yer edindiğini söyleyen Elibol, oluşmasında Ziya’nın bir de düşü vardır: Ülken masa altından Hasan Ali yayımlanan son makalesi “Türkiye’nin Özgün büyük etkisi olan Eğitim için Fransa’ya Yolu”nda “Başta Atatürk olmak üzere öncü- Yücel’in ayağına vurup ona THilmi Ziya Ülken, gitmek. Mustafa Kemal Fransa’yı söylemesini ima kurucu kadro, bütünsel uygarlık ülküsünün 1918’de İstanbul Sultanisi’ni Atatürk’ün pek çok genci etmiş olsa da Yücel bunu gerektirdiği ‘akıl’ ve ‘erdem’ bireşimini (İstanbul Lisesi) bitirdikten eğitim için yurtdışına yapmaz ve Atatürk karar kendi kişiliklerinde somutlaştırmış özgün bir sonra Mektebi Mülkiye’de gönderdiği malum. Bu verir: “Hilmi Ziya’yı gruptur” diyor ve ekliyor: Türkiye’nin özgün AYŞE ACAR olanaktan yararlanmak (AÜ Siyasal Bilgiler yolu budur, bu olmalıdır. eğitim için Almanya’ya isteyen Hilmi Ziya, Fakültesi) eğitim almış, Elibol’a, Hilmi Ziya Ülken’in nasıl bir gönderelim!” Fransa düşünü Hasan mezun olduğu 1921 yılında Darülfünunı öğretmen olduğunu sorduğumda aldığım ALMANYA DEĞIL Âli Yücel’e söyler Osmani’ye (İstanbul Üniversitesi) Edebiyat yanıtın özeti onun son derece özenli bir insan ve tanışma sırasında FRANSA Fakültesi’ne asistan olarak atanmıştır. Bu olduğu... Bu özen yalnızca entelektüel bilgiye Yücel’in konuyu Bu sözün üzerine ne fakültede felsefe tarihi ve sosyoloji eğitimi veya öğrencilere gösterilen bir özen değildir. gündeme getirmesini Hasan Âli Yücel ne de gören Ülken o dönemlerde, “Umumi Elibol, “Her zaman şık giyinirdi, ben onu bir ister. Hilmi Ziya Ülken bir şey İçtimaiyat” ve “Türk Tefekkür Tarihi” isimli gün dahi özensiz bir kıyafetle görmedim,” Hasan Ali Yücel, eserleri kaleme almıştır. söyler. Her ne kadar Hilmi diyor. Mustafa Kemal Atatürk’ten 1932 yılında yazdığı ve hâlâ Türk felsefe Ziya için Almanya kararı o Hilmi Ziya Ülken, Atatürk’ün gönderdiği randevu alır, Hilmi Ziya’yı literatürünün en önemli eserleri arasında olan gün bir düş kırıklığı olsa da Almanya eğitiminden döndükten sonra Hilmi Ziya yanına alarak Paşa’ya gider. kanaatimizce Mustafa Kemal “Türk Tefekkür Tarihi”, Hilmi Ziya Ülken’in İstanbul Üniversitesi, Türk tefekkür tarihi Ülken Hilmi Ziya, “Türk Tefekkür Mustafa Kemal Atatürk’le tanışmasına aracı Atatürk, Türk felsefe geleneğinin kürsüsünde doçent olarak atanır ve 1957 Tarihi”ni Atatürk’e takdim olan eserdir. Bu tanışma anısını Hilmi Ziya geleceği için son derece doğru bir karar yılında ordinaryüs profesör olur. Ülken’in ettikten sonra eserin içeriği üzerine bir Ülken’in öğrencisi, değerli hocam Sadettin vermiştir. yazdığı eserlerin kapsamı çok geniştir, bu süre sohbet ederler ve Hasan Âli Yücel, Elibol’dan dinleme şansım oldu. Sadettin Elibol ile her bir araya gelişimizde yüzden Hans Reichenbach, Ülken için şöyle Hilmi Ziya’nın yurtdışı eğitimi talebini Hilmi Ziya Ülken “Türk Tefekkür Tarihi” doğal olarak Hilmi Ziya Ülken üzerine de der: “Bu adam beyin oburluğuna tutulmuş.” gündeme getirir ama gitmek istediği yerin isimli eseri, Atatürk’e kendisi takdim etmek konuşuyoruz. Ülken’in felsefesinde “akıl” İyi ki öyle olmuş!