Katalog
Yayınlar
- Anneler Günü
- Atatürk Kitapları
- Babalar Günü
- Bilgisayar
- Bilim Teknik
- Cumhuriyet
- Cumhuriyet 19 Mayıs
- Cumhuriyet 23 Nisan
- Cumhuriyet Akademi
- Cumhuriyet Akdeniz
- Cumhuriyet Alışveriş
- Cumhuriyet Almanya
- Cumhuriyet Anadolu
- Cumhuriyet Ankara
- Cumhuriyet Büyük Taaruz
- Cumhuriyet Cumartesi
- Cumhuriyet Çevre
- Cumhuriyet Ege
- Cumhuriyet Eğitim
- Cumhuriyet Emlak
- Cumhuriyet Enerji
- Cumhuriyet Festival
- Cumhuriyet Gezi
- Cumhuriyet Gurme
- Cumhuriyet Haftasonu
- Cumhuriyet İzmir
- Cumhuriyet Le Monde Diplomatique
- Cumhuriyet Marmara
- Cumhuriyet Okulöncesi alışveriş
- Cumhuriyet Oto
- Cumhuriyet Özel Ekler
- Cumhuriyet Pazar
- Cumhuriyet Sağlıklı Beslenme
- Cumhuriyet Sokak
- Cumhuriyet Spor
- Cumhuriyet Strateji
- Cumhuriyet Tarım
- Cumhuriyet Yılbaşı
- Çerçeve Eki
- Çocuk Kitap
- Dergi Eki
- Ekonomi Eki
- Eskişehir
- Evleniyoruz
- Güney Dogu
- Kitap Eki
- Özel Ekler
- Özel Okullar
- Sevgililer Günü
- Siyaset Eki
- Sürdürülebilir yaşam
- Turizm Eki
- Yerel Yönetimler
Yıllar
Abonelerimiz Orijinal Sayfayı Giriş Yapıp Okuyabilir
Üye Olup Tüm Arşivi Okumak İstiyorum
Sayfayı Satın Almak İstiyorum
5 NİSAN 2026
3
Festivallerden ödülle dönen ‘Gündüz Apollon Gece Athena’ filmi dijital platformda
AY’A SEYAHAT
Songül ve
Mahmut Telli
ülfü Livaneli, “Serenad”
isimli romanında
“Türkiye’de her ailenin BAŞAK BIÇAK
bir hikâyesi vardır” der.
basakbicak
ZBalkan Savaşı, Çanakkale @gmail.com
Savaşı, Sarıkamış, Kurtuluş Savaşı,
12 Mart’ın mağdurları ve 12 Eylül’ün
muğlak kayıpları bu duruma neden
olmuştur. Örneğin bir Kurtuluş
PROF. DR.
Savaşı çocuğu olan babam 20
ÜSTÜN
yaşına geldiğinde annesinin ismini
DÖKMEN
bilmiyormuş. Nüfus dairesine gider,
orada annesinin adı Havva olarak
yazıyormuş. O da Havva zanneder. Oysa az sonra öğrenir
ki babası belli olmayana baba adı olarak Abdullah, annesi
Bireyin ve toplumların grameri
belli olmayana da Havva yazarlarmış. Bir yıl sonra
köyüne gidip öğrenir ki annesinin adı meğer Kıyafet’miş.
kolektif bir yardımlaşma halini alıyor. Eski tarihi yok. Hor görülenlerin, yetimlerin,
*Yazı, sürprizbozan içerir.
Acısıyla, tatlısıyla kendine özgü hikâyesi olan bir Türk
ile yeni bir arada tutan Side’nin “ruhu”, antik adaleti sağlayamayanların, ihanetle
ailesi de Telli ailesidir. ece ve gündüz, geçmiş ve
ile modern zamanların “ruhlarında” açığa suçlanan masumların, isyan ettikleri için
bugün, yaşam ve ölüm ile
çıkıyor. Geçmişin acıları bugünün acılarına yok olanların tarihi var. Dahası, mağdur
SONGÜL TELLİ
görünen tarih ve görünmeyen
edildikleri halde mağduriyeti aracı ederek
sızıyor. Annesini ararken hayal ettiği anneyi
Songül Telli, Gazi Yüksek Öğretmen Okulu
tarih... Emine “Gündüz Apollon
kötüleşmeyenlerin bilakis yardımlaşan,
bulamayan Defne, kızını terk eden bir
mezunu bir öğretmendi. Ankara’da öğretmenlik yaptı.
GGece Athena”nın imgeleri, bir
anne veya çocuğunu korumaya çalışırken dayanışanların ve bunu, bir garip mutlulukla
Almanya’da uzun yıllar Türk gençlerine anadillerini,
kahramanın yolculuğu üzerinden bir topluma,
seks işçiliği yapmak zorunda kalan Nazife yapanların öyküsü var. Yıldırım’ın tuvali
edebiyatlarını ve kültürlerini öğretti. Öğrencileri
kadim medeniyetlere ve hatta coğrafyanın
(Selen Uçer), hiç çocuk sahibi olamayan öylesine zengin ki toplumların belleği,
tarafından çok sevilirdi. Mart 2026’da 89 yaşındayken
her yerine nüfuz etmiş insan hikâyelerine
Selma (Deniz Türkali) ile diğer kadın “uygarlıkların grameri”nde yer edinenlerle
aramızdan ayrıldı.
uzanan bir anlatıyla zamanı kristalleştiriyor.
köleleri korumak isterken öldürülen rahibe buluşabiliyor, bütünleşebiliyor. Artık
Songül ve Mahmut Telli çifti Ankara’da tanışmışlar
Elle tutulur, gözle görülür, nefes alır hale
figürleriyle anneliği veya kadınlığı kendisini anlatamayacak durumda
ve evlenmişlerdi. Genç mühendis Mahmut Telli nişanlı
gelen bu “zamanda” çağlar günümüze, ruhlar
kutsallaştıran patriyarkaya karşı olan, unutan ve unutulan
oldukları dönemde bir çiçekçiye abone olmuş, her hafta
tapınak kalıntılarına, politik tarih ise kişisel
çıkan yönetmen, kadınları tarihin “dilsizliği”,
nişanlısına bir demet çiçek göndertmişti. Evlilikleri 60
travmalara sızıyor.
“defne ağacına sıkıştıran çağdaş dillerle sese
yıl sürdü.
Ramin Matin’in, 2013 tarihli “Kusursuzlar”
sisteme” de savaş açıyor. kavuşuyor. Geçmişin
Çiftin Cenk ve Cem adlı iki oğulları olmuştu. Ailenin
filminin senaryosuna imza atan Emine
Tıpkı Defne’nin sözde ağıtları, bugünün
başına gelen felaket Cenk’i 19 yaşındayken Almanya’da
Yıldırım, pek çok festivalden ve son olarak
anne ve babası Âdem ile türkülerinde -bir
bir trafik kazasında kaybetmeleriydi. Mahmut Telli
58. SİYAD ödüllerinden ödülle dönen ilk
Havva’dan beri, kadına bakıma- iyileşiyor,
uzun yıllar Hessen Eyaleti ADD (Atatürkçü Düşünce
uzun metraj filmi “Gündüz Apollon Gece
“yüklenenlerin” yanına hafifliyor. Süreklilik
Derneği) başkanlığı yapmıştı. Bizi konferans vermek
Athena” ile geçtiğimiz günlerde MUBI
Hüseyin (Barış Gönenen) filmin çekirdeğine,
için Frankfurt’a davet etti. Uçak, konaklama ve
kütüphanesine dahil oldu. Defne (Ezgi Çelik)
ile devlete karşı mücadeleyi geçişkenlik ise çeperine
konferans ücreti almadan beş defa eşimle Frankfurt’a
isimli bir kadının annesinin hayaletini ararken
ve dolayısıyla “egemen”e dönüşüyor. Mitoloji, kişisel
gittik. Tanıştığımızda Cenk’in vefatının üzerinden 15
çıktığı yolda antik kentlerin kalıntıları arasına
başkaldırıyı ekliyor. hafızanın temsili olurken
yıl geçmişti. Songül Hoca, Cenk’ten her söz edişinde
sıkışmış ruhlarla bütünleştiği, yoğrulduğu
göremediğimiz hayaletler Anadolu’nun
ağlıyordu. Ancak kazanın üzerinden 30 yıl geçtikten
EZİLENLER, ÖLDÜRÜLENLER,
ve yüzleştiği bir serüveni anlatan film,
sosyal, kültürel, politik katmanlarını görünür
sonra Cenk’ten söz ettiğinde ağlamaz oldu. Telli çifti
zamanı bir imge olarak bedenleştirmekle YOK OLANLAR
kılan araçlar oluyor.
kazanın olduğu tüm 9 Temmuzlarda Almanya’dan
kalmıyor, bunu üzerine yerleştiği mekânla
Çağlar boyu muktedirlerin altında Emine Yıldırım, genç bir kadının
Ankara’ya gelip oğullarının mezarını ziyaret ettiler.
harmanlayarak coğrafyayı da görünür kılıyor.
ezilenler, öldürülenler, yok olanlar ve bu öyküsünü, koca bir coğrafyaya sinmiş
Side antik kentinin yüzyıllara tanıklık
yüzden arafta kalanların tarihini gündüzleri ıstıraplarla başarıyla buluşturuyor ve
MAHMUT TELLİ
etmiş taşları arasında kendisini taşlaştıran,
Apollon, geceleri ise Athena gibi arayan mikrodan makroya, yarıklara sızanları
Mahmut Telli, ODTÜ Makine Mühendisliği Bölümü’nün
sertleştiren kişisel travmalarını iyileştirmeye
Defne’nin öyküsü bir bakıma farklı tarih açığa çıkarıyor. Bir bireyin grameri olarak
ilk mezunlarındandı. Yıllarca Türkiye’de, Libya’da ve
çalışırken o sütunlara işlenmiş kadim acılarla yazımlarının da varlığını hatırlatıyor. Bu başlıyor bu film, ancak sonunda toplumların
Almanya’da mühendis olarak çalıştı. Almanya’da uzun
tanışan Defne’nin arayışı, toplumların ve eski hikâyede antik medeniyetlerden bu yana gramerine dönüşecek gücü kendisinde
yıllar mühendisliğin yanı sıra İngilizce mühendislik
medeniyetlerin yaralarını sarmaya çalıştığı süregelen kralların, erklerin, erkeklerin buluyor.
dersleri vererek öğretim görevlisi oldu. 1985’te
Almanya’da yılın mühendisi seçildi.
Mahmut Telli, Almanya’da uzun yıllar TMMB (Türk
Mühendis ve Mimarlar Birliği) başkanlığı yaptı. Yine
Hessen Eyaleti ADD’yi kurdu ve uzun süre başkanlığını
yürüttü. TC Dışişleri Bakanlığı’nın aday göstermesiyle
2018’de “örnek kıdemli vatandaş” seçildi. Bu olayla ilgili
olarak bana, “Aslında yaşlı vatandaş demek istediler ama
kibarlık edip kıdemli vatandaş dediler” demişti, şakacıydı.
Mahmut Telli hiçbir zaman doğum gününü gününde
kutlamadı. Çünkü 10 Kasım 1938’de dünyaya gelmişti.
Doğum gününü ya 9 Kasım’da ya da 11 Kasım’da kutladı.
Mahmut Telli çok yönlüdür. Yayımlanmış şiirleri vardır.
“Her Şey Yeniden Başlasa” isimli hayatını anlatan bir
Pulitzerli
kitap da yazmıştır.* 20 yaşındayken yazdığı bir şiirin
ismini ileri yaşlarında yazdığı kitabına vermiştir.
oyun ilk kez
BİR AİLENİN DRAMI
Türkiye’de
Telli çiftinin oğlu Cem çok başarılı bir mühendis oldu.
Ancak ailenin telafi edilmez kaybı, Cenk’in ölümüydü.
2024 Pulitzer Drama
Bu kaybı çift farklı acılarla yaşadı.
Ödülü sahibi “Primary
Songül Hoca’mızın anlattığına göre Cenk’in vefatının
Trust”, Türkiye’de
üzerinden iki yıl geçmiş, hoca normal yaşamını
“Çok Küçük Bir
sürdüremiyor, her gün ağlıyormuş. Mahmut Bey ise
İhtimalin Hikayesi”
normal yaşamına dönmüş, işine gücüne devam etmeye
adıyla sahneye
başlamış. Bu durumda Songül Hoca eşine bozuluyormuş,
taşınıyor. Tiyatro
onun artık yas tutmadığını düşünüp içten içe kızıyormuş.
B23 yapımı oyunda
Bugünlerde bir gece Songül Hoca, eşinin yatakta
Berker Güven, Hare
olmadığını fark etmiş. Salondan hafif sesler geliyormuş.
Sürel, İbrahim Arıcı
Kalkıp bakmış ki Mahmut Bey masaya oturmuş,
ve Tayfun Erarslan
karşısına Cenk’in resmini koymuş ağlıyor. Songül Hoca
rol alıyor. Yelda
yanıldığını anlamış. Aslında erkekler de kadınlar kadar
Baskın’ın yönettiği bu
duyarlıdırlar fakat toplum onların duygularını açıkça dokunaklı yalnızlık
ifade etmelerine izin vermez. ve yeniden başlama
Bu konudaki ikinci unutulmaz olay Cem’in evlilik hikâyesi, prömiyerini
töreninde ortaya çıkmış. Mahmut Bey’den konuşma 27 Nisan’da UNIQ
yapmasını istemişler, o da “Değerli dostlarım, bugün Hall’de yapacak.
burada oğlumuz Cenk ile kızımız…” diye söze başlamış.
Davetliler hemen “Cem” diye düzeltmişler. Mahmut Bey
de “Özür dilerim, dilim sürçtü, bugün burada oğlumuz
Küçük
Cenk ile kızımız…” demiş. Bu olay üç defa tekrarlanmış.
mucizeler
Üçüncü sürçmeden sonra Cem gelip babasına “Baba
ben Cem” diye sarılır. Mahmut Bey de ağlayarak doğru
Çocuk EMDR terapisi
cümleyi kurar. İnsan beyni muhteşemdir: Rüyalarla,
alanında dünya
dil sürçmeleriyle bezenmiştir. Muhtemelen Mahmut
çapında referans
Telli’nin beyni o gün salonda kaybettiğini oğlunun da
kabul edilen Joan
bulunmasını istemişti. İşte bir Türk ailesinin öyküsü.
Lovett imzalı “Küçük
Mucizeler”, ANYA
* Telli, M. (2022). Her Şey Yeniden Başlasa. Yayına haz. H.
Yayın tarafından
Çelikbudak. İstanbul: Puslu Yayıncılık.
Türkçeye kazandırıldı.
Prof. Dr. Ümran
Korkmazlar’ın ön
İmtiyaz Sahibi:
5 NİSAN 2026 SAYI: 1878 sözüyle yayımlanan
CUMHURİYET VAKFI adına
n Yayın Koordinatörü
kitap; çocukluk
ALEV COŞKUN
DENİZ ÜLKÜTEKİN
travmalarının iyileşme
Genel Yayın Yönetmeni
n Reklam Genel Müdürü
MİNE ESEN
EVSUN SİNEM ALKAN sürecine dair hem
Sorumlu Müdür
pazar.dergi@cumhuriyet.com.tr
terapistler hem de
BETÜL BERİŞE
Reklam Yönetimi: Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık Baskı: İleri Basım Mat. Amb. Reklam Tanıtım Yayın ve Teknik Hiz. Tic. A.Ş.
ebeveynler için
AŞ. Prof. Nurettin Mazhar Öktel Sk. No: 2 34381 Şişli/İstanbul
Yenibosna Merkez Mh. 29 Ekim Cd. A1 Apt. No:5/902 Bahçelievler-İstanbul
Tel: (0212) 343 72 74 (20 hat) Faks: (0212) 251 98 68 e-posta: (Vizyonpark 2. Plaza B-1 Blok Kat:9 No:81-82) Tel: 0212 454 32 90-0212 454 34 83. kapsamlı bir klinik
reklam@cumhuriyet.com.tr Uets: 25999-15079-37611
Dağıtım: Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş. Yaygın süreli yayın
rehber sunuyor.
PUANIM: 7.5/10

