Katalog

31 MAYIS 2026 2 EDITÖRDEN Daha az tüketiyoruz ir zamanlar insan yalnızca yaşardı. Bugün ise aynı zamanda kendisini Banlatıyor, sunuyor, pazarlıyor ve düzenli olarak güncelliyor. ama neden? Belki de modern insanın en görünmez mesleklerinden biri Hayat pahalılığı yalnızca bütçeleri değil, tüketim alışkanlıklarını da dönüştürüyor. Ancak daha az tüketmek her zaman daha bu: Kendi yaşamımızın halkla ilişkiler uzmanı olmak. sürdürülebilir yaşamak anlamına gelmiyor. Türkiye’de birçok kişi çevresel kaygılarla değil, ekonomik zorunluluklarla sadeleşiyor. Artık yalnızca ne yaptığımız ürkiye’de son yıllarda değil, nasıl göründüğümüz de derinleşen ekonomik önemli. Hatta çoğu zaman daha DAIRESEL kırılganlık, gündelik FLORA önemli. yaşamın hemen her Bu yüzden artık başarı Talanında hissediliyor. bile yalnızca yaşanan bir Market sepetlerinden kira deneyim değil, anlatılması, giderlerine, enerji faturalarından görünür kılınması ve doğru ulaşım maliyetlerine kadar uzanan paketlenmesi gereken bir içerik tablo, tüketim alışkanlıklarını da gibi. yeniden şekillendiriyor. Ancak AYÇA HHH ortaya çıkan yeni tüketim biçimi, her CEYLAN Bir iş başarısı paylaşılırken zaman bilinçli bir sürdürülebilirlik kullanılan dil, bir tatilin anlayışına dayanmıyor. ayca_ceylan kadrajı, bir kahve masasının SÜRDÜRÜLEBILIRLIK ALGISI düzeni... Hepsi görünenden daha büyük bir şeyi işaret İstanbul Planlama Ajansı’nın ediyor: İnsan artık yalnızca (İPA) “İstanbul’da Sürdürülebilir Tüketim Algısı” araştırması da bu kendisi olmak istemiyor, aynı dönüşümün çarpıcı bir fotoğrafını zamanda “iyi temsil edilen” bir sunuyor. Araştırmada katılımcılara sürümüne dönüşmek istiyor. yöneltilen “Yaşam maliyetlerindeki Sürekli temsil halinde artış tüketim alışkanlıklarınızı nasıl yaşamak kolay değil. İnsan değiştirdi?” sorusuna yüzde 34.5 yalnızca işini değil, karakterini oranında “Daha bilinçli tüketmeye de yönetmeye çalışıyor. yöneldim” yanıtı verildi. Buna Nasıl göründüğünü, nasıl karşılık katılımcıların yüzde 21.8’i algılandığını, ne kadar esin tasarruf etmek zorunda kaldığı için verici bulunduğunu düşünerek daha az tükettiğini ancak bunun hareket ediyor. bilinçli bir tercih değil, zorunluluk HHH olduğunu belirtti. Bu durumun en ilginç tarafı Bu ayrım önemli. Çünkü son ise artık bunun bize yapay bile dönemde sıkça duyduğumuz “az yüzde 46.3’ü sürdürülebilir tüketimi çevreci davranışlar değil, yıllardır de öne çıkıyor. gelmemesi. tüketim” eğilimi, her zaman çevre kendi yaşamına yakın buluyor. ekonomik koşullar nedeniyle Öte yandan ekonomik baskı, Kendimizi bir marka gibi bilinciyle gelişmiyor. Kimi zaman sürdürülen alışkanlıklar. Bu tablo aslında Türkiye’de sürdürülebilir tercihlerin önünde sunmak, doğal bir refleks ertelenen bir alışveriş, tamir edilen Araştırmada sürdürülebilir gündelik yaşam yeni engeller de yaratıyor. haline geldi. Hatta görünür bir ayakkabı ya da ikinci el tercihleri, tüketimi en iyi pratikleriyle Organik ürünler, ekolojik temizlik olmayan insan, sanki eksik En büyük ekolojik farkındalıktan çok ekonomik tanımlayan sürdürülebilirlik malzemeleri ya da etik üretim kalıyormuş gibi hissediliyor. baskının sonucu olarak ortaya arasındaki ifadeler arasında yapan markalar birçok tüketici israf: Zaman HHH çıkıyor. Türkiye’de uzun süredir “çevreye zarar görünmez için giderek daha ulaşılması zor Katılımcılara yöneltilen “Gündelik İnsanın değeri sürekli devam eden yüksek enflasyon, alım vermeyen ilişkiye seçeneklere dönüşüyor. Araştırmada yaşamda en çok hangi konuda israf sergilenmek zorunda mı? gücündeki düşüş ve artan yaşam ürünler tercih de işaret katılımcıların yüzde 22’si artık ettiğinizi düşünüyorsunuz” sorusunda Asıl sorun da burada maliyetleri, tüketimi birçok kişi etmek” ilk ediyor. daha fiyat odaklı karar verdiğini yüzde 29.5 ile “zaman israfı” ilk sırada başlıyor. Çünkü yaşam bir için artık bir tercih alanı olmaktan sırada yer Uzun ve sürdürülebilirliğin ikinci plana yer aldı. “Hiçbirini israf etmiyorum” noktadan sonra yaşanan bir şey çıkarıp temel ihtiyaçları dengeleme alırken düştüğünü söylüyor. ömürlü yanıtı da aynı orana ulaştı. Enerji yüzde olmaktan çıkıp yönetilen bir meselesine dönüştürüyor. “uzun ürün Bugün sürdürülebilirlik bir 12.3, para yüzde 11, gıda yüzde 10.8 ve su imaja dönüşebiliyor. ömürlü ZATEN YAŞAMIMIZDAYDI kullanmak, yüzde 10.3 oranında belirtildi. “Neyi israf yandan iklim krizinin zorunlu hale Ve insan, kendi hikâyesini ürünler tamir etmek, olarak tanımlıyorsunuz” sorusuna ise getirdiği bir yaşam pratiği olarak Araştırmanın dikkat çekici anlatmaya çalışırken bazen almak ve katılımcıların yüzde 29’u “gereğinden ikinci el konuşulurken diğer yandan ekonomik sonuçlarından biri de sürdürülebilir onu yaşamayı unutabiliyor. tamir etmek”, fazla kıyafet almak”, yüzde 20.8’i değerlendirmek gerçeklerle sınanıyor. Çünkü tüketim kavramına dair farkındalığın Hepinize iyi pazarlar... ise “tabakta yemek bırakmak” “daha az hâlâ sınırlı olması. Katılımcıların ya da sürdürülebilir bir gelecek yalnızca yanıtını verdi. harcayıp tasarruf yüzde 67.1’i bu kavramı daha önce mevsiminde bireysel tercihlerle değil erişilebilir, DENIZ ÜLKÜTEKIN etmek” ve “yerel- hiç duymadığını belirtiyor. Ancak tüketmek, birçok adil ve ekonomik olarak mümkün deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr mevsimsel gıda tüketmek” kavram açıklandığında katılımcıların kişi için yeni keşfedilmiş seçeneklerle kurulabiliyor. Van Gogh, ‘Yıldızlı Gece’ ve klozet kapağı an Gogh, değerlendirmeler son derece önemlidir: kardeşi “Şeyleşme kavramının yeniden Theo’ya tanımlanmasının anahtarı haline getirmek yazdığı bir istediğim şey unutma, hafıza kaybı halidir. Vmektupta şöyle Bilişsel süreçlerimiz esnasında varlıklarını bir diyor: tanıma tutumuna borçlu olukları duygusunu “Bir de yıldızlı bir gecede kaybettiğimiz ölçüde, diğer insanları yalnızca selvi ağaçları yapmalıyım. duyarsız nesneler olarak kavrama eğilimi AYŞE ACAR Ya da olgunlaşmış gösteririz.” (*) mısır tarlaları üstünde ‘ŞEY’E DÖNÜŞMEK yıldızlar... Burada harika Honneth’ten hareketle şunu söyleyebiliriz: geceler oluyor. Dur durak bilmeden yanıp Başka insanları, canlıları, doğayı anlama tutuşurcasına çalışıyorum. Bir yılın sonunda yetimizi kaybetmiş durumdayız. Zihnimizle ortaya ne çıkacak merakla bekliyorum. tüm dünyayı algılamaya devam ediyoruz. O zamana değin ikide bir rahatsızlanma durumum da geçer umuyorum. Görmek, işitmek, koklamak hiçbir yere Şimdilik bazı günler epeyce kötü oluyorum gitmiş değil ancak algıladıklarımızdan ama üstünde durmuyor, hiç tasalanmıyorum etkilenmek için gerekli olan yetiyi ne yazık ki çünkü bunun gerçekten olağandışı geçen kullanamıyoruz. Tüm dünya deneyimimizin kışın bir tepkisi olduğunu biliyorum. böylesine şeyleşmesi doğrudan kendimizin Resimlerimin harcamalarımı karşılayacağı bir “şey”e dönüşmesi anlamına gelmektedir. Tablonun pek çok tüketim nesnesine; çorap, durumda. Karşılaşmalar bir insanın bir noktaya varmam, hatta geçmişte yaptığım “Yıldızlı Gece” tablosunu bir klozet kapağı tişört, tabak gibi ürünlere işlenmiş olması insanla karşılaşmasından çok o insanların harcamalar da göz önünde tutulursa bu yapmak, bu klozet kapağını satın alıp üzerine sizi de rahatsız ediyordur mutlaka. Veya en sahip olduklarını düşündükleri nesnelerin noktayı geçmem gerek. Neyse, günün birinde oturmak. Bunlar ne yazık ki sağlıklı, normal azından bazılarımız bu meseleyi kendisine karşılaşmasıdır. Amiyane tabirle cüzdanlar olacak elbet.” bir insanın yapabileceği şeyler değil. dert ediniyordur diye düşünüyorum. cüzdanlarla karşılaşmaktadır. Son derece sarsıcı maddi ve manevi Tablo yalnızca bir örnek. Mozart’ın İnternette arama yapacak olursanız Van Bu tarz karşılaşmaların bir sonucu olarak sıkıntılarla geçmiş bir yaşam ve “Yıldızlı notalarının işlendiği peçeteleri alıp yemek Gogh’un bu tablosunun klozet kapağına da şeyleşme, meta telaşına kapılmış insanların Gece”... Bu eser Van Gogh’un tüm dünya yedikten sonra ağzı silmek ve peçeteyi işlendiğini görebilirsiniz. Gördükçe insanın çevrelerini saran her şeyi ve herkesi çapında bilinen eserlerinin başında gelir. buruşturup çöpe atmak da normal değil. potansiyel olarak “kullanılabilir şeyler” “Yıldızlı Gece” tablosuna gerçek bir bakış, canını sıkan, “Nasıl bir dünyada yaşıyorum Veya bir etek modeline “Mevlana” ismini sanatçıyla zaman ve mekânı aşan bir iletişime ben!” dedirten bir şeyleştirme! olarak görmesine neden olmaktadır. (*) verip onu pazarlamak ve satın alıp giymek! olanak verecekmiş gibidir. Tablo her an bizi Kapitalist toplumların kurulmasıyla Kapitalist dünyada insan, kendi kabiliyetini, Bunların hiçbiri normal değil... içine alacak ve o yıldızlı gecede Van Gogh’la birlikte öznelerarası ilişki Marx’ın yalnızca bir şeyden yararlanmaya indirger. buluşacakmışız gibi... ifadesiyle “meta mübadelesi”ne dönüşmüş Axel Honneth’in şeyleşme üzerine yaptığı * Axel Honneth-Şeyleşme, Fol Yayınları.