Catalog

pinar.aksu@cumhuriyet.com.tr 26 NİSAN 2026 3 Norwich Kalesi Müzesi ve Sanat Galerisi Müzelerin Oscar’ları Dünya çapında müzelere verilen ödüller, sanatın kamusal alana ve toplumsal yaşama yönelik bakışı BALA GÜRCAN hakkında önemli MADRA veriler içeriyor. ir müzeye adım Fund Museum of the Year” ş Küçük iddetin The Box (Plymouth) atmak, çoğu (Yılın Müzesi) için kısa zaman farkına listeye giren beş kurum olan varmadan verilmiş Norwich Castle Museum & büyük hikâyesi Bbir kararı kabul Art Gallery, The Fitzwilliam etmektir. Hangi hikâyelerin Museum (Cambridge), The okakta doğmadım anlatılacağına, hangi Box (Plymouth), National PINAR AKSU belki ama sokakta nesnelerin korunacağına, kimin Gallery (Londra) ve V&A büyüdüm. İnsanların geçmişinin görünür olacağına East Storehouse yalnızca arasında, onların ilişkin yöneticiler tarafından koleksiyonlarıyla değil, Shızında, onların oluşturulan bir kurgunun içine müzecilik yaklaşımlarıyla öne sesinde... Kimi zaman girersiniz. Bugün bu kararları çıkıyor. Art Fund direktörü sevildim, kimi zaman yok iyi verenler ziyaretçi sayılarını Jenny Waldman finalistlerin sayıldım ama en çok da şunu etkilemenin yanı sıra prestijli “olağanüstü yaratıcılık öğrendim: İnsan, gördüğünü ödüllerin de önünü açıyor. ve yenilik” sergilediğini SARI’NIN sanıyor oysa çoğu şeyi Son yıllarda müze ödüllerinin vurguluyor. görmezden geliyor. KÖŞESI sayısı da etkisi de büyüyor. 2003’ten bu yana verilen Bir gün bir çocukla Bunun nedeni açık: Müzeler bu ödül, kazanana 120 bin, karşılaştım. Elinde bir taş toplumsal tartışmaların finalistlerin her birine ise vardı. Gözlerinde merakla karışık bir şey... Adını merkezinde duran, toplumsal 20 bin Sterlin sağlıyor. koyamadım. Bana doğru yaklaştı. Ne yapacağını etki yaratma potansiyeli Aday müzelerin toplumla tam kestiremedim. İnsanların bazı hareketleri vardır, yüksek kurumlar. Bir eserin kurduğu ilişki, sergileme anlaması zordur. Bir an duraksar, sonra hızlanırlar. O nerede sergileneceği kimi cesareti ve erişilebilirliği da öyle yaptı. zaman diplomatik gerilim bile belirleyici. Norwich Castle’ın Taşı attı. Canım acıdı ama asıl acıtan şey bu yaratıyor. Bir müze bulunduğu “İngiltere’nin en erişilebilir değildi. Asıl acıtan, etraftaki insanların yüzleriydi. kentin kimliğini yeniden kalesi” olma hedefiyle geçirdiği Kimisi başını çevirdi, kimisi gülümsedi, kimisi betimleyebiliyor. Böyle bir dönüşüm veya The Box’ın “çocuktur” dedi. O an anladım ki mesele sadece o denklemde “iyi müzecilik” Plymouth’un kolektif hafızasıyla çocuk değil. tanımı da giderek daha önemli yüzleşmesine alan açması bu Mesele, o çocuğun yaptığını görüp de bir şey duruma geliyor. yaklaşımın somut örnekleri yapmayanlardı. arasında. KOLEKSİYON DEĞİL Ben bir hayvanım. Acıyı anlatamam, şikâyet Geçen yılın kazananı Beamish, Geçen yılın kazananı edemem, kendimi savunamam ama hissederim. Hem YAKLAŞIM ÖNEMLİ County Durham’daki bir açık Beamish, County de çok derinden. Ve şunu da hissederim: Bir çocuk, Bu tartışmanın en hava müzesiydi. Bu tercih bile Durham’da bir açık bir canlıya zarar verirken aslında bir şey eksiktir güncel örneklerinden biri merkez-periferi dengesinin hava müzesi. içinde. Bir boşluk. Bir kopukluk. Belki kimse İngiltere’den... Bu yıl “Art değiştiğini gösteriyor. ona “başkasının canı ne demek” anlatmamıştır. Belki kendi canı da bir zamanlar acımıştır, kimse görmemiştir. Ama siz görüyorsunuz ve görüp de geçiyorsunuz. Siz buna “küçük bir olay” diyorsunuz ama ben size şunu söyleyeyim: Küçük değil. Çünkü bir çocuk, benim acımı hissetmiyorsa, yarın bir başkasının Meksika’daki Ulusal acısını da hissetmeyebilir. Bugün bana atılan taş, Antropoloji Müzesi yarın başka birine yönelmez mi sanıyorsunuz? EMPATİ EKSİKLİĞİ RİSK ÖDÜLLENDİRİLİYOR 12. ULUSLARARASI Ben çok şey gördüm. Sokakta yaşarken insanları Avrupa’da sahne 1977’den beri “European izlemeyi öğrendim. Birbirlerine nasıl baktıklarını, Museum of the Year Award”a (Avrupa Yılın nasıl konuştuklarını... Bazen de nasıl incittiklerini. Müzesi Ödülü) ait. Ancak bu ödülü farklı kılan URLA ENGİNAR Ve şunu fark ettim: Empati eksikliği dediğiniz şey, ise cesarete açtığı alan. EMYA kapsamında aslında sessiz bir alışkanlık. Yavaş yavaş yerleşiyor. verilen Kenneth Hudson Award da toplumsal Önce bir hayvanla başlıyor, sonra bir insanla devam tabulara dokunan, zor ve rahatsız edici geçmişleri ediyor. FESTİVALİ saklamadan anlatan müzeleri onurlandırıyor. Siz buna “abartı” diyebilirsiniz ama ben bunun Sektörde bu ödülü ana ödülden daha değerli sonuçlarını gördüm. Bir çocuk bir gün bana bulanların sayısı az değil. Çünkü “en iyiyi” seçmek vurduysa ve kimse ona bunun neden yanlış olduğunu başka, risk alabileni işaret etmek başka bir şey. anlatmadıysa o çocuk büyüdüğünde neyi doğru Bu kaymanın en görünür olduğu yerlerden biri sanacak? Sınırları kim çizecek? “Dur” demeyi kim Latin Amerika. Brezilya’daki Museu do Amanhã, öğretecek? iklim krizi ve gelecek senaryolarını merkeze Eğitim diyorsunuz ya... alan yaklaşımıyla Leading Culture Destinations Ben okula gitmedim ama sizin eğitiminizi Awards’da (Öncü Kültür Rotaları Ödülleri) Güney dışarıdan izledim. Çocuklara çok şey öğretiyorsunuz ve Orta Amerika’nın yılın en iyi yeni müzesi ama bazen en basit şeyi atlıyorsunuz: Bir canlının seçildi. Müze, klasik anlamda geçmişi korumaktan can olduğunu. çok geleceği tartışmaya açtığı için dikkat çekiyor. Empatiyi ders olarak anlatamazsınız belki ama Benzer biçimde Meksika’daki Museo Nacional yaşatabilirsiniz. Bir çocuğa, beni sevdirdiğinizde de Antropología, yıllardır uluslararası müze aslında bana değil, kendine bir şey öğretmiş ödüllerinde ve listelerinde üst sıralarda yer olursunuz. Çünkü bir başkasını hissedebilen insan, alarak yerli kültürleri merkezine alan anlatının kendini de daha iyi anlar. da “evrensel kalite” olarak kabul gördüğünü Ama siz çoğu zaman şunu seçiyorsunuz: kanıtlıyor. Bu örnekler, coğrafyanın da artık Görmezden gelmek. “Geçer” diyorsunuz. belirleyici olmadığını gösteriyor. Merkez dışında “Büyüyünce düzelir” diyorsunuz. Peki ya üretilen fikirler ödül sistemine yön veriyor. düzelmezse? Benim yaralarım iyileşir belki. Sokak buna alışık ABD’DE FARKLI YÖNTEM ama o çocuğun içindeki eksiklik ne olacak? O eksiklik büyürse kim iyileştirecek? ABD’de Bakın, ben size kızmıyorum. Sadece anlamaya sistem daha çalışıyorum ama siz de biraz durup şunu düşünün: farklı işliyor. Bir çocuğun bir hayvana nasıl davrandığı, aslında American dünyaya nasıl baktığının en açık göstergesi değil mi? Alliance of Eğer o bakışta merhamet yoksa, bunu “çocukluk” Museums diye geçiştirmek kolaydır. Ama sonuçları kolay (Amerikan Festival Kortej - Açılış Töreni olmaz. Müzeler Birliği) Ben Sarı’yım. Sokakta yaşayanlardan sadece 1 Mayıs Cuma 16.00 tek bir “kazanan” ilan etmek yerine akreditasyon biri. Ama belki de sizin görmediğiniz şeyi en modelini benimsiyor. Smithsonian’dan MoMA’ya Cumhuriyet Meydanı net görenim: Şiddet bir anda başlamaz. Önce kadar bini aşkın müze, belirli standartları hissizleşmeyle başlar. karşıladığı için bu akreditasyonu taşıyor. Burada Ve hissizleşme, en çok da görmezden gelindiğinde amaç birincilik değil, sürdürülebilir bir kalite büyür. Belki de bu yüzden, bir dahaki sefere bir ve güven duygusu yaratmak. Bütün bu örnekler çocuk bir hayvana zarar verdiğinde, sadece çocuğa aynı noktaya çıkıyor: Müzenin tanımı değiştikçe değil kendinize de bakın. ödülün ölçütleri de değişiyor. Çünkü empati, sadece öğrenilen değil, hatırlanan Bir zamanlar güçlü bir koleksiyon yeterliydi. bir şeydir. Ve siz hatırlamazsanız, onlar hiç Bugün ise asıl soru şu: Bu koleksiyon kiminle konuşuyor, kimi dışarıda bırakıyor, hangi öğrenemez. hikâyeleri anlatmaya cesaret ediyor?