Catalog

23 AĞUSTOS 2026 5 Bilimkurgu tıbba yaklaşıyor Çoruhlu, sağlıklı yaşlanmanın bugünkü yaşam alışkanlıklarından hücresel gençleştirme ve yapay zekâ çalışmalarına uzanan hızla gelişen bilimsel dünyasını anlattı. lkemizde “longevity” (uzun ve doğru öğün zamanlamasının birlikte ömürlülük) amacıyla, beslenme düzenlenmesinden geçer. ve yaşam biçimini düzenlemek SORUN SIRF MAVİ IŞIK DEĞİL isteyen çok sayıda insanın takip Üettiği bir isim Dr. Ayşegül l Yaşla birlikte kaybettiğimiz metabolik Çoruhlu. Onun yaklaşımı pratik uygulamaların esnekliği nasıl geri kazanabiliriz? yanında bütüncül bir sağlıklı yaşam anlayışını Mitokondrilerimiz hem şekeri hem de da içeriyor. Bu yüzden olsa gerek hücre yağı yakabilir. Genç ve sağlıklı bir hücrenin yenilenmesinden metabolik esnekliğe DENİZ bu iki enerji kaynağı arasında rahatça geçiş kadar pek çok alandaki önerileri birbirini ÜLKÜTEKİN yapabilmesi gerekir. Yemekten sonra glikozu tamamlayıcı nitelikte. Bu alandaki kitaplarıyla kullanmalı, yemek bulunmadığında ise köklü bir yazarlık geçmişi olan Çoruhlu ile depolanmış yağa yönelmelidir. Yaşlanmayla ve sağlıksız hem “longevity” yaklaşımı hem de geleceğe yönelik yaşam koşullarıyla hücre yağ yakmakta zorlanıp şekere öngörüleri üzerine konuştuk. daha bağımlı hale gelebilir. Yakılamayan yağlar da özellikle bel çevresinde ve iç organların çevresinde l Yaş almakla yaşlanmak arasında nasıl bir fark var? depolanır. Bunu düzeltmenin yolu metabolik esnekliği Takvimde hepimiz aynı hızla ilerleriz. Bir yıl yeniden kazanmaktır. Sağlıklı besinler tüketmek, rafine herkes için bir yıldır. Fakat hücrelerimiz takvime karbonhidratları azaltmak, yeterli protein almak, kasları bakmaz. Ne kadar enerji üretebildiklerine, hasarlarını çalıştırmak ve sürekli atıştırmamak önemli. Özellikle ne ölçüde onarabildiklerine ve artıklarını ne kadar akşam yemeğini erkene çekmek ve gece boyunca iyi temizleyebildiklerine bakarlar. Bunu tek yumurta sindirim sistemine dinlenme süresi vermek metabolik ikizlerinde görebiliriz. Genetik yapıları aynı olsa da biri kötü besleniyor, az uyuyor ve hareketsiz yaşıyor; diğeri açıdan çok değerli. doğru besleniyor, egzersiz yapıyor ve uykusuna dikkat l Yapay ışık, ekranlar, geç saatlerde yemek ve ediyorsa 10 yıl sonra hücresel sağlıklarında belirgin bir düzensiz uyku, sirkadiyen ritmimizi giderek daha fazla fark oluşabilir. Yaşlanmayı tamamen durdurmaktan söz bozuyor. Modern yaşam bizi fark etmeden daha hızlı mı etmiyoruz ama yaşlanma hızımızı etkileyebileceğimizi yaşlandırıyor? ve sağlıklı geçirdiğimiz yılları artırabileceğimizi Biz gün ışığına ve gece karanlığına uyum sağlayarak biliyoruz. evrimleştik. Sirkadiyen ritim bütün hücrelerimizin çalışma saatini belirler. Hücrelerimiz gün ışığında ZAMAN SINIRSIZ DEĞİL çalışmaya, karanlıkla ise onarım ve dinlenme l “Longevity Planı” kitabınızın önsözünde size programlarına geçmeye hazırlanır. Oysa bugün elektrik, hep “daha çok vakit var” gibi geldiğini ve bu yüzden ekranlar ve zihinsel uyarıyla geceleri uzatıyoruz. Akşam ertelemeye yatkın olduğunuzu anlatıyorsunuz. Zamanı güçlü ışığa ve ekranlara maruz kalmak beynimize günün yavaşlatma arayışınızla bu duygu arasında nasıl bir ilişki henüz bitmediği mesajını verebilir. Sorun yalnızca var? ‘Yapay zekâ süreci mavi ışık değil; sürekli bildirimler, zihinsel uyarılma ve Çoğu insan potansiyelini tam olarak geç yatmak da uyku kalitesini bozar. Bu durum uyku, gerçekleştiremeden bir ömrü tamamlıyor. Ben de iştah ve metabolizma üzerinden bizi bir kısır döngüye kendi potansiyelimi ortaya çıkarabilmek için sürekli sokabilir. çalıştım ve kendimi geliştirmeye uğraştım. Fakat çok hızlandırdı’ öğrendikçe öğrenmeniz gereken daha ne kadar çok AYRICALIK HALİNE GELMEMELİ şey olduğunu görüyorsunuz. “Daha çok vakit var” l Longevity büyük bir endüstriye de dönüşüyor. Sizce l Önümüzdeki 10-20 yılda yaşlanma yönünün bütünüyle hissi zamanın sınırsız olduğu yanılgısını yaratıyor. Bir bilim nerede bitiyor, pazarlama nerede başlıyor? Uzun bugün bize bilimkurgu gibi tek taraflı olmayabileceğini bakıyorsunuz, yapmak istediğiniz şeyleri sürekli ileri ve sağlıklı yaşam ekonomik gücü olanların ayrıcalığına gelen hangi uygulamaların gösteriyor. Yeni moleküllerin bir tarihe bırakmışsınız. Çalışma alanım zamana bağlı dönüşebilir mi? gündelik tıbbın bir parçası bulunma hızı da olağanüstü hücresel yıpranmayı anlamak ve mümkün olduğunca Pazarlama bilimin önüne geçtiğinde hayvan veya olacağını öngörüyorsunuz? arttı. Eskiden bilim insanlarının yavaşlatmak olduğu için bu iki durum zamanla üst üste hücre deneyinde görülen bir sonuç, sanki insanda laboratuvarda yıllarca uğraşarak Bu soruyu altı ay önce geldi. Bir bakıma longevity yalnızca daha uzun yaşama kesin olarak kanıtlanmış gibi anlatılıyor. Bilim “Umut taradığı molekül yapıları sorsaydınız, “İleride şunlar olabilir isteği değil, ertelediklerimizi gerçekleştirebilecek kadar verici olabilir” derken pazarlama “Kesin gençleştirir” bugün yapay zekâ yardımıyla ama bugün bilimkurgu gibi sağlıklı zamana sahip olma arayışıdır. bilgisayar ortamında çok daha diyor. Aradaki sınırı çoğu zaman kullanılan cümleden görünüyor” diyebilirdim. Oysa l Yaşlanmayı doğal bir süreçten çok müdahale hızlı incelenebiliyor. Binlerce anlayabilirsiniz. Yine de longevity yaklaşımı hastalığın yalnızca altı ay içinde bilimkurgu edilebilir bir durum olarak ele alıyorsunuz. Yaşlanmayı aday arasından etkili olma ortaya çıkmasını beklemiyor; erken işaretleri arıyor, olarak gördüğümüz bazı bir hastalık olarak mı görmeliyiz? ihtimali yüksek olanlar seçiliyor oluşma ihtimalini öngörüyor ve bu ihtimali azaltacak ihtimallerin insan araştırmalarına Kanser, Alzheimer, kalp-damar hastalıkları, diyabet ve laboratuvar çalışmalarına önerilerde bulunuyor. Uzun ve sağlıklı yaşamın yalnızca yaklaştığını gördük. FDA, 2026 ve diğer kronik hastalıkları bir araya getirdiğinizde ortak taşınıyor. Bu nedenle longevity ekonomik gücü yüksek kişilerin ayrıcalığı haline yılının başında Life Biosciences’ın kümede ileri yaşı görüyorsunuz. Yaş, bu hastalıkların biliminin en büyük güçlerinden gelmemesi gerekir. Çünkü temelinde pahalı testler değil ER-100 adlı deneysel tedavisinin çoğu için en güçlü risk faktörlerinden. Bu nedenle biri yapay zekânın devreye iyi uyumak, yürümek, kasları çalıştırmak, insanlarda klinik araştırmaya bilim insanlarının bir bölümü tek tek hastalıkları tedavi girmesi. Süreci o kadar hızlandırdı sigara içmemek, doğal beslenmek ve geçmesine izin verdi. FDA’nın etmeye çalışırken bir bölümü de yaşlanmanın temel ki artık hiçbir şeye kolayca gün ışığıyla uyumlu klinik araştırmaya izin vermesi mekanizmalarını yavaşlatarak bu hastalıkların ortaya “bilimkurgu” dememek gerekiyor. yaşamak var. Ticari tedavinin etkili bulunduğu veya çıkışını ertelemeye çalışıyor. Bu, yaşlanmayı tamamen Burada asıl sorumuz şudur: suiistimal her alanda genel kullanıma onaylandığı çözdüğümüz anlamına gelmiyor. Ancak bütünüyle kader Bu teknolojiler kullanılabilir hale olabilir. Bu nedenle anlamına gelmiyor. olmadığını gösteriyor. Tek tek hastalıkları ileri yaşta gelene kadar sağlığımızı mümkün yöntemin insan İlk aşamada güvenliği ve tedavi etmek yerine yaşlanma mekanizmalarını daha olduğunca iyi koruyabilecek çalışmasına olası etkileri araştırılacak. Yine erken dönemde hedeflemek çok daha akıllıca. miyiz? Benim yaklaşımım, dayanıp de hücresel gençleştirme o zamana kadar insanların dayanmadığını yaklaşımının ilk kez insan HÜCRELERİMİZİN PİLLERİ kendilerinin en iyi versiyonunda sormak ve deneylerine taşınması çok l Mitokondrileri “hücrelerimizin enerji santralları” kalabilmesi için bugünkü hekim rehberini önemli bir eşik. Araştırmalarda olarak tanımlıyorsunuz. Mitokondriler yaşlandıkça bilimin izin verdiği uygulanabilir iyi seçmek yaşlı insanlardan alınan bedenimizde neler değişiyor? yöntemlerden yararlanmaktır. gerekir. damar hücrelerinde bazı Mitokondriler hücrelerimizin bir tür pilleridir. O gün geldiğinde belki bugünkü gençlik özelliklerinin Yediğimiz yiyeceklerin türü bu pillerin verimli konuşmalarımıza dönüp laboratuvar ortamında geri çalışmasına katkıda bulunur. Sürekli işlenmiş baktığımızda artık hastalıkları değil, kazandırılabildiğine ilişkin gıdalar, rafine şekerler ve ihtiyacımızdan fazla enerji hücrelerin nasıl daha uzun süre sonuçlar görüyoruz. Bunlar gönderirsek mitokondrilerin önüne taşıyabileceklerinden genç ve işlevsel tutulabileceğini henüz, “70 yaşındaki insanı fazla yük koyarız. Ancak onları yalnızca yiyeceklerle konuştuğumuza şaşıracağız. Ben 30 yaşına indirdik” anlamına destekleyemeyiz. Mitokondrileri genç tutmanın yolu tek şaşırmıyorum, o ayrı. gelmiyor. Fakat hücrenin bir mucizevi besinden değil beslenme, uyku, egzersiz biriken bir depolar bütünü değildir. Temas ATLAR VE ettikçe, hareket ettikçe üretilen bir İNSANLARI Atın ikinci kalbi akıştır. Dışarıdan en güçlü, en sarsılmaz tların o heybetli cüssesine, biriken kanı yukarıya, görünen yapılar bile durağanlığa teslim güçlü omurgasına ve adeta kalbe doğru güçlü bir olduklarında içten içe tıkanmaya başlar. bir motor gibi çalışan kas ivmeyle geri pompalar. Tıpkı toynağı yere değmeyen bir atın kan yapısına baktığımızda, Yani bir atın dolaşım A tüm bu gücün kalpten dolaşımının zayıafl ması gibi insan zihni sistemi, sadece kalbin ve ruhu da yaşamla temasını kestiğinde, pompalandığını düşünürüz. Oysa at atışıyla değil yere eylemsizliğin getirdiği o ağır uyuşukluğun anatomisi bize çok daha şaşırtıcı ve derin bastıkça, adım attıkça ve ALARA içinde kendi enerjisini tüketir. Bizi canlı bir biyolojik bilgi verir: Atların bacaklarının yol aldıkça eksiksiz çalışır. BAYKENT tutan şey, korunaklı limanlarda beklemek en ucunda, toynaklarının tabanında Bir atı hareketsizliğe, değil, yaşamın zeminine basmak ve o adeta “ikinci bir kalp” gizlidir. dar bir alana mahkum temasın ürettiği enerji ile beslenmektir. ettiğinizde yaşanan şey ADIM ADIM YÜKSELEN YAŞAM Belki de yaşamın herhangi bir alanında Güvenliği, dengede kalmayı ve enerjimizi sadece bir özgürlük kısıtlaması değil, Frog (maya) adı verilen bu esnek ve tıkandığımızı hissettiğimizde sormamız biyolojik mekanizmanın kendi kendini korumayı hep durmakta arıyoruz. süngerimsi doku, atın ağırlığı her yere Risk almamakta, steril alanlarımızda gereken ilk soru “Neden bu kadar tıkamasıdır. bastığında basınçla sıkışır. Bu mekanik İnsan dünyasında ise tam tersi bir kalmakta, çabayı ve hareketi minimuma yoruldum?” değil, “Nerede durdum ve sıkışma, bacaklardaki toplardamarlarda yanılsamanın peşinde sürükleniyoruz. indirmekte... Oysa canlılık, durdukça temasımı kaybettim?” olmalıdır.