Katalog

10 MAYIS 2026 2 EDİTÖRDEN Toprak altındaki nneler Günü ekseninde süregelen tartışmalar bize ne anlatıyor? Annelik Akutsiyet içeren bir konum mu, yoksa böyle bir kutsiyet atfı kadınların omuzlarına yaşam tehdit altında yüklenen sosyal bir pranga mı? Belki de her iki tanımın da ötesinde, anneliği “kutsallık” gibi besin, bir böceğin dönüştürdüğü Bahar toprağın üzerindeki ulaşılmaz mertebelere hapsetmek yaprak parçası, yaşamın devamı yaşamı görünür kılarken yeni yerine, onu her gün yeniden için görünmez ama vazgeçilmez öğrenilen ve hatalarıyla gelişen emeklerdir. bir çalışma toprağa bağımlı insani bir büyüme süreci olarak Toprak yalnızca biyolojik türlerin yok oluş riskiyle karşı görmek gerekiyor. değil, tarihsel bir bellek de taşır. Elbette bu yükü omuzlayan karşıya olduğunu gösteriyor. Washington Üniversitesi Yer ve kadınların yerine söylenecek bir Uzay Bilimleri Profesörü David R. Oysa toprağın sağlığı gıdanın, söz olamaz. Kimisi bunu kutsal bir Montgomery, Dirt: The Erosion of suyun, iklim dengesinin ve mertebe olarak görür, kimisi ise bu Civilizations (Toprak: Uygarlıkların mertebeyi edinmeyi eksiklik olarak Aşınması) kitabında uygarlıkların görünmeyen canlı ağlarının gören topluma karşı kendisini toprağı kullanma biçimleriyle kendi sağlığıyla iç içe. savunur. kırılganlıkları arasındaki ilişkiyi inceliyor. Kaliforniya Üniversitesi HHH DAIRESEL u aylarda Yayınları tarafından 2007’de Öte yandan bu tartışmaların FLORA toprağı yayımlanan kitap, toprağın kaybının kendisi de başlı başına bir şey çoğu yalnızca verimli bir yüzeyin değil söylüyor. zaman kültürlerin, gıdanın ve yaşamı Çünkü Anneler Günü artık Bbitkilerin sürdüren görünmez anlaşmaların yalnızca bir kutlama değil, fışkırdığı, yeşilin kaybı olduğunu da gösterir nitelikte. anneliğin ne olduğu, ne olması yeniden nefes gerektiği ve kim tarafından nasıl aldığı bir yüzey İYİ BAKMAK, KORUMAK tanımlandığı üzerine tartışılan gibi görürüz. Oysa AYÇA Toprak sağlığı için atılacak adımlar bir gerilim alanına dönüşmüş CEYLAN toprağın altında, yalnızca çiftçilerin veya bilim durumda. gözden uzak ama insanlarının konusu değil. Organik ayca_ceylan Bir yanda anneliği yücelten yaşamı ayakta maddeyi artıran tarım uygulamaları, bir anlatı var. Diğer yanda ise bu tutan sessiz bir kompost, erozyonla mücadele, yüceltmenin, kadınlara yüklenen evren vardır: Mantarlar, solucanlar, kimyasal yükün azaltılması, mera ve görünmez bir sorumluluğa böcekler, mikroorganizmalar ve orman ekosistemlerinin korunması dönüştüğünü söyleyenler. köklerle birbirine bağlanan ağlar… kadar kentlerde geçirgen yüzeylerin Belki de konu, anneliğin tek bir Toprak sağlığı dediğimiz şey, işte bu çoğaltılması da bu konunun parçası. tanıma sığmayacak kadar çoğul bir görünmeyen evrenin canlılığından En büyük zararı ne veriyor? Her bahçe, park, bostan ve kent deneyim olması. başlar. toprağı, görünmeyen canlıların Çünkü annelik, dışarıdan Toprak sağlığı, yalnızca tarımsal Araştırmaya göre tehdit altındaki türü, ağaç kesimi 530 türü, istilacı yaşam alanı olabilir. bakıldığında üzerine anlam verimle ilgili bir kavram değil. toprağa bağımlı türler için en büyük türler 523 türü, iklim krizi ve şiddetli Bu yüzden baharda toprağa yüklenen bir kimlik gibi görünse Toprağın canlıları barındırma, baskılar arasında yanlış tarım, hava olayları ise 409 türü tehdit bakarken yalnızca filizlenen bitkileri de en azından gözlemlerime bitkileri besleme, suyu tutma yapılaşma, ağaç kesimi, istilacı türler, altında bırakıyor. Toprak sağlığı değil, o filizleri mümkün kılan dayanarak söyleyebilirim ki çoğu ve süzme, karbon depolama, iklim krizi ve aşırı hava olayları bozulduğunda su döngüsü, gıda sessiz ortaklarımızı da hatırlamamız zaman öğrenilen, değişen, zorlanan besin döngülerini sürdürme ve yer alıyor. Tarım faaliyetleri 1046 üretimi ve ekosistemlerin yenilenme gerekiyor. Toprak cansız bir zemin ve yeniden kurulan bir süreç. ekosistemleri destekleme kapasitesini türü, konut ve ticari gelişim 578 kapasitesi de zarar görüyor. değil yaşayan, nefes alan, hafıza anlatır. Sağlıklı bir toprak, yağmur HHH tutan bir sistem. Onu kaybetmek, suyunu daha iyi emer, kuraklık Bu yüzden onu yalnızca “kutsal” 20.3’ünün küresel ölçekte tehdit Oysa toprağa bağımlı yalnızca verimli bir yüzeyi karşısında daha dirençli olur, olarak tanımlamak da yalnızca altında olduğu belirtiliyor. 1722 tür türler gezegenin en değil, yaşamı birbirine bitkilerin kökleriyle daha güçlü “toplumsal bir rol” olarak görmek ise “veri eksikliği” kategorisinde. temel işlerinde bağlayan görünmez ilişkiler kurar. Yani toprağın sağlığı, de eksik kalıyor olabilir. Yani birçok tür için ne kadar risk çalışır. Organik akrabalıkları da gezegenin yaşam kapasitesinin sessiz Anneler Günü sırasında yükselen maddeyi altında olduklarını bile tam olarak kaybetmek demek. göstergelerinden biridir. tartışmalar da tam olarak bu bilmiyoruz. ayrıştırır, Toprak eksikliğe işaret ediyor. Çalışma ayrıca 35 toprağa bağımlı besinleri 35 TÜR YOK OLDU sağlığı, gezegen Çünkü bu tartışmalar bize türün küresel olarak yok olduğunu yeniden Cambridge Üniversitesi sağlığıdır. Ve anneliğin ne olduğundan çok aktarıyor. Bu sayı ilk bakışta küçük dolaşıma Yayınları’nın yayımladığı “Toprağa belki de bu bizim anneliğe nasıl baktığımızı görünebilir ancak asıl sorun, toprağın sokar, toprağı Bağımlı Türlerin Küresel Yok Olma bahar, toprağın gösteriyor. altındaki yaşamın büyük bölümünün havalandırır, Riski Değerlendirmesi” başlıklı üstünde Bu yüzden bugün anneliği hâlâ yeterince tanınmaması. Yer bitkilerin gördüğümüz yeni çalışma, toprağın görünmeyen tanımlamaktansa onu anlamaya, üstündeki büyük memeliler, kuşlar büyümesini canlılarının karşı karşıya olduğu yeşilin sevincini, anneleri dinlemeye çalışmak daha veya ormanlar daha kolay görünürken destekler. tehdide yönelik önemli bir tablo altında süren anlamlı. Hepinize iyi pazarlar... toprağın içindeki omurgasızlar, Bir solucanın ortaya koyuyor. Araştırmada IUCN görünmez yaşamı DENİZ ÜLKÜTEKİN mantarlar, kök çevresi canlıları ve açtığı küçük Kırmızı Liste kapsamında 8 bin koruma sorumluluğu 653 toprağa bağımlı tür incelendi. mikroorganizmalar çoğu zaman tünel, bir mantar ile birlikte okumamız deniz.ulkutekin@cumhuriyet.com.tr Bu türlerin 1758’inin, yani yüzde koruma gündeminin dışında kalıyor. ağının taşıdığı gerekiyor. @orhunatmis orhun.atmis@cumhuriyet.com.tr F ORHUN ATMIŞ Vera-Depresya Cheap Genes’ten ‘Geri Dönmez’ Mabel Matiz-Dağılıyorum Olaysız Nisan ayında çıkan yeni şarkı ve Geçen yıl kurulan sonra şimdi de Can Bonomo-Bir Başına albümlere birlikte göz atalım... Cheap Genes, yine öncekiler Mert Demir-Biterse Hatıran müziğinde isyanı, gibi günümüzün Şenay Lambaoğlu-Boşuna Değil aşkı ve varoluşu alışkanlıklarına uygun Gökhan Türkmen-Yalan barındıran kısa bir şarkı olan Sıla Dalgakıran-Deli Dans bir grup. “Geri Dönmez” ile Bugüne kadar dinleyiciyle buluştu. Öykü Dörter-Yarınımız Olmayacak geri yayımladıkları “Geri Dönmez”, yola Çiğdem Çelik-Mavi “Beni Bul” ve devam etmeyi öneren Emre Çetinberk-Vali Konağı Caddesi döndü “Parti Faresi” şarkılarından bir dans şarkısı. Koray Candemir’den Güneş’ten ‘Kendine Uzak’ Türk rock müziğinin güçlü Ceylan Ertem’den ‘Ekşimtrak’ isimlerinden Koray Candemir, üçüncü Güneş, yeni kısa albümü anlamlı bir kısa albüm solo albümü “Kendine Uzak” ile dijital “Ekşimtrak”ı dinleyiciyle platformlarındaki yerini aldı. Candemir, Alternatif pop müziğin üretken isimlerinden buluşturdu. Sanatçı, yeni 11 yeni şarkıdan Ceylan Ertem, kendi deyimiyle babasına albümünde de önceki oluşan albümünde olan gönül borcunu ödüyor. Sanatçı, kamyon çizgisini sürdürerek rap, söz yazarlığı şoförü olan babasının yıllardır kızından R&B, hip-hop temelli ve müzikal dinlemek istediği ve en sevdiği şarkılardan Türk pop müziğinin güçlü söz yazarı müziğini pop dokunuşlarla kimliğiyle öne oluşan bir albüme imza attı. “Babamın ve bestecilerinden Sıla Gençoğlu, bir araya getiriyor. Albümde çıkıyor. Albümde İstek Şarkıları” ismini alan albümde Ferdi merakla beklenen yeni albümü “Kafa “Ekşimtrak”ın dışında yer alan dokuz Özbeğen klasiği “Bir Gülü Sevdim”in Yüksek Kalp Kırık”ı geçen ayın “Mutfak”, “Paramparça” parçanın söz ve yanı sıra “Yedin Beni”, “Kimbilir”, “Ayaz başında müzikseverlerle buluşturdu. ve “Al Ya Da Bırak” bestesi sanatçının Geceler” ve “Dokunmayın Bana” şarkıları Sanatçının çocukluğundan bugüne parçaları yer alıyor. kendisine ait. dinlenebiliyor. uzanan duygusal yolculuğunu yansıtan ve kendi ifadesiyle “en otobiyografik Daha önce yayımladığı Soft Analog’un tozlu disko serüveni... albümü” olan çalışma, tüm dijital “Buhar” isimli şarkısıyla başarı platformlarda yayında. Yeni albümün Soft Analog, yeni albümü “Gecenin yakalayan Elif Onay’ın sözü çıkış şarkısı “Hayran” ise müzik Koynunda”yı dinleyiciyle buluşturdu. Albüm, ve müziği kendisine ait yeni listelerinde üst sıralara tırmandı. 80’lerin retro-fütüristik atmosferini modern şarkısı “Koş Gecenin Peşinden” “Cayır Cayır” albümün açılış şarkısı, elektronik dokunuşlar ve “dark disco” çıktı. Şarkı, Onay’ın kendine müzik listelerinde en çok dinlenenler estetiğiyle yeniden tanımlıyor. Albümün teması özgü derinden gelen sesinin arasında. “Evvel Ezel” de daha insanın kendi zaaflarına teslim oluşu etrafında yanı sıra modern pop tınılarıyla Elif Onay’dan ‘Koş önceden tekli olarak yayımlamasıyla şekilleniyor. Albüm, bu kez dans ettirmekten dikkat çekiyor. Elif Onay, yeni birlikte 1 milyon barajını en hızlı çok yeraltı elektonik müziğine dönüşen bir şarkısında güçlü bir kabulleniş Gecenin Peşinden’ geçen şarkı oldu. olgunlaşma albümü. hikâyesi anlatıyor. SIRAYA EKLE rekans