Catalog

16 AĞUSTOS 2026 3 Çağdaş ahlak eğitimi: Kohlberg lasik ahlak eğitiminde istenmeyen davranışı sergileyen çocuğun azarlanması, dövülmesi, K ona küsülmesi söz konusudur. Ancak bu yöntemler ahlakı geliştirmez, zayıf vicdan gelişimine yol açar.* Ceza yoksa PROF. DR. kişi ahlaklı davranmaz. O günün ÜSTÜN şartlarında klasik ahlak eğitimi DÖKMEN verilen yeniçeriler, otorite boşluğu ortaya çıktığında İstanbul’u haraca kestiler, hamam bastılar, gençlere tecavüz ettiler.** Çağdaş ahlak eğitiminde ise kişilere empatik anlayış kazandırılır. Mağdur ile empati kuran kişi, yüksek ihtimalle onun çektiği acıdan rahatsızlık duyar. Ayrıca kişinin doğruyu kendisinin bulması için tartışmalar açılır. Doğruyu kendisi bulan kişi bu doğruyu içselleştirir. Sokratik sorgulama bir anlamda bunu yapıyordu. Bence çağdaş eğitim anlayışında en kapsamlı ve etkili yaklaşım, yukarıdaki açıklamaları içeren Kohlberg’in ahlaki gelişim yaklaşımıdır. KOHLBERG’İN YAKLAŞIMI Kohlberg altı basamaklı bir ahlaki gelişim modeli Sun Ra Arkestra’nın manifestosu İstanbul’da yankılandı oluşturmuştur. 1. basamak: Kişi, ahlaki kurallara cezadan kaçmak için itaat eder. 2. basamak: Kişi, “al gülüm, ver gülüm” mantığıyla, karşılığını görmek yani çıkar amaçlı olarak kurallara uyar. Kozmik bir frekans, 3. basamak: İyi niyetli tanınmak için, “iyi çocuk, iyi yetişkin” desinler diye kurallara uyar. 4. basamak: Bu basamaktaki kişiye göre toplumsal kanunlar mutlaktır, onlara uymak gerekir. “Gözümü kaparım, görevimi yaparım” anlayışı vardır. 5. basamak: Bu basamakta kişi toplumsal kanunlara hiç bitmeyen bir komün uyar ancak bunların göreceli olduğunu, yani yere ve zamana hatta olaya göre değişebileceğini düşünür. stanbul’da temmuz kaydığını gösteriyor. Asıl formun zaten Sun (Para çalan birisiyle baklava çalan çocuğu aynı kefeye ayında iki günlük Ra’nın müziğinin kendisi olduğunu belirten koymaz.) “kozmik” bir müzik ekip, “Ancak bugün insanların zihinsel ve 6. basamak: Kişi olayları, kendi vicdanıyla buluşması yaşandı. ruhsal frekansını yükseltmek için müzikal geliştirdiği ahlak ilkeleri doğrultusunda değerlendirir, İKişisel olarak mantralara, yarattığımız o ritmik akışlara tüm canlıların ve dünyanın esenliğini gözetir. büyük çaplı konserlerin (groove) ve Sun Ra’nın sözlerine çok daha Bu basamaklara uygun davranışları şöyle ardından sosyal medyada fazla vurgu yapıyoruz” diyor. örnekleyebiliriz: Bir genç otobüste yaşlılardan laf gördüğüm kadar işitmemek için ön koltuğa oturmazsa birinci basamakta ORHUN ‘ORTAK YAŞAM EGOYU TÖRPÜLER’ görüntüyü videoyu bu bir ahlaki davranış sergilemiş olur. (Eğer ön koltuğa ATMIŞ Öte yandan, yenilikçi araçlara ve konserler için gördüm. oturursa bir büyük, “Evladım gazi misin, hamile misin” teknolojilere yaklaşımı düşünüldüğünde Bazıları şehir dışından sırf diye sorabilir.) Eğer genç, “Biz bugün yaşlılara yer Sun Ra’nın ileri görüşlülüğü de daha bu konserler için geldi. verelim de yaşlanınca gençler de bize yer versinler” iyi anlaşılıyor. Yapay zekânın ve dijital Aslında mekânın kapasitesi sınırlı, büyük diye düşünerek yerini verirse ikinci basamakta teknolojilerin müziği yeniden şekillendirdiği çaplı konserler için yapılmış bir mekân davranmış olur. Bazen de bir genç otobüste bir yaşlıya günümüzde Sun Ra yaşasaydı bu araçlardan değil. Ancak Sun Ra Arkestra, mekânı yerini verdikten sonra ayakta durmaya başlayınca diğer kaçmak yerine onları anında kendi kozmik birbirine kattı desek yanlış olmaz çünkü yaşlıların takdir dolu bakışlarını üzerinde hisseder evrenine dahil ederdi diyen ekip üyeleri, Sun oturarak dinlenemeyecek bir müzikti bu. ve bundan mutlu olur. Bu durum üçüncü basamağa Ra’nın bugün yaşaması halinde tüm gruba Topluluk hem insanların arasında dolaşarak örnektir. Eğer genç, “Gazilere ve hamile annelere elektronik enstrümanlar çaldıracağını, hatta müziğini yaptı hem de hayranlarıyla birlikte aittir” yazdığı için ön koltuğa oturmazsa dördüncü performanslar sırasında görsel tasarımlar ve dans etti. basamakta davranmış olur. Bir genç ön koltuğa genelde 20. yüzyıl müzik tarihinin en nevi şahsına kurgular da ürettireceğini dile getiriyorlar. oturmuyorsa ancak uykusuz bir gece geçirip iki sınava münhasır figürlerinden Sun Ra, müziği Tüm bu felsefi ve teknolojik vizyonun sinemadan edebiyata popüler kültürün girmişse kendisini çok yorgun hissedip ön koltuğa hiçbir zaman yalnızca bir ses dizilimi ya arkasında ise Arkestra’yı eşsiz kılan bir merkezine yerleşmiş durumda. Ancak bu oturabilir ve gerektiğinde bu durumu açıklayabilir. Bu da sahne performansından ibaret görmedi. yaşam pratiği yatıyor. Philadelphia’daki kavram Sun Ra için estetik bir eğilim veya da beşinci basamakta bir ahlaki davranış sayılabilir. Onun dünyasında müzik; insanlığı meşhur evde başlayan ve nesiller boyu pazarlama unsuru değil, siyahi varoluş Kohlberg, kişinin hangi ahlaki basamakta dönüştürebilecek, zihinsel sınırları yıkıp aktarılan bu komün hayatı, Sun Ra’nın adına bir “hayatta kalma ve özgürleşme” bulunduğunu ölçmek için hikâyeler yazmıştır. Birisi bedeni ve ruhu dünyevi kısıtlamaların katı disiplin mirasıyla birleştiğinde manifestosuydu. özetle şöyledir: Heinz’in karısı ağır hastadır, eczacı ise ötesine taşıyabilecek kozmik bir güç, adeta müzisyenlerin egosunu ve sanatsal 200 dolarlık ilaç için 2000 dolar istemektedir. Heinz bu başka bir evrene açılan bir kapıydı. Sun ‘SÖZLERİNİ VURGULUYORUZ’ arayışlarını benzersiz bir biçimde parayı bulamaz, gece ilacı çalar. Deneklerin Heinz’in Ra, Satürn’den görevli olarak geldiğini Temmuzun 12 ve 13. günlerinde şekillendiriyor. Bir arada yaşamanın insan suçlu ya da suçsuz olduğunu söylemeleri önemli iddia ettiği Dünya’ya 1993 yılında veda Kadıköy’deki Komünite’de konser veren ruhu üzerindeki etkisini anlatan ekip, ortak değildir, açıklama biçimleri önemlidir. “Heinz ilacı ederken kurduğu ve bir müzik grubundan grupla çok kısa da olsa sohbet etme şansı yaşamın insanın egosunu törpülediğini ve çalabilir, eczacı ilacı zaten pahalı satmaktadır” diyenler ziyade ruhsal bir yaşam topluluğu niteliği yakaladık. 21. yüzyılın getirdiği yeni alçakgönüllülük kazandırdığını belirtiyor. veya “Çalmamalıydı, eczaneye zarar verdi” diyenler taşıyan Sun Ra Arkestra da bu felsefenin krizler ve dijitalleşme çağında Arkestra’nın Ancak bu durumun tam aksi bir sonuç birinci basamakta ahlak anlayışı sergilerler. “Heinz canlı bir uzantısı olarak varlığını bugün de “kozmik şifa ve uyanış” misyonunun bir doğurabileceğine de dikkat çekilerek ilacı çalarak iyi bir koca olduğunu göstermiştir” veya sürdürüyor. Arkestra’nın o yazısız kuralı hatırlatılıyor: form değiştirip değiştirmediği sorulduğunda “Çalmamalıydı, eğer karısı ölürse kimse onu suçlamaz, Sun Ra’nın temellerini attığı felsefe, grubun yanıtı müziğin temel özünün Derinde, gerçekte neyseniz, nasılsanız ve kalpsiz olan eczacıdır” derse üçüncü basamakta ahlaki bugün “Afrofütürizm” başlığı altında korunduğunu ama ağırlık merkezinin kimseniz... Arkestra onu aynen dışarı çıkarır. davranış sergilemiş olur. BERRIN KARADENIZ AHLAK EĞİTİMİ berrin.karadeniz@cumhuriyet.com.tr Kohlberg’e göre ahlak eğitimi özetle şöyle verilir: v Özer Kabaş Sergisi Bir çocuğun veya yetişkinin ahlaki gelişim düzeyinin Salt Beyoğlu’nda ikinci basamakta olduğunu buldunuz diyelim. Onu Kültür rotası ancak bu basamaktan bir üst basamağa çıkarabilirsiniz. alt’ın yeni Bunu yapmak için de bu basamağın eksikliğini Konserden tiyatroya, sinemadan sergiye Ssergisi gösteren türde mesajlar verirsiniz, bu mesajlar kişinin “Denizaşırı: kültür sanat dünyasında bu hafta çelişkiye düşmesine yol açar. Bulunduğu ahlaki Özer Kabaş ve öne çıkan etkinlikler… gelişim düzeyinden bir üst basamaktaki ahlaki yargıyı Zamanları”, benimseme ihtimalleri artar. sanatçı, eğitimci ve yazar Özer Okullarımızdaki değerler eğitimi gerçek ahlak Kabaş’ın gelişimine yol açmaz, sadece bilgi verir. Kitap okuma 1960’lardan gruplarında romanları Kohlberg’in yaklaşımıyla v ‘Baba’ 1990’lara uzanan tartıştığımızda ise katılımcıların ahlaki gelişim Muğla’da üretimini mercek düzeylerini yükseltmek mümkün olacaktır. altına alıyor. Kohlberg’in yaklaşımının kültürümüze yabancı sahnelenecek Kabaş’ın sanat anlayışı ve Türkiye’nin olduğu ileri sürülebilir ancak bu yanlış olur çünkü yun Atölyesi’nin, Florian kültür ortamına katkılarına kapsamlı kanımca söz konusu yaklaşım evrenseldir. OZeller imzalı ve Molière bir bakış sunan sergi, Salt Beyoğlu’nda Ödüllü oyunu “Baba”, 5 ziyaret edilebilir. * Kağıtçıbaşı, Ç. (1976). İnsan ve İnsanlar: Sosyal v Anyma İstanbul’a Eylül’de Muğla Sıtkı Koçman Psikolojiye Giriş. Sevinç Matbaası, Ankara. Üniversitesi AKM Salonu’nda ** Koçu, R. E. (2024). İstanbul’un Sahipleri. İstanbul: geliyor v Fazıl Say Jazz sahnelenecek. Yönetmenliğini Doğan Kitap. lektronik müzik ve görsel sanatı Muharrem Özcan’ın üstlendiği Quintet Harbiye’de Eteknolojiyle buluşturan Anyma, 2026 oyunda Haluk Bilginer’in yanı İmtiyaz Sahibi: ÆDEN Dünya Turnesi kapsamında 12 16 AĞUSTOS 2026 SAYI: 1897 sıra Özlem Zeynep Dinsel, ünyaca ünlü piyanist ve besteci Fazıl CUMHURİYET VAKFI adına n Yayın Koordinatörü Eylül’de İstanbul’da sahnede olacak. Ataköy Ezgi Coşkun ve Faruk Barman DSay’ın caz projesi “Say Plays Jazz on ALEV COŞKUN DENİZ ÜLKÜTEKİN Marina Arena’daki gecede Anyma’ya Kevin Genel Yayın Yönetmeni yer alıyor. Demans hastası bir Tour with Škoda”, 2 ve 3 Eylül’de Harbiye n Reklam Genel Müdürü MİNE ESEN de Vries, Stephan Bodzin (LIVE), Dimitri EVSUN SİNEM ALKAN babanın hafıza kaybı sürecini Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu’nda Sorumlu Müdür pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr Vangelis & Wyman ve Henri Bergmann eşlik BETÜL BERİŞE merkeze alan oyun, gerçeğin müzikseverlerle buluşacak. Say’a Ezgi edecek. Etkinlikte yerel destek sanatçısı ise Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş. ve zamanın bulanıklaştığı bir Alaş, Aslıhan And, Serdar Barçın ve Ferit AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul Gaia Ekho olacak. Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. dünyayı sahneye taşıyor. Odman eşlik edecek. reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611 Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın