Catalog

16 AĞUSTOS 2026 2 Ortalama kullanıcı yerine farklı bilişsel gereksinimleri de göz önünde bulunduran anlayış giderek öne çıkıyor EDITÖRDEN ilgisayarınızda kaç sekme Nöro-kapsayıcı tasarım açık? Olasılıkla gereksinim Bduyduğunuzdan fazla. zınlıklar için çalışma masasına Birinde sonra okuyacağınız tasarım oldukça dönüşebiliyor. bir yazı, diğerinde yarım geniş bir alandır. Kişiselleştirme, bıraktığınız bir iş, bir başkasında Azınlık olarak mekânın kullanıcının bakmayı düşündüğünüz A genellikle kimliğine ve bir otel, satın almayı henüz bebekleri, çocukları, yaşlıları, tercihine göre kararlaştırmadığınız bir anneleri, engellileri ifade şekillenmesini ürün... Bazı sekmelerin etsek de daha özelleşmiş destekiyor. Yeni nesil neden açık olduğunu artık bir inan kitlesi daha var. çalışma koltukları ÖZLEM hatırlamıyorsunuz bile. Yine de “Nörodivergent” yani beynin insanların omurga ve kapatmıyorsunuz. YALIM dikkat, algı, iletişim ve bel pozisyonlarına Çünkü belki lazım olur. duyusal işleme biçimlerinin göre ayarlanabiliyor. Zihnimiz de giderek bu açık “tipik” kabul edilen biçimden Shaw Contract’ın sekmelere mi benziyor? farklılaştığı bireylerden söz ediyorum. Örneğin. StudioOne platformu Yanıtlanmamış bir ileti, otizm spektrumu, DEHB (dikkat eksikliği ve ise özel renk, ertelenmiş bir telefon görüşmesi, hiperaktivite bozukluğu), disleksi, dispraksi desen ve doku bitirilmemiş bir iş, alınacak bir ve duyusal işleme farklılıkları olan insanlar bu kombinasyonlarıyla randevu, dönülecek bir e-posta, gruptalar. tasarımcılara günün birinde araştırılacak bir Nörodivergenslik bir kişiye özel zemin konu... bozukluk değil, insan kaplamaları Çağımızın yorgunluğunu beyninin doğal çeşitliliğinin oluşturma imkânı yalnızca ne kadar çok şey bir parçası olarak görülür; tanıyor. yaptığımızla açıklamak bu bu yaklaşım “nöroçeşitlilik” Akustik, nedenle eksik kalıyor. Bizi (neurodiversity) olarak ASPECTSS tüketen bazen yaptıklarımız tanımlanıyor. endeksinin en için okul tasarımı üzerine yaptığı değil, zihnimizin arka planında kritik bileşenlerinden. Arka plan gürültüsünü, araştırmalardan doğmuş, zamanla ORTALAMA YERINE sürekli açık kalanlar olabilir. yankıyı ve reverberasyonu azaltmak, dikkat sağlık, konut ve işyeri gibi çok ÇEŞITLILIK Çünkü yarım kalan her gerektiren görevler için yaşamsal önem taşıyor. daha geniş bir alana yayılmış. İşte “Nöro-kapsayıcı şey küçük bir dikkat payı İrlandalı Vibe By Vision’ın geri dönüştürülmüş Söz konusu alan son yıllarda tasarım” (neuroinclusive talep ediyor. O anda onunla PET’ten üretilen Calmtone akustik panelleri sesi otizmin ötesine geçerek DEHB, design) bu çeşitliliği göz ilgilenmesek bile varlığını emerek sakinleştirici ortamlar yaratıyor. Unika disleksi, kaygı bozuklukları önünde bulundurarak biliyoruz. “Sonra yapacağım” Vaev’in Folded Poetry seçkisi ise tasarımcı Eliza ve travma sonrası duyusal farklı duyusal ve bilişsel dediğimiz şey aslında ortadan Redmann’ın travmatik beyin hasarından iyileşme hassasiyetleri de kapsayacak gereksinimlere sahip kaybolmuyor, yalnızca sürecindeki duyusal deneyimlerinden esin alarak şekilde genişledi. Pandemi insanların kendilerini zihnimizin görünmeyen bir sesi hem dağıtan hem emen akustik karo yüzeyler sonrası esnek çalışma güvende, rahat ve köşesine taşınıyor. sunuyor. düzenlerinin yaygınlaşması, işlevsel hissedebileceği Böylece gün bitiyor ama Biyofilik tasarım doğal ışık, bitki örtüsü ve ofis tasarımcılarının farklı mekânlar ve eşyalar zihinsel mesai sürüyor. organik formlar aracılığıyla insan ile doğa odaklanma ve dinlenme üretme pratiğidir. Dinlenmeye çalışırken bile bir arasındaki bağı güçlendirmeyi hedefler. Örneğin iç gereksinimlerine yanıt Amaç, tek bir mekânlarda sıkça karşımıza çıkan yosun duvarları, yerlerde açık sekmelerimiz var. vermesini zorunlu kıldı. “ortalama kullanıcı” Bazen hiçbir şey gerçek bitkiler ile 20 yıla kadar dayanabilen görsel Bugün nöro-kapsayıcı için tasarlamak yapmadığımız bir günün sakinlik sağlıyor. Mohawk Group’un Fractal tasarım mimarlık, iç yerine aşırı ışık, ses, sonunda bile kendimizi yorgun Findings halı karo seçkisi ise doğada tekrar eden mimarlık, mobilya tasarımı, koku veya görsel hissediyoruz. Bedenimiz fraktal desenleri kullanarak stresi azaltmayı aydınlatma ve akustik karmaşıklık karşısında dinlenmiş olabilir ama zihnimiz hedefliyor. mühendisliğini bir araya farklı tepkiler veren onlarca küçük olasılığı aynı Kompartmanlaşma, mekân içinde izolasyonu getiren disiplinlerarası bir bedenleri ve zihinleri anda taşımayı sürdürüyor. anlatır, mahremiyet ve dinlenme alanları yaratarak uygulama alanı haline geldi. kapsayan esnek Yalnızca işler de değil. aşırı uyarılmayı azaltmayı amaçlar. Lakeshore ortamlar kurmaktır. Yaşamın kendisi de açık Learning’in Sensory Hideaway’i çocuklar için BEŞ ILKE Nöro-kapsayıcı dokunsal unsurlar ve filtrelenmiş ışıkla korumalı sekmelere dönüşüyor. Belirttiğim üzere tasarımın akademik bir sığınak sunarken Nook firmasının Sensory 76 Konuşmamız gereken kalibrasyon, kişiselleştirme, temeli büyük modülü standart kapı genişliklerinden geçebilen insanlar, vermemiz gereken akustik, biyofili ve ölçüde mimar taşınabilir bir duyusal mola kapsülü olarak kararlar, olmak istediğimiz kompartmanlaşma adını Magda Mostafa’nın karşımıza çıkıyor. OFS’nin ROOM koleksiyonu kişi, gitmek istediğimiz yerler, verebileceğimiz beş ilke geliştirdiği ise ses yalıtımlı kapsülleriyle açık ofis planlarında başlayacağımızı söylediğimiz etrafında gelişen bir ASPECTSS Otizm odaklanma ve mahremiyet alanları yaratıyor, bu alışkanlıklar… pratikten söz ediyoruz. Tasarım Endeksi’ne tasarım Uluslararası Otizm Sertifikalı Kaynak Her biri “sonra” klasöründe Kalibrasyon, kullanıcının dayanıyor. Bu belgesine sahip. bekliyor. çevresini kendi ihtiyacına endeks, otizmli Zihinsel ferahlığın sırrı göre ayarlayabilmesi HER ÖLÇEKTE UYGULANIYOR bireyler için yaşantımıza daha fazla şey anlamına geliyor. Örneğin mekân tasarlarken Nöro-kapsayıcı tasarım, “herkese uyan tek eklemekte değil, bazı sekmeleri KI firmasının Kiaura dikkate alınması beden” anlayışından uzaklaşarak insan çeşitliliğini kapatabilmekte olabilir. koleksiyonu, “Cognetic gereken yedi ilkeyi mekân tasarımının merkezine yerleştiren bir Belki de bazı şeylerin hiçbir tanımlayan, kanıta Technology” isimli anlayışı temsil ediyor. Bu ilkeler okuldan ofise, zaman gerçekleşmeyeceğini dayalı ilk tasarım çok eksenli bir hareket sağlık kurumundan konuta kadar her ölçekte kabullenmekte. rehberlerinden sistemiyle bedenin ince uygulanabilecek somut bir çerçeve sunuyor. Bu Hepinize iyi pazarlar... biri. Akustik kontrol, mekânsal dizilim, kaçış hareketlerine dinamik olarak yanıt veren bir yaklaşım yalnızca nörodivergent bireyler için alanları, kompartmanlaşma, geçiş alanları, duyusal çalışma koltuğu sunuyor. Pek çok sehpa tasarımı değil, farklı yaş, yetenek ve duyusal profile sahip DENIZ ÜLKÜTEKIN bölgeleme ve güvenlik temellerini içeriyor bu artık elektriksiz, pnömatik bir mekanizmayla herkes için daha esnek, daha insancıl mekânlar deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr rehber. Mostafa’nın çalışması, otizmli çocuklar farklı yükseklik ayarı yaparak kahve sehpasından yaratma potansiyeli taşıyor. İlaç değil mucize arıyoruz merikan çıktı. Bunların en ünlülerinden geliştirmesi değil kuşkuyu sistemleştirmesidir. gazetelerinde, 1932 biri de “Radithor” isimli üründü. Günümüzde bir ilacın piyasaya çıkabilmesi için YAŞAM yılında tuhaf bir İçinde düşük dozlarda radyum yıllarca süren araştırmalar, binlerce gönüllünün GÜNLÜĞÜ ölüm haberi yer aldı. bulunan şişelenmiş su, “canlı katıldığı klinik çalışmalar ve bağımsız denetimler A Haberin kahramanı ölüler için çare” sloganıyla gerekir. Bu uzun süreç, geçmişte ödenen ağır sıradan biri değildi. Eben Byers, bedellerin sonucu. satılıyordu. Yorgunluğu giderdiği, dönemin tanınmış sanayicilerinden, gençleştirdiği, cinsel gücü artırdığı AMAÇ TEDAVI DEĞIL golf şampiyonlarından ve sosyete iddia ediliyordu. Bugün artık kimse radyumlu su içmiyor. figürlerindendi. Varlıklıydı, Byers bu ürünü çok sevdi. Ama mucize arayışı hiç bitmedi. Son dönemde yaratmasıydı. eğitimliydi ve dönemin en iyi Günde birkaç şişe içmeye başladı. Donald Trump’ın “şişman iğnesi” olarak Bir zamanlar radyum gençlik vaat ediyordu. doktorlarına ulaşabilecek olanakları Gerçekten daha iyi hissettiğini tanımladığı, özünde başka amaçlarla geliştirilen Daha sonra mucize vitaminler geldi. Ardından vardı. Öldüğünde ise çenesinin ÖMÜR söylüyordu. Belki plasebo etkisiydi, GLP-1 ve GIP temelli ilaçlar bunun en görünür hormonlar, detokslar, oksijen terapileri, gençlik büyük kısmı yoktu. belki de insanın inanmak istediği TANYEL örneklerinden. Klinik çalışmalarda daha önce serumları ve sayısız “doğal” ürün ve işlem. Daha da ilginci, onu öldüren şey şeye inanma eğilimi. Sonuçta görülmemiş kilo kayıpları sağladılar ancak bu Bugün sosyal medyada dolaşan bazı sağlık bir hastalık değil, sağlık vaadiydi. kendisini daha enerjik hissediyordu başarının çok kısa sürede kültürel bir fenomene önerilerine baktığımızda mekanizma aslında Hikâye birkaç yıl önce başlamıştı. ve bu ona yetmişti. dönüşmesi de dikkat çekiciydi. Kısa süre içinde pek değişmiş görünmüyor. Bilimsel görünen Byers, tren yolculuğu sırasında kolunu incitmiş, Sorun, radyumun da sabırlı olmasıydı. Bedene bu ilaçlar asıl hedefleri olan diyabet veya obezite birkaç kelime, etkileyici bir hikâye, birkaç ünlü ağrıları geçmeyince kendisine yeni bir ürün giren radyum, kalsiyuma benzer davranarak tedavisinin değil gençliğin, güzelliğin ve ince kullanıcı ve büyük vaatler. önerilmişti: Radithor. kemiklerde birikiyordu. Yıllar boyunca sessizce bedenin de sembolüne dönüştü. Bir noktadan yerleşiyor, dokuları tahrip ediyordu. Byers’ın UMUT VE KORKU ARASINDA GELECEĞIN MADDESI IŞILDIYOR sonra insanlar ilacı değil, ilacın vaat ettiği yeni dişleri dökülmeye başladı. Baş ağrıları ortaya İnsan zihni umutla korku arasında sıkıştığında Bugün kulağa bilimkurgu gibi geliyor ama o yaşamı konuşmaya başladı. çıktı. Ardından çene kemikleri parçalandı. kanıta değil hikâyeye kulak verme eğilimindedir. yıllarda radyum geleceğin maddesiydi. Marie Radithor başarısız bir üründü. Günümüzün Doktorların yapabileceği pek bir şey kalmamıştı. Her çağ kendi Radithor'unu üretir. Değişen Curie’nin keşfi dünyayı büyülemişti. Gazeteler obezite ilaçları ise bilimsel olarak etkinliği RADYOAKTIF SU radyumu neredeyse sihirli bir element gibi ürünlerdir, insan zihni ise şaşırtıcı ölçüde aynı kanıtlanmış tedaviler. Ortak noktaları etkinlikleri sunuyordu. Karanlıkta parlıyor, görünmez enerji kalır. Öldüğünde geride yalnızca trajik bir değil, insanların onlara yüklediği anlam. Radyum Belirsizlikten hoşlanmayız. Hastalanmaktan yayıyor ve bilimin sınırlarını zorluyordu. insan hikâyesi değil, tıp tarihinin en önemli gençliğin anahtarı sanılmıştı. Bugün ise kimi İnsanlar bu enerjinin sağlığı da derslerinden biri kaldı. Bugün bu hikâyeyi korkarız. Yaşlanmayı kabullenmek istemeyiz. zaman tek bir enjeksiyonun yalnızca kiloları yenileyebileceğine inanmak istedi. Kısa süre okurken “Nasıl olur da insanlar radyoaktif su Biri çıkıp “Çözüm burada” dediğinde ona değil, yaşamı da değiştireceğine inanılıyor. içinde radyumlu diş macunları, kozmetikler, içer?” diye düşünmek kolay. Oysa sorun radyum inanmayı tercih ederiz. Belki de bu nedenle İnsanlık yüzyıllardır aynı şeyi arıyor: Bir çikolatalar, yüz kremleri ve tonikler piyasaya değildi. Sorun, her çağın kendi mucizesini modern tıbbın en büyük başarısı yeni ilaçlar ilaçtan çok, bir mucize. otanyel@yahoo.com