Katalog

10 MAYIS 2026 6 Yağmurun açtığı kapı: Vazelon Manastırı uştul Manastırı’nın yalnız örtmez, onları büyütür. Her şeyi eksilmiş taşlarından olduğundan daha eski, daha derin, sonra yol bu kez bizi, daha içli gösterir. Vazelon (Yahya) Manastır’ın kökleri eski zamanlara K Manastırı’na götürdü. uzanır. Anadolu’nun en eski Trabzon’un Maçka ilçesinde, Kiremitli manastırlarından biri sayılır. İlk köyü sınırları içerisinde ve Galyan yapının bir mağaranın önünde Vadisi’nde yer alan bu eski yapı, o gün kurulduğu sonra yüzyıllar boyunca GÜVEN fl bize yalnızca tarihini değil, yağmurun büyüyüp değiştiği anlatılır. Bugün altında açtığı kapıyı da gösterdi. görülen kilise ile keşiş odalarının daha BAYKAN Dışarıda sağanak, içeride taş duvarlar, geç dönemlere ait olduğu, kuzeydeki elimizde çay… Ve bir pencerenin şapelde eski fresklerin izlerinin önünde asılı kalan tek soru: Bu ormana bakan bulunduğu bilinir. Bütün bunlar Vazelon’u havadan değil, biraz da zamandan koruyordu ömrünü daha başka ölçüyor. Koşuşturduğumuz kaçıncı kişiydik? yüzyılların üst üste bıraktığı katmanlı bir sanki. günlerin, aceleyle harcadığımız zamanların Bir önceki durağımız Kuştul Manastırı’ydı. belleğe dönüştürür. karşısına, sabırla beklemiş taşlar çıkıyor. O PENCEREDEKİ SORU Eksilmiş taşların, suskun duvarların, hafızaya zaman anlıyorsunuz: Biz geçiyoruz ama bazı YAĞMURLA GELEN SIĞINAK dönüşmüş bir yapının önündeydik. Yolculuk İnsan bazı yerleri uzaktan güzel bulur, yerler kalıyor. Ve tam o sırada yağmur bize eşlik etti... elbette orada bitmedi. Çünkü Maçka’nın bazı yerleri ise ancak içinde bir süre kalınca Karadeniz’de yağmur bazen bir hava olayı YOLUN BIRAKTIĞI dağları, bir sırrını gösterirse ötekini geride anlar. Vazelon Manastırı o gün benim için değil, yol arkadaşıdır. Siz nereye giderseniz saklar. Yol bizi Vazelon Manastırı’na çağırdı. tam da böyle oldu. Taşlarına bakarak değil, Sümela Manastırı’nı elbette ayrı bir yere o da oraya gelir. Manastıra vardığımızda da Eğer Kuştul kırılmış bir hatıraysa, Vazelon içinde oturarak, duvarlarını seyrederek değil, koyarım. Kuştul Manastırı’nı da öyle. Ama öyle oldu. Önce ince ince başladı, çoğaldı. yaralı ama dimdik duran bir gövde gibidir. Aynı yağmurdan kaçıp ona sığınarak anladığım bir Vazelon bana ikisinden başka bir şey daha Sonra yıllar öncesinden coğrafyanın içindedir yer. söyledi: Sığınmanın da bir hafızası olduğunu… bizi tanıyormuş gibi ama insanda bıraktığı Sonra birbirimize baktık. Hiç unutmam Bir yapının yalnız geçmişte değil, bugün manastırın taşlarına duygu başkadır. Biri o bakışı. Neredeyse aynı anda aynı soruyu de insana kapı açabildiğini… Bir yağmur vurdu. O an anladık daha çok eksikliğin sorduk: Bu pencereden bu güzelim ormana anının bazen tarih bilgisinden daha kalıcı ki Vazelon Manastırı diliyle konuşur, öteki bakan kaçıncı kişiydik acaba? olabildiğini… yalnızca görmek için varlığını, ağırlığını O soru, orada, yağmurla çayın arasında asılı İnsan bazen bir manzarayı değil, bir anı geldiğimiz bir yer değil, ve içindeki vakarı kaldı. Ve bence o yolculuğun en derin yerine ömür boyu taşır. Vazelon Manastırı’ndan biraz o gün bize kapısını açan hâlâ taşır. de orada yerleşti. Çünkü bazen bir gezinin özü, böyle döndüm. Orada gördüğüm şey yalnız taş bir sığınaktı. gördüğünüz şeyde değil, sorduğunuz sorudadır. değildi. Taşın içinde birikmiş zaman, yağmurun ORMANIN O anı bugün bile Bizden önce bu pencereden kimler baktı? Kaç altında büyüyen sessizlik ve dostlukla İÇİNE DOĞRU büyük bir sıcaklıkla kişi yağmura bizim gibi tutuldu? Kaç kişi paylaşılan bir andı. Belki de bu yüzden, Vazelon hatırlıyorum. Termostan elindeki sıcak bardakla dünyadan biraz olsun Vazelon Manastırı’nı anlatırken yalnız tarih Manastırı’na bardaklarımıza çay uzaklaştı? Kaç kişi tam o noktada hayatın ne anlatmış olmuyorum. Biraz memleketi, biraz ilerledikçe orman döktük. Yağmur kadar geçici, doğanın ne kadar kalıcı olduğunu dostluğu, biraz da insanın bazı yerlere neden koyulaşır. Çam dışarıda kendi şarkısını düşündü? yeniden dönmek istediğini anlatıyorum. ağaçlarının arasından söylüyordu. Biz, yılların Vazelon Manastırı’nın içindeki o kısa mola, Siz yolunuzu bir gün Maçka’ya düşürürseniz süzülen ışık, yolun içinden geçip gelmiş hafızamda bir gezi ayrıntısından çok daha ve bilinen güzergâhların biraz dışına çıkmak üstünde parçalı o taş yapının içinde, fazlası olarak kaldı. Çünkü bazen bir yapıyı isterseniz, yüzünüzü Vazelon Manastırı’na gölgeler bırakır. Taş, bir pencerenin kıyısına gerçekten anlamak için onun duvarlarına çevirin. Çamların arasından yükselen o eski ağaç, yosun, toprak, oturduk. Önümüzde bakmak yetmiyor; bir süre onun içinde oturmak yapıya bakın. Yağmur varsa daha da iyi. Çünkü Galyan Vadisi’nin derin nem, yağmur kokusu gerekiyor. O yapı artık size dışarıdan görünen bazı yerler güneşte güzel görünür; bazıları ise yeşili, Karadeniz’in o birbirine karışır. bir tarih parçası olmaktan çıkıyor, yaşamınıza yağmurla birlikte gerçek sesini bulur. koyu orman dokusu Sanki doğa bu yapıyı dokunan bir şeye dönüşüyor. Ve belki siz de bir gün o pencerede durup vardı. Ağaçlar yağmurla çoktan kalbinin içine İçeride otururken taşların yılları nasıl aynı soruyu sorarsınız: Bu ormana bakan daha koyu, daha diri, almıştır. Vazelon biriktirdiğini düşündüm. O duvarlar neler kaçıncı kişiyim? O zaman anlarsınız ki bazı daha canlı görünüyordu. Manastırı’na görmüştü kim bilir. Kaç kış geçmişti yolculuklar yalnız gidilip gelinmez; insanın Çayın buharı yüzümüze yaklaşırken insanda üstlerinden, kaç bahar gelmişti, kaç yağmur içinde kalır. Vazelon Manastırı da benim için vuruyor, yağmurun hafif bir ürperti inmişti pencerelerine. Orada yalnızca birkaç tam olarak böyledir: Trabzon’un, dağlara, kokusu içeri doluyor, taş de başlar. Çünkü saat kaldık belki ama o yapı, yüzyılların içinden yağmura ve zamana emanet ettiği kadim bir duvarlar bizi dışarıdaki orman bazı yerleri bakıyordu bize. İnsan böyle yerlerde kendi sığınak gibi. Romantik bir imge değil, adil bir zaman ANNELERE DUYARLI nneler Günü yandan zaman kazandırıcı Anna Jarvis ve akıllı tasarımlar ona, TASARIMLAR sayesinde kendine ayıracağı zamanı 1914’ten tüm yaşamı boyunca Tasarım ve anneler sadece ürün ölçeğinde kesişmiyor. Mekân ve A beri verebilir. mimari tasarımda da annelere duyarlı yaklaşımlar var. Annelere a-t kutlanıyor. Amerika’da fedilmiş anıtların ötesinde, mimarlığın annelikle karmaşık bir ilişk-i Bir anne için çocuğun si var. Metro turnikesinden geçemeyen bir bebek arabası, bir ya- bu yıl bugün için 38 beslenmesi en önemli pının depo odasına sıkıştırılmış emzirme alanı, yanında oturma ye- milyar dolar harcanması konudur. Eğer bir aile ÖZLEM ri olmayan parklar... Bir anne olarak tümünü ve daha fazlasını kent bekleniyor. Türkiye’de söz konusuysa ve istisnai içinde kızımla gezerken deneyimledim. Bunlar kuşkusuz gözden YALIM Hepsiburada/FutueBright bir baba katkısı yok ise kaçmış ayrıntılar değil, o tasarımları kimin yaptığı ve yaparken top- tarafından yapılan lumun çok önemli bir parçasını oluşturan annelerin konforunu ne mutfak zamanın en çok denli önemsediği ile ilgili kararlar. analizlere göre e-ticarette bugün için harcandığı yer. Gelişen Zooco Estudio tarafından tasarlanan Santa Monica’daki Big and ortalama 4700 TL harcıyoruz. 10 kişiden teknolojilerle donatılan Tiny kafe, çalışma alanı, eğitim alanı ve çocuk bölümünü aynı an- 9’u hediye almayı planlıyor. Anneler Günü pişirme cihazları, anneleri da barındırıyor. Tasarımcılar bunu bir yenilik gösterisi olarak değil, ekonomisi giyim, çanta, ayakkabı, çikolata, bir duruş olarak tercih ettiklerini belirtiyor: Profesyonel sorumlu- hedef kitle olarak alıyor. içecekler, yemeğe götürme deneyimi, kısa luklar ile bakım sorumlulukları birlikte tasarlanmayı hak eden ge-r Bu tasarımlar arasında çeklikler onlara göre. tatiller, çiçekler, takılar, aksesuvarlar, ev Hint bir Silikon Vadi eşyaları arasında büyüyor. Türkiye’de girişimcisinin Posha adlı ADİL BİR ŞEKİLDE DESTEK annelerin nedense ev işlerinden sorumlu ürünü en yenilerden. 2015’te MASS Design olduğu gerçeği ile küçük ev aletleri Group, Malawi’nin Ka- Geçen yıl TIME dergisinin kategorisi diğer alanlara göre biraz daha sungu kentinde Mater- inovasyon listesinde yer nity Waiting Village’ı ta- önde koşuyor. Annelerimize Türk kahvesi farkındalık tarihi oldu. Ne var ki alan bu ürünü Wired sarladı. Mimarisinde tek ve çay makinesi, robot süpürge, kahvaltı günümüzde bu minnet duygusu, tüketim dergisi editörü incelemiş. Bu yapay zekâ bir kurumsal blok ye- ve tencere setleri alıyoruz. Amerikalı dürtüsünün en önemli motivasyonlarından. rine Malavi köylerinin destekli robot size fikirler veriyor, yemekleri tüketiciler ise en çok mücevher, özel bir mekânsal mantığından Ticari bakış açısı her yıl artan rakamlar kişiselleştirebiliyor. 1000 adet tarif sunuyor deneyim, elektronik eşyalar, çiçekler ve esinlenen ortak avlular gösterse de anneler ile ilgili olarak farklı ve yemek pişerken cep telefonunuza etrafında daha küçük kutlama kartları ile giyim hediye ediyor düşünenler yine tasarımcılar. fotoğraflar atarak rapor veriyor. bileşenler önerdi. Tasa- annelerine. Dikkatimi çeken diğer bir tasarım ise rım, ilk kez anne ola- ÜCRETSİZ BAKIM EMEĞİ cak kadınlarla deneyim- kalabalık aileler için “planlama” sorununu KÖKLERİ ESKİYE DAYANIYOR Uluslararası Çalışma Örgütü, dünyadaki li anneler arasında bilgi paylaşımını teşvik ediyor, hava koşullarına çözerek bu yükü annelerin üzerinden Bugünün kökleri Anna Jarvis’in 1908’de dayanıklı barınak sağlıyor ve evinden uzakta olan ve hamileliğinin tüm ücretsiz bakım emeğinin yüzde kaldırmaya yarayan Skylight takvim. Bu annesi onuruna başlattığı kampanyadan son döneminde bir yere ihtiyacı olan kadınlar için gelir olanakla- 76.2’sinin kadınlar tarafından yapıldığını akıllı takvim, evin ortasında duran 27 daha eskiye uzanıyor. 1872’de şair ve rı sunuyor. Bu yapı üzerinde yapılan bir araştırma, standart devlet söylüyor. (Kadınlar günde ortalama 4.5, yapılarına göre hemen her tasarım kategorisinde anlamlı biçimde inçlik bir ekran ve tüm aile bireylerini bu kadın hakları savunucusu Julia Ward daha yüksek memnuniyet olduğunu gösteriyor. erkekler 1.5 saat). Kendim de yalnız bir planlama işine dahil ediyor. Bu ürünün asıl Howe, Fransa-Prusya Savaşı’nın ardından Anneleri gerçekten onurlandırmak istiyorsak, onları yalnızca anne olarak biliyorum ki bu oran kadınların tasarım değeri; okul programları, görevler, Barış için Anneler Günü’nü önermiş. sevgiyle değil zamanla, mekânla, teknolojiyle, politikayla ve daha sosyal statülerine göre çok daha uzun Anna Jarvis’in annesi Ann Reeves Jarvis, yemekler, işler gibi görünmez bir mental adil sistemlerle desteklemeliyiz. Anneler Günü bir duygu günü ola- sürelere doğru yükselir. bu durumda Amerikan iç savaşı sırasında “Anneler yükü tek bir kişinin zihninden alıp ortak bilir ama aynı zamanda bir tasarım eleştirisi günü de sayılır çünkü anneliğin romantik bir imge olmasından artık sıkıldık. Annelik dün- “zaman” bir annenin belki de ihtiyacı olan Günü Çalışma Kulüpleri”ni örgütlemiş. bir yüzeye aktarmasında. Özetle sıradan yadaki en karmaşık, en görünmez ve en az tasarlanmış çalışma bi- Annelik şefkati ile toplumdaki yaraları en değerli meta. bir takvim değil, aile içi emeğin yeniden çimlerinden biridir. 27 yıllık annelik serüvenimde ulaştığım en iyi sarmaya çalışan bir örgütlenme, zamanla Bir anneyi çiçekler, zarif ve kalıcı dağıtımı ile anneler adına adalet arayan bir tanım belki de bu oldu. toplumun annelere neler borçlu olduğunun hediyelerle sevindirmek çok güzel. Diğer arayüz. Fotoğraar: Ali Fatih Akçay