Catalog

23 AĞUSTOS 2026 2 EDITÖRDEN larm çalıyor, “Beş dakika daha.” Karanlığa hakkımız Öğleden sonra yapılması gereken A bir iş var, “Akşam hallederim.” Tatlıyı yememeye karar vermişiz, “Bugünlük olsun.” Telefona bakmayacağız, “Bir var mı? dakika bakıp çıkacağım.” Günün önemli bir kısmını başkalarıyla değil, kendimizle daha doğrusu irademizle pazarlık ederek geçiriyoruz. Üstelik bu pazarlıkların çoğu büyük kararlarla ilgili değil. Onlarca küçük mesele gün boyunca zihnimizde görüşülüyor. İçimizde sanki aynı masaya oturmuş birkaç farklı kişi var. Biri hemen yapmak istiyor, biri ertelemek... Biri disiplinli davranmamız gerektiğini söylüyor, diğeri “Bunu hak ettin” diye fısıldıyor... Biri geleceğimizi düşünüyor, diğeri yalnızca rahat etmek istiyor... Ve biz gün boyunca bu küçük Geceleri aydınlatmak modern kent yaşamının kurulun başkanlığını yapıyoruz. vazgeçilmezlerinden. Ancak karanlığın giderek azalması, Belki de bu yüzden bazı akşamlar yeni bir çevre sorununu da beraberinde getiriyor. çok fazla şey yapmamış olsak bile kendimizi tükenmiş hissediyoruz. Çünkü her küçük karar yeni bir müzakere başlatıyor. eçen hafta yılın en da kentlerdeki yapay gece ışığının İnsan kendisini sürekli ikna çok beklenen gökyüzü sonbaharda yaprakların yaşlanma etmek zorunda kaldığında, en olaylarından biri yaşandı. sürecini geciktirebildiğini ortaya yalın gündelik davranış bile küçük Perseid meteor yağmuru koydu. Başka bir deyişle kentlerde bir irade sınavına dönüşebiliyor. G 12-13 Ağustos gecesi yarattığımız yapay gündüz yalnızca Üstelik pazarlık ederken zirveye ulaştı. Meteorları izlemek gecenin görünümünü değil, bitkilerin kullandığımız dil oldukça yaratıcı. isteyenlere yapılan önerilerin başında mevsimlere verdiği yanıtı da “Bugün çok yoruldum”, ise her zamanki gibi kent ışıklarından değiştirebiliyor. “Zaten bütün hafta dikkat ettim”, uzaklaşmak geliyordu. “Pazartesi kesin başlıyorum.” ÇÖZÜM DEĞIL Yıldızları görmek DAIRESEL Kimi zaman gerçekten Işık kirliliğinin diğer birçok çevre için karanlığı aramak FLORA dinlenmek gerekir, kimi zaman sorununa göre önemli bir farkı var: artık şaşırtıcı değil. ise planlarımızdan vazgeçmek iyi Kaynağına doğrudan müdahale Büyük kentlerde gelir. Sorun, yaşamın neredeyse edilebiliyor. Gereksiz bir ışığın yaşayan milyonlarca her anını kendimizle yapılan bir kapatılmasıyla çevreye yayılan ışık da insan için yıldızlı pazarlığa çevirmemiz. Çünkü aynı anda ortadan kalkıyor. Bu, elbette gökyüzü, gündelik sürekli müzakere edilen yaşamın kentlerin karanlığa bırakılması anlamına yaşamın bir parçası tuhaf bir sonucu var: Hiçbir karar gelmiyor. Uzmanların önerileri daha olmaktan çıkıp tam olarak verilmiş hissedilmiyor. doğru aydınlatmaya odaklanıyor: Işığın kent dışına yapılan AYÇA Bir şeyi yaparken bile başka yalnızca gereksinim duyulan alanlara yolculuklarda CEYLAN bir seçeneği düşünüyoruz. yöneltilmesi, gereğinden fazla parlak karşılaşılan bir Yapay ışık karbon dengesini değiştiriyor Çalışırken dinlenmek, dinlenirken aydınlatmadan kaçınılması, zamanlayıcı doğa deneyimine ayca_ceylan çalışmak gerektiğini hissediyoruz. Dünya karalarının yaklaşık dörtte fotosentez yoluyla atmosferden ve hareket sensörlerinin kullanılması, dönüşüyor. Bunun en Yediğimiz şeyden suçluluk biri gece yapay ışığa maruz kalıyor. aldığı karbon miktarında benzer bir daha sıcak renk sıcaklıklarının tercih önemli nedenlerinden duyuyor, yemediğimiz şeyin Nature Climate Change dergisinde artış görülmediğini ortaya koydu. Bu edilmesi ve gereksinim olmayan biri ışık kirliliği. Sokak lambaları, aklımızda kalmasına izin 2025’te yayımlanan araştırmada Kuzey dengesizlik, ekosistemlerin karbon saatlerde aydınlatmanın azaltılması. reklam panoları, binalar, spor alanları Amerika ve Avrupa’daki 86 ekosistem depolama kapasitesini azaltabiliyor. veriyoruz. Telefona baktığımız Böylece konu “ışık mı, karanlık mı?” ve diğer yapay ışık kaynaklarından gözlem alanından elde edilen veriler Araştırmacılara göre ışık kirliliğinin için kendimize kızıyor, telefonu ikileminden çıkıyor. Asıl soru, nerede, gökyüzüne yayılan ışık, gece göğünün incelendi. Bulgular, yapay gece iklim modelleri ve karbon-iklim bıraktığımızda neleri kaçırdığımızı ne zaman ve ne kadar ışığa gerçekten doğal karanlığını değiştiriyor. ışığının ekosistem solunumunu ilişkileri değerlendirilirken de dikkate merak ediyoruz. ihtiyacımız olduğu. 2023'te Science dergisinde artırdığını, buna karşılık bitkilerin alınması gerekiyor. Bazen insanın ihtiyacı daha Geçen hafta perseidleri izlemek yayımlanan ve 2011-2022 yılları güçlü bir irade olmayabilir. isteyenler için karanlık, birkaç saniye arasındaki yurttaş bilimi gözlemlerini karanlığı kaybediyoruz. döngünün değişmesi anlamına geliyor. Veya bazı kararları yeniden süren meteor izlerini görebilmenin inceleyen bir araştırma, insan gözünün Gece etkin olan böceklerin yapay ışık tartışmaya açmamak olabilir. DOĞANIN GECE MESAISI algıladığı gökyüzü parlaklığının yılda koşuluydu. Ancak gece aktif kaynaklarının çevresinde toplanması Çünkü insan kendisiyle sürekli Işık kirliliğinin insanlarda uyku ortalama yüzde 9.6 arttığını ortaya hayvanlar, göçmen kuşlar, böcekler bunun en görünür örneklerinden biri. pazarlık ettiğinde, sonunda kimin düzeni ve sirkadiyen ritim üzerindeki koydu. Araştırmacıların verdiği ve bitkiler için karanlık bundan çok kazandığını söylemek zor ama Ancak etkiler bununla sınırlı değil. etkileri uzun süredir araştırılıyor. örnek değişimin ölçeğini daha iyi daha fazlası; yaşam döngülerinin bir masadan yorgun kalkanın kim Yapay gece ışığı, kuşların göç ve yön Ancak son yıllardaki çalışmalar konuyu anlatıyor: Gökyüzünde 250 yıldızın parçası. Bu nedenle karanlığı yalnızca olduğu belli. bulma davranışlarından hayvanların görülebildiği bir yerde doğan çocuk, insan sağlığının ötesine taşıyor. Dünya ışığın yokluğu olarak tanımlamak Hepinize iyi pazarlar... beslenme zamanlarına, bitkilerin parlaklığın aynı hızla artması halinde üzerindeki yaşam, gece ve gündüzün yeterli değil. Doğal gece gökyüzü de büyüme ve mevsimsel döngülerine birbirini izlediği doğal ışık döngüsü temiz hava, sessizlik ya da sağlıklı 18 yaşına geldiğinde yaklaşık 100 DENIZ ÜLKÜTEKIN içinde gelişti. Yapay ışığın gece kadar farklı süreçlerle ilişkilendiriliyor. yıldız görebilecek. Yıldızlar elbette ekosistemler gibi korunması gereken deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr kaybolmuyor; onları görebildiğimiz boyunca sürmesi ise birçok canlı için bu 2026’da yayımlanan bir araştırma çevresel değerlerden biri. Güçsüzlüğün kökeni odern insan çok gerçekleşmesi ise energia yani edimdir. gerekmektedir. çalışan, pek çok şey Peki asla olmaması gereken Kapitalist sistemde insan “çalışan hayvan” üreten ve üretmeye bu güçsüzlük nerden çıkıyor? olduğu için ve tüm gücü bu çalışmada devam etmesi hatta hep Edimselleşemeyen yani olduğu sömürüldüğü için kendine yabancılaşan M yeni şeyler üretmesi gibi kalan, gerçekliğe taşınamayan Efsane müzikal varlıktır. Sistem, insanın kendini gerektiğini düşünen bir varlıktır. gücün doğrudan deneyimlenmesinin gerçekleştirmesine ne zaman ne de mecal Modern insan bir ikilem içindedir: yarattığı bir haldir güçsüzlük. Gücün bırakmaktadır. Kapitalist sistem, kendi ürettiği İstanbul’da Bir taraftan tarihte hiç olmadığı kadar gerçekleşememesine her birey bizzat kültür endüstrisiyle boş zamanlarda bizlerin AYŞE ACAR teknolojik güçle donatılmıştır, diğer Sinema tarihinin en unutulmaz aşk kendisi neden olabildiği gibi bundan neler yapacağına da bizler adına karar verir. hikâyelerinden biri olan, müzik yandan bu gücün içinde bir güçsüzlük daha çok gücün edimselleşememesinin Boş zamanlarımızı da bizi teknolojiyle ele tarihine damga vuran şarkılarıyla deneyimlemektedir. Yaşadığı bu ikilem asıl kaynağı içinde bulunduğumuz kapitalist geçirip yönlendiren bu sistem insanın aylaklık kapasiteler, beceriler ve yeteneklerin baskıcı “The Bodyguard” müzikali, BKM sistemde aranmalıdır. etmesine izin vermez. ve çekilmez bir birikiminden kaynaklanan ile Zorlu PSM işbirliğiyle, orijinal Kanepede boş boş uzatıp aylaklık ederken SORUN KAPITALIST SISTEM kadrosuyla ilk kez Türkiye’ye geliyor. güçsüzlüğe neden olmaktadır. bize, “Hiçbir iş yapmıyorum, yazık ettim Bizzat benim, kendi gücümün gerçek 11-20 Eylül tarihleri arasında Zorlu zamana” dedirten, vicdanımıza bile el koyan ARISTOTELES VE GÜÇ olmasını engellemem güce bir sınırlama ve PSM’de sahnelenecek kısa süreli özel sistemin bize yaşattığı yabancılaşmayı Güç nasıl oluyor da bir güçsüzlük yaratıyor? yönlendirme getiremememden kaynaklı ama gösteri serisi, İstanbul’da sonbahar güçsüzlük olarak tecrübe ettiğimizi ve bunun Bu soruya anlamlı bir yanıt verebilmek için asıl olan kapitalist sistemin bize yaptığıdır. sezonunun en iddialı uluslararası kültür bizi neşesiz kıldığını söylemeliyiz. önce Aristoteles’ten yardım almamız gerekir. Kapitalist sistem sözü edilen güce bizim sanat etkinliklerinden biri olmaya Peki ne yapmalı? Her şeyden önce gücümüze Antik Yunan kavramlarıyla söylersek, güç yani yerimize yön veren sistemdir. Gücün, sistemin hazırlanıyor. bir şekilde kendimizin yön vermesi gerektiği “dynamia/dynamis”, güçsüzlük “adynamia” arzuları yönünde kullanılması... The Bodyguard; “Queen of the hakikatinden yola çıkarak yaşamalıyız gibi. En demek. Bir gücüm var, bu bana ait bir güç, bu gücün Night”, “So Emotional”, “One Moment azından çalışmak dışında kalan zamanlarda ne Aristoteles’te güçsüzlük, herhangi bir gücün gerçekleşmesi benim kendimi gerçekleştirmem in Time”, “Saving All My Love”, “Run yaptığımız ne yapacağımız moda söylemlerden yokluğu değildir. “Dynamis” dediğimiz şey anlamına gelirken kendimi gerçekleştirmek to You”, “I Have Nothing”, “Greatest arındırılmalı ve kapitalist sistem tarafından yani güç biz fark etmiyor olsak bile her yerde yerine gücümün sistem tarafından kullanılması Love Of All”, “Million Dollar Bill”, “I yönlendirilmemiş şeylere yönelmeliyiz. Boş ve daima var olan bir şeydir. Bu anlamıyla Wanna Dance With Somebody” ve “I beni güçsüz kılan şeydir. zamanlarda teknolojiden uzaklaşmak, kanepede Will Always Love You” gibi unutulmaz güçsüzlük diye bir şey mümkün değildir. Varlık Kapitalist sistemde insan, meta değeri olan boş boş oturmak, bir arkadaşımızla birlikte varsa zorunlu olarak güçte var. Gücün yokluğu bir şey üretiyorsa değerli bulunmaktadır. Bu hitleri güçlü canlı performanslarla varlığın var olmaması anlamına gelir. Güç asla sistemde insanın kendini gerçekleştirmesi çok turşu yapmayı denemek, balkona gelen kuşlarla sahneye taşıyor. The Bodyguard, kesintiye uğrayabilen bir şey değildir. Dynamis, çalışması, çok mülk edinmesi, çok tanınması konuşmak... Bu dünyada yapacak sayısız güzel bugüne kadar ABD’de 45 şehirde ve 15 ülkede 3.9 milyondan fazla izleyiciyle Aristoteles’de potansiyel olandır, potansiyelin ve tanınırlığının paraya dönüştürülmesi şey var. buluştu.